2023 202 958001 Bouwstenen notitie Maatschappelijke Opvang

Bouwstenennotitie

Brede aanpak maatschappelijke opvang in Zeeland

Zeeuwse werkgroep maatschappelijke opvang versie 13-10-2021, besluitvorming stuurgroep CZW Bureau

Inhoudsopgave

1. Inleiding........................................................................................................................................... 4 2. Preventie ......................................................................................................................................... 5 2.1. Wat doen Zeeuwse gemeenten al? ......................................................................................... 5 2.2. De plannen uitgewerkt ............................................................................................................ 5 3. Vernieuwing van de opvang.......................................................................................................... 12 3.1. Interviews met aanbieders .................................................................................................... 12 3.1.1. Interview Emergis ............................................................................................................... 12 3.1.2. Interview Leger des Heils .................................................................................................... 13 3.1.3. Interview Juvent.................................................................................................................. 13 3.1.4. Interview GGD (Bemoeizorg) ..............................................................................................

14 3.2. De opvangplannen uitgewerkt............................................................................................... 15 4. Wonen met begeleiding................................................................................................................ 18 4.1. Wat doen Zeeuwse gemeenten al? ....................................................................................... 18

4.1.1. Wonen met begeleiding...................................................................................................... 18 4.2. De plannen uitgewerkt .......................................................................................................... 19 5. Financiële paragraaf...................................................................................................................... 23 Bijlage 1. Inventarisatie inzet gemeenten preventie, nazorg en regie ............................................. 25 Bijlage 2. Inventarisatie woonbehoefte / flexwoningen................................................................... 44

1. Inleiding In het plan van aanpak brede dakloosheid ‘Herstellen begint met een (t)huis)!’ hebben gemeenten in de centrumgemeenteregio Vlissingen (Zeeland) plannen ingediend bij het Ministerie van VWS op het gebied van preventie dakloosheid, omvorming van de opvang en de nazorg (wonen met ambulante begeleiding). De regio Zeeland heeft voor uitwerking van de plannen incidentele middelen ontvangen ter hoogte van € 2.690.700. Dit is toegevoegd aan decentralisatie-uitkering Maatschappelijke Opvang in de decembercirculaire 2020. Het doel is om daarvan zoveel mogelijk woonplekken voor dak- en thuislozen te creëren, te voorkomen dat mensen dak- of thuisloos dreigen te worden en de opvang op een andere manier vorm te geven. Dit plan vormt daarvoor de uitwerking. In het genoemde Zeeuwse plan waren ideeën opgenomen om de opvang en alles wat daaraan voorafgaat (preventie) en het voorkomen van terugval (woonruimten en adequate begeleiding) gestalte te geven. Deze bouwstenennotitie gaat concreter in op de manier waarop we in Zeeland denken de doorontwikkeling vorm te kunnen geven. Bedragen en actiepunten kunnen daardoor op detailniveau afwijken van de eerder genoemde voornemens.

Hoe heeft de werkgroep MO deze bouwstenennotitie aangepakt? Aan Zeeuwse regiogemeenten is gevraagd wat zij al doen aan het voorkomen van dakloosheid, hoe ze omgaan met een hulpvraag, welke maatregelen ze nemen en wat ze doen met een hulpvraag van een klant. Zodoende kon de werkgroep bepalen aan welke activiteiten nog meer aandacht besteed kan worden om dakloosheid te voorkomen. Daarnaast heeft de werkgroep interviews gehouden met de aanbieders Emergis, Leger des Heils, Juvent en de GGD (Bemoeizorg) over hun werkzaamheden en de oplossingsrichtingen die zij zien voor de toekomst. In deze notitie werken we de bouwstenen voor de aanpak van dakloosheid in Zeeland nader uit. Daarbij wordt aangegeven wat de status is van de genoemde acties (de bouwstenen). We leggen deze notitie voor ter besluitvorming aan het college van centrumgemeente Vlissingen, na toetsing door de Stuurgroep CZW-Bureau. De Bouwstenennotitie zal ter kennisgeving worden voorgelegd aan de colleges van de 12 andere Zeeuwse gemeenten. Het betreft de inzet van incidentele middelen. De bouwstenen zijn voornamelijk gericht op het zorgen voor een gedifferentieerd woonaanbod voor kwetsbare mensen, opvang te voorkomen en als er dan toch opvang nodig is, voldoende opvangcapaciteit en spreiding van de opvangcapaciteit zodat doorstroom in de subregio’s sneller gestalte kan krijgen.

Daar waar nodig worden bouwstenen na vaststelling onderdeel van de Uitvoeringsagenda Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO).

-4-

2. Preventie Preventie is enerzijds het voorkomen van dak- en thuisloosheid en anderzijds het voorkomen van terugval na een periode van dakloosheid. Als mensen toch opgevangen moeten worden is het de bedoeling ze zo snel mogelijk weer een (t)huis te geven met passende begeleiding vanuit een integraal plan. Alle mensen die dakloos dreigen te worden hebben een eigen uniek verhaal. Daarmee is er niet één standaard aanpak te bepalen voor deze doelgroep. Wel kan gekeken worden naar oorzaken van dakloosheid en de manier waarop daarmee wordt omgegaan.

2.1. Wat doen Zeeuwse gemeenten al? Aan de Zeeuwse gemeenten is gevraagd om aan te geven welke activiteiten zij al ondernemen om dak- en thuisloosheid te voorkomen en mensen die een ondersteuningsvraag hebben die te maken hebben met (dreigende) dakloosheid te helpen. In bijlage 1 zijn de antwoorden van de gemeenten weergeven. Het is geen volledig beeld en geeft vooral een idee van wat er preventief mogelijk en/of nodig is. 2.2. De plannen uitgewerkt 2.2.1. Complexere problematiek – verzwaring van de doelgroep In veruit de meeste gevallen is er bij dak- en thuislozen sprake van psychische problematiek en/of middelengebruik wat leidt tot overlast, sociaal isolement, vervuiling en verwaarlozing. Life-events zoals een echtscheiding, verlies van een baan en eventuele economische gevolgen daarvan kunnen ervoor zorgen dat mensen dakloos raken. Ook uitstroom uit een (GGZ-)kliniek of instelling voor bijvoorbeeld jeugdzorg kan leiden tot dakloosheid. Omdat de problematiek van daklozen vaak domein overstijgend is, is het essentieel om de aanpak ervan integraal te benaderen. We moeten ons opstellen als een overheid die meedenkt. Deze ambitie kan worden versterkt door inzet van een geschoolde ervaringsdeskundige als coach voor inwoners die te maken hebben met (dreigende) daken thuisloosheid.

Daarnaast liggen er kansen in het inclusiever maken van de arbeidsmarkt op korte en middellange termijn. Landelijk is momenteel veel aandacht voor de arbeidsparticipatie van inwoners met een psychische of psychosociale kwetsbaarheid. Ook in Zeeland willen we dit onderwerp op de politieke agenda houden en verder uitwerken. Aansluitend op de problematiek van daklozen en veelvoorkomende oorzaken van dakloosheid stellen we een aantal maatregelen voor. Steeds wordt per maatregel aangegeven wat de huidige stand van zaken is. Rood

Nog op te starten (na besluitvorming)

Oranje

(Deels) in uitvoering

Groen

Gerealiseerd

-5-

Maatregel 1

Coaching medewerkers en vrijwilligers

Toelichting

Optioneel (indien nodig)kunnen er trainingen worden gegeven hoe om te gaan met mensen met verward gedrag/multiproblematiek, zoals dat bijvoorbeeld gebeurt bij de methodische leermethode casemanagement Veilig Thuis. De trainingen zijn bedoeld voor medewerkers in de Toegang of vrijwilligers. Het gaat om stigmavermindering, taboes doorbreken en kennis vergroten, handelingsverlegenheid opheffen en de juiste gesprekstechnieken gebruiken.

Begroting

€ 77.000 (te verdelen over 13 gemeenten via de partnerschap afspraken / NvO)

Uitvoering

Najaar 2021/2022

Maatregel 2

Inzet ervaringsdeskundigen/buddy’s

Toelichting

Een buddy is een ervaringsdeskundige vrijwilliger die, met een gedegen training, mensen ondersteunt van wie het leven (tijdelijk) uit balans is. Iemand waarmee je regelmatig kan afspreken; die er voor je is om samen mooie en moeilijke momenten mee te delen en waarmee je de dagelijkse sleur kunt doorbreken. Zo kan de buddy bijvoorbeeld meegaan naar de sociale dienst en het UWV en meehelpen bij het opbouwen van een sociaal netwerk. Ook helpt de buddy bij het maken van betere keuzes, zodat problemen in de toekomst worden voorkomen. De buddy sluit aan bij de vragen van de cliënt gedurende een afgebakende periode. De buddy is geen vervanging van professionele zorg.

Begroting

€ 43.000 (inzet buddy’s bij wijze van pilot)

Uitvoering

Begin 2022, inzet buddy’s voor 52 weken

Maatregel 3

Pilot straatpsychiater Zeeland

Toelichting

Een groot deel van de mensen die gebruik maken van de maatschappelijke opvang heeft te maken met psychische problematiek. Een deel van het heeft bovendien te maken met verslavingsproblematiek. Om verschillende redenen is er vaak sprake van zorg mijdend gedrag, mensen hebben bijvoorbeeld al meerdere hulpverleningstrajecten achter de rug. Dit

-6-

kan ertoe leiden dat ze niet op afspraken verschijnen, geen medicatie willen of niet trouw zijn in hun medicatie. Deze aspecten maken dat er vanuit de GGZ niet altijd adequaat antwoord is op deze meervoudige problematiek. Zowel bij dak- en thuislozen met dubbeldiagnose en zorg mijdend gedrag, als bij zorg mijders die dakloos dreigen te raken, kan beschikbaarheid of inzet van een ambulante straatpsychiater helpen om dakloosheid te voorkomen of te bestrijden. De straatpsychiater gaat met de persoon zelf in gesprek en kan betrokken zorgprofessionals adviseren. Het doel van de inzet van een straatpsychiater is om interventies binnen de GGZ (diagnose, crisiszorg, behandeling) toegankelijker te maken voor de doelgroep binnen en rond de maatschappelijke opvang. Het gaat dan om: • • • •

Laagdrempelig (in de benadering) Erop af aanpak Nauwe samenwerking met uitvoerende teams Doorzettingsmacht

Begroting

€ 100.000 (een pilot van een jaar)

Uitvoering

2022

Maatregel 4

Implementatie doorbraakmethode (IPW)

Toelichting

De doorbraakmethode kan helpen bij het opstellen van een integraal plan met de inwoner die dakloos is of dreigt te geraken. Deze werkwijze is ontwikkeld door Instituut voor Publieke Waarden (IPW). De methodiek gaat uit van maatwerk, waarbij de oplossingsrichting ofwel het perspectief van de betreffende inwoner als uitgangspunt wordt genomen. Met de doorbraakmethode is het mogelijk om multi problem gezinnen/huishoudens die vastlopen te helpen. De gezinnen stellen zelf met hun hulpverlener of maatwerkregisseur vast welke doorbraak er in hun leven nodig. Op basis hiervan wordt een maatwerkplan opgesteld waarin beschreven staat welke stappen er nodig zijn, wat de inwoner(s) zelf kan doen en welke hulp ze daarbij krijgen. Het gaat dus om een integrale aanpak. De oplossingen kunnen onorthodox zijn, en zijn vaak op korte termijn al effectief. Door betrokkenheid van de mensen zelf zijn oplossingen duurzamer. Met de werkwijze kan veelal geld bespaard worden.

Begroting

N.v.t.

Uitvoering

Iedere gemeente in Zeeland implementeert de doorbraakmethode of een vergelijkbare integrale maatwerkaanpak.

-7-

Maatregel 5

Voorkomen van uithuiszettingen

Toelichting

We dringen het aantal huisuitzettingen als gevolg van schulden verder terug. De huisuitzetting worden deels veroorzaakt door huurachterstanden maar een huisuitzetting kan ook het gevolg zijn van een criminele activiteit, denk aan een hennepplantage. We brengen in kaart wat in de 13 gemeenten op dit moment de oorzaken zijn van de huisuitzettingen. Vervolgens kunnen we inzichtelijk maken welke beleidsinterventies mogelijk zijn om ook de huisuitzettingen verder terug te dringen. Mogelijk is het wenselijk om het ‘tweede kansenbeleid’ dat de woningcorporaties hanteren, verder op te rekken. Met woningcorporaties wordt het ‘tweede kansenbeleid’ doorgenomen om te bezien of er situaties denkbaar zijn waarbij het tweedekansenbeleid versoepeld kan worden zonder dat de leefbaarheid in het gedrang komt en/of de woningcorporatie te grote risico’s loopt.

Begroting

N.v.t.

Uitvoering

In kaart brengen wat op dit moment de oorzaken zijn van uithuiszettingen in de Zeeuwse gemeenten. Vervolgens kunnen we inzichtelijk maken welke beleidsinterventies mogelijk zijn om uithuiszettingen verder terug te dringen. Mogelijk is het wenselijk om het ‘tweede kansenbeleid’ dat de woningcorporaties hanteren verder op te rekken.

Maatregel 6

Prestatieafspraken na verblijf in een intramurale setting

Toelichting

Gemeenten maken afspraken met woningcorporaties voor voldoende woonplekken voor mensen die uitstromen uit bijvoorbeeld detentie, een GGZ-instelling of de jeugdzorg. De gemeenten delen deze prestatieafspraken met elkaar zodat we een totaalbeeld hebben voor Zeeland.

Begroting

Geen kosten

Uitvoering

Gemeenten brengen dit in kaart vóór 31-12-2021

2.2.2. Overgang 18-/18+ Wanneer jongeren 18 jaar worden zijn zij volgens de wet volwassen. Hier komen ook bepaalde vaardigheden en verantwoordelijkheden bij kijken. Voor kwetsbare jongeren, zonder een ondersteunend netwerk waar zij op terug kunnen vallen, is het niet vanzelfsprekend dat zij over al deze vaardigheden beschikken. De overgang van 18- naar 18+ kan betekenen dat er sprake is van overgang van behandeling vanuit een gedwongen kader naar ondersteuning vanuit een vrijwillig kader. Intrinsieke motivatie vanuit de jongere is een vereiste voor een passend en adequaat vervolgtraject. Het is dus cruciaal dat er

-8-

gezamenlijk met de jongere een plan wordt gemaakt waarin wordt gewerkt aan perspectief en participatie. In 2015 is als onderdeel van de Participatiewet de kostendelersnorm ingevoerd. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat leden van een huishouden gezamenlijk de woonkosten met elkaar delen. Bijstandsgerechtigden krijgen daardoor een lagere uitkering. Een ongewenst effect is dat ouders aan hun kind(eren) boven de 21 jaar vragen om het huis uit te gaan, terwijl zij nog niet over een eigen woonruimte beschikken. Dit kan leiden tot een toename van thuisloze jongeren. Maatregel 7

Invoering app Kwikstart

Toelichting

Kwikstart is een app waarmee jongeren kunnen zoeken naar landelijke en straks ook lokale informatie van overheidsinstanties. Ze vinden er alle informatie die ze nodig hebben om op eigen benen te staan. Denk hierbij aan aanvragen van een DigiD, een zorgverzekering of een urgentieverklaring voor een nieuwe woning. Jongeren die achttien worden krijgen meer rechten als stemmen, donor worden en autorijden. Maar ze krijgen ook meer plichten en verantwoordelijkheden. Denk aan het afsluiten van een zorgverzekering en het regelen van toeslagen en studiefinanciering. Vooral voor jongeren in een kwetsbare situatie is het zaak om als gemeente toegankelijke informatie – en zo nodig hulp en ondersteuning – te bieden. Kwikstart is een initiatief van Stichting Kinderperspectief. De app en website zijn in samenwerking met de gemeenten Leiden en Rotterdam en met jongeren uit deze steden ontwikkeld.

Begroting

N.v.t.

Uitvoering

Alle gemeenten in Zeeland implementeren de Kwikstart app of een vergelijkbare methodiek in hun bestaande werkwijze.

Maatregel 8

Mijn Plan 18 (ofwel goede overgang van intramurale jeugdzorg naar een eigen plekje in de samenleving)

Toelichting

Gemeenten maken met aanbieders van (intramurale) jeugdhulp de afspraak dat zij met hun cliënten toewerken naar een goede start in de samenleving zodra ze 18 zijn. Daarbij moeten ze goed afstemmen met de gemeenten als het gaat om inkomen, werk, opleiding en wonen. Mijnplan18 is een voorbeeld van een werkwijze.

Begroting

n.v.t.

Uitvoering

Alle gemeenten in Zeeland maken afspraken met jeugdhulpaanbieders over het maken van werkbare plannen met jongeren die met 18 jaar uitstromen uit de jeugdzorg.

-9-

2.2.4. Overige maatregelen Maatregel 9

Uitbreiding/andere werkwijze Bemoeizorg

Toelichting

Sommige (dreigende) dak- en thuislozen willen geen hulp, veroorzaken overlast of leven juist een kluizenaarsbestaan. Voor de aanpak van dak- en thuisloosheid is het van belang om Bemoeizorg voorhanden te hebben. Door de toename van het aantal meldingen, zou het wenselijk zijn om Bemoeizorg in de lokale wijk- en gebiedsteam te integreren, bijvoorbeeld in de vorm van een wijk-GGD ’er. Bemoeizorg van de GGD Zeeland geeft aan vanwege toegenomen vraag te moeten uitbreiden met 0,5 fte. Bijbehorend bedrag is nodig om dit in 2021 te kunnen bekostigen. Voor de structurele bekostiging van 2022 e.v. worden met gemeenten afspraken gemaakt.

Begroting

€ 54.700

Uitvoering

2021

Maatregel 10

Preventiescanner

Toelichting

Door hoogleraar Judith Wolf van de Radboud Universiteit is een beleidskader met pijlers en condities voor de preventie van dakloosheid in gemeenten ontwikkeld. De Scanner Preventie Dakloosheid – in het voorjaar bij 20 gemeenten getest – biedt gemeenten inzicht en biedt kansen voor de versterking van de preventieve aanpak. Ook is er een focus op het voorkomen van dakloosheid na uitstroom uit een jeugdinstelling. In 2021 verschijnt een informatieblad van de Preventie Alliantie over handvatten voor gemeentelijk beleid bij de uitstroom van jongeren uit een jeugdzorginstelling. (Zie ook Maatregel 8: Mijnplan18.)

Begroting

N.v.t.

Uitvoering

Najaar 2021

Maatregel 11

Maatregelen bestaanszekerheid / Participatiewet

-10-

Toelichting

Door Kebon, Impuls en Expertise Zorg vindt in opdracht van VWS een Maatschappelijke Kosten-batenanalyse plaats van de brede aanpak dakloosheid. Het onderzoek beoogt de maatschappelijke kosten en baten van de brede aanpak in beeld te brengen. Met deze inzichten kan o.a. het belang van preventie beter (cijfermatig) worden onderbouwd. In totaal worden 8 maatregelen (aanpakken) gepresenteerd. De tussenrapportage van de eerste fase is inmiddels ontvangen. De MKBA kan bijdragen om (regio)gemeenten ervan te overtuigen om mee te doen aan de aanpak en te investeren in preventie, omdat het loont.

Begroting

N.v.t.

Uitvoering

Najaar 2021

Maatregel 12

Inspiratie preventie / inzet ervaringsdeskundigheid

Toelichting

Stichting Hersteltalent werkt aan een voorstel om collectieve ervaringskennis beter te borgen in de beleidscyclus van gemeenten. Dit in het kader van een programma van ZONMW. In de komende maanden worden de resultaten gepresenteerd aan de Zeeuwse gemeenten. Vanaf het najaar 2021 organiseert het CZW Bureau 2 keer per jaar inspiratiesessies op het gebied van preventie om gemeenten en overige samenwerkingspartners in het sociaal domein te inspireren om (meer) in te zetten op preventie. De inbreng van cliënten, naasten en ervaringsdeskundigen is hierbij zeer relevant.

Begroting

N.v.t.

Uitvoering

Najaar 2021

-11-

3. Vernieuwing van de opvang 3.1. Interviews met aanbieders Hieronder volgt een korte weergave per aanbieder van de input die de werkgroep MO bij aanbieders heeft opgehaald.

3.1.1. Interview Emergis Het oude model van de daklozenopvang kenmerkte zich door slaapzalen met stapelbedden. Inmiddels zien we landelijk een trend dat ook de opvangvoorzieningen, mede door verzwaring van de doelgroep, maar ook door veranderde visie op zorg, meer gericht is op eenpersoonskamers en kortdurend verblijf. De Zeeuwse opvangvoorziening Het Witte Huis in Vlissingen is hierin meegegaan en heeft zowel voor de nachtopvang als voor de 24 uurs opvang eenpersoonskamers gerealiseerd. Echter blijkt ook dit voor een bepaalde doelgroep niet passend te zijn. Sommige mensen zijn groepsongeschikt. Toch wordt hiervoor een beroep gedaan op de huidige opvanglocaties. Eén van de oorzaken hiervan is het gat tussen de ambulantisering van de GGZ en de daklozenopvang. Mensen met zware gedragsproblemen zijn daardoor onterecht in de opvangvoorzieningen terecht gekomen. Het gaat om mensen die geschorst zijn uit woon- of behandelsettingen, wachten op opvang in BW of (nog) niet in aanmerking komen voor behandeling. In de praktijk komt deze groep terecht in nachtopvangvoorzieningen. Deze doelgroep levert een zware belasting op voor personeel en omgeving. De opvang is niet op deze doelgroep ingericht/ ingesteld, behandeling is beperkt of wordt geweigerd door de cliënt.

In de 24-uursopvang maatschappelijke opvang, beschermd wonen en klinische ggz doet zich dit knelpunt voor bij zo'n 30 (steeds wisselende groep) cliënten. Het gaat om mensen die naast de gebruikelijke problematiek (zoals verslaving, verstandelijke beperking, psychiatrische problematiek), extreem ontregelend gedrag vertonen. Er zijn gradaties in problematiek, aanpassingsvermogen en prikkelgevoeligheid onder mensen die dakloos zijn. Deze diversiteit vraagt om verschillende vormen. Emergis ziet de volgende interventies/voorzieningen en oplossingen: - Uitbreiding preventie dakloosheid voor mensen die in de acute opname verblijven - Inzet psychosociale begeleiding in het voortraject van een WvGGZ route - Drie tiny houses als opstapwoning (vanuit housing first gedachte) - Omvorming bestaande opvang het Witte Huis - Verbouwing sociaal pensions - Omvorming leegstaande kantoren naar 4 uitstroom woningen Veilige opvang - Omvorming bestaande 3 (leegstaande) zorglocaties naar trainingshuizen - Inzet ontwikkeling Skaeve Huse

-12-

3.1.2. Interview Leger des Heils Het Leger des Heils is aanwezig in alle subregio’s. In Zeeuws-Vlaanderen heeft men een dag- en nachtopvang, een 24-uursopvang en doorstroomvoorziening BW. Daarnaast werkt een ambulant Team outreachend en is er gezinsopvang. Omdat in Walcheren een opvang van Emergis aanwezig si richt men zich in die regio vooral op het outreachend werken via een ambulant team. In de Oosterschelderegio heeft men een OGGZ-inloopvoorziening en een noodopvang (9 plekken, 3 locaties). Er is een ambulant team werkzaam voor het outreachend werken. In heel Zeeland werkt men met buurtsteunpunten. Bij de instroom ziet men relatief veel jongeren en jongvolwassenen waar amper plaats voor is (Oosterschelderegio 40 aanmeldingen waarvan 7 plaatsen). Ook vrouwen met gezinnen (niet huiselijk-geweld gerelateerd) hebben vaak geen plaats. Het gaat om 15 vrouwen die in ZeeuwsVlaanderen op de wachtlijst staan voor gezinsopvang en 52 aanmeldingen in de Oosterschelderegio (waarvan 7 geplaatst). Kenmerkend is ook het aantal klanten met langdurige en intensieve psychiatrische problematiek, vaak gecombineerd met verslaving. Het Leger des Heils ziet de volgende interventies/oplossingen: -

Voor Zeeuws-Vlaanderen: Skaeve Huse, Gezinsopvang, opvang jongvolwassenen, housing first, noodopvang, huiskamerproject Sas van Gent Voor Walcheren: Noodopvang, inloopvoorziening (beiden in Middelburg),. Housing first, opvang voor jongvolwassenen Voor de Oosterschelderegio: Doorontwikkeling van de Noodopvang, een nieuwe locatie van de inloopvoorziening, houding first en opvang voor jongvolwassenen - In heel Zeeland: buurtsteunpunten.

3.1.3. Interview Juvent Juvent heeft medewerkers die werken in een jongerenteam (18-23 jaar). De medewerkers werken in het Foyer de Jeunesse in Vlissingen, het jongerenhuis in Goes en in de Zoutziederij in Hulst. In Vlissingen werken nog twee ambulante begeleiders. De Zoutziederij in Hulst was een behandellocatie, waar ook een jongerenteam gevestigd is. De voorziening in Hulst is ervoor zowel 18- als 18+. Er zijn 8 appartementen. In totaal worden in Zeeland 33 trajecten afgenomen, Daarnaast helpt Juvent jeugdigen met de indicaties BW, Jeugdwet, Wmo en Wlz. Juvent geeft aan dat de financiering van de (jeugd)zorg voor hen erg ingewikkeld is. ingewikkeld. Jongeren met complexe problematiek worden soms gefinancierd vanuit MO en gemeenten, en soms wordt het een BW-indicatie. De ambulante begeleiding is dan weer Wmo-maatwerk met bijbehorende plafonds. Juvent zet intensieve zelfstandigheidstraining in (de vroegere vertrektraining). Samen met jongeren wordt de huisvesting, de financiën en het opbouwen van een netwerk georganiseerd. Doordat gemeenten de laatste jaren de jongeren met lichte problemen adequater konden helpen is de groep die hulp zoekt bij Juvent veel zwaarder geworden qua problemen. Complexe 24-uurszorg in combinatie met verslaving is in feite niet mogelijk. -13-

Juvent ziet de volgende interventies/oplossingen: -

-

De trajectfinanciering via het CZW Bureau werkt. Probeer voor alle deelterreinen eenvoudige financiering te regelen vanuit de diverse potjes. Verbouw het Foyer tot een Jongerenhuis (met appartementen). Dat werkt. Dat betekent dat er minder opvang/wooncapaciteit is en dat een aantal jongeren ambulant bij de gemeenten zelf onderdak en ondersteuning moet krijgen. Laat de jongeren zo lang mogelijk bij de ouders wonen. Zet in op het netwerk rondom de jongere. Probeer in Middelburg een geclusterde woonvorm te krijgen. Een derde van het aantal jongeren met problematiek is afkomstig uit Middelburg. Geef de groep met zwaardere problematiek een eigen plek met begeleiding Zorg voor residentiele jeugdhulp, outreachend, met als uitgangspunt: wat hebben jongeren nodig.

3.1.4. Interview GGD (Bemoeizorg) Het Team Bemoeizorg (MAB) is er voor mensen met zorg mijdend gedrag. Ze zijn proberen in contact te komen met deze groep en proberen deze mensen in de best passende zorg te krijgen. Ze zijn in contact, en geen hulpverleners. Het gaat om mensen die hulp nodig hebben, maar die geen hulp willen, kunnen of durven te vragen/ Soms brengen psychische problemen mensen in een uitzichtloze situatie. Ze verwaarlozen zichzelf, zorgen voor overlast en raken in een sociaal isolement. In hun leven spelen veel problemen. Ze zijn in de war en kunnen vaak op niemand terugvallen. De oorzaken van dit zorg mijdend gedrag is vaak een combinatie van verslaving, schulden, geen inkomen, een uithuiszetting of al dak- of thuisloos zijn, psychische of lichamelijke problemen en geestelijke verwardheid. In het team MAB werken professionals van Emergis (GGZ) en de GGD Zeeland samen. Inzet van MAB levert gemeenten minder overlast op, veiligheid, snelle actie, informatie en kostenreductie. Zeeuwse gemeenten willen de functie van het MAB graag meer lokaal inbedden in bijvoorbeeld wijkteams, OGGZ-netwerken e.d. De interventies/oplossingen die het MAB ziet richten zich op- Vroegsignalering: hoe herken je de zorgmijders? - Outreachend werken bij dreigende afsluiting gas/water/elektriciteit en huurachterstand. -

Waakvlamfunctie als er geen netwerk is Vroegsignalering bij voortijdig terugvallen

-

Het fysiek vaker bij gemeenten zelf aanwezig zijn.

-14-

3.2. De opvangplannen uitgewerkt

Maatregel 13

Aanpassing opvang Vlissingen

Toelichting

De huidige situatie in Vlissingen bestaat uit 10 nachtopvangplekken (waar mensen alleen de nachten verblijven) en 18 woonvormplekken. Daarnaast is er een dagopvang. De nachtopvang en woonvormplekken zijn in 2019 al omgebouwd tot éénpersoonskamers. Vanuit de nieuwe opvangvisie zou de bestaande situatie kunnen worden omgevormd tot flexplekken voor kortdurende opvang, d.w.z. eenpersoonskamers voor daklozenopvang met wat kookgelegenheid op de kamers. Mensen kunnen daar kortstondig verblijven volgens een 24uursprincipe. De nieuwe situatie bestaat uit 8 tijdelijke opvangkamers, 1 tweepersoonskamer voor nachtopvang en 18 flexplekken voor kortdurende opvang. Dit alles zou de overgang van een intramurale setting naar zelfstandig wonen moeten verkleinen (meer ondersteuning naar zelfstandigheid).

Begroting

n.v.t (is al gerealiseerd / max € 50.000 bij zwaarwegende overwegingen.

Uitvoering

2020/2021 (gerealiseerd)

Maatregel 14

Opvangcapaciteit in de Oosterschelderegio

Toelichting

In Vlissingen en Terneuzen is opvangcapaciteit in de vorm van dag- en nachtopvang aanwezig. Om een betere spreiding van voorzieningen en doorstroom naar de subregio’s te kunnen realiseren is het belangrijk om in de Oosterschelderegio opvangcapaciteit te realiseren. Er zijn plannen voor het realiseren van nieuwbouw voor de (huidige nood)opvang in Goes. Om de onrendabele top te dekken zou een bedrag nodig zijn wat de prijs van de grond en het bouwrijp maken van de kavel dekt. Uitgaande van de grondprijsbrief van de gemeente Goes kan er een waarde van € 15.750 per sociale woning worden toegekend aan de grond. Wanneer dit 10 woningen betreft gaat het om een bedrag van € 157.750. Daarnaast is er een incidenteel bedrag van circa € 60.000,- (ex BTW) voor bouw-/woonrijp maken etc. De investering die het Leger des Heils W&G zelf zal doen in bouw en bijkomende kosten betreft circa € 700.000.-

-15-

Begroting

€ 217.750 eenmalig

Uitvoering

Najaar 2021

Maatregel 15

Verbouw voorziening Foyer de Jeunesse tot appartementen

Toelichting

Jongeren die om wat voor reden dan ook niet meer thuis kunnen wonen kunnen terecht voor wonen en begeleiding bij voorzieningen van Juvent: het Foyer de Jeunesse in Vlissingen, het Jongerenhuis Goes en Jongerenhuis Hulst. Sinds de decentralisatie van de Jeugdzorg en van begeleiding naar de Wmo in 2015, is de tendens dat steeds minder jongeren met ‘lichte’ problematiek aangemeld worden. De Foyer in Vlissingen blijkt met 24 bewoners erg kwetsbaar als het gaat om beheersbaarheid. Een kleinschaliger voorziening met zelfstandige woonruimtes is een beter passend aanbod. De bestaande Jongerenhuizen in Goes en Hulst tonen aan dat de combinatie van zelfstandige woonunits met gespecialiseerde begeleiding en een outreachende methodiek gericht op voorkoming van thuisloosheid, heel goed werkt bij deze doelgroep. Er vindt een ombouw plaats van 24 plaatsen tot 12/13 appartementen, met een multifunctionele ruimte. De verbouwkosten worden bijna volledig gedragen door L’Escaut (€ 985.000). BZK stelt een bedrag van € 54.600,-- beschikbaar uit de tijdelijke specifieke uitkering kwetsbare groepen. Vlissingen geeft dit bedrag aan L’Escaut als duwtje in de rug. Voor incidentele kosten (verhuis- en inrichtingskosten en de tijdelijke ambulante begeleiding die tijdens de verbouw elders nodig is) wordt een bedrag van € 140.570 door Juvent begroot. Hierin zijn een aantal stelposten opgenomen.

De begeleiding van 12 jongeren elders (waarvoor huisvesting in bijvoorbeeld Middelburg nodig is met daarbij behorende kosten) is nog niet meegenomen. Hiervoor wordt t.z.t. een beroep gedaan op de middelen die zijn opgenomen in ‘onvoorzien’.

Begroting

€ 140.570 eenmalig

Uitvoering

Vanaf 1e kwartaal 2022, voorbereidingen in 2021 gestart

Maatregel 16

Opstapwoningen

-16-

Toelichting

Dit zijn voorstellen over tussenvoorzieningen. Deze nemen de gemeenten mee in het ombouw- en afbouwplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Zeeland. Deze adviezen worden meegenomen in de Uitvoeringsagenda NvO. Het gaat om de volgende ideeën: 1. Opstapwoningen De Motte Goes (Emergis-terrein) Trainingshuizen als opstap naar volledig zelfstandig wonen, beschermd wonen en/of maatwerkoplossingen. De overstap naar BW is soms te groot na het verlaten van de klinische omgeving. Of iemand heeft een tussenstap nodig na het verlaten van een verslavingskliniek. Mensen worden in de GGZ gehouden omdat er geen andere optie is. 31 volledig zelfstandige studio’s waar met begeleiding wordt gewerkt aan zelfstandigheid en zelfredzaamheid. (Ver)bouwkosten: € 526.411 2. Opstap- en observatiewoningen in Terneuzen Opstap, woonobservatie en logeerstudio’s voor mensen die problemen hebben met het wonen in de eigen thuissituatie of reguliere woonomgeving (16 volledig zelfstandige studio’s, kort en ultrakort woonverblijf) (Ver)bouwkosten: € 668.162 3.

Flexwoningen en time-out-studio’s Karnemelksevaart Zierikzee 18 kleine zelfstandige studio’s met een zelfstandig kantoor, als opstapwoning, woonobservatie, logeerstudio’s of een time-outvoorziening (Ver)bouwkosten: € 703.434) Voor mensen die tussen GGZ en BW inzitten, in de sociale psychiatrie?, is Vlissingen ook bezig met het realiseren van deze woningen.

Begroting

Reservering max. € 700.000 als bijdragen aan het ombouw- en afbouwplan. (bedrag is in de post onvoorzien in de financiële paragraaf opgenomen)

Uitvoering

Najaar 2021: gezien de structurele gevolgen beslissen de betreffende gemeenten hierover. Welke keuze wordt gemaakt?

Maatregel 17

Monitoring

-17-

Toelichting

Vanuit het Rijk wordt sinds 2020 deelgenomen aan de landelijke monitoring die verbonden is aan het actieprogramma ‘Een thuis, een toekomst’. Deze informatie wordt in opdracht van VWS verzameld door KPMG. Het CZW Bureau zorgt in samenwerking met de gemeente Vlissingen voor aanlevering van de gegevens op persoonsniveau, geaggregeerd niveau en voor de beleidsvragen. Omdat er subsidies verstrekt worden en er geen centrale toegang is georganiseerd, is een portaal MO ingericht bij het CZW Bureau waar aanbieders het format kunnen downloaden en kunnen uploaden. De initiële kosten hiervan bedragen € 4.000. De gegevensverstrekking vanuit de aanbieders is voor verbetering vatbaar. Ook wordt het portaal MO gebruikt voor beleidsinformatie. De verdere ontwikkeling van de monitor vindt plaats in het kader van de Uitvoeringsagenda NvO. In het verlengde hiervan wordt ook de toegang tot de Maatschappelijk Opvang opnieuw bezien.

Begroting

€ 4.000

Uitvoering

Begin 2021 is het portaal MO geïmplementeerd.

4. Wonen met begeleiding 4.1. Wat doen Zeeuwse gemeenten al? 4.1.1. Wonen met begeleiding Op dit moment inventariseren de Zeeuwse gemeenten de diverse producten op het gebied van wonen met begeleiding onder de Wmo lokaal. Deze nulmeting is onderdeel van de Uitvoeringsagenda NvO. 4.1.2. Weer Thuis Gemeenten in Zeeland erken met de methodiek vanuit het actieprogramma Weer Thuis. In de Oosterschelderegio en in Zeeuws-Vlaanderen is dat geïmplementeerd, en in de regio Walcheren is men hiermee gestart. In Weer Thuiswerken partijen aan een inclusieve samenleving, dat wil zeggen dat iedereen naar vermogen mee kan doen. Dat geldt ook voor kwetsbare mensen die wonen in een beschermde woonomgeving of de Opvang. Samen met de persoon die weer in een dorp of wijk wil gaan wonen wordt gewerkt aan herstel en vergroten van de participatiemogelijkheden, om uiteindelijk weer zelfstandig te gaan wonen en goede ondersteuning in de eigen omgeving te bieden. Met het Actieprogramma Weer Thuis geven de gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties hier invulling aan en maken hierover werkafspraken. Het gaat om mensen voor wie zelfstandig wonen niet vanzelfsprekend is vanwege het leven dat tegenzit door psychiatrische problematiek, dakloosheid, huiselijk geweld, verslavingen, schulden.

De opgave gaat behalve over de zoektocht naar een geschikte woonplek ook over een goede samenwerking op het vlak van financiën, het zich thuis gaan voelen in de wijk, het opbouwen van een netwerk en het zoeken van werk, opleiding, vrijwilligerswerk of dagbesteding. Het gaat ook over -18-

oog houden voor de wijk en haar bewoners, dat er voldoende draagvlak en begrip is en daarin (vooraf) investeren. Tenslotte gaat het ook over samenwerken rond moeilijke fases: als er sprake is van terugval, van overlast of andere problemen. Want juist dan moeten partijen daadkrachtig kunnen optreden. Zowel in de situatie van intermediaire verhuur en bij kwetsbare huurders met een zelfstandig huurcontract zijn samenwerking en een gedeelde verantwoordelijkheid voorwaarden voor een geslaagde uitstroom. Deze werkafspraken zijn van toepassing op diegenen die direct bemiddeld worden naar een sociale huurwoning via Team Thuis en voor diegenen die al dan niet op aanbeveling van de zorgorganisatie zelf zoeken. De samenwerkingsafspraken onderstrepen de noodzaak en ambitie om waar mogelijk en nodig samen te werken om deze mensen een goed thuis in de wijk te geven. De afspraken zijn in die zin dan ook geen afronding, maar een eerste stap in een proces om tot optimale samenwerking tussen partijen te komen. Team Thuis laat de terugkeer naar de wijk van cliënten met een psychiatrische en psychosociale problematiek soepel verlopen en vergroot daarmee het slagingspercentage van het aantal inwoners dat uitstroomt uit een beschermde woonvorm en opvang. Team Thuis is geen apart team maar een tijdelijk netwerk van bestaande professionals.

Team Thuis kan afhankelijk van de situatie van de klant worden aangevuld met een professional die aansluit/nodig is om de uitstroom voor de klant zo goed mogelijk te begeleiden. Het Team Thuis bestaat mogelijk uit de volgende professionals: een gemeenteconsulent en/of medewerker van het sociale wijkteam, de begeleider van de woonvorm/opvang, de woningcorporatie, de ambulante begeleider, de klant zelf, iemand vanuit het netwerk of een onafhankelijke cliëntondersteuner, de behandelaar, begeleider van dagbesteding/werk, bewindvoerder, zo nodig een klantmanager inkomen indien iemand een uitkering via de gemeente heeft. Dit team wordt al vroegtijdig ingezet en zorgt er samen met de klant voor dat de basisvoorwaarden geregeld zijn voor zelfstandig te gaan wonen met de juiste begeleiding. Team Thuis laat de her-instroom in de wijk van cliënten met psychiatrische en psychosociale problematiek soepel verlopen en vergroot daarmee het slagingspercentage van het aantal inwoners dat duurzaam uitstroomt uit een beschermde woonvorm of opvang.

4.2. De plannen uitgewerkt Wanneer mensen dak- en thuisloos zij is de ondersteuning gericht op het vinden van een passende woonruimte waar men met de benodigde begeleiding weer een zelfstandig leven kan opbouwen. Zo kan iemand weer meedoen in de samenleving. Een effectieve methode die hierbij kan helpen is het actieprogramma Weer Thuis. Alle gemeenten in Zeeland zijn hiermee van start gegaan. Echter, de woningmarkt is krap. We weten dat de jarenlange wachtlijsten voor de sociale huurwoningen niet zo snel zijn weggewerkt en dat koopwoningen (voorlopig) voor een groot deel van de woningzoekende onbereikbaar zijn. In Zeeland fungeren de ‘huisjesparken’ momenteel als flexibele schil voor ‘spoedzoekers’. Er zijn ook te weinig alternatieven voor mensen die groepsongeschikt zijn om te begeleiden. Met onderstaande maatregelen denken we een voldoende divers aanbod te kunnen scheppen om mensen een veilige woonplek te kunnen aanbieden. Maatregel 18

Onder de Pannen

-19-

Toelichting

Economische daklozen vallen vaak tussen wal en schip. Als mensen bijvoorbeeld door het verlies van werk of relatie hun woning verliezen, is er nauwelijks doorstroom naar een betaalbare woning mogelijk omdat de woningmarkt op slot zit. Om te voorkomen dat deze mensen dakloos worden, kan het project Onder de Pannen uitkomst bieden. Onder de Pannen is een project waarmee mensen die een slaapkamer ‘over’ hebben, deze legaal kunnen verhuren aan een stadsgenoot die dringend op zoek is naar woonruimte. Onderhuur dus, waarbij de verhuurder niet gekort wordt op uitkering of toeslagen. Zo wordt niet alleen de nieuwe huurder geholpen, maar gaat ook de verhuurder erop vooruit. De huurder kan zich focussen op een structurele oplossing voor huisvesting, in plaats van elke dag zijn slaapprobleem te moeten oplossen.

Begroting

€ 55.000 voor bemiddeling Bureau Onder de Pannen (gebaseerd op een plan van aanpak andere gemeente)

Uitvoering

Pilot om 15 personen via deze manier uit te laten stromen / 2022

Maatregel 19

Tiny Houses

Toelichting

Voor mensen die zijn aangewezen op de opvang, maar zeer groepsongeschikt zijn (en dus ook niet in een Skaeve-Huse-voorziening passen) heeft Emergis plannen om op het terrein op de Oostmolenweg in Kloetinge 3 Tiny Houses neer te zetten, uitgaande van het Housing-First principe. Eigenlijk is er sprake van zogenaamde ‘opstapwoningen’. Er zijn drie voorwaarden: mensen betalen een vergoeding voor het in de woning verblijven, laten begeleiding toe en veroorzaken geen overlast. Dit is bedoeld om een periode voorafgaand aan de doorstroom naar zelfstandig of begeleid wonen te overbruggen. Het gaat om mensen die geen huisvesting hebben, niet in de reguliere daklozenopvang passen en voor wie klinische opname in een GGZ instelling niet geïndiceerd is. Het gaat om inwoners van Zeeland. Begeleiding wordt geboden door team MJD en 24/7 bereikbaarheid vanuit Het Witte Huis. Voor het inrichten van de infrastructuur (gas/water/licht), de aanschaf van 3 tiny houses en het inrichten van de woningen is éénmalig een bedrag van € 225.000 nodig.

Begroting

€ 225.000

Uitvoering

2022

-20-

Maatregel 20

Maatwerkoplossingen voor kwetsbare groepen (Skaeve Huse, Skaeve Huselight)

Toelichting

Er kunnen verschillende vormen van Skaeve Huse worden ingezet voor daklozen die alsmaar weer (sommigen al veel jaren) terugkeren bij de maatschappelijke opvang en/of voor huurders die vanwege hun langdurige en ernstig overlast gevende gedrag hun woning (dreigen te) verliezen. Deze inwoners zijn door hun afwijkende gedrag niet geschikt om in de wijk te wonen of in een geclusterde woonvorm of instelling. Zij zijn niet in staat om hun huis op orde te houden. Met nog nader uit te werken vormen van Skaeve Huse in Zeeland krijgen deze inwoners weer permanent een dak boven het hoofd. Plannen in Terneuzen en Schouwen-Duiveland Terneuzen en Schouwen-Duiveland hebben plannen voor het realiseren van Skaeve Huse en hebben ook bestuurlijk draagvlak hiervoor. De precieze invulling kan verschillen per gemeente. Dit hangt af van de beoogde doelgroep en daarmee samenhangend de invulling van het concept. De insteek om deze voorziening specifiek of in eerste plaats in te richten voor bewoners uit de eigen gemeente en/of sub regio of ook voor mensen uit andere (Zeeuwse) gemeenten is ook hiervan afhankelijk De doelgroep bepaalt (namelijk) of er veel of weinig zorg en toezicht geregeld moet worden. Beide gemeenten werken dit in 2021 verder uit. Vooralsnog kijken

-21-

we daarbij naar voorbeelden elders in het land. Gangbaar is een locatie met 3 tot 5 Skaeve Huse per project. Een nadere specificatie van de doelgroep kan ook leiden tot net een andere opzet, bijvoorbeeld Skaeve-Husewoonunits verspreid over de gemeente i.p.v. geclusterd. Ontwikkeling Skaeve-Huse light Onder meer in Vlissingen, Middelburg en Hulst is er behoeften aan en zijn er ook voorbeelden van prikkelvrij wonen voor inwoners die niet tussen andere mensen kunnen wonen, omdat ze dan overprikkeld raken en overlast veroorzaken. We noemen deze vorm voor het gemak ‘Skaeve Huse Light’. Het gaat hier om een specifieke groep inwoners, die wel goed voor zichzelf en hun huis kunnen zorgen en ook graag een huis hebben, maar die ontsporen als zij tussen mensen wonen. Deze mensen zijn gebaat bij een huisje apart in een rustige omgeving. Alle Zeeuwse gemeenten hebben dit soort inwoners. Om meters te kunnen maken in de aanpak van dakloosheid biedt de ontwikkeling van deze woonvorm dan ook goede kansen. Bij de uitwerking van Skaeve Huse kunnen er verschillende vormen worden gerealiseerd. We streven er naar dit soort woonvormen te realiseren voor mensen die daar behoefte aanhebben. Zij kunnen in verschillende gemeenten wonen. We bouwen de mogelijkheid van een kwartiermaker in voor het realiseren van deze woonvormen (max. € 75.000). Voor de realisatie van de huisvesting van Skaeve Huse is max.

300.000 nodig (tweemaal max 5 units á € 30.000) Voor het realiseren van Skaeve Huse light is een bedrag van € 30.000 per unit nodig (nog niet geïnventariseerd, stelpost 10 units). In de bedragen zit een bijdrage aan grond, bouwrijp maken, inrichting. Voor een haalbaarheidsonderzoek (Terneuzen) is naar schatting € 50.000 nodig. Begroting

Huisvesting 2 locaties € 300.000; 10 units Skaeve Huse-light € 300.000; Kwartiermaker € 75.000; Haalbaarheidsonderzoek € 50.000. Totaal € € 725.000

Uitvoering

2022

Maatregel 21

Flexibele woonschil (Flexwonen)

Toelichting

Flexwonen is een term voor woonvormen die flexibel inzetbaar zijn. Ze kenmerken zich door tijdelijk, verplaatsbaar of makkelijk aanpasbaar te zijn. Als de woningen nodig zijn kun je ze makkelijk plaatsen en op het moment dat ze niet meer nodig zijn kunnen ze weer weg worden gehaald. Ze -22-

vervangen daarmee ook niet de huidige reguliere woningvoorraad: flexwoningen zijn hierop aanvullend. Als een gebouw al dan niet tijdelijk leeg staat, bijvoorbeeld in afwachting van verbouwing of sloop, dan kan dat gebouw gebruikt worden als locatie voor flexwoningen. Op basis van een analyse en gesprekken met betrokken partijen kan nader verkend worden hoeveel plekken nodig zijn en gerealiseerd kunnen worden. Deze maatregel is ook een mogelijke oplossing voor mensen die een woning zoeken na een ingrijpend live-event, bijvoorbeeld een echtscheiding. Dit kan ook één van de aanleidingen zijn voor dak- en thuisloosheid. Flexwonen kan ook voor uitstroom uit de opvang voor een klein deel van deze kwetsbare doelgroepen een mogelijke (tijdelijke) oplossing kan bieden als de woonplek in de woonwensgemeente er niet is. Het gaat om die doelgroepen die bij uitstroom uit hun huidige verblijf relatief beperkte ondersteuning nodig hebben, goed zelfstandig kunnen wonen en behoefte hebben aan een tijdelijke woning als opstap naar een permanente woning (al dan niet elders in het land). In veel gevallen biedt flexwonen naar verwachting echter ook niet de gewenste oplossing: voor het merendeel van de kwetsbare doelgroepen is een vaste, rustige nieuwe woonplek in de maatschappij belangrijk om weer iets op te kunnen bouwen.

Ook lukt het nu vaak al goed om deze doelgroepen in reguliere corporatiehuurwoningen te huisvesten. Dit wordt verder gestimuleerd en ondersteund vanuit het actieprogramma Weer Thuis. Uit onderzoek van Bureau Stec is indicatief bepaald dat er voor de doelgroep BW, MO en VO jaarlijks 285 woningen nodig (specifiek voor MO: 115 woningen). Hiervan is 5-10% flexwoningen nodig, dus tussen de 15-30 woonunits. Begroting

N.v.t. (via BZK kunnen tijdelijke stimuleringsregelingen worden aangewend.

Uitvoering

Afhankelijk van plannen bureau Stec/werkgroep Flexwonen

5. Financiële paragraaf Met de beschreven maatregelen en de combinatie ervan denken we in Zeeland de inwoners die te maken hebben met (dreigende) dakloosheid beter te kunnen helpen en ondersteunen. Maatregelen gericht op preventie voorkomen dakloosheid en voorkomen ook terugval in de opvang na het verlaten van een intramurale setting. Maatregelen gericht op de omvorming van de opvang zorgen oor een evenwichtige spreiding van opvangcapaciteit in de subregio’s, een andere manier van opvangen en betere doorstroming naar de lokale woningmarktsituatie. -23-

Maatregelen gericht op woonplekken met begeleiding zorgen oor een veel meer divers aanbod en maatwerk, zodat iedere unieke klant op zijn of haar eigen unieke manier kan herstellen. De lokale gemeenten spelen bij elke hulpvraag een cruciale rol. In 2020 en 2021 hebben regiogemeenten een bedrag van € 18.000 en € 32.000 ontvangen voor de brede aanpak dakloosheid waarmee men zelf maatwerk kon leveren. De gemeente Vlissingen als centrumgemeente heeft deze middelen niet gekregen. De decentralisatie-uitkering MO wordt volledig benut voor bestaande subsidierelaties en de huidige dienstverlening. Om die reden is voor de gemeente Vlissingen een totaalbedrag van € 50.000 in het overzicht opgenomen. De middelen die het Kabinet incidenteel aan Zeeland heeft toegekend kunnen op de volgende manier worden besteed: Maatregel Wat

Incidenteel besteed in 2022

1

Coachingstraject medewerkers

77.000

77.000

2

Inzet buddy's, ervaringsdeskundigen als coach

43.000

43.000

3

Straatpsychiater

100.000

100.000

9

Extra uitbreiding bemoeizorg formatie

54.700

14

Opvangcapaciteit Oosterschelderegio

217.750

217.750

15

Verhuis-/inrichtingskosten verbouw Juvent

140.570

140.570

16

Opstapwoningen/woonobservatie/logeerstudio's/time-out

17

Monitoring

4.000

18

Onder de Pannen

55.000

55.000

19

Tiny Houses

225.000

225.000

20

Skaeve Huse

725.000

725.000

bedrag gemeente Vlissingen

50.000

Onvoorzien

998.680

TOTAAL

54.700

pm

pm 4.000

50.000 998.680

2.690.700 108.700 2.582.000

Voor zover er structurele kosten aan de maatregelen zijn verbonden moeten met de 13 gemeenten, dan wel met betreffende gemeente, aanbieders en corporaties afspraken gemaakt worden. Dat wordt behandeld in de Uitvoeringsagenda in het kader van de NvO.

-24-

Bijlage 1. Inventarisatie inzet gemeenten preventie, nazorg en regie A. Preventie Schouwen-Duiveland Inzet voorkomen Multi problemen en dakloosheid Bij signalen problemen en dreigende dakloosheid wordt bijv. SMWO (ook 18+), jeugdhulp: vertrektraining ingezet om perspectief te krijgen. Opzoeken samenwerkingspartners. Stagneert bij niet beschikbaar zijn van geschikte huisvesting voor jongeren. Continuïteit na 18 jaar wordt intern bewaakt door op tijd WMO consulent te betrekken of PW. Wanneer er kortere periode een briefadres noodzakelijk is kan dit in samenspraak met een (hulpverlenings-) traject. Vroegsignalering Wij starten in mei aanstaande met vroegsignalering. Wij zijn momenteel druk bezig om hier handen en voeten aan te geven. Bij vroegsignalering wordt gezocht naar individuen met concrete signalen van mogelijke financiële problemen. Deze daadwerkelijke persoonlijke signalen zijn de indicatoren op basis waarvan vroegsignalering kan worden ingezet. Binnen vroegsignalering kijken we naar signalen die duiden op het ontstaan van schulden. Een betalingsachterstand is één ervan. We clusteren maandelijks alle achterstanden van inwoners van Schouwen-Duiveland bij woningcorporaties, zorgverzekeraars, energieleveranciers en waterbedrijven. We gaan ons binnen de gemeenste Schouwen-Duiveland primair richten op meervoudige signalen.

Naar aanleiding van een enkelvoudige signalen, sturen we de betreffende inwoner een brief en bieden we onze hulp aan. Schuldhulpverlening De gemeente Schouwen-Duiveland heeft Plangroep gevraagd om Schouwen-Duivelanders met financiële vragen en –problemen te ondersteunen (schuldhulpverlening). De ondersteuning van PLANgroep richt zich niet alleen op mensen mét schulden, maar ook op mensen met financiële problemen die schulden willen voorkomen. Soms is een advies voldoende, maar soms is er meer ondersteuning mogelijk in de vorm van tijdelijk budgetbeheer, schuldbemiddeling of eventueel wettelijke schuldsanering via de rechtbank (Wet schuldsanering natuurlijke rechtspersonen). Door de wetswijziging Schuldhulpverlening van januari dit jaar is het proces voor vroegsignalering opgestart. Op dit moment zit het nog in de opstartfase en wordt het proces voor vroegsignalering binnen de gemeente en de woningcorporatie Zeeuwland ingericht. Gemeenten zullen een intakegesprek aanbieden, wanneer zij een signaal over betalingsachterstanden ontvangen van verhuurders, leveranciers van energie en drinkwater en zorgverzekeraars. De woningcorporatie gaat hier dus een belangrijke rol in spelen. Op dit moment doen ze dat ook al in het voorkomen van huisuitzettingen. Wanneer ze signalen ontvangen over eventuele huurachterstanden gaan ze in gesprek met de huurders.

Ze zitten dus kort op de huurders en hebben goed contact met hen. Zo wordt er samen naar oplossingen gezocht.

-25-

Huurachterstanden Een huurachterstand wijst op een noodsituatie bij de schuldenaar. Vanaf mei aanstaande signaleren we huurachterstand direct. Wanneer sprake is van een meervoudige indicator (dus naast een huurachterstand is in diezelfde achterstand bijvoorbeeld de energierekening evenmin betaalt), dan gaan een paar dagen na deze melding langs bij deze inwoner. Wanneer in een specifieke maand alleen sprake is van een huurachterstand, maar in de maand erna de huur wederom niet wordt betaald, is dat een reden om ook bij deze inwoner proactief en onaangekondigd langs te gaan om hulp aan te bieden. Aangezien het project vroegsignalering nog niet van start is gegaan, is op dit moment nog niet geheel duidelijk aan welke (combinatie van) indicatoren we voorrang geven. Hierover worden op korte termijn besluiten genomen. Kansrijk wonen Op Schouwen-Duiveland hebben we Kansrijk Wonen. Een samenwerking tussen Emergis, Zeeuwland en de gemeente. Het doel is om een stabiele woonsituatie te creëren waarbij het perspectief en de levenskwaliteit van de bewoners wordt vergroot. Daarnaast wordt het terugdringen van bestaande overlast in de buurt en het aantal ontruimingen op basis van woonoverlast sterk verminderd en hiermee dakloosheid voorkomen. Kansrijk Wonen biedt perspectief voor meer doorstroom en instroom.

Team Thuis Door middel van Team Thuis worden er concrete afspraken gemaakt over passende zorg en aandacht voor succesfactoren bij het (weer) duurzaam zelfstandig wonen. De waakvlamfunctie draagt er aan bij dat betrokkenen en professionals snel aan tafel zitten als er signalen zijn dat het minder goed gaat met de uitstromer. Samen wordt er gekeken naar een passende oplossing. Het intensiveren van hulp, alternatieve mogelijkheden of een time out moment om pas op de plaats te maken en voldoende veerkracht op te bouwen voor herstel. Daarnaast wordt er (ook met behulp van team thuis) gekeken wat een uitstromer nodig heeft om zich thuis te voelen in de wijk of kern bij het zelfstandig wonen. Dit kan deelname aan een (regulier) sportclub of verenging zijn, dagbesteding, aansluiting bij bestaande initiatieven (bijvoorbeeld wijkcirkel), inzet van netwerk of anderszins zijn. Team Thuis wordt ingezet bij uitstroom uit BW, MO, VO. Team Thuis voorziet in afspraken rond door- en uitstroom naar zelfstandig wonen voor jongvolwassen die uitstromen uit jeugdzorg met verblijf, vrouwen uit de vrouwenopvang, personen uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen, als ook personen met LVB problematiek uit een instelling. Momenteel onderzoeken we de mogelijkheid om de werkwijze aan te passen bij jongeren en jongvolwassen uit de jeugdzorg.

Hiervoor is het wenselijk om een Zeeuws brede aanpak te realiseren. Over de grenzen van de subregio heen. Bij de werkwijze van Team Thuis hoort de waakvlamfunctie, waarbij snel opschalen indien noodzakelijk tot de mogelijkheid behoort. Wijkcirkel Poortambacht We hebben de wijkcirkel Poortambacht; inwoners komen samen en als groep ontstaat saamhorigheid, wordt kennis uitgewisseld en interessante onderwerpen besproken en activiteiten ondernomen. Het effect van deelname aan de wijkcirkel is vooral zichtbaar in het gegeven dat deelnemers een meer helpend netwerk hebben opgebouwd en dat zij zich ook beter gesteund

-26-

voelen door dat netwerk. Uitstromers uit een instelling worden geattendeerd op de mogelijkheid van deelname aan de wijkcirkel. Ruilwinkel De Ruilwinkel heeft in de afgelopen jaren naast een eilandelijke functie ook een wijkfunctie opgebouwd. Mensen kunnen daar spullen ruilen, maar ook terecht voor een praatje en een kopje koffie. In deze corona tijd is dat op afspraak. De ruilwinkel is een van de aanwezige functies op het eiland die er aan bijdraagt dat mensen zich thuis in de kern voelen en gestimuleerd worden tot participatie. Jongerenwerk Het jongerenwerk onderhoudt contacten zowel fysiek als online met de jeugd op SchouwenDuiveland. Ze organiseren twee keer per week activiteiten in 4SD, maar zijn ook aanwezig op school en op straat. Om ervoor te zorgen dat alle jeugdigen aan kunst- en cultuur kunnen deelnemen brengen we via intermediairs zoals docenten het Jeugdfonds Sport en Cultuur onder de aandacht. Minder geld thuis mag geen reden zijn dat jeugdigen niet aan activiteiten kunnen deelnemen. Omdat onze gemeente een grote groep kwetsbare jongeren kent is er onlangs extra capaciteit vrij gemaakt voor een extra jongerenwerker die aanwezig is op school en straat. De thema’s voorlichting en educatie komen aanbod. De jongerenwerkers signaleren trends en ontwikkelingen, maar ook kansen en risico’s.

Vanuit deze rol brengen zij in kaart wat er speelt en wat er nodig is aan activiteiten en ondersteuning. Daar waar kinderen en jongeren drempels ervaren in het volwassen worden, zijn de jongerenwerkers coach en waar nodig verwijzen zij door naar samenwerkingspartners.”

Terneuzen Mijnplan18 / vraagstuk 18-/18+ We werken met Mijnplan18. We hebben afspraken gemaakt met aanbieders van jeugdhulp om met jongeren toe te werken naar een goede start in de samenleving als ze 18 worden. Hoewel we (jongerenloket, aan-z) zelf er goed mee werken kan de inzet ervan door afstemming met de jeugdhulpaanbieders beter. Dit is een verbeterpunt voor de komende tijd in Terneuzen. Jongerenloket /JOLO Jongerenloket wordt bemenst door twee collega’s van Werk&Inkomen en Regionaal Bureau Leerlingenzaken (RBL) Doelstelling ervan is om jongeren zo snel mogelijk aan opleiding/werk, wonen, etc te helpen. Het gaat dan om jongeren tot 27 zonder dagbesteding / zonder starterskwalificatie / zonder vaste verblijfplaats etc. Het Jongerenloket werkt met Mijnplan18, een toekomstplan (zeker) bedoeld voor uitstromers uit de jeugdhulp. Jongerenloket houdt goed vast aan het plan en laten jongeren pas los als het goed met ze gaat. Er is een MDO vanuit het Jongerenloket JOLO organiseert preventief overleg tussen gemeente, aan-z en jeugdhulpaanbieders over jongeren met problemen op de verschillende levensgebieden (problematische casussen) / ook voor jongeren die uit de jeugdhulp komen Bij dit overleg zijn ook

-27-

Juvent en Prokino betrokken. (Het MDO is een soort van OGGz-netwerk, maar dan voor inwoners onder de 27 jaar die bij het jeugdhulpverleners bekend zijn.) RBL Werkt met een trajectplan voor de zogenaamde bankzitters. En werkt via het Jongerenloket met o.a. Mijnplan 18. Jeugdgezondheidszorg (samenwerking met RBL) Ziekteverzuimbegeleiding van leerlingen op het VO en in het MBO kopen we Zeeuws in bij de GGD Zeeland. Jeugdverpleegkundigen zoeken vroegtijdig leerlingen op die zich regelmatig ziek melden. Ze gaan met de jongeren in gesprek om de achterliggende reden van de ziekmelding te achterhalen. Zeker als dit een niet-medische oorzaak heeft, kan hiermee vroegtijdig schooluitval worden voorkomen. JIP (Jongeren informatiepunt) van aan-z JIP geeft voorlichting over allerlei zaken op scholen. JIP geeft ook informatie over Mijnplan18. De website van JIP/aan-z biedt veel informatie voor jongeren Emergis Preventie _ CPGGZ en verslavingspreventie We kopen jaarlijks diensten in bij Emergis Preventie als het gaat om openbare geestelijke gezondheidszorg en verslavingspreventie. Jeugd en Alcohol / LZNVZ Met het project LZNVZ proberen we uiteindelijk ook jongeren weerbaarder te maken. Kamers met Doorgroei, Prokino Dit is de Terneuzense Foyer de Jeunesse. Er zijn 8 plaatsen voor Terneuzense jongeren. Er zijn 2 plaatsen beschikbaar voor bijvoorbeeld jongeren die doorstromen uit jeugdhulp.

Tien plaatsen in totaal dus. Ook jongeren uit Sluis en Hulst kunnen zich melden. Als zij een plek krijgen dan betalen Hulst of Sluis de kosten van de foyer. Terneuzen betaalt eventuele uitkeringen. Uitgangspunt is 1,5 jaar leren op jezelf wonen. Vanwege de zwaarte van de problematiek is specialistische hulp standaard beschikbaar. Uitgangspunt is ook dat jongeren indien mogelijk in verbonden blijven aan hun eigen sociale netwerk. Maatwerk- en procesregie We hebben sinds 2020 een zogenaamd Maatwerkteam waarin zogenaamde maatwerkregisseurs van de gemeente aan de slag gaan met mensen met een stapeling van problemen, die vastlopen in de hulpverlening (of de hulpverlening loopt vast). Daarnaast zetten we in op procesregie. Aanpak verwarden We hebben een Zeeuws-Vlaams uitvoeringsprogramma Buiten de lijnen voor de aanpak van verwarden. Hierin zijn zaken als maatwerk- en procesregie en Weer Thuis opgenomen, maar ook Skaeve Huse.

-28-

Weer Thuis Voor de zomer 2021 is er een Team Thuis Zeeuws-Vlaanderen dat ervoor moet gaan zorgen dat mensen uit de MO en BW, uit de jeugdhulp en uit Kamers met Doorgroei weer een eigen plek in de wijk krijgen. Outreachende schuldhulpverlening We sluiten aan bij de nieuwe wet- en regelgeving. Het liefst zouden we proactief, outreachend naar mensen toegaan. Alleen dat is nog een plan en geen werkelijkheid. We kijken kritisch naar bewindvoering en zetten waar helpend de gemeentelijke budgetcoach in. Goedkope, zelfstandige woonruimte … Daar blijven we naar zoeken via prestatieafspraken met woningcorporaties. OGGz-netwerk en MAB Met beide proberen we te voorkomen dat mensen dakloos raken. ‘Maatwerk’ van MJD kan gekoppeld worden aan een casus van het OGGz-netwerk.”