20210202 Raadsbrief BALV VNG bijlage 1

AGENDA Buitengewone Algemene Ledenvergadering VNG Vrijdag 12 februari 2021 van 10.00 tot 12.15 uur, digitale vergadering gepresenteerd vanuit studio Heuvelman in IJsselstein. 1.

Opening

2.

Benoeming notulencommissie Buitengewone ALV 12 februari 2021

3.

Vaststelling notulen ALV 25 september 2020

Bijlage

4.

VNG Agenda, Begroting en Jaarplan GGU

Bijlagen

a. VNG Agenda en Begroting 2021 (incl. herijking Verenigingsstrategie 2024) b. Jaarplan GGU 2021 5.

Stand van zaken lopende trajecten

Bijlagen

a. Onderzoek Jeugd b. Uitvoering Klimaatakkoord (bijlage) 6.

Verantwoording uitvoering moties eerdere ALV-en

Bijlage

Gelet op het grote aantal aangehouden moties en nieuwe moties, is de verantwoording geclusterd op een aantal samenhangende inhoudelijke thema’s. 7.

Resolutie VNG-inzet kabinetsformatie

Bijlage

8.

Resolutie Digitale Veiligheid

Bijlage

9.

Invoering Landelijk Transitie-arrangement Beschermd Wonen

Bijlage

10.

Invulling vacatures VNG-bestuur en commissies

Bijlage

11.

Rondvraag/WVTTK

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

vng.nl

N201600961

PROD

CONCEP T NOTULEN BUITENGEWONE ALV 25 S EP TEMBER 2020 Notulen van de algemene ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, op vrijdag 25 september 2020. De vergadering heeft digitaal plaatsgevonden. Aanwezig zijn het bestuur – met Jan van Zanen (burgemeester van Utrecht) als voorzitter, tevens voorzitter van de vergadering – en de algemene directie van de Vereniging, alsmede, blijkens de ingeleverde presentiekaarten. a. Gemeenten: Aa en Hunze

Heerhugowaard

Renswoude

Aalsmeer

Heerlen

Reusel-De Mierden

Aalten

Heeze-Leende

Rheden

Achtkarspelen

Heiloo

Rhenen

Alblasserdam

Hellendoorn

Ridderkerk

Almelo

Hellevoetsluis

Rijssen-Holten

Almere

Helmond

Rijswijk (ZH.)

Alphen aan den Rijn

Hengelo (O.)

Roerdalen

Alphen-Chaam

Het Hogeland

Roermond

Altena

Heumen

Roosendaal

Ameland

Heusden

Rotterdam

Amersfoort

Hillegom

Rozendaal

Amstelveen

Hilvarenbeek

Rucphen

Amsterdam

Hilversum

Schagen

Apeldoorn

Hoeksche Waard

Scherpenzeel

Arnhem

Hof van Twente

Schiedam

Assen

Hoogeveen

Schouwen-Duiveland

Asten

Hoorn

s-Gravenhage (gemeente)

Baarle-Nassau

Horst aan de Maas

's-Hertogenbosch

Baarn

Houten

Simpelveld

Barendrecht

Huizen

Sint Anthonis

Barneveld

Hulst

Sint-Michielsgestel

Beek (L.)

IJsselstein

Sittard-Geleen

Beekdaelen

Kaag en Braassem

Sluis

Beemster

Kampen

Smallingerland

Beesel

Kapelle

Soest

1

N201600961

PROD

Berg en Dal

Katwijk

Someren

Bergeijk

Kerkrade

Son en Breugel

Bergen (NH.)

Krimpen aan den IJssel

Stadskanaal

Bergen op Zoom

Krimpenerwaard

Staphorst

Berkelland

Laarbeek

Stede Broec

Bernheze

Landgraaf

Steenwijkerland

Best

Landsmeer

Stein (L.)

Blaricum

Langedijk

Stichtse Vecht

Bloemendaal

Lansingerland

Súdwest-Fryslân

Bodegraven-Reeuwijk

Laren (NH.)

Terneuzen

Boekel

Leeuwarden

Texel

Borger-Odoorn

Leiden

Teylingen

Borne

Leiderdorp

Tiel

Borsele

Leidschendam-Voorburg

Tilburg

Boxmeer

Lelystad

Tubbergen

Breda

Leudal

Twenterand

Bronckhorst

Leusden

Tynaarlo

Brummen

Lingewaard

Tytsjerksteradiel

Bunnik

Lisse

Uitgeest

Bunschoten

Loon op Zand

Uithoorn

Buren

Lopik

Utrecht (gemeente)

Capelle aan den IJssel

Losser

Utrechtse Heuvelrug

Castricum

Maasgouw

Valkenburg aan de Geul

Coevorden

Maassluis

Valkenswaard

Cranendonck

Maastricht

Veendam

Cuijk

Medemblik

Veenendaal

Culemborg

Meierijstad

Veere

Dalfsen

Meppel

Veldhoven

Dantumadiel

Middelburg (Z.)

Velsen

De Bilt

Midden-Delfland

Venlo

De Fryske Marren

Midden-Drenthe

Venray

De Ronde Venen

Midden-Groningen

Vijfheerenlanden

Delft

Mill en Sint Hubert

Vlaardingen

2

N201600961

PROD

Den Helder

Moerdijk

Vlieland

Deurne

Molenlanden

Vlissingen

Deventer

Montferland

Voerendaal

Dinkelland

Montfoort

Voorschoten

Doesburg

Mook en Middelaar

Voorst

Doetinchem

Neder-Betuwe

Vught

Dongen

Nederweert

Waadhoeke

Dordrecht

Nieuwegein

Waalre

Drechterland

Nieuwkoop

Waalwijk

Drimmelen

Nijkerk

Waddinxveen

Dronten

Nijmegen

Wageningen

Duiven

Nissewaard

Waterland

Ede

Noardeast-Fryslân

Weesp

Eemnes

Noord-Beveland

West Betuwe

Eijsden-Margraten

Noordenveld

West Maas en Waal

Eindhoven

Noordoostpolder

Westerkwartier

Elburg

Noordwijk

Westerveld

Emmen

Nuenen, Gerwen en Nederwetten

Westervoort

Enkhuizen

Nunspeet

Westland

Enschede

Oegstgeest

Weststellingwerf

Epe

Oirschot

Westvoorne

Ermelo

Oisterwijk

Wierden

Etten-Leur

Oldambt

Wijchen

Geertruidenberg

Oldebroek

Wijdemeren

Geldrop-Mierlo

Oldenzaal

Wijk bij Duurstede

Gemert-Bakel

Olst-Wijhe

Winterswijk

Gennep

Ommen

Woensdrecht

Gilze en Rijen

Oost Gelre

Woerden

Goeree-Overflakkee

Ooststellingwerf

Wormerland

Goes

Oostzaan

Woudenberg

Goirle

Opmeer

Zaanstad

Gooise Meren

Opsterland

Zandvoort

Gouda

Oss

Zeewolde

3

N201600961

PROD

Groningen (gemeente)

Oude IJsselstreek

Zeist

Haaksbergen

Ouder-Amstel

Zevenaar

Haaren

Oudewater

Zoetermeer

Haarlemmermeer

Overbetuwe

Zoeterwoude

Harderwijk

Papendrecht

Zuidplas

Hardinxveld-Giessendam

Peel en Maas

Zundert

Harlingen

Pijnacker-Nootdorp

Zutphen

Hattem

Purmerend

Zwartewaterland

Heemskerk

Putten

Zwijndrecht

Heemstede

Raalte

Zwolle

Heerenveen

Reimerswaal Renkum

4

N201600961

PROD

01. Opening en Agenda

Voorafgaand aan de vergadering staat de voorzitter nog stil bij de wisseling van de wacht van Jantine Kriens als algemeen directeur naar Leonard Geluk per 1 april. De voorzitter dankt namens de leden Jantine Kriens nogmaals voor haar inzet voor de VNG. Daarna vindt een gesprek plaats met Leonard Geluk over zijn ervaringen tot nu toe als algemeen directeur en spreekt de voorzitter zijn jaarrede uit. Het voorprogramma wordt afgesloten met een videoboodschap van Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken. De voorzitter opent de Buitengewone ALV en heet alle aanwezigen van harte welkom. Dit is de eerste (bijna) digitale ledenvergadering in de geschiedenis van de VNG. Alleen een delegatie van het VNG-bestuur en de insprekers zijn in de Willemshof aanwezig. Ruben Maes geeft als dagvoorzitter een toelichting op de wijze van stemmen bij deze digitale ledenvergadering. Alle gemeentesecretarissen hebben een stemgerechtigde kunnen opgeven. Die stemgerechtigden hebben een weblink, inlogcode en wachtwoord per mail ontvangen met instructies. Wanneer er geen stemgerechtigde was opgegeven, dan heeft de gemeentesecretaris deze gegevens zelf ontvangen per mail. Het stemmen kost helaas wel extra tijd omdat er in de livestream een vertraging van 30 seconden zit.

De vertraging bij het in stemming brengen van voorstellen en het ontvangen van de stemmen betekent dat elke stemming 1 minuut kost. Om te zien of de techniek goed functioneert, wordt eerst geoefend met een proefstemming. Deze proefstemming luidt: “Op dit moment wappert op mijn gemeentehuis de vlag van de global goals” Indien leden het eens zijn met deze stelling, drukken zij op ‘1’. Zijn zij het oneens met deze stelling, dan drukken zij op ‘2’. De voorzitter stelt vast dat de techniek werkt. De voorzitter licht toe dat zoals gebruikelijk gewogen wordt gestemd. Dat betekent dat elke gemeente per 1.000 inwoners één stem heeft, met een maximum van 75 stemmen per gemeente. De uitslagen van de stemmingen zijn openbaar en het stemgedrag wordt daarom na de vergadering via de VNG website bekend gemaakt. De voorstellen die in stemming worden gebracht en de stemuitslagen, worden ook steeds in beeld gebracht. Zo kan er geen misverstand bestaan over de vraagstelling en kan de uitslag van de stemming meteen in beeld worden gebracht. Om te controleren of alles nu goed werkt wordt aan alle stemgerechtigde vertegenwoordigers een tweede proefstelling voorgelegd. Deze luidt: “Volgend jaar ontmoeten wij elkaar weer in een fysieke ledenvergadering”.

Bent u het eens met deze stelling, dan kiest u voor ‘1.’ Bent u het oneens met deze stelling , dan kiest u voor ‘2.’ De voorzitter constateert dat het systeem functioneert en hoopt dat er verder geen problemen zijn. Om toe te zien op een juist verloop van de stemmingen is een commissie van stemopneming aangewezen. Deze commissie staat onder voorzitterschap van Geert van Soest, griffier van Venlo.

5

N201600961

PROD

02. Benoeming van de notulencommissie ALV 25 september 2020 03. Vaststelling notulen Buitengewone ALV 29 november 2019 De voorzitter stelt aan de orde de benoeming van de notulencommissie en de vaststelling van de notulen van de Buitengewone ALV van 29 november 2019. Omdat besluit per acclamatie in een digitale ALV niet mogelijk is, wordt de leden gevraagd zich in een enkele stemming over het voorstel uit te spreken. Notulencommissie ALV Eerst de benoeming van de notulencommissie. Ook van deze vergadering zal het VNG-bureau een verslag uitwerken, dat ter accordering op de eerstvolgende vergadering aan de leden wordt voorgelegd. Om toe te zien op een correcte weergave van de vergadering wordt statutair een notulencommissie ingesteld, bestaande uit ten minste drie personen. Het bestuur stelt de leden voor om de volgende personen te benoemen in de notulencommissie: 1. Bob Vostermans, burgemeester van Beesel 2. Chantal Broekhuis, wethouder van Utrechtse Heuvelrug 3. Joost Nijhuis, raadslid van Enschede. Notulen Buitengewone ALV 29 november 2019 Dan de vaststelling van de notulen van onze vorige vergadering, de Buitengewone ALV van 29 november 2019. De notulencommissie voor deze vergadering werd gevormd door: 1. 2.

Paul Hofman, wethouder Bronckhorst Renate Richters, wethouder Eindhoven

3.

Martin van Vliet, secretaris Vlissingen.

Zij hebben verklaard dat de notulen een getrouw beeld geven van wat tijdens de vergadering is besproken en besloten. De voorstellen worden in een enkele stemming aan de leden voorgelegd. “Indien u instemt met de voorstellen kiest u voor ‘1’ Indien u de voorstellen afwijst kiest u voor ‘2.’ De voorzitter stelt vast dat de beide voorstellen zijn aangenomen.

04. Mededelingen Bij de mededelingen voor deze ALV is aangekondigd dat het VNG-bestuur de VNG Kadernota 2021 aan de leden zal voorleggen in de Buitengewone ALV van 27 november. Dat geeft ons meer tijd om de effecten van de coronacrisis voldoende in beeld te krijgen. Naar aanleiding van deze mededeling hebben zich geen insprekers aangemeld.

05. Bekrachtiging uitslag ledenraadpleging i.v.m. uitgestelde ALV (mei-juni 2020) De voorzitter licht toe dat als gevolg van de coronacrisis het bestuur in mei het VNG-congres heeft afgelast, de ALV heeft uitgesteld tot 25 september a.s. en in mei-juni een ledenraadpleging heeft gehouden. In deze ledenraadpleging is een beperkt aantal voorstellen aan de leden voorgelegd, die ervoor moesten zorgen dat: de gemeenten in hun begrotingen tijdig rekening konden houden met de financiële bijdragen -

de VNG zekerheid had bij het uitvoeren van haar van activiteiten en de financiering daarvan.

6

N201600961

PROD

Het ging onder meer om het contributievoorstel en de voorstellen rond Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). De leden hebben ingestemd met de voorgelegde voorstellen. Voor dit agendapunt heeft zich een inspreker gemeld: Lennart van der Linden, raadslid van Barendrecht. Lennart van de Linden, raadslid en fractievoorzitter Echt voor Barendrecht, wil reageren mede namens Hans Smolders fractievoorzitter Lijst Smolders Tilburg en Geert Koster, raadslid voor Leefbaar Rotterdam. Hij heeft drie punten: •

De VNG lobbyt voor meer en structurele middelen voor gemeenten. Het is daarom goed dat de VNGorganisatie zelf ook een bijdrage levert in deze moeilijke tijden. De VNG heeft de afgelopen jaren veel geld opgepot. Het verzoek aan de VNG is om dit geld als een eenmalige uitkering aan gemeenten uit te keren;

•

Verder is het verzoek om de contributie te verlagen in plaats van te verhogen en te laten zien wat gemeenten via deelname aan het GGU aan kosten kunnen besparen;

•

De representativiteit van lokale partijen in de VNG governance: lokale partijen krijgen bij de verkiezingen steeds meer stemmen maar dit is nog niet terug te zien met een evenredige vertegenwoordiging in de VNG- governance.

Anne de Baat, penningmeester, reageert namens het VNG-bestuur: •

Het VNG-bestuur is zich zeer bewust van de financiële problematiek bij gemeenten. De lobby en belangenbehartiging van de VNG richting het Rijk legt een grote druk op de VNG-organisatie als het gaat om inzet van mensen en middelen. Daarop bezuinigen vindt het bestuur daarom onverstandig. Een sterke VNG-organisatie is juist nu van groot belang.

•

De VNG is al bezig met het afbouwen van de beleggingsportefeuille. Het geld dat vrijvalt, komt ten goede aan de financiering van de kerntaken van de VNG.

De voorzitter onderschrijft de oproep en het belang van een representatieve vertegenwoordiging van lokale partijen in de VNG-governance. Dat is ook steeds de inzet van de VNG. Daarvoor heeft de VNG een scoutingscommissie samengesteld met o.a. Marco Pastors en Simon Fortuin met als doel vertegenwoordigers van lokale politieke partijen enthousiast te maken voor de VNG. Die inzet heeft er mede toe geleid dat de vertegenwoordiging gestegen van 10% naar 20% bij de raadsverkiezingen van 2014 en verder is gestegen naar 25% bij de raadsverkiezingen van 2018. Dat percentage is bijna representatief. De voorzitter doet nogmaals de oproep aan vertegenwoordigers van lokale politieke partijen om zichzelf te kandideren bij vacaturerondes. Lennart van der Linden is blij met deze oproep van de voorzitter maar minder blij met de reactie van de penningmeester. Hij roept de VNG nogmaals op serieus te kijken naar besparingsmogelijkheden op de VNG-organisatie voor de langere termijn. De contributie aan de VNG kost gemeenten veel geld. De penningmeester benadrukt nogmaals dat de VNG zo efficiënt mogelijk de beschikbare middelen inzet en dat een sterke VNG-organisatie juist nodig is om gemeenten zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn in de belangenbehartiging en de dienstverlening. De voorzitter vraagt de leden om de uitslag van deze ledenraadpleging formeel te bekrachtigen.

Het voorstel wordt met 98,54% van de stemmen aangenomen.

7

N201600961

6.

PROD

Uitvoering moties eerdere ALV-en

De voorzitter: in de Buitengewone ALV van 29 november 2019 is opnieuw een groot aantal moties aangenomen. Daarnaast is een aantal moties uit eerder ledenvergaderingen aangehouden. Gelet op de samenhang en overlapping van deze moties heeft het bestuur zijn verantwoording over de uitvoering van deze moties in een aantal gevallen geclusterd. Aan de verantwoording over de uitvoering is steeds een voorstel gekoppeld om de motie aan te houden of als uitgevoerd te beschouwen. Dat een motie is uitgevoerd betekent nadrukkelijk niet dat de VNG-inzet op het betreffende thema stopt. De inzet van de motie is in de meeste gevallen onderdeel geworden/gebleven van de reguliere VNG-inzet. Er hebben zich voor dit punt geen insprekers aan gemeld. Wel hebben wij op verzoek van enkele indieners nog een aanpassing van het bestuursvoorstel aan u voorgelegd. Verder heeft het bestuur ingestemd met het verzoek van de gemeente Schiedam om haar motie inzake Raamovereenkomst verpakkingen alsnog aan te houden. Dit gewijzigde bestuursvoorstel ligt nu voor met het verzoek aan de leden om in te stemmen met: •

De verantwoording over de uitvoering van de moties

•

De voorstellen om moties aan te houden of te beschouwen als uitgevoerd.

Het voorstel wordt met 97,63% van de stemmen aangenomen. Behandeling nieuwe moties De voorzitter geeft aan dat bij dit agendapunt ook nieuw ingediende moties behandeld worden. Veel van deze moties worden door meer gemeenten ondersteund. Dit is terug te vinden op de ALV-pagina van de VNG-website. In de ledenbrieven van 18 en 23 september zijn de leden geïnformeerd over de moties en de preadviezen van het VNG-bestuur. Daarin staat ook de volgorde van behandeling. Gisteren is nog een nagekomen motie “Voldoende middelen voor de regio” ontvangen van de gemeente Sluis namens de Zeeuwse gemeenten. Deze motie is op de ALV-pagina geplaatst en het dictum van de motie wordt straks in beeld gebracht. De volgorde van behandeling van de moties is als volgt: 1. “Resolutie eerlijke financiële verhoudingen!” van Breda, Opsterland, Zeist en Rotterdam 2. “Resolutie: Los financiële problemen Jeugd en WMO op in alle gemeenten” van Schagen 3. Motie “Gemeenten hebben acuut meer structureel geld nodig” van Zoetermeer 4. Motie “Herstel structurele weeffout in financiering door Rijk van gemeenten” van Enschede 5. Motie “Tijdelijke extra ruimte gemeenten” van Krimpenerwaard 6. Motie “Herijking gemeentefonds” van Beesel Nagekomen motie “Voldoende middelen voor de regio” van Sluis 7.

Motie “Zorgen over belastingdienst” van Alkmaar 8.Motie “Compensatieregeling voor de zwembaden om faillissementen te voorkomen” van Leusden 9. Motie “Onderwijshuisvesting” van Noordoostpolder 10. Motie “Handhaving vuurwerkverbod” van Utrechtse Heuvelrug

8

N201600961

PROD

11. Motie “Structurele afspraken Nationale Parken” van Utrechtse Heuvelrug 12. Motie “Budgetneutrale overgang naar Omgevingswet” van Noordoostpolder 13. Motie “Budget volgt bodemtaak” van Haarlemmermeer 14. Motie “Uitbreiding RES energie opwekkingssoorten” van Buren 15. Motie “Aanpak Amerikaanse rivierkreeft” van Langedijk. De voorzitter meldt dat bij alle moties positieve preadviezen door het bestuur zijn uitgebracht. De wijze van behandeling is als volgt: •

de vertegenwoordiger van de indienende gemeente geeft een korte toelichting op de motie. Als er meerdere moties betrekking hebben op hetzelfde onderwerp worden ook de indieners van die moties uitgenodigd. Gevolgd door eventuele andere insprekers die over de moties het woord willen voeren.

•

Daarna reageert de betreffende commissievoorzitter namens het bestuur op de moties

•

Na beëindiging van het gesprek aan tafel stemmen we over de motie

Er zijn meerdere moties ingediend over de gemeentefinanciën en de herverdeling van het Gemeentefonds. Te weten: 1. “Resolutie eerlijke financiële verhoudingen!” van Breda, Opsterland, Zeist en Rotterdam 2. “Resolutie: Los financiële problemen Jeugd en WMO op in alle gemeenten” van Schagen 3. Motie “Gemeenten hebben acuut meer structureel geld nodig” van Zoetermeer 4. Motie “Herstel structurele weeffout in financiering door Rijk van gemeenten” van Enschede 5. Motie “Tijdelijke extra ruimte gemeenten” van Krimpenerwaard 6. Motie “Herijking gemeentefonds” van Beesel En verder de nagekomen motie “Voldoende middelen voor de regio” van Sluis. Na de toelichtingen op deze moties zal Victor Everhardt, voorzitter van de commissie Financiën, namens het bestuur reageren. Motie 1: “Resolutie eerlijke financiële verhoudingen!” van Breda, Opsterland, Zeist en Rotterdam Bij motie 1 heeft zich geen inspreker gemeld. Motie 2: “Resolutie: Los financiële problemen Jeugd en WMO op in alle gemeenten” van Schagen Jelle Beemsterboer, wethouder Schagen, licht toe dat de toenemende zorgkosten gemeenten onder grote druk zetten met als gevolg dat zwembaden en bibliotheken moeten sluiten. Het mag niet zo zijn dat de verschillende domeinen binnen de gemeente (bijv het fysieke domein enerzijds en het sociale domein anderzijds) elkaar onderling gaan beconcurreren.

Daarom de oproep om te zorgen voor extra middelen voor gemeenten en een evenwichtige balans in de verdeling. Willem-Jan Stegeman, wethouder Amersfoort reageert op de resolutie van Schagen. Hij roept op de herverdeling van het gemeentefonds los te zien van de grootte van de koek. Dat zijn twee verschillende zaken. Het is van belang nu wel de herverdeling van het gemeentefonds door te laten gaan. Over de motie

9

N201600961

PROD

van Beesel merkt hij op dat het bij de herverdeling niet gaat om grote versus kleine gemeenten. In elke groep gemeenten zitten voor- en nadeelgemeenten. 3. Motie “Gemeenten hebben acuut meer structureel geld nodig” van Zoetermeer Marijke van der Meer, raadslid Zoetermeer, is van mening dat gemeenten veel meer voor zichzelf moeten opkomen in plaats van braaf allerlei bezuinigingen van het Rijk uit te voeren. Ze noemt in dit verband de opschalingskorting en de Wmo. Gemeenten hebben meer sturingsmogelijkheden en meer geld nodig. Het kan niet zo zijn dat de gemeenten door de bezuinigingen in eigen vlees moeten snijden. We moeten stoppen met bezuinigen en juist anticyclisch investeren om de gemeentelijke voorzieningen een impuls te geven. Ook is het van belang dat gemeenten kandidaten blijven vinden om het zware werk van raadslid te blijven doen. Ze roept het VNG-bestuur op keihard te onderhandelen om ervoor te zorgen dat gemeenten uit het financiële moeras worden getrokken. Karin Walters, wethouder Hilversum, ondersteunt de motie van Zoetermeer. Gemeenten hebben nu extra geld nodig. Ze staat klaar om actie te voeren en hoort graag de ideeën hierover van het VNG-bestuur. 4.

Motie “Herstel structurele weeffout in financiering door Rijk van gemeenten” van Enschede Joost Nijhuis, raadslid Enschede licht toe dat Enschede zelf een analyse-instrument heeft ontwikkeld om onderzoek te doen naar de kosten van gemeenten en dat inmiddels rond de 70 gemeenten dit ook hebben gedaan. Hij roept gemeenten nogmaals op om hieraan mee te doen om zo onderbouwd bewijsmateriaal te kunnen verzamelen. Er zit een structurele weeffout in de financiering van gemeenten door het Rijk die hersteld moet worden. Het kan niet zo zijn dat gemeenten de pinautomaat van het Rijk zijn. Het gaat ook om het behoud van de lokale democratie. Gemeenteraden moeten voldoende ruimte hebben om politieke keuzes te kunnen maken. Door de oplopende kosten van de Wmo en de jeugdzorg staan de klassieke taken van gemeenten onder grote druk. Als die in verval raken, raakt dat de hele samenleving. Een structurele oplossing is nodig in plaats van maar pleisters blijven plakken. 5. Motie “Tijdelijke extra ruimte gemeenten” van Krimpenerwaard Ria Boere, wethouder Krimpenerwaard, vindt dat gemeenten nu in actie moeten komen. We moeten niet wachten tot het kabinet al dan niet over de brug komt. De grens bij gemeenten is inmiddels ver overschreden. Het behoud van voorzieningen bij gemeenten staat onder grote druk. Wat is opgebouwd aan voorzieningen dreigt weer te worden afgebroken.

Het Rijk moet nu over de brug komen met middelen voor de komende jaren. De VNG moet hier stevig op inzetten. 6. Motie “Herijking gemeentefonds” van Beesel Bob Vostermans, burgemeester Beesel, staat hier als vertegenwoordiger van het nieuwe netwerk van kleine gemeenten, de K80. Deze 80 kleine gemeenten hebben sinds deze zomer de krachten gebundeld. Doel van de motie is structureel meer financiële ruimte voor alle gemeenten. De grotere koek moet eerst geregeld worden voordat de herverdeling van het gemeentefonds kan worden ingevoerd. Nagekomen motie “Voldoende middelen voor de regio” van Sluis namens de Zeeuwse gemeenten Het bestuur heeft een positief preadvies uitgebracht op deze motie. De indieners hebben aangegeven geen gebruik te maken van de mogelijkheid om de motie nader toe te lichten. Reactie namens het VNG-bestuur door Victor Everhardt, voorzitter commissie Financiën:

10

N201600961

PROD

Het is duidelijk dat voor gemeenten de grens is bereikt en dat er structureel extra middelen nodig zijn. De koek moet groter worden. We willen geen verdeling van schaarste. Wat betreft de herverdeling Gemeentefonds is het van belang nog goed te kijken naar de effecten van de herverdeling. De gevolgen voor de individuele gemeenten zijn nog niet bekend. De inzet van het VNG-bestuur is om het consultatietraject in te gaan waarbij het voorstel van BZK voor herijking zal worden beoordeeld op basis van de volgende criteria: • • • •

Is er sprake van een vereenvoudiging? Is het verdeelmodel transparant? Is de ‘koek’ daadwerkelijk groter geworden? Is er sprake van een acceptabel ingroei-traject? Is er een goede regeling voor ‘uitschieters’?

De voorzitter dankt Victor Everhardt voor zijn toelichting en brengt de moties in stemming. 1. “Resolutie eerlijke financiële verhoudingen!” van Breda, Opsterland, Zeist en Rotterdam De motie is aangenomen met 100% van de stemmen. 2. “Resolutie: Los financiële problemen Jeugd en WMO op in alle gemeenten” van Schagen De motie is aangenomen met 85,77% van de stemmen. 3. Motie “Gemeenten hebben acuut meer structureel geld nodig” van Zoetermeer De motie is aangenomen met 99,37% van de stemmen. 4. Motie “Herstel structurele weeffout in financiering door Rijk van gemeenten” van Enschede De motie is aangenomen met 99,71% van de stemmen. 5. Motie “Tijdelijke extra ruimte gemeenten” van Krimpenerwaard De motie is aangenomen met 98,58% van de stemmen. 6. Motie “Herijking gemeentefonds” van Beesel De motie is aangenomen met 83,70% van de stemmen. Nagekomen motie Zeeland: De motie is aangenomen met 100% van de stemmen. 7. Motie “Zorgen over belastingdienst” van de gemeente Alkmaar Het bestuur heeft een positief preadvies uitgebracht op de motie. De indieners hebben aangegeven geen gebruik te maken van de mogelijkheid om de motie nader toe te lichten. Er hebben zich hier ook geen andere insprekers gemeld. De motie wordt in stemming gebracht en met 96,12% van de stemmen aangenomen.

11

N201600961

8.

PROD

Motie “Compensatieregeling voor de zwembaden om faillissementen te voorkomen” van de

gemeente Leusden Wim Vos, wethouder Leusden, geeft een korte toelichting. Onder het motto “Laat Van Zanen zwemmen” wil de gemeente Leusden het VNG-bestuur oproepen haar invloed aan te wenden om bij het ministerie het belang van zwembaden te onderstrepen. Zwembaden zijn van groot belang voor onze inwoners. Het is daarom van belang dat er een goede compensatieregeling komt met als doel faillissementen te voorkomen. De motie wordt met 99,02% van de stemmen aangenomen. 9.

Motie “Onderwijshuisvesting” van de gemeente Noordoostpolder

Hans Wijnants, wethouder Noordoostpolder, licht toe dat het doel van de motie is om een toezegging van het kabinet en parlement te verkrijgen voor aanvullende financiële maatregelen passend bij de kostenontwikkelingen en de extra eisen die zij wettelijk hebben gesteld aan gebouwen en verduurzaming van de onderwijshuisvesting. Het kan niet zo zijn dat investeringen in de verduurzaming van schoolgebouwen ten koste gaan van andere gemeentelijke voorzieningen. Sven de Langen onderstreept namens het VNG-bestuur het belang van voldoende compensatie. De motie wordt met 100% van de stemmen aangenomen. 10.

Motie “Handhaving vuurwerkverbod” van Utrechtse Heuvelrug

De indieners hebben aangegeven geen gebruik te maken van de mogelijkheid om de motie nader toe te lichten. De motie wordt met 96,30% van de stemmen aangenomen. 11.

Motie “Structurele afspraken Nationale Parken” van Utrechtse Heuvelrug

Chantal Broekhuis, wethouder Utrechtse Heuvelrug, wijst erop hoe belangrijk juist nu de natuur is voor het welzijn en de gezondheid van onze inwoners. Het is daarom van groot belang dat er structurele afspraken worden gemaakt over de aanpak en de financiering voor de lange termijn van de instandhouding en doorontwikkeling van de Nationale Parken. Lot van Hooijdonk onderstreept namens het VNG-bestuur het belang van de instandhouding van de natuur als één van de grote opgaven in het fysieke domein. De motie wordt met 97,81% van de stemmen aangenomen. De voorzitter geeft aan dat twee moties zijn ontvangen die betrekking hebben op de Omgevingswet. Dat zijn: 12. Motie “Budgetneutrale overgang naar Omgevingswet” van de gemeente Noordoostpolder Wiemer Haagsma, wethouder Noordoostpolder licht toe dat de gemeente graag een succes wil maken van de Omgevingswet en daar net als alle andere gemeenten druk mee bezig is. Ondertussen maakt hij zich zorgen wat dit (financieel) betekent voor gemeenten. De motie heeft als doel tijdig duidelijkheid te krijgen over de financiële gevolgen met als randvoorwaarde dat het Rijk extra middelen ter beschikking moet stellen als blijkt dat een budgetneutrale overgang voor gemeenten op de langere termijn onhaalbaar is.

12

N201600961

PROD

13. Motie “Budget volgt bodemtaak” van Haarlemmermeer. De gemeente Haarlemmermeer heeft aangegeven geen gebruik te maken van de mogelijkheid om de motie toe te lichten. Lot van Hooijdonk reageert dat het VNG-bestuur de zorgen van de indieners van zowel motie 12 als 13 deelt en daarom een positief preadvies heeft gegeven. De moties worden in stemming gebracht: Motie 12 wordt aangenomen met 99,04% van de stemmen. Motie 13 wordt aangenomen met 99,86% van de stemmen. 14.

Motie “Uitbreiding RES energie opwekkingssoorten” van de gemeente Buren

Pieter Neven, wethouder Buren, doet de oproep om bij bronnen voor energieopwekking niet alleen naar zon en wind te kijken maar ook naar andere vormen zoals waterkracht en geothermie. Lot van Hooijdonk wijst er in haar reactie namens het VNG-bestuur op dat de stand van zaken van de concept RES-sen goede tussenresultaten laat zien. Daarbij is het van belang dat regio’s inzetten op bewezen technieken. Maar er moet zeker ook ruimte zijn voor alternatieve technieken op specifieke locatie die een bijdrage kunnen leveren zoals waterkracht. Motie 14 wordt aangenomen met 95,88% van de stemmen. 15.

Motie “Aanpak Amerikaanse rivierkreeft” van Langedijk

Ad Jongenelen, wethouder Langedijk, vraagt aandacht voor een heel andere problematiek die in een steeds groter aantal gemeenten speelt: de oprukkende Amerikaanse rivierkreeften. De motie heeft als doel om tot een gezamenlijke aanpak te komen. De motie wordt met 97,88% van de stemmen aangenomen. De voorzitter meldt dat naast de insprekers bij de moties zich nog één andere inspreker heeft aangemeld: Hugo Bellaart, raadslid Gooise Meren, die wil ingaan op de Raamovereenkomst verpakkingen. Namens het bestuur zal Lot van Hooijdonk reageren. Hugo Bellaart, raadslid Gooise Meren, wil weten waarom de VNG gemeenteraden niet de gelegenheid heeft gegeven om mee te denken over de Raamovereenkomst Verpakkingen. Dit omdat deze raamovereenkomst grote gevolgen heeft voor gemeenten. Lot van Hooijdonk reageert namens het VNG-bestuur dat de VNG op verschillende momenten middels ledenbrieven over de raamovereenkomst met de leden heeft gecommuniceerd, in december 2018 en in september 2019. De ledenbrieven worden zowel naar de colleges als naar de raden gestuurd. Gemeenteraden kunnen op basis van deze ledenbrieven de discussie op lokaal niveau voeren. Lot van Hooijdonk meldt verder nog dat de VNG nog in overleg is met het ministerie en met de Belastingdienst over de BTW kwestie die nog speelt. De VNG wil af van de BTW.

13

N201600961

PROD

7. Actualisering en verduidelijking VNG Statuten

De voorzitter stelt agendapunt “Actualisering en verduidelijking van de VNG Statuten” aan de orde. Er zijn bij dit voorstel geen amendementen of moties ingediend. Ook hebben zich geen insprekers aangemeld. Voor deze statutenwijziging is een tweederde meerderheid van het aantal uitgebrachte stemmen vereist. Het voorstel wordt aangenomen met 99,50% van de stemmen.

8. Rondvraag/WVTTK

Er zijn geen punten voor de rondvraag.

9. Sluiting

De voorzitter constateert dat het fijn is dat we ook langs digitale weg een aantal besluiten met elkaar hebben kunnen nemen. Gelet op de actuele ontwikkelingen zal naar verwachting ook onze Buitengewone ALV die gepland staat voor eind november een digitale ledenvergadering zijn. Hopelijk kunnen we elkaar op 15 en 16 juni 2021 weer fysiek ontmoeten bij het VNG Congres in WestFriesland. Dat alles natuurlijk onder voorbehoud van de ontwikkelingen rond corona. De voorzitter dankt Ruben Maes voor zijn hulp in deze bijzondere ledenvergadering en hij bedankt alle insprekers, stemgerechtigden en toehoorders voor hun inbreng en aandacht. En alle medewerkers achter de schermen die deze digitale vergadering mogelijk hebben gemaakt. De voorzitter sluit de vergadering.

14

VNG Agenda 2021 Tijdens de Algemene ledenvergadering 2020 in Barneveld stelden de leden de verenigingsstrategie Gemeenten 2024 vast met daarin een beeld van de ontwikkelingen en opgaven die op gemeenten afkomen. Deze zijn groot en talrijk. In de verenigingsstrategie zijn deze opgaven uitgewerkt in vijf inhoudelijke thema’s: de informatiesamenleving, de gemeentelijke uitvoering, het fysieke domein, de inclusieve samenleving en het democratisch besturen. Het zijn niet per se nieuwe opgaven, maar wel de opgaven die in de komende jaren de meeste aandacht van gemeenten vragen. De VNG kan de gemeenten ondersteunen bij deze opgaven. De inzet van de VNG om een actieve ledenorganisatie te zijn, is een zesde thema dat de verenigingsstrategie benoemt. Sinds begin dit jaar zijn we volop in de weer met de coronacrisis. De impact daarvan is overweldigend en vraagt van de overheid, gemeenten niet uitgezonderd, om grote flexibiliteit. Terwijl de gemeentelijke organisaties nieuwe werkomstandigheden moesten realiseren, ging de gewone inzet door en kwam er een intensief aandachtsgebied erbij. Het kenmerkt de veerkracht van het lokale bestuur en zijn apparaat dat deze omschakeling snel en adequaat is uitgevoerd, noodzakelijke maatregelen zijn genomen en dat gemeenten de binding met de burgers hebben weten te behouden. En dat geldt ook voor de VNG-organisatie.

De impact van de coronacrisis zal van invloed blijven op onze inzet in 2021 en daarna. Daarom hebben we de inzet op de zes thema’s in de verenigingsstrategie getoetst aan de nieuwe realiteit. We constateren dat ondanks de coronacrisis de geformuleerde prioriteiten nog steeds actueel zijn. We zien slechts op een enkel thema aanleiding tot een aanvulling. De coronacrisis leidt daarmee niet zozeer tot nieuwe prioriteiten maar meer tot andere accenten. Dit betekent ook een zwaardere belasting van de organisatie, zoals we ook in 2020 hebben voorzien. In deze VNG Agenda zetten we eerst de belangrijkste lijnen voor 2021 uit. Vervolgens volgt per thema een samenvatting van de Verenigingsstrategie Gemeenten 2024 en een beschrijving van de prioriteiten 2021. Tot slot benoemen we per strategische doelstelling voor 2024 de inzet voor 2021. We realiseren ons dat de gekozen inzet ambitieus is en de realisatie ervan mede afhangt van de impact van corona en kabinetsformatie op ons werk. Maar met elkaar kunnen we zeker goede stappen zetten.

VNG-bestuur 26 november 2020

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

vng.nl

Keuzes voor Nederland na corona 2021 wordt onmiskenbaar het jaar voor de keuzes na corona. Niet alleen omdat we hopen greep te krijgen op het virus en daarop een nieuwe realiteit te kunnen inrichten. Ook zullen de Kamerverkiezingen en de daarop volgende kabinetsformatie in het teken staan van herstel en nieuwe keuzes voor de toekomst.

Inzet kabinetsformatie

Richting de kabinetsformatie wordt gewerkt langs de bovenstaande vier sporen. Het versterken van de financiële positie van gemeenten en het versterken van de interbestuurlijke verhoudingen hebben daarbij een voorwaardelijke positie ten opzichte van een inhoudelijk aanbod aan het kabinet en de focus op uitvoering. Gemeenten kunnen een grotere bijdrage leveren aan de maatschappelijke opgaven waar Nederland voor staat als de voorwaarden daarvoor worden gecreëerd door het Rijk.

Structurele Financiën De financiën van gemeenten structureel op orde brengen is absolute prioriteit voor gemeenten en daarmee het VNG-bestuur. De twee grote onderwerpen zijn hierbij de opschalingskorting en de tekorten in het sociale domein; met name jeugdzorg en de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Deze tekorten tasten de autonomie en de slagkracht van gemeenten aan om bij te dragen aan de oplossingen die Nederland nodig heeft om sterker uit de crisis te komen. De taken en middelen van gemeenten zijn niet in balans, onderzoek na onderzoek wijst uit dat er een structurele oplossing nodig is. Pas als de financiën van gemeenten op orde zijn kan er worden gekeken naar het uitvoeren van andere ambities.

Wet Decentraal Bestuur De interbestuurlijke verhoudingen staan uit het lood. Diverse rapporten komen tot dezelfde analyse en steeds weer komen dezelfde aanbevelingen naar boven. De VNG heeft eerder al gepleit voor een wet op de decentrale overheden in reactie op het rapport van de Staatscommissie

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/23

Parlementair Stelsel. In aanloop naar de verkiezingen gaat de VNG werken aan deze wet via een wetgevingsnotitie en een proeve van een wet. In deze wet komen de volgende onderdelen: -

Een mechanisme voor interbestuurlijke conflictbeslechting; Waarborgen voor de decentrale autonomie; Een versterkte positie van de minister van BZK om wetgeving en beleidsvoornemens die decentrale overheden raken te toetsen aan interbestuurlijke uitgangspunten; Een aangescherpt artikel 2 Financiële-verhoudingswet die bij overdracht van taken zorgt voor objectief voldoende middelen om de taken uit te kunnen voeren; Uitvoeringstoets voor een integrale afweging van alle uitvoeringsaspecten (tijd, middelen, digitalisering, bevoegdheden).

Aanbod Kabinet Gemeenten hebben de ambitie om te bouwen aan een mooier Nederland. De verschillende opgaven waar Nederland voor staat slaan neer in de gemeenten en vragen een interbestuurlijke aanpak met de daarbij horende voorwaarden. Als aan die voorwaarden wordt voldaan kunnen gemeenten ook de verantwoordelijkheid nemen om een deel van de oplossing te zijn. Met de koepels van provincies en waterschappen wordt gewerkt aan een aanbod op drie onderwerpen met een ruimtelijke component: a. b. c.

Wonen in wijken en buurten. Regionale economie als bijdrage aan de economische herstelagenda voor Nederland. Uitvoering klimaatakkoord om vaart te maken op al ingeslagen wegen.

Een vierder onderwerp dat de VNG daaraan toevoegt is: d.

Digitalisering.

De gekozen insteek daarbij is: wij nemen belemmeringen weg die de realisatie van de gedeelde doelen in de weg staan op voorwaarde dat het kabinet belemmeringen wegneemt die de krachtige bijdrage van de decentrale overheden in de weg staan.

Focus op Uitvoering Het versterken van de kwaliteit van de uitvoering is een belangrijk landelijk thema. Beleidsvoornemens kunnen mooi worden uitgewerkt, maar of de beoogde resultaten worden behaald hangt af van een goede uitvoering. De basis voor een goede uitvoering wordt bepaald door het serieus nemen van de uitvoerbaarheid bij het bepalen van beleid. Daarvoor moeten we als gezamenlijke overheden beleid en uitvoering dichter bij elkaar brengen. Om zo samen te zoeken naar uitvoerbare oplossingen voor de grote opgaven waar we voor staan. Daarbij geldt dat veel uitvoering via gemeenten loopt. Die moeten dus als gelijkwaardige partners betrokken zijn en aan de voorkant meewerken aan uitvoerbare oplossingen. De ervaringen die we hebben opgedaan in het vormgeven van corona-compensatiemaatregelen, zoals de Tozo en de Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming, kunnen hierbij als voorbeeld dienen. Door tijdsdruk en urgentie was vanaf het begin intensieve uitwisseling en samenwerking tussen beleid en uitvoering onontkoombaar.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3/23

Door zo te werken komen we samen tot heldere en uitvoerbare wetgeving, voldoende tijd om nieuwe taken te implementeren, voldoende middelen en een realistische inzet van (de mogelijkheden en beperkingen van) informatie en digitalisering. Daarnaast hebben gemeenten ook zelf een verantwoordelijkheid. Inzicht in de eigen uitvoering, zwakke plekken opsporen en versterken en daar openheid in geven. Een belangrijk aspect van uitvoering is de aansluiting op de inwoner, dienstverlening op maat en op een begrijpelijke manier. In de complexe wereld van de overheid is het voor inwoners gemakkelijk om de weg kwijt te raken. Richting de verkiezingen wordt verkend of gemeenten voor kwetsbare groepen niet een grotere rol kunnen spelen in het toegankelijk maken van de dienstverlening van andere overheidsinstanties.

Europees en internationaal perspectief De VNG is niet alleen in Nederland voor gemeenten actief. De VNG vertegenwoordigt alle 352 gemeenten ook in Europa, biedt hen een platform aan in Brussel en Straatsburg en staat voor de lokale dimensie in Europees beleid en wetgeving. Met twee grote transities op de Europese agenda - energie en digitaal - en de verdere ontwikkeling van de Europese stedelijke agenda en een Europese plattelandsagenda zoekt de VNG nadrukkelijk de samenwerking met Rijk, provincies en waterschappen om de lokale gevolgen van deze transities goed voor het voetlicht te krijgen bij de Europese instellingen. Doel is om tot goed uitvoerbaar en voorspelbaar beleid te komen, met zo min mogelijk administratieve lasten voor het lokale bestuur. Tevens zet de VNG zich in om de beschikbare EU-fondsen, waaronder het Europees Herstelfonds (RRF), in te zetten voor de transities op lokaal niveau. Ook op mondiaal niveau is de VNG vertegenwoordigd, via ons lidmaatschap van de wereldkoepel van lokale overheden, United Cities and Local Governments, en haar regiokantoren. De VNG brengt hier goede voorbeelden uit het Nederlands lokaal bestuur naar voren, en ontsluit kennis en ervaringen van andere verenigingen van gemeenten op dossiers die hoog op onze agenda staan.

De verbindende taal tussen verenigingen van gemeenten en hun leden wereldwijd zijn de Global Goals for Sustainable Development van de Verenigde Naties, die de sociale, economische en ecologische aspecten van duurzaamheid integreren. Veel gemeenten sluiten met hun inzet aan op de Global Goals. Evenzo verbinden wij onze inzet op de thema’s met de Nederlandse context, bestaande (beleids)kaders, programma’s en instrumenten van de Global Goals. Zo zorgen we ervoor dat gemeenten de samenhang zien van hun opgaven met globalisering en de brede duurzaamheidsagenda, om daarmee de sociale, economische en ecologische aspecten van duurzaamheid te kunnen verbinden.

Jaarplan GGU De vereniging investeert in de uitvoering en ondersteuning van gemeenten met concrete diensten in het kader van de gezamenlijke gemeentelijke uitvoering (GGU) en aangejaagd door Samen Organiseren. Omdat de VNG werkt aan een gezamenlijke basis voor de toekomst, continuïteit en betrouwbaarheid, transformatie in de domeinen, en generieke ondersteunende activiteiten, maakt het Jaarplan GGU 2021 deel uit van de VNG Agenda.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

4/23

1. Informatiesamenleving Gemeenten 2024 Met de inzet van datagedreven sturing is de aanpak van maatschappelijke opgaven en de gemeentelijke dienstverlening sterk te verbeteren. Dit vanuit de gedachte dat de overheid mensen met een hulpvraag beter van dienst kan zijn naarmate meer relevante kennis beschikbaar is over hun achtergrond, woonsituatie, wensen, beperkingen en financiële situatie. Sociale diensten kunnen door het koppelen van data bijstandsfraude voorkomen en bestrijden maar ook voorspellen waar en bij wie armoede ontstaat en daarop actie ondernemen. Deze nieuwe mogelijkheden roept ook een aantal dilemma’s op. We willen ellende voorkomen én efficiënt omgaan met publieke middelen. Maar tot hoever kunnen en willen we daarmee gaan? Welke normen en waarden hanteren we? Voor bewerking en inzet van onze databestanden zijn de kaders nog onvoldoende vastgelegd, in de meeste gemeenten is daarover zelfs geen publiek debat gevoerd. Sommige beslissingen die op grond van deze technieken worden genomen, kunnen diep ingrijpen in het leven van onze inwoners. Er moeten daarom spelregels komen hoe gemeenten met hun data omgaan en hoe anderen daarmee omgaan. Gemeenten moeten samen met de andere overheden hiervoor de lijnen uitzetten.

Prioriteiten 2021 Gemeenten staan midden in de informatiesamenleving. Daarin grijpen gemeenten de kansen die dat biedt maar worden ook geconfronteerd met de effecten van de digitalisering. Dat brengt fundamentele vraagstukken mee. Daar hebben gemeenten oog voor en de dialoog over de effecten komt op gang. De coronacrisis dwingt ons echter om nóg sneller door te pakken. Voor gemeenten is het van belang om daarom op drie manieren, samen met haar partners, aan de slag te gaan door als overheid: 1. 2. 3.

1.1

Inwoners volledig toe te rusten en hun grondrechten te borgen om volwaardig mee te kunnen in de digitale samenleving; Aandacht te schenken aan informatieveiligheid van de eigen organisatie en alles wat nodig is om samen de digitale veiligheid van het digitaal maatschappelijk verkeer te waarborgen; de mogelijkheden die digitalisering biedt te agenderen en verder te brengen omdat gemeenten ervaren dat het democratische proces door die mogelijkheden wordt beïnvloed en anders verloopt.

Gemeentelijke praktijk richtinggevend en agenderend voor digitale overheid

Doelstelling 2024 In 2024 zijn gemeenten vanuit de lokale praktijk richtinggevend en agenderend als het gaat om de invulling van de digitale overheid. Met ondersteuning van de VNG en in samenwerking met het Rijk en andere (publieke) partners, hebben gemeenten hun basisvoorzieningen digitaal op orde, werken zij beleidsmatig datagedreven en organiseren zij vanuit datagebruik efficiënter hun (financiële) dienstverlening en voldoen zij aan Europese regelgeving. Gemeenten zijn zo in staat beter op maatschappelijke opgaven te sturen, alsook hun begrotings- en verantwoordingsprocessen en hun (digitale) dienstverlening aan inwoners en ondernemers vanuit

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5/23

één overheidsinfrastructuur in te richten. Vanuit de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering werken we aan de standaarden in architectuur conform de Common Ground gedachte. Inzet 2021 -

-

1.2

Gemeenten hebben inzicht in de huidige en gewenste staat van gemeentelijke en generieke (basis)voorzieningen. We hebben hulpmiddelen gerealiseerd die bijdragen aan het modelmatig waarderen van woningen door gemeenten, hebben de toepassing ervan ondersteund en we hebben het WOZ Datacenter verder ontwikkeld. We hebben gezorgd voor betere financiële gegevens over gemeenten, door de aanlevering van IV3-gegevens te verbeteren en door de huidige set financiële kengetallen te verbeteren. Door deze verbeteringen hebben we beter inzicht gekregen in de financiële conditie van gemeenten. Daarop kan een uniform financieel toezicht zich baseren.

Datamogelijkheden zijn ook vertrekpunt van beleid

Doelstelling 2024 In 2024 zijn gemeenten in staat om de mogelijkheden van digitalisering maximaal te benutten in het realiseren van maatschappelijke opgaven over domeinen heen. Datamogelijkheden zijn geen sluitstuk maar vertrekpunt van beleid. De VNG ondersteunt gemeenten in het realiseren van deze omkering. Hiermee dragen we eraan bij dat gemeenten hun eigen ambitie waarmaken als krachtige partner in het maatschappelijk en economisch netwerk. Inzet 2021 -

-

1.3

Er is een VNG meerjarenvisie en ondersteuningsaanbod privacy. Privacy-issues die op enkele prioritaire beleidsthema’s doorbraken in de weg staan, worden geagendeerd bij het Rijk of de Autoriteit Persoonsgegevens. Er is een interbestuurlijke datastrategie en de VNG data-uitvoeringsvisie is geïmplementeerd. Hiertoe zijn enkele datadeals voor prioritaire beleidsthema’s gesloten, is de strategische samenwerking met het CBS verstevigd en zijn beleidsmatige analyses van de ontsloten data gemaakt.

Democratische afweging inzet, beveiliging en regulering technologie en data

Doelstelling 2024 In 2024 zijn gemeenten in staat om democratisch een geïnformeerde afweging te maken over het inzetten, beveiligen en reguleren van technologie en data. De VNG helpt hen daarin door technologische innovaties en digitaliseringstrends te duiden en - in interactie met haar leden en partners - (een) gemeentelijke visie(s) op de informatiesamenleving te ontwikkelen. Daarmee dragen we eraan bij dat gemeenten aan wetten en Europese kaders kunnen voldoen en hun eigen ambitie bij het borgen van publieke waarden in de informatiesamenleving kunnen realiseren.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

6/23

Inzet 2021 -

-

Eind 2021 weten alle gemeenten wat het betekent om de basis van hun data en informatiehuishouding op orde te hebben en hoe zij daarop presteren. Concreet zullen ten minste dertig gemeenten een data-governance selfassessment hebben ingevuld en het daaruit ontstane beeld hebben geagendeerd voor bespreking tussen College en Raad. Ook wordt de Agenda Digitale Veiligheid geïmplementeerd. Eind 2021 hebben gemeenten inzicht in wat de belangrijkste ontwikkelingen en politiekbestuurlijke dilemma’s zijn bij de informatiesamenleving. Ze zijn ook in staat om hierover koers en kaders te stellen. Concrete producten hierbij zijn onder meer het VNG-trendrapport, het iFestival en de realisatie van een kennisbank.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7/23

2. Gemeentelijke uitvoering Gemeenten 2024 Gemeenten streven naar passende dienstverlening die mensgericht, regelarm, duidelijk, snel en zeker is. Hierbij gaat het dus zowel over wat ze leveren, hoe ze het leveren en hoe ze communiceren. Sommige vraagstukken zijn eenvoudigweg te complex om lokaal goed te kunnen oplossen; op andere vraagstukken is voordeel te behalen door het samen te organiseren. De laatste jaren hebben gemeenten een aantal grote stappen gezet op dit gebied, via Samen Organiseren en het maken van afspraken over standaardisatie (via het College voor Dienstverleningszaken). Alle gemeenten dragen bij aan het fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) waaruit de gezamenlijke uitvoeringsactiviteiten worden bekostigd. Door meer te standaardiseren wordt maatwerk beter mogelijk. De winst in tijd, geld en menskracht die geboekt wordt door het gebruiken van standaardproducten en -diensten op beleidsneutrale gebieden kunnen gemeenten inzetten voor vraagstukken die een eigen, lokale, aanpak nodig hebben. Om te waarborgen dat gemeenten hun autonomie en couleur locale behouden, moeten zij in de uitvoering en dienstverlening eigen keuzes kunnen maken. Zij moeten zorgvuldig afwegen of ze een taak gezamenlijk oppakken met andere gemeenten of dat lokaal maatwerk beter is. Kosten en efficiency kunnen en mogen niet de enige criteria zijn; publieke waarden staan voorop.

Uitbreiding en verbreding van de activiteiten binnen GGU zullen we in het licht van dit type afwegingen moeten beoordelen.

Prioriteiten 2021 Het vertrouwen van de inwoners in de overheid heeft de afgelopen jaren best een aantal deuken opgelopen. Om dit vertrouwen te herstellen is een urgente opgave om de inwoners meer centraal te stellen in de uitvoeringsketens. Het wordt tijd dat we hier aan werken, met elkaar. Dat betekent dat gemeenten baat hebben bij: -

2.1

het (her)inrichten van beleid- en wetgevingsprocessen zodat uitvoerbaarheid vanaf begin wordt getoetst. Met verschillende “rondes” om bij te sturen; het (samen) toetsen van uitvoerbaarheid vanuit en in uitvoeringsketens in plaats van vanuit losse organisaties; het instellen/aanwijzen van onafhankelijke procesregisseurs om dit te bevorderen en waarborgen. Integrale overheidsdienstverlening bij gemeenten voor inwoners die in de problemen raken, waarmee deze inwoners namens de (hele) overheid een oplossing met een menselijk maat wordt geboden.

GGU een gedragen, effectief en efficiënt instrument om gemeenten te ontzorgen

Doelstelling 2024 In 2024 is de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering een gedragen, effectief en efficiënt instrument om gemeenten op de door hen gewenste onderwerpen te ontzorgen. De scope van de inzet van de GGU is door de leden vastgesteld en de leden waarderen de transparante verantwoording. De vragen die door gezamenlijke activiteiten worden gesteld aan het duurzaam

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

8/23

beschikbaar zijn (beheer) van de gezamenlijke dienstverlening zijn beantwoord en de besturing hierop is voor alle betrokkenen helder vormgegeven.

Inzet 2021 -

-

2.2

De gemeenten hebben een efficiënt en effectief dienstenaanbod gekregen vanuit het GGU, dat goed aansluit bij de behoeften die gemeenten hebben aan ondersteuning. De inzet hiervoor is in een apart jaarplan aan de ALV aangeboden. Gemeenten voldoen aan wettelijke verplichtingen en oefenen invloed uit op wet- en regelgeving. Gemeenten maken dienstverlening voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk, ook voor inwoners die digitaal minder vaardig zijn.

Gemeenten hebben hun personele organisatie kwantitatief en kwalitatief op orde

Doelstelling 2024 In 2024 zijn de gemeenten in staat gesteld de werkgeversfunctie conform de gewijzigde wetgeving per 1 januari 2020 in te richten voor de hele gemeentelijke sector. Hiermee sluiten we aan op nieuwe ontwikkelingen. Vanuit de gezamenlijke werkgeversfunctie van het College van Arbeidszaken dragen we bij aan een gemeentelijke organisatie die - wat betreft de personeelskant - kwantitatief en kwalitatief op orde is voor het uitvoeren van de (toegenomen) maatschappelijke opgaven.

Inzet 2021 -

-

De VNG heeft de financiële gevolgen van het pensioenakkoord voor gemeenten in kaart gebracht, en op basis daarvan een effectieve lobby bepaald om beter aan tafel te komen bij de uitwerking van het akkoord. Er zijn nieuwe Cao’s afgesloten en er is praktische invulling gegeven aan het werkgeverschap. Er zijn afspraken gemaakt over de pensioenregeling ABP en pensioenonderhandelingen gevoerd. De VNG biedt ondersteuning om de kwaliteit van het ambt in relatie tot integriteit en veiligheid openbaar bestuur te verbeteren.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

9/23

3. Fysieke opgaven Gemeenten 2024 In het fysieke domein richten gemeenten zich op een veilige en gezonde leefomgeving voor hun inwoners. Er speelt een groot aantal opgaven voor gemeenten. Omdat alle opgaven samenkomen op het grondgebied van gemeenten is een samenhangende aanpak logisch en noodzakelijk. Ruimtelijke en sociale vraagstukken zijn hierbij niet los van elkaar te zien. Een opgave die zeer veel kansen biedt voor verbinding met andere opgaven is de energietransitie. Van belang is wel om de energietransitie uit de (exclusief) technische sfeer te halen. Door van een sectorale opgave (woningen van het gas af) een bredere opgave te maken is grote maatschappelijke winst te halen. Voor een goed samenspel tussen beleid en uitvoering is daarbij wel ruimte nodig voor experimenten. Experimenten met verschillende bronnen van warmte, maar ook met het koppelen van de energietransitie aan andere opgaven op wijkniveau. Verbinding is er niet alleen binnen gemeenten, maar ook tussen gemeenten. Door Nederland als één netwerk te zien waarbij de verschillende gemeenten ieder hun eigen rol hebben wordt Nederland sterker. Niet alleen economie is belangrijk, juist het zoeken naar de balans tussen economie, leefomgeving en mens en samenleving zorgt ervoor dat gebruik wordt gemaakt van de kwaliteiten vanuit héél Nederland.

Het gaat om de vitaliteit en kracht van regio’s en van Nederland als geheel. Elke regio levert binnen het netwerk haar bijdrage aan Nederland.

Prioriteiten 2021 Er is dringend behoefte aan de bouw van meer woningen die betaalbaar, duurzaam en voor brede doelgroepen beschikbaar zijn. De inzet van de VNG richt zich er daarbij op om gemeenten goed in hun regierol te plaatsen. Dat geldt ook voor de realisatie van de klimaatdoelen en energietransitie waar partnerschap met bijvoorbeeld Rijk, regio en netwerkbeheerders gemeenten helpen de uitvoering verder te verstevigen. Van belang daarbij is met elkaar lessen te trekken uit opgedane ervaringen en te zien wat wel en niet kan helpen de doelen stap voor stap te bereiken. Een andere prioriteit richt zich op de hernieuwde regionale economische aanpak. Van belang is dat gemeenten kunnen aansluiten bij netwerken om samen het toekomstig verdienvermogen van de regio’s en Nederland te verstevigen en via een actief arbeidsmarktbeleid te zorgen dat de werkloosheid laag blijft en mensen die hun baan verliezen weer snel aan de slag komen.

3.1

Gemeenten uitgerust voor integrale aanpak kwaliteitsverbetering leefomgeving

Doelstelling 2024 In 2024 zijn gemeenten - conform de doelstellingen van de Omgevingswet - voldoende geëquipeerd om een integrale aanpak te realiseren in de kwaliteitsverbetering van de leefomgeving. Dat betekent dat ze, mede vanuit de inzet van de VNG (lobby, platform en dienstverlening) beschikken over passende informatie en ondersteuning, alsook over voldoende instrumenten en financiën om hun opgaven uit te voeren. Gemeenten zijn zo in staat om via omgevingsbeleid de leefbaarheid in buurten te vergroten en gezondheidswinst voor hun inwoners te behalen. Gemeenten worden ondersteund bij de daadwerkelijke uitvoering, onder andere door het programma Omgevingswet.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

10/23

Inzet 2021 -

-

-

-

-

-

3.2

Gemeenten moeten bekend zijn met de financiële gevolgen van de Omgevingswet op macroniveau en een groot aantal gemeenten hebben de financiële consequenties voor hun eigen gemeente in beeld gebracht. Gemeenten hebben voldoende middelen om de Omgevingswet te kunnen uitvoeren, en er is een model ontwikkeld dat gemeenten kan helpen hun doel te bereiken. Eind 2021 zijn gemeenten in samenwerking met de Omgevingsdiensten in staat hun VTHtaken binnen het kader van de Omgevingswet uit te voeren. De VNG ondersteunt hen door aandacht te besteden aan onder meer goed opdrachtgeverschap richting omgevingsdiensten en verbeterde positionering van de gemeentelijke taakuitvoering. Eind 2021 heeft de VNG bereikt dat gemeenten (met veel landelijk gebied) beter in staat zijn om samen de transities op gang te brengen in landbouw, energie en klimaat. Belangrijke uitgangspunten daarbij zijn de integrale aanpak van gebiedsopgaven, voldoende prikkels voor innovatie en uitvoerbaarheid van regels. Eind 2021 is een stap gemaakt in het vergroten van de uitvoeringskracht van gemeenten en de uitvoerbaarheid van rijksregelgeving algemeen en voor de leefomgeving in het bijzonder. Hiervoor zetten we in op de doorontwikkeling van datagedreven werken, de ontwikkeling van de NOVI-cyclus met medeoverheden en uitvoeringsondersteuning fysiek domein.

De VNG heeft (regionale) ondersteuning geboden aan gemeenten, zodat gemeenten per 1 januari 2022 in staat zijn om te kunnen starten met de uitvoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouwen, zonder dat er voor burgers, bedrijven en overheden onverantwoorde risico’s ontstaan. Gemeenten hebben voor de invoering van de Omgevingswet in 2022 al kunnen oefenen met een werkend Digitaal Stelsel Omgevingswet. Eerste stappen zijn gezet voor de doorontwikkeling en uitbouw van het Digitaal Stelsel Omgevingswet Landelijke voorziening (DSO-LV).

Forse slagen in duurzaamheidstransities en circulaire economie

Doelstelling 2024 In 2024 hebben gemeenten een forse slag gemaakt in de transities naar duurzame energievoorziening, energiegebruik, CO2-reductie, klimaatadaptatie en daarmee naar een circulaire economie voor hun inwoners. De VNG ondersteunt hen daarin, zodat ze beschikken over passende sturings- en bekostigingsarrangementen, informatie, instrumenten, bevoegdheden, ondersteuning en financiële mogelijkheden (nationaal en Europees) om hun taken uit te voeren. Gemeenten worden door het Programma Energie ondersteund bij de daadwerkelijke uitvoering. Inzet 2021 -

Uitgaande van haalbaarheid en betaalbaarheid van de energietransitie en de uitvoering van het Klimaatakkoord zijn er afspraken met het Rijk op basis van de uitkomsten van het artikel 2onderzoek en kunnen gemeenten beschikken over financiële instrumenten om de verduurzaming van vastgoed en infrastructuur in buurten en wijken uit te voeren.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

11/23

-

-

-

-

-

-

3.3

Eind 2021 zijn gemeenten beter in staat om verspilling van grondstoffen tegen te gaan en afvalscheiding te bevorderen. Hiervoor blijft de VNG het VANG-programma ondersteunen, zetten we in op bredere producentenverantwoordelijkheid, zetten we stappen in het Programma CO2-beprijzing bij inkoop en vragen we het Rijk om in hun nationaal milieuprogramma aanvullende bronmaatregelen op te nemen. Eind 2021 zijn 25 tot 30 gemeenten extra aan de slag met doelstellingen voor een klimaatadaptief en waterrobuust Nederland, met als resultaat dat zij inzicht hebben in hun problematiek en handvaten hebben om verder (zelfstandig) aan de slag te gaan met klimaatadaptatie. De leerervaringen worden breder gedeeld met Rijk en gemeenten. Eind 2021 hebben meer gemeenten aandacht voor de opgave voor de openbare ruimte en de drukte in de ondergrond bij de grote transities. Via het samenwerkingsverband ‘maak samen ruimte’ leren gemeenten van elkaar en stimuleren we de visievorming op de lange termijn. Vanuit het Kennis- en Leerprogramma Aardgasvrije wijken ondersteunt de VNG gemeenten in de transitie naar een aardgasvrije omgeving door bewustwording, kennisontwikkeling en het oppakken van knelpunten. Daarnaast ondersteunen we vanuit het GGU gemeenten bij het verduurzamen van de utiliteitssector via een gebiedsgerichte aanpak.

Eind 2021 hebben gemeenten hun transitievisie Warmte en wijkplannen opgesteld. De VNG zet zich bij het Rijk in op het op orde krijgen van noodzakelijke randvoorwaarden, door met partners producten op te leveren zoals een startanalyse en handreiking, en door een tool te maken voor de monitoring van de transitievisies Warmte. De VNG ondersteunt gemeenten bij de uitvoering van RES 1.0, het inzichtelijk maken van energie-infrastructuren en het verduurzamen van hun maatschappelijk vastgoed.