1c. Bijlagenboek bij projectboek

Zou Peutz volgende keer een presentatie kunnen geven?

37

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 10 juni 2021 003.120.20 0936562 10 van 15

organiseren we liever apart voor de liefhebbers. We plannen een overleg in tussen specialisten van Peutz en geïnteresseerden uit de omgeving. We sturen daarvoor nog een uitnodiging naar alle deelnemers.

9. Wouter koppelt terug welke zoekgebieden we nader bekeken hebben, naar aanleiding van het vorige werkatelier. Daarbij wordt duidelijk dat een hoogspanningsstation op de Grevelingendam / Philipsdam niet kansrijk is. Er blijven grofweg vijf zoekgebieden over. Deze zijn niet scherp begrensd, ook buiten deze gebieden zijn er nog mogelijkheden. Witteveen+Bos werkt de komende weken toe naar concrete, kansrijke stationslocaties. De slides vindt u terug in de presentatie in de bijlage. De industrie op het bedrijventerrein bij Zierikzee is geclassificeerd. Volgens mij past het hoogspanningsstation qua klassering niet op dit bedrijventerrein. Als geluidshinder honderden meters ver strekt, dan vallen er op grond daarvan wel heel veel locaties af. Bestemmingsplannen kunnen gewijzigd worden. Vier van de vijf locaties de u nu presenteert liggen dicht bij de bewoonde wereld. Ik zou toch aanraden om een locatie te kiezen die ver weg is van de bewoonde wereld. De gezondheid van de bevolking van Schouwen-Duiveland zou de hoogste prioriteit moeten genieten bij de afwegingen. Waarom is het gebied bij de windmolens tussen Zierikzee en Ouwerkerk weggelaten? Er is daar veel minder bewoning. Ik vind het vreemd dat er zo’n nadruk ligt op het risico dat een wiek van een windmolen af kan vallen.

Er zijn toch meer locaties mogelijk? Komen die niet meer in beeld?

38

Naar dat soort aspecten hebben we nu nog niet gekeken. Witteveen+Bos neemt dat wel mee bij het onderzoek naar kansrijke locaties. De effecten door o.a. geluid worden voor alle kansrijke locaties goed en feitelijk beschreven. Daar volgt uiteindelijk een vergelijking uit. Dit soort negatieve effecten worden meegenomen in de effectenbeschrijving. We sluiten op voorhand nog geen locaties uit.

Het afbreken van een wiek is een reëel risico. Omdat een hoogspanningsstation kritische infrastructuur is, moeten we daar rekening mee houden. Dat zijn spelregels die wij vanuit TenneT meekrijgen. De locaties bij de windmolens valt overigens in ‘deelgebied 1’. De begrenzing van de deelgebieden is nog niet hard. Het is een grove indicatie. Zeker wel. De zoekgebieden die ik nu gepresenteerd heb, komen vooral voort uit opmerkingen en suggesties die gegeven zijn in het 1e werkatelier en uit een snelle eerste verkenning op basis van onze traceringsprincipes. Witteveen+Bos werkt de komende weken toe naar concrete kansrijke locaties. Er is nog ruimte voor andere alternatieven, maar die moeten wel passen bij onze traceringsprincipes.

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 10 juni 2021 003.120.20 0936562 11 van 15

We zien hier mogelijke kansrijke zoekgebieden, maar wij zullen ons niet beperken tot enkel deze gebieden. Er zijn veel meer gebieden mogelijk. Wij kijken op dit moment naar locaties waar het zou kunnen op basis van verschillende principes en belemmeringen. Wanneer komen de kansrijke locaties aan de orde? We streven ernaar in het 3e werkatelier de kansrijke Bij het werkatelier 3? locaties te presenteren die nader worden onderzocht in de effectstudies. Het zijn zeker geen gescheiden projecten. We Hoe verhoudt zich de zoektocht van Witteveen+Bos werken intensief samen met TenneT en alles wat met de werkateliers? Worden dit gescheiden wordt ingebracht in het omgevingsproces nemen trajecten? Zo ja, wanneer komt dat bij elkaar? we mee in ons onderzoek. In het 3e werkatelier licht Witteveen+Bos de resultaten van hun zoektocht toe. Dan krijgt u dus meer zicht op de concrete kansrijke locaties.

10. Een andere manier om op zoek te gaan naar stationslocaties, is vanuit landschapsperspectief. Landschapsarchitecte Mascha Visser heeft gekeken naar een aantal typische landschapselementen op Schouwen-Duiveland (zoals verdwenen dijken, maar ook bosschages en bedrijventerreinen) en die gebruikt om verschillende mogelijke stationslocaties aan te wijzen. Dit komt vooral voort uit de goede suggestie tijdens het 1e werkatelier om verdwenen dijken terug in ere te herstellen als inpassingsmogelijkheid. Bij het uitzoeken van de locaties is door Mascha geen rekening gehouden met de traceringsprincipes van TenneT. Niet alle locaties zullen dus ook daadwerkelijk haalbaar zijn. Het is vooral bedoeld om aan te geven hoe er straks gezocht kan worden naar passende, goede inpassingsmogelijkheden. Mevrouw Van Damme gaat het precies hierover hebben in haar presentatie dadelijk.

Daar ben ik van op de hoogte, ik zal haar niet het gras voor de voeten weg maaien. Ik wil aangeven dat we hebben geluisterd en dat we ook vanuit landschappelijk oogpunt tot locatiealternatieven kunnen komen.

11. Landschap en natuur, met bijbehorende kaders en beleid, worden verder toegelicht door Mascha. Daarnaast worden de verschillende bouwstenen die kunnen bijdragen tot een passende landschappelijke inpassing besproken en wordt geïllustreerd hoe de uitstraling van het station kan worden verzacht. De slides vindt u terug in de presentatie in de bijlage. Ja, als bosschages of andere niet-doorkijkbare elementen deel uitmaken van een landschap en daar karakteristiek zijn, dan kan dat naadloos opgaan in het landschap. Dus dat kan zeker en zou in dit geval misschien kunnen met een combinatie

Een combinatie van verstoppen met inpassing die opgaat in het landschap is denk ik heel goed mogelijk, wordt dit ook al toegepast? De aankoop van een ruimer kavel zou dat mogelijk kunnen maken. Op de totale kosten zal dat meevallen.

39

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 10 juni 2021 003.120.20 0936562 12 van 15

van een dijk en een bosrand. Specifieke inpassing is altijd afhankelijk van de locatie waar een station terecht komt en hoe de omgeving aldaar is. Op dit moment heb ik die niet paraat.

Zijn er ook echte voorbeelden van inpassingen?

Het bedrijventerrein Nieuwerkerk is met bewoning en voor alleen plaatselijke bedrijven gemaakt (die ooit verplaatst zijn). Kan het laagfrequent geluid ook gedempt worden?

Laagfrequent geluid moet bij de bron aangepakt worden door middel van volledige isolatie. Er moet dus ook een dak op. Kiezen we de af te wegen locaties op basis van meerderheid van stemmen in het werkatelier?

We kunnen kijken in de fotodatabase van TenneT of er voorbeelden voorhanden zijn. Die kunnen we in het volgende werkatelier delen. Daarbij blijft belangrijk: inpassing is maatwerk en volledig afhankelijk van de omgeving waarin het station komt te staan. Ik heb het genoteerd. We nemen het mee als we dat zoekgebied nader onderzoeken. We kunnen aanvullende geluidsmaatregelen nemen bij de bron, zoals geluidswanden rondom de transformatoren, maar in hoeverre dat invloed heeft op laagfrequent geluid, durf ik op dit moment niet te zeggen. Zodra er een definitieve locatie bekend is, laten we een uitgebreide geluidsstudie plaatsvinden. Op basis van de resultaten bekijken we welke aanvullende maatregelen nodig zijn. We nemen alle suggesties die gedaan zijn mee. Maar het proces wordt niet vormgegeven op basis van stemmen, maar op basis van een integrale 'trechtering' op alle thema's (milieu, omgeving, techniek en kosten) en traceringsuitgangspunten van TenneT (gebaseerd op geldende wet- en regelgeving).

12. Mevrouw Van Damme presenteert een locatiealternatief dat ze samen met Piet van Beveren, Ria Geluk, Huib Tieleman en Jack de Vos heeft uitgewerkt. De locatie is gesitueerd in de Zuidernieuwlandpolder, zuidoostelijk van Zierikzee. Bepleit wordt om een historisch inlaagpoldertje terug te brengen door een deel van de verdwenen Meeldijk te herstellen en het station hierin te plaatsen. De volledige presentatie van mevrouw van Damme vindt u terug in de bijlage. Waarom wordt gekozen voor de zuidelijke kant van die oude polder? En niet meer noordelijker, waardoor het dichter bij de bebouwing komt te liggen?

40

Noordelijker zou het weer binnen de zichtlijnen van de stadskern liggen. Daarnaast moet de afstand tot de stad zo groot mogelijk zijn. Het is ook de meest logische plek omdat het vroeger een inlaagpolder is geweest. Je trekt het restant van de Meeldijk weer

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 10 juni 2021 003.120.20 0936562 13 van 15

een stuk door. Hoe hoog moeten de dijken worden? Circa 4 á 5 meter. Het is al niet al te goed gesteld met de zichtlijnen Als je de dijklichamen tot 5 m NAP realiseert en vanaf de Zeelandbrug. Wordt met een station op aanplanting op de dijk aanlegt dan kan je er goed deze locatie erbij niet lelijk? voor zorgen dat je er weinig of niets van kan zien. De bocht in de weg zorgt er daarnaast voor dat de zichtrichting verandert en je eigenlijk nooit lang op het station kijkt. De koppeling van historische dijken met huidige ontwikkelingen vind ik goed gevonden. Volgens mij valt het ook mee. Als je de bocht door bent dan ben je alles kwijt en is het zicht weer volledig op Schouwen-Duiveland. Komend vanaf de Zeelandbrug, als je de bocht door bent, heb je weer heel mooi zicht op Zierikzee. Deze locatie is anderhalve kilometer van de Dat nemen we mee in onze studie. bewoonde wereld. Mensen in de stad krijgen dan last van geluidsoverlast, zelfs met een hoge dijk. Dit zou onderzocht moeten worden. Voldoet deze locatie aan de 25 km eis? Het wordt krap. Voor deze locatie moet de keuze in Bergen op Zoom gunstig uitpakken. Het tracé moet daarnaast over Tholen gaan.

13. Wouter dankt mevrouw Van Damme en de andere betrokkenen hartelijk voor hun inbreng. Tot slot bespreekt Wouter de actielijst van het vorige werkatelier. Een aantal punten staat nog open en blijft op de actielijst staan. Bij een aantal punten wordt een korte toelichting gegeven: 

Punt 2: De geluidscontouren zijn gepresenteerd in het werkatelier. De magneetveldzone



Punt 3: Regelgeving / mogelijkheden aanpak laagfrequent geluid inzichtelijk maken: Er

voor een 150 kV-hoogspanningsstation komt globaal neer op 40 meter rondom het station. wordt een aparte afspraak gepland met Peutz voor de geïnteresseerden in het geluidsonderzoek. 

Punt 6: De resultaten van het onderzoek naar de hoogwatereisen zijn nog niet bekend.



Punt 10: Stefan de Graaff licht toe dat er sprake is van een m.e.r.-beoordelingsplicht, wat betekent dat er een vormvrije m.e.r.-beoordeling opgesteld zal worden. In de beoordeling komt stikstofdepositie nadrukkelijk terug, gezien de nabijheid van Natura-2000 gebieden.



Punt 11: De engineers zijn nog volop bezig met engineering van het station. Zodra dat klaar is, wordt een 3D model van het station gemaakt, zodat duidelijker is hoe het station er daadwerkelijk uit komt te zien. We hopen dat in het 3 e werkatelier te kunnen delen.



Punt 13 is in dit werkatelier niet aan de orde gekomen. Witteveen+Bos neemt die locatie wel mee in het onderzoek naar kansrijke locaties.

De geactualiseerde takenlijst vindt u onderaan dit verslag terug. Wordt het 3D-model gemaakt met of zonder ommuring?

In eerste instantie maken we het basisontwerp zonder ommuring. Waar u naar vraagt is het detailontwerp. De exacte geluidscontouren moeten voor de definitieve locatie berekend zijn, voordat we

41

DATUM REFERENTIE PAGINA

Is die 40 meter magneetveldzone buiten het hekwerk? Moet je dan voor de m.e.r.-procedure niet eerst weten wat de locatie is? En is dit een vormvrije m.e.r.?

Als het onderzoek naar geluid plaatsvindt, willen jullie dan ook kijken naar eventuele invloed op zeezoogdieren zoals bruinvissen?

De belangrijkste gezondheidseffecten zijn de gezondheidseffecten die van toepassing zijn op de mens.

TenneT TSO B.V. 10 juni 2021 003.120.20 0936562 14 van 15

weten welke aanvullende maatregelen nodig zijn. Dat is correct, de magneetveldzone ligt 40 m buiten de stationscontouren. Ook dit wordt uiteindelijk lokaal bekeken en berekend. De m.e.r.-beoordeling doen we voor het gehele project in algemene zin, dus zowel de locaties op Schouwen-Duiveland als ook de locaties nabij Bergen op Zoom én het kabeltracé daar tussen. Het mogelijk op te stellen m.e.r. wordt daarna uitgevoerd voor één of meerdere locaties, afhankelijk van het oordeel van het bevoegd gezag. Het gaat inderdaad om een vormvrije m.e.r. Het effect van geluid op dieren is slecht onderzocht terrein. Het antwoord is nog niet zo makkelijk te vinden. Ze komen ook voor in de instandhoudingsdoelen van het Natura2000 gebied, dus er wordt wel rekening mee gehouden. De effecten op zowel natuur als leefomgeving worden zeer nadrukkelijk onderzocht en meegenomen in de afweging. In de vergunningen en de officiële procedures komt dit nog veel nadrukkelijker aan bod.

14. Stefan vertelt dat we de komende weken gaan kijken naar alle belemmeringen in het gebied. Op basis daarvan vindt een ‘trechtering’ plaats naar locaties die kansrijk lijken voor de realisatie van een hoogspanningsstation. Dit wordt feitelijk vastgelegd en navolgbaar gepresenteerd in het projectboek. We proberen jullie in het volgende werkatelier mee te nemen in de trechteringsprocedure waarbij alle ingebrachte locaties ook meegenomen zullen worden. Sander de Schepper vult aan dat er ook na het derde werkatelier nog ruimte is voor de omgeving om meningen te geven, die dan meegenomen zullen worden in het projectboek. 15. Wouter sluit het werkatelier af en dankt alle aanwezigen voor de inbreng. Het volgende werkatelier staat gepland voor maandag 28 juni vanaf 19.30 uur, een uitnodiging volgt.

Bijlagen: Presentatieslides Presentatie mevrouw Van Damme

42

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 10 juni 2021 003.120.20 0936562 15 van 15

#

Actie

1

Presentatie, inclusief uitslag Mentimeter en verslag toesturen aan deelnemers

2

Geluidscontouren en magneetveldzone inzichtelijk maken

3

Regelgeving / mogelijkheden aanpak laagfrequent geluid inzichtelijk maken

4

Bouwstenen en mogelijkheden landschappelijke inpassing op een rijtje zetten

5

Nader bekijken haalbaarheid locatie Windpark Krammer

6

Resultaten onderzoek hoogwatereisen delen

7

Resultaten haalbaarheid boring zuidelijke kabeltracé delen

8

Nader bekijken haalbaarheid locaties bedrijventerreinen Zierikzee, Nieuwerkerk en Bruinisse

9

Navraag doen naar beleid provincie / gemeente inzake ambities extra bos

10

Te volgen aanpak stikstofdepositie inzichtelijk maken

11

3D sketchup model van hoogspanningsstation maken

12

Onderzoeken inpassing door middel van terugbrengen historische dijken

13

Nader bekijken haalbaarheid locaties kassengebied Sirjansland

14

Nader bekijken haalbaarheid locatie zuidrand eiland (nabij RWZI)

15

Presentatie, inclusief uitslag Mentimeter en verslag 2e werkatelier toesturen aan deelnemers

16

Verstrekken verslagen en presentaties werkateliers Bergen op Zoom

17

Overleg organiseren tussen geluidsspecialisten Peutz en geïnteresseerden

18

Voorbeeldfoto’s van inpassing hoogspanningsstations opzoeken

43

A6

Verslag 3 werkatelier Schouwen-Duiveland e

28 juni 2021

44

NOTULEN

AANWEZIG DOOR

Zie verslag Schepper, Sander

CLASSIFICATIE DATUM DATUM BESPREKING TIJD BESPREKING LOCATIE BESPREKING REFERENTIE PAGINA

C1 - Publieke Informatie 7 juli 2021 28 juni 2021 19.30 uur WebEx 003.120.20 0944479 1 van 13

ONDERWERP 3e werkatelier hoogspanningsstation Schouwen-Duiveland

1. Wouter Delleman heet iedereen welkom en loopt de spelregels van het werkatelier door. Gevraagd wordt om vragen te stellen via de chat. Later in het werkatelier vindt een vragenronde plaats. Het programma wordt doorgenomen. Wouter vraagt naar aan- of opmerkingen over het verslag van het vorige werkatelier.

bijdrage over mijn locatie bij Bruinisse.

Daar hebben we het inderdaad over gehad. Dat gaan we toevoegen aan het verslag. (Actie 1).

Zoekgebied 5, daar lag mijn locatie vlakbij. Ik heb

De cirkels zoals vorige keer gepresenteerd zijn niet

nog even goed gekeken, dat is 5’71’’ oosterlengte

alles omvattend, de ingebrachte locaties liggen er

en 57’20’’ noorderbreedte. De locatie lag er net

soms net buiten. Staat genoteerd.

In het verslag heb ik niets teruggelezen over mijn

buiten. 2. Met deze opmerkingen meegenomen stelt Wouter het verslag vast. Vervolgens bespreekt hij welke activiteiten binnen het project zijn ondernomen in de afgelopen weken. Zie de slides in de bijlage voor het overzicht. Ook geeft Wouter een terugkoppeling over de werkateliers van Bergen op Zoom. Er zijn daar 9 locaties onderzocht, waarvan er 5 kansrijke zijn overgebleven. Deze locaties worden in het projectboek volledig uitgewerkt. Aandachtspunten bij Bergen op Zoom zijn de verdeeldheid onder de inwoners en inlussing op de bestaande 380 kV-verbinding. Leiden de 5 locaties bij BoZ allemaal tot hetzelfde tracé over Tholen?

Op dit ogenblik kunnen wij nog via beide tracés (noordelijk en zuidelijk) van Schouwen-Duiveland naar Bergen op Zoom komen. Het e.e.a. is straks afhankelijk van de locatie van het station op Schouwen-Duiveland en de locatie van het station nabij Bergen op Zoom.

3. Peggy Steenbergen licht het proces toe. Na de voorstudies zijn de werkateliers gestart. Vervolgens heeft trechtering plaatsgevonden om van de vele locatiealternatieven tot enkele haalbare en kansrijke locaties te komen. Deze trechtering wordt door Witteveen+Bos vandaag toegelicht. Na het werkatelier kunt u nog middels een reactieformulier reageren op de overgebleven locaties. Alle binnengekomen reacties (ook uit de projectatlas, werkateliers en per mail) worden gebundeld tot een omgevingsbeeld. Daarnaast worden de locaties nader onderzocht op de thema’s milieu, techniek, kosten en samenhang. Al deze informatie komt terecht in het projectboek. Dat wordt rond september voorgelegd aan de bevoegde gezagen. Die kunnen op basis van het projectboek een voorkeursalternatief bepalen. Daarna wordt dat voorkeursalternatief nader onderzocht en uitgewerkt en gaan we richting de ruimtelijke procedure. In de periode van het schrijven van het projectboek

45

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 2 van 13

houden we u op de hoogte van de voortgang en ontwikkelingen door middel van een nieuwsbrief waarin we u meenemen in het proces (Actie 2). 4. Stefan de Graaff van Witteveen+Bos licht het proces van de totstandkoming en trechtering van de locatiealternatieven toe. Stefan vertelt hoe de zoekgebieden en zoeklocaties tot stand zijn gekomen. Vervolgens wordt uitgelegd dat filtering van de zoeklocaties plaatsvindt op basis van belemmeringen, no-go’s en beperkingen vanuit Enduris. Van de 14 locaties zijn 8 locaties niet kansrijk of niet haalbaar bevonden, waardoor 6 locaties overblijven voor nadere beschouwing. Per locatie licht Stefan toe waarom dit het geval is. Locatie O1 lijkt een beperking voor Enduris, maar wordt wél in de analyse meegenomen omdat dat de enige haalbare optie is als een noordelijk kabeltracé noodzakelijk blijkt. De geluidshinder voor Oosterland vanaf die locatie is naar verwachting beperkt. Zie de slides in de bijlage voor een overzicht van alle locaties en argumentatie.

Waarom is O1 dan wel kansrijk?

Zoals te zien is in de getoonde afbeelding in de

Is dit de locatie waar nu het 50KV station staat?

presentatie, ligt deze locatie in het rode aansluitgebied van Enduris. Dat betekent dat

Locatie O1 zou toch ook een no go voor Enduris

Enduris met hun kabels tot en met het andere

zijn?

rode gebied aan de noordwestkant van Schouwen-Duiveland kunnen komen. Dit valt nog net binnen het aansluitgebied van Enduris. Vandaar dat deze locatie nog wel haalbaar is. Het betekent wél dat ze niet het hele eiland kunnen bedienen en het heeft dus zeker niet de voorkeur vanuit Enduris om het station op locatie O1 te realiseren. Zoekgebied O1 ligt inderdaad in de omgeving van het bestaande 50 kV-hoogspanningsstation van Enduris.

Het station wordt toch gebouwd om stroom van

Het gaat vooral om de afvoer van duurzaam

het eiland af te voeren?

opgewerkte energie inderdaad. Enduris moet duurzame initiatieven op het hele eiland op het station kunnen aansluiten. Vandaar de zonering en beperking van het zoekgebied.

Waar nu het 50KV station staat, liggen ook

Locatie O1 overlapt inderdaad deels met de 300

woningen en kassen. Dit is toch binnen de

meter richtafstand van de omliggende woningen.

300m?

Het zoekgebied is echter groter dan het station

Waarom wordt O1 gezien als gebied met weinig

zelf. Als je het station plaatst in de

omwonenden? Ik rijd er elke dag langs en er

noordwestelijke hoek van het zoekgebied, valt

wonen genoeg mensen en staan ook genoeg

het buiten de 300 meter contour. Deze hoek (die

dieren.

niet lichtblauw is) wordt daarom verder

Waarom zijn in sheet 21 nog 2 vakjes grijs?

Dat komt omdat deze locaties geen overlap

onderzocht in het projectboek. kennen met de geluidscontour. Op basis van de

46

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 3 van 13

300 m-richtafstand wordt hier geen geluidshinder verwacht. Echter wordt dit in de vervolgfase nog wél onderzocht.

5. Wouter Delleman geeft de aanwezigen nu om de beurt de mogelijkheid om te reageren op de inhoud van het werkatelier tot dusver. Daarnaast wijst hij erop dat ook na het werkatelier nog reacties gegeven kunnen worden via het reactieformulier. Met harde wind kan het huilen van het station

Op dit moment wordt daar nog geen rekening

hinderlijk kan zijn. Houden jullie er rekening mee

mee gehouden, maar voordat een vergunning

dat het hier regelmatig hard waait, harder dan in

geleverd wordt voor een locatie, wordt nog

het binnenland?

uitgebreid geluidsonderzoek gedaan. Daarbij wordt wel rekening gehouden met aspecten zoals wind, bebouwing en cumulatie van geluid door bijvoorbeeld een provinciale weg.

Anders zou er je een flinke rij bomen omheen

De 300 m waar we nu vanuit gaan is nog zonder

kunnen zetten om die wind te breken. Het waait

aanvullende maatregelen. We doen de

hier harder dan in het binnenland.

gedetailleerde berekening voor de uiteindelijke voorkeurslocatie en als het nodig is kunnen we maatregelen nemen zoals het inpakken van de transformator.

Er staat bij locatie O1 ook al een 50 kV-station,

Dat is afhankelijk van de locatie waar het 150

moet daarop aangesloten worden? Hoe past dat

kV-station terecht zal komen, maar station

in elkaar. Zijn er ook nog zulke stations bij

Oosterland zal in ieder geval niet verdwijnen.

Haamstede?

Mogelijk verdwijnen op dat station wél de 50 kV transformatoren. Als we een gunstige locatie kunnen krijgen voor het 150 kV-station, dan dient zo’n zelfde station als in Oosterland niet nog verder op het eiland te komen. Vooralsnog zullen de stations van Zierikzee en Oosterland gehandhaafd blijven en gekoppeld worden aan de nieuwe infrastructuur.

Gaan jullie het geluid uiteindelijk meten of gaan

In de vervolgfase wordt uitgebreid

jullie af op ervaringscijfers? In de ene omgeving

geluidsonderzoek gedaan. Meestal gebeurt dit

klinkt geluid immers anders dan in de andere.

op basis van berekeningen, maar in complexere situaties wordt soms ook het al bestaande geluid ter plekke gemeten.

Het station wordt toch gebouwd om stroom van

In eerste instantie is de netversterking nodig om

het eiland af te voeren?

groene stroom van het eiland af te kunnen voeren. Vanaf 2030 is de nieuwe infrastructuur

47

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 4 van 13

ook nodig voor het eigen verbruik, vanwege de Wordt het station ook gebouwd voor de

elektrificatie. Denk aan de komst van meer

stroomafvoer van de kering? Ook met het oog

elektrische auto’s en warmtepompen.

op grootschalige zonneprojecten in “de kop”.

De energie van de windparken op de kering wordt afgevoerd richting Middelburg en de stroom van de nieuwere windturbines wordt afgevoerd richting Goes, dat gaat niet via de Schouwse infrastructuur.

Er zijn veel meer witte gebieden op de kaart die

Dat moeten we nader bekijken. Wij hebben naar

buiten de 300 m geluidscontour vallen, zijn dit

deze locaties toegewerkt op basis van

ook plekken waar nog naar gekeken kan

verschillende traceringsuitgangspunten zoals

worden? Bijvoorbeeld tussen zoekgebied W2 en

aansluiting bij bestaande industrieterreinen,

W3 in?

aansluiting bij bestaande infrastructuur of locaties die een goede landschappelijke inpassing makkelijker mogelijk maken. De lichtblauwe laag op de kaart geeft enkel de 300 m geluidscontour aan. Het betekent niet dat een wit gebied automatisch geschikt of ongeschikt is, want de gepresenteerde locaties zijn gebaseerd op meerdere randvoorwaarden en technische uitgangspunten.

Kunnen we nog andere locaties die in het witte

Ik wil het aandienen van nieuwe locaties wel

gebied vallen aandienen? Vanuit

beperken, vanwege de onderzoeken die nog

landschappelijk perspectief zijn er mijn inziens

deze maand moeten plaatsvinden. U kunt

betere locaties aan te wijzen.

nieuwe locaties aandienen via de mail, maar dan moeten er wel zwaarwegende redenen zijn om hen nog mee te nemen. We lichten wel altijd toe waarom we bepaalde locaties niet meenemen.

Zijn er nog ontwikkelingen in de kabellengte?

Daar zijn achter de schermen zeker

Kan W3 nu vanuit dat perspectief?

ontwikkelingen in. Wij zijn aan het kijken of de kabellengte wat langer kan worden dan de initiële 25 km. Wij verwachten, onder voorbehoud van de definitieve resultaten van de onderzoeken, dat de locaties nabij Zierikzee te bereiken zijn.

Klopt het dat de locatie O1 alleen is

Locaties M2 en M3 liggen inderdaad net als O1

meegenomen omdat hij te bereiken is via het

niet heel gunstig voor Enduris, maar zijn vooral

noordelijk tracé? Want M2 en M3 zaten in het

afgevallen omdat ze dicht bij de dorpskern van

48

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 5 van 13

gele en oranje gebied van Enduris, en zijn om

Nieuwerkerk liggen en daardoor binnen de 300

die reden afgevallen terwijl O1 in het rood zit.

m geluidscontouren vallen. De noordwesthoek

Bij O1 zal het station misschien nét buiten de

van gebied O1 valt buiten die 300 meter

300 m vallen, maar daar liggen ook woningen in

contour. We zoeken altijd naar locaties met

de buurt.

geen of zo min mogelijk woningen binnen de 300 meter contour. Dat kan helaas niet altijd. Als er woningen binnen de gestelde geluidscontouren vallen, nemen we passende maatregelen om geluid te reduceren.

Worden alle thema’s zoals milieu, omgeving en

Het is aan het bevoegd gezag om daar een

kosten gelijk gewogen?

weging aan te geven. Wij schrijven het alleen zo neutraal mogelijk op.

Komt er nog een terugkoppeling over de

Jazeker, er wordt een verslag geschreven dat

expertsessies over geluid en magneetvelden?

naar iedereen wordt toegezonden via de mail.

We hebben hier geen zware industrie. Denk dus

Eén van de traceringsprincipes van TenneT is

niet dat er geen hinder is als het station bij een

om te onderzoeken of aansluiting bij bestaande

industrieterrein wordt aangesloten, omdat daar

industrie of bedrijventerreinen mogelijk is. het is

toch al hinder van zou zijn.

afhankelijk van de lokale situatie of dat inderdaad mogelijk of wenselijk is. Niet alleen vanwege geluidscumulatie, maar vooral ook vanwege de landschappelijke inpassing. Hoe zwaar de industrie op zo’n terrein is, wordt daarin niet meegenomen. Mocht er zware industrie zijn dan houden we daar wel rekening mee in het kader van veiligheid, maar dat is hier niet aan de orde.

Klopt het dat er van bovengrondse

Dat klopt. TenneT verkabelt (ondergronds

hoogspanningsmasten nog steeds geen sprake

brengen) alles onder de 220 kV. De nieuwe lijn

zal zijn?

tussen het hoogspanningsstation en het station bij Bergen op Zoom komt dus onder de grond te liggen.

Moeten we niet veel meer inzetten op het

We zijn op de achtergrond hard bezig om te

zuidelijk tracé? Is het zuidelijk tracé nu geen must nu alle populaire locaties daar haalbaar

kijken hoe we het zuidelijk tracé definitief

lijken?

maar we moeten we de definitieve

O1 is niet populair en de enige haalbare vanuit

onderzoeksresultaten van de G-waarde

het noordelijk tracé.

onderzoeken afwachten.

mogelijk kunnen maken. Het ziet er goed uit,

49

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 6 van 13

Moet er, omdat de keuze wat beperkter is

In principe kan iedereen nog suggesties doen

geworden, niet ruimte geboden worden voor een

via de projectatlas en de mail. Al deze input

extra zoeklocatie aangeleverd vanuit de

wordt serieus bekeken en als er gegronde

omgeving? Ik begrijp dat je niet opnieuw van

redenen zijn waarom een bepaalde locatie niet

voren af aan wilt beginnen, maar misschien is

kansrijk of haalbaar is dan zullen wij dat

het verstandig om het nog niet helemaal dicht te

aangeven. Als een locatie wél kansrijk lijkt dan

zetten, dat vind ik net iets te snel.

kan hij misschien nog worden meegenomen, maar dan moet het wel snel zijn.

Ik wil graag benadrukken dat we ons mooie open polderlandschap moeten beschermen en alleen daar moeten bouwen waar toch al hoogbouw is. Jullie zijn al sinds het eerste werkatelier bezig

De definitieve uitslag van de onderzoeken die

met de onderzoeken voor het zuidelijke tracé,

wij doen, verwachten wij eind augustus.

wanneer zijn die onderzoeken afgerond? Als dat

Ondertussen zijn wij ook een zijpad ingeslagen:

niet doorgaat, dan blijft er maar één locatie over.

we hebben historische boorgegevens opgevraagd. Die geven al een goede indicatie. Daarnaast wordt onderzocht of een dikkere kabel gebruikt kan worden, waardoor de gwaarde (thermische geleidbaarheid) van de ondergrond wat minder belangrijk wordt. Al deze onderzoeken komen nog op tijd voor het projectboek. Het is erg druk in de wereld van sonderingen. Het duurt daarom langer dan wij ook gehoopt hadden.

Stel dat alleen het noordelijk tracé overblijft, wat

We gaan u op de hoogte houden middels een

gebeurt er dan? Uit de omgeving is duidelijk dat

nieuwsbrief. Daarin gaan we hieraan zeker

O1 niet de voorkeur geniet.

aandacht besteden.

Als alleen het noordelijk tracé overblijft zou ik

Dat begrijp ik. We gaan intern bespreken wat we

pleiten voor een nieuw werkatelier. Er komt in de

gaan doen als enkel het noordelijke tracé

omgeving van O1 nieuwbouw, die 300 m is zeer

haalbaar blijkt en koppelen dat tijdig aan u allen terug. (Actie 3).

discutabel voor mensen die daar komen te wonen. Volgens mij valt dat niet binnen jullie randvoorwaarden. We moeten dan nog een keer goed gaan kijken of er nog andere opties zijn. Is de locatie van mevrouw Van Damme meegenomen.

Zeker, dat is locatie W3.

50

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 7 van 13

Ik heb het idee dat er bij jullie al een voorkeur is

Wij hebben absoluut geen voorkeur voor een

voor locatie O1 omdat deze er als enige

locatie. Deze locatie hebben we alleen nader

haalbare locatie uit werd gelicht.

toegelicht omdat het een beetje een vreemde eend in de bijt is. Het is de enige haalbare locatie die via het noordelijk tracé binnen 25 km bereikt kan worden. De reden dat we hem nader hebben toegelicht, is om in te spelen op de vragen die u terecht stelt. De locatie behoefte simpelweg wat nadere uitleg. Voor dieren bestaat er geen wet- en

Er staan daar veel dieren in de buurt van die

regelgeving. We kunnen er dus niet op dezelfde

locatie. Wordt er met de 300 m voor geluid ook

manier rekening mee houden als dat we doen

rekening gehouden met dieren?

met mensen. Ik denk dat u er vanuit kan gaan dat als de locatie voldoet aan de geluidseisen voor mensen, dat het geluidsniveau ook voor dieren acceptabel zal zijn. Maar het is inderdaad in de regel zo dat we van dieren niet 300 m afstand hoeven te bewaren. In de nadere uitwerking kan dit meegenomen worden als

Welk gebied omvat ongeveer de M6?

aandachtspunt. Locatie M6 ligt ten zuiden van Gouweveerseweg/westen van Groene Dijk.

Ik ben verbaasd dat er voor het noordelijk tracé

M1 is een locatie die ver van alle bebouwing af

maar 1 locatie over is. Je zit daar maar nét op

ligt en die het beste aansluit bij het

300 m afstand van woningen. Ik heb daar

aansluitgebied van Enduris. Daarnaast ligt het

eigenlijk wel heel veel bedenkingen bij. Daarbij

precies op de grens die te bereiken is door

komt nog dat het ook de enige optie is voor het

TenneT. Die komt dus voort uit de eigen

noordelijk tracé. Dan is er niets te kiezen.

traceringsprincipes van TenneT.

Hoe zijn jullie bij de locaties M1 M5 en M6 gekomen?

De hoek bij de windmolen nabij locatie M6 is een aantal keer genoemd via de projectatlas. M6 ligt wel iets meer landinwaarts, zodat de locatie buiten de risicocontouren van de windturbines valt. M5 en M6 zijn in de werkateliers niet eerder genoemd, maar is via een ander kanaal binnengekomen.

51

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 8 van 13

Er wordt nu opeens wel erg veel getrechterd. De

We gaan al voor de dikste kabel. We leggen ze

20 km van Enduris is de hoofdreden dat er

om jaren lang mee te kunnen gaan. Als we 25

zoveel locaties afvallen. En de 300 m contour

MW over die afstand willen transporteren, dan is

voor geluid is veel te weinig. Laagfrequent

dat voor 20 kV het maximum. Als je kiest om

geluid vereist qua hinder een veel groter gebied.

naar 50 kV spanning te gaan dan moet er een

Meneer de Graaff neemt dit in het geheel niet

groter station gerealiseerd worden. Met meer

mee, omdat alleen wettelijke regels worden

kabels hebben we inderdaad minder weerstand,

aangehouden. In Duitsland worden windmolens

maar we moeten al meerdere kabels leggen

inmiddels op een 1 km gezet, maar 1 kilometer

omdat we er ook een op reserve moeten leggen.

is volgens de rapporten nog veel te weinig voor

Met meerdere kabels krijg je daarnaast te

het laagfrequent geluid. De wet houdt geen

maken met beperkingen vanuit het parallel

rekening met laagfrequent geluid. Ik wil

leggen van verbindingen.

aandringen op een contour die op zijn minst op

Het is een technische uitdaging om het hele

1 km ligt en dat er goed wordt gekeken naar

eiland te kunnen bedienen. We willen het station

laagfrequent geluid.

centraal op het eiland plaatsen, om

Jullie krijgen nu locaties die volgens de wet

toekomstvast te zijn.

haalbaar zijn en daarna gaan jullie isoleren. Dan moet je maar afwachten wat het wordt. Ik zou willen aanraden om de grenzen van 20 en 25 km op te rekken met meer of dikkere kabel. Je kan toch ook 2 kabels neerleggen? Het is misschien technisch moeilijk, maar ik vind

We kunnen dit verder bespreken in het gesprek

dat de gezondheid van mensen voor moet gaan.

met Peutz aanstaande donderdag.

Laagfrequent geluid is ziekmakend. Als je 40 jaar blootgesteld wordt aan laagfrequent geluid, dan word je daar heel erg ziek van. Dit wordt al 40 jaar ontkent en gebagatelliseerd. Kies een plek die ver van de bewoning afligt. Dan moet u misschien toch denken aan een langere kabel dan 20 km. W2 en W3 en O1 liggen vlakbij bewoning. Die zijn niet haalbaar in mijn ogen. Bij de locatie die ik heb ingebracht woont niemand, maar dan moet je een langere kabel neerleggen. Ik wil u bedanken voor uw inbreng meneer Louw. De locatie ligt straks voor tientallen jaren vast, dus moet er inderdaad met laagfrequent geluid rekening gehouden worden.

52

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 9 van 13

Je moet mensen niet blootstellen aan

Laagfrequent geluid is een bekend probleem en

laagfrequent geluid. Er zijn wél richtlijnen die

het staat vast dat er zorgen over zijn. Het staat

aangehouden kunnen worden. Het bevoegd

op dit moment echter niet vastgelegd in de wet.

gezag kan die regels stellen. Deze richtlijnen

Er zijn dus geen wettelijke eisen voor de

moeten jullie toepassen en aankaarten bij het

beoordeling van laagfrequent geluid. In deze

bevoegd gezag. Als jullie dit niet doen, dan

fase kan je er dus lastig rekening mee houden.

weten ze zogenaamd van niets.

Het enige wat je kan doen is locaties aandragen, zoals locatie M1, die bewust ver van alle bebouwing afliggen.

Is dat al in Bergen op Zoom onderzocht, want dat zal daar toch ook gelden? Dit in relatie tot het laagfrequent geluid.

En dan ook van het EM onderzoek neem ik aan?

Ook in Bergen op Zoom worden er uiteraard vragen gesteld over geluid. De werkateliers daar lopen parallel aan deze omgevingsdialoog, dus ook daar is verder geen onderzoek gedaan. In deze fase worden enkel de maximale geluidscontouren van de stations in kaart gebracht. Daar zit een correctiefactor voor laagfrequent geluid in. De experts van Peutz en GGD kunnen er donderdag vragen over beantwoorden. Het verslag daarvan wordt naar iedereen toegestuurd. De bijeenkomst donderdag is gecombineerd: één uur geluid en daarna EMV.

Ik heb niets meer gehoord over de

We zijn tijdelijk gestopt met het onderzoek naar

waterveiligheid, hoe staat het hiermee?

klimaatadaptieve maatregelen. We verzanden nu in algemeenheden, het heeft op dit moment geen toegevoegde waarde om daarmee verder te gaan. Zodra we straks een voorkeurslocatie

Het hoogwaterverhaal gaat dus alleen over

hebben, pakken we het weer op. Uiteindelijk

zware regenval en heeft niets met

bepalend is de lokale waterafvoer: wat gebeurt

dijkdoorbraken te maken? Dit eiland is na de

er na een extreme regenbui? Dit is erg locatie-

watersnoodramp herverkaveld. We hebben

specifiek.

voldoende watergangen en gemalen om van het overtollige regenwater af te komen. Dat is goed

Het gaat echt om het afvoeren van het lokale

na te gaan.

water.

Als het zuidelijke tracé niet doorgaat, dan

Voorafgaand aan de publicatie van het

hebben we maar 1 locatie over. Het is ook nog

projectboek organiseren we een nieuw

eens een locatie waar we het niet eerder over

‘werkatelier’ om de inhoud toe te lichten.

hebben gehad. Dat vind ik een slechte zaak. Na dit 3e werkatelier zijn we dus nog niet zoveel verder. Als er zo meteen meer bekend is over

53

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 10 van 13

het zuidelijke kabeltracé en wat er in het projectboek komt, dan lijkt het me goed om nogmaals bij elkaar te komen. We hebben nog te weinig antwoorden op de vragen die we al in het eerste werkatelier hebben gesteld. M1, M5 en M6 liggen middenin de open polder.

Vanaf morgen kunt u deze locaties in de

Dat is volgens ons niet de bedoeling. Wij zoeken

projectatlas in detail bekijken. Deze komen

aansluiting met de cultuurhistorie, daarom

morgen in de loop van de dag beschikbaar en

hebben we W3 sterk benadrukt. Waar komen

kunt u benaderen via www.tennet.eu/schouwen-

deze drie locaties vandaan en wie heeft ze

duiveland.

aangedragen? Ik kan ook niet goed op de kaartjes zien waar ze precies liggen.

Wij hebben M1 zorgvuldig bepaald op basis van onze traceringsprincipes. M5 en M6 zijn ingebracht. Het is niet relevant wie de locaties ingebracht heeft. We hebben ze zorgvuldig getoetst aan onze traceringsprincipes en wet- en regelgeving en op basis daarvan blijken ze kansrijk.

6. Sander de Schepper geeft aan dat dinsdag 29 juni iedereen per mail een reactieformulier (via Survey Monkey) krijgt. U kunt hier uw reacties achterlaten over voorgedragen locaties. Dit kunnen positieve of negatieve punten zijn. Daarnaast is er een open veld voor overige opmerkingen of bijvoorbeeld het aandragen van nieuwe locaties. We vragen u om dit voor 9 juli te doen, zodat we het mee kunnen nemen in het omgevingsbeeld in het projectboek. In het projectboek gaan wij een omgevingsbeeld schetsen en per locatie beschrijven hoe de omgeving tegen de locatie aankijkt. Uw reacties worden ook geanonimiseerd integraal opgenomen in een bijlage van het projectboek, zodat u aan het bevoegd gezag aan kan geven wat u belangrijk vindt. Daarnaast is er donderdag 8 juli een inloopspreekuur waar u ons onder 4 ogen kunt spreken. Als u nog vragen, zorgen of opmerkingen heeft dan kunt u langskomen. Het is uiteraard vrijblijvend. Het spreekuur vindt plaats bij het Dorpshuis Oosterhof te Oosterland, tussen 16 en 20 uur. U moet zich wel vooraf per mail aanmelden. Dinsdag 29 juni komen ook de kansrijke locaties in de projectatlas te staan. Via de media, gemeente en dorpsraden wordt de bredere omgeving ook om reacties gevraagd. Ook dat wordt allemaal meegenomen in het omgevingsbeeld dat in het projectboek wordt verwerkt.

Heeft boren door het eiland nog consequenties voor zoet/ zout kwelwater? Is/wordt daar onderzoek naar gedaan?

Verzilting heeft zeker onze aandacht. Dat wordt inderdaad meegenomen in het projectboek en de vervolgfases (detailuitwerking tracé)

54

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 11 van 13

U roept ons op om van alles te doen. Maar we

Dit is inherent aan het traject waarin we met

wachten nog steeds op uitslag over het zuidelijk

elkaar inzitten. De onderzoeken lopen parallel

tracé. We besteden tijd en moeite, maar straks

aan de omgevingsdialoog waarin we op zoek

is het allemaal voor niets?

zijn naar kansrijke locaties. Ik snap uw aandachtspunt. Als wij het idee zouden hebben dat het zuidelijke tracé over Tholen niet kansrijk is, zouden wij onze energie er natuurlijk ook niet in stoppen. Als het zuidelijke tracé realiseerbaar is, dan hebben wij uw reactie daar al op ontvangen en weten we naar welke locaties vanuit de omgeving eventueel de voorkeur uitgaat. Er is een noodzaak om het station te realiseren. We kunnen het omgevingsproces met 2 maanden – of nog langer - uit stellen, maar hoe langer we wachten, hoe langer realisatie op zich laat wachten. Aangezien Enduris momenteel al geen nieuwe duurzame initiatieven op het eiland kan aansluiten, is dat niet wenselijk. Dat deze omgevingsdialoog nu parallel loopt is niet ideaal, maar op deze manier proberen we het probleem zo snel mogelijk op te lossen. Enduris: Wij zijn TenneT wel dankbaar dat ze er wat vaart achter zetten. Wij worden dagelijks geconfronteerd met vragen die we moeten weigeren. De druk komt dan ook heel duidelijk van onze kant uit. De infrastructuur houdt nu de energietransitie tegen, dat zit ons – maar ook de inwoners van Schouwen-Duiveland en Tholen dwars. Wij zijn blij dat TenneT dit project hoog op de agenda heeft gezet.

7. Mascha Visser nodigt de aanwezigen uit om nóg wat verder in de toekomst te gaan kijken. Landschappelijke inpassing vindt pas definitief plaats als er een locatie is, maar het is goed om daar al in een vroeg stadium oog voor te hebben. Mascha heeft de locaties die vandaag zijn gepresenteerd bezocht en ze heeft gekeken welke bouwstenen gebruikt kunnen worden om het station op die locaties goed in te passen. Op het moment dat er een locatie wordt gekozen, wordt er nog heel nauwgezet gekeken hoe het station het beste landschappelijk ingepast kan worden. Daar wordt ook de omgeving bij betrokken. Ook kan dan met een 3D visualisatie zichtbaar worden gemaakt hoe het station er op de betreffende locatie uit komt te zien.

55

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 12 van 13

8. Peggy Steenbergen licht kort het vervolgproces toe: a. Tot vrijdag 9 juli kan iedereen het Survey Monkey formulier invullen, om uitgebreid te reageren op de kansrijke locaties. b. De brede omgeving wordt uitgenodigd om via de projectatlas te reageren op de kansrijke locaties. c. Donderdag 8 juli is er een spreekuur, waarvoor u zich kunt aanmelden. U kunt ons hier onder vier ogen spreken. d. De komende maanden houden we u op de hoogte door middel van een digitale nieuwsbrief. Daarin houden we u ook zeker op de hoogte over de voortgang van de onderzoeken naar het kabeltracé. e. Voordat het projectboek wordt gepubliceerd, organiseren wij een bijeenkomst om de inhoud toe te lichten. f. Als u in de tussentijd vragen heeft, kunt u ze altijd stellen per mail of telefonisch. De dorpsraad van Nieuwerkerk heeft op eigen

We hebben bewust gekozen om daar de

initiatief een enquête uitgebracht. Is het geen

projectatlas voor te gebruiken. Daarop zijn direct

idee om jullie formulier naar alle bewoners te

de locaties op de kaart te zien. En achtergelaten

sturen?

reacties / vragen en de bijbehorende antwoorden van onze kant zijn op de projectatlas voor iedereen te zien. Zo beschikt iedereen over dezelfde informatie. De reden dat we een apart formulier naar de deelnemers aan de werkateliers sturen, is dat we verwachten dat u wellicht wat uitgebreider op alle locaties wilt reageren.

Veel mensen kennen de projectatlas niet. De

Wij maken een redactioneel stuk klaar, dat de

dorpsraden zouden dit onder de aandacht

dorpsraden kunnen delen. Hierin komt een link

brengen, maar hoe moeten ze dit doen?

naar de projectatlas te staan. Wij maken als TenneT zijnde graag gebruik van het bereik van de gemeente en dorpsraden. Deel het bericht dus vooral op de website of Facebookpagina. Als er door dorpsraden polls of enquêtes uitgezet zijn of wellicht zelfs handtekeningenacties, dan ontvangen we de resultaten uiteraard ook graag. Ook dat is allemaal waardevolle input voor het omgevingsbeeld dat we schetsen in het projectboek. De omgevingsdialoog die we nu doorlopen is een vroegtijdig proces. Voordat de ruimtelijke procedures starten (begin 2022), organiseren

56

DATUM REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 7 juli 2021 003.120.20 0944479 13 van 13

we verschillende informatiebijeenkomsten in de regio om de brede omgeving te informeren over de plannen, vragen te beantwoorden en zorgen op te halen. Als de ruimtelijke procedure start, dan zijn er nog de reguliere inspraakmogelijkheden. Dat komt allemaal nog. Als je in dat stadium zit, dan is de race gelopen.

Dat is inderdaad de reden van het huidige

Dan staat de locatie vast en dan gaat het alleen

tweesporenbeleid: de werkateliers met een

nog om de details. Daarom is het nu aan de

beperkte groepsgrootte om het werkbaar te

dorpsraden om de bewoners vroegtijdig te

houden en participatiemogelijkheden via de

informeren.

online projectatlas (en mail) voor de bredere omgeving.

9. Wouter Delleman bespreekt de actielijst. Zie de slides in de bijlage voor de lijst.  Actie 3: aanstaande donderdag 1 juli staat het gesprek met specialisten op het gebied van geluid en magneetvelden gepland.  Actie 6: dit onderzoek ligt stil totdat er een locatie gevonden is.  Actie 7: Op het moment dat er ontwikkelingen zijn over het zuidelijk tracé gaan wij u dat mededelen via de nieuwsbrief.  Actie 11: onze engineers zijn het 3d-SketchUpmodel aan het maken. Zodra dat beschikbaar is, delen we het met u. In een latere fase combineren we dat met de nadere landschappelijke inpassing op de gekozen locatie.  Actie 13: In de presentatie is toegelicht dat de locatie bij de kassen bij Sirjansland is afgevallen.  Actie 15: De verslagen en de presentatie zijn gedeeld.  Actie 16: De verslagen van zowel Schouwen-Duiveland als die van Bergen op Zoom staan geanonimiseerd op de website.  Actie 17: De expertsessie vindt donderdag 1 juli plaats vanaf 19.30 uur.  Actie 18: We hebben geen goede foto’s in onze database kunnen vinden, we gaan kijken of we hier toch iets mee kunnen. 10. Wouter Delleman vraagt of er nog nabranders zijn uit de omgeving, deze zijn er niet. Het belangrijkste huiswerk voor TenneT is zo spoedig mogelijk terugkoppeling geven of het zuidelijk tracé mogelijk is.

Daarnaast organiseren we nog een nieuwe bijeenkomst, voorafgaand aan de publicatie van het projectboek. Tot slot wijst Wouter iedereen nogmaals nog op het inloopspreekuur van volgende week donderdag 8 juli en bedankt hij iedereen voor zijn of haar inbreng. Actielijst: # 1

Opmerkingen toevoegen aan verslag werkatelier 2

2

Toesturen nieuwsbrief

3

Terugkoppeling geven over een extra werkatelier

57

A7

Ingezonden brief dorpsraad Nieuwerkerk 1 april 2021

58

DORPSRAAD NIEUWERKERK

Schouwen-Duiveland

Netversterking Schouwen- Duiveland

F. Dieleman 21-4-2021

59

Aanleg 150/20KV hoogspanningsstation op Schouwen-Duiveland (ten oosten van de lijn Zierikzee-Dreischor) Algemene samenvatting van de noodzaak en het voorstel: Benodigde oppervlakte 250 bij 180 meter (4,5 ha) er wordt ook gesproken over 15 ha; Is dit inclusief groenvoorzieningen? Maximale afstand t.o.v. het in de omgeving van Bergen op Zoom te realiseren 380/150/20KV station 25 km. Ook moet er blijkbaar op Tholen nog een vergelijkbaar station als op S -D gerealiseerd worden. Beiden worden dan aangesloten op het nog in de omgeving van Bergen op Zoom te realiseren station. In de voorstellen wordt gesproken over een noordelijke variant die achter Bruinisse uitkomt en een zuidelijke bij Ouwerkerk. Waarom nodig? Volgens de beschrijving om alle duurzame initiatieven op het regionale net aan te kunnen sluiten. In het voorjaar 2021 werkateliers o.a. voor dorpsraden, inwoners, landbouw, natuurorganisaties etc Tips zorgen en andere reacties kunnen worden doorgegeven. De planning staat in de bijlage; 3 e kwartaal keuzen door gemeenten.

Randvoorwaarden en motivering keuzes: •

Het open landschap van het mooie gebied Duiveland op geen enkele wijze verder aantasten; prachtig gebied om te wandelen en te fietsen; dit wordt ook veel gedaan, zowel door eigen bewoners vanuit Duiveland of Zierikzee als toeristen; mooie fietsroutes zowel binnen- als buitendijks; landschaps- en krekengebied niet verder aantasten.

•

Door de realisatie van het windpark Krammer en de windmolens bij de dijk van Ouwerkerk is het landschap al genoeg aangetast, ook de skyline van Zierikzee wordt door de windmolens bij Ouwerkerk compleet gedomineerd van welke kant dan ook bekeken, erg jammer.

•

Waarom moet dit station persé ten oosten van de lijn Zierikzee-Duiveland worden gerealiseerd en wordt het bedrijventerrein van Zierikzee er niet bij betrokken?

•

Realiseer het hoogspanningsstation op een plek waar de meest duurzame initiatieven al zijn verrezen, zoals het windpark Krammer op de Philipsdam of nog worden uitgebreid, zoals drijvende zonnepanelen in de bekkens bij de Philipsdam (initiatief van Zeeuwind).

•

Beperk de overlast voor bewoners, natuur en leefgebied waar men zich prettig voelt.

Keuze Het voorgaande in aanmerking nemende, komt de keus van een noordelijke variant het meest in aanmerking met dien verstande dat deze niet uitkomt bij Bruinisse, maar bij de Philipsdam, bij voorkeur achter het station van het windpark Krammer. Tussen de Grevelingendam en dit station kan vrij eenvoudig via het opspuiten een locatie worden gecreëerd die op geen enkele wijze enige overlast veroorzaakt en ligt bij de hoofdmoot van alle duurzame initiatieven op S-D. Gronden behoeven niet te worden aangekocht en eventuele onteigeningsprocedures worden voorkomen.

60

Het rijk activeert duurzame initiatieven en zal zeker geen belemmeringen opwerpen. Bijzondere natuurwaarden zijn er in die hoek ook niet. Onderzoek in ieder geval deze locatie . Een tweede optie zou kunnen zijn in de omgeving van de Lageweg bij Bruinisse, zo ver mogelijk bij bebouwing vandaan. Wel vinden wij dan dat bewoners die toch in de buurt van dit te realiseren hoogspanningsstation wonen, uitgekocht moeten worden en ruimschoots gecompenseerd. Gelet op de natuurwaarden en een aantasting van het landschap zien wij een zuidelijke optie absoluut niet zitten of dit zou gerealiseerd moeten kunnen worde n op of naast het bedrijventerrein bij Zierikzee. Een 4 e optie zou nog kunnen zijn tegen de Grevelingendijk aan, zowel binnen als buiten zijde (ook weer door opspuiten terrein) achter Dreischor bij de Adriaan Oudsweg en Zorgseweg . Voordeel geen bebouwing en beperkte landschapsvervuiling maar ver verwijdert van duurzame initiatieven.

Nieuwerkerk, 20 april 2021

61

A8

Ingezonden brief dorpsraad Nieuwerkerk 4 juni 2021

62

Stichting Dorpsraad Nieuwerkerk e.o. Nieuwerkerk, 4 juni 2021 Aan de omgevingsmanager netversterking sd-tholen-boz De heer W. Delleman

Als dorpsraad Nieuwerkerk zijn wij zeer geschrokken van de opties die u heeft voor de vestiging van een hoogspanningsstation op Schouwden-Duiveland, zeker diegene vlak bij kernen c.q. bewoning en m.n. onze kern Nieuwerkerk. Uw eerste sessie waren wij verhinderd hier aan deel te nemen, daarom hebben wij onze visie in een notitie verwerkt van 3 mei 2021 die aan u is toegezonden. Wij zijn en blijven van mening dat bewoners primair zo min mogelijk overlast moeten hebben door de vestiging van zo’n station door straling, verstoring van de omgeving, geluidsoverlast, ook door laag frequent geluid, zoals de heer Ruud Louw hiervoor aandacht heeft gevraagd. Onze suggestie is, zoek zo dicht mogelijk bij de zeedijk en zo ver mogelijk bij bewoning vandaan. Met een goede landschappelijk inpassing, zoals uw planoloog en de vertegenwoordiger van Stad en Lande S-D dat heeft omschreven zijn hiervoor meerdere alternatieven te bedenken. In combinatie met de andere stations zijn er nog allerlei mogelijkheden. Naast de reeds genoemde suggesties zou een locatie in de hoek nabij de Val in de Gouweveerse polder en/of aan het eind van de Oud Nieuwlandseweg tegen de Rampertsedijk een optie kunnen zijn. Dit zijn opties in ieder geval bij bebouwing vandaan en landschappelijk in te passen.

Qua landschap en natuurwaarden vinden wij het merkwaardig dat u de polder De Vierbannen qua natuurwaarden opsplitst in een deel bij Ouwerkerk en Nieuwerkerk . Als de lengte door het water een probleem zou kunnen zijn, wat u nog moest uitzoeken, ligt een locatie bij de Langeweg bij Bruinisse het meest voor de hand. Dat S-D niet geheel kan worden bestreken moet geen bezwaar zijn. Via Walcheren c.q. Noord Beveland zijn er wellicht ook mogelijkheden of door de vestiging van een klein tussenstation ergens in Schouwen, zoals u dat ook bij Oosterland heeft gedaan. Het niet vestigen nabij locaties met windmolens door het eventueel afwaaien van een wiek is zeer theoretisch (volgens informatie bij windpark Krammer komt dit eigenlijk nooit voor, zeker niet bij moderne windmolens). Wij zien dit dan ook niet als relevant. Eén van onze suggesties was het vestigen op of nabij het enige echte bedrijventerrein van SchouwenDuiveland ofwel Zierikzee. Dit kan ver van bebouwing en zou zeker onze voorkeur hebben. Wat het bedrijventerreintje in Nieuwerkerk betreft, zullen wij trachten u over een stuk ontstaansgeschiedenis en doel te informeren. Dit terrein is ontstaan omstreeks 1995, het was toen nog gemeente Duiveland, één van de toenmalige 6 gemeenten op S-D. Primair is dit bedrijventerrein

63

gesticht voor de vestiging van bedrijven die gesaneerd moesten worden uit de kernen van de gemeente Duiveland. Dit waren m.n. Hanse Staalbouw Sirjansland en Wandel Infra Nieuwerkerk. Met provinciale subsidie zijn deze bedrijven verplaatst. Het andere doel was het vrachtwagenparkeerprobleem in het dorp Nieuwerkerk op te lossen door een groot parkeerterrein hiervoor te maken. Verder is Louis Verburg, thans Weststrate, o.a. verkoop en reparatie van landbouwwerktuigen, vanuit Nieuwerkerk naar het bedrijventerrein vertrokken. Verder was er nog ruimte voor wat kleine bedrijven met de mogelijkheid van een woning naast hun bedrijf. De verlaten locaties zijn gesaneerd en is woningbouw op verrezen. Dat de gemeente S-D medewerking heeft verleend aan Hanse Staalbouw om uit te breiden is uitzonderlijk, die groei was destijds absoluut niet te overzien en zou anders grote kapitaalvernietiging tot gevolg hebben gehad. Overigens heeft de eigenaar wel geprobeerd zich op het bedrijventerrein te Zierikzee te vestigen, maar om de genoemde reden is dit niet doorgegaan. Dit was het niet meer en niet minder. Hou het klein, bedrijven horen primair in Zierikzee.

In totaal staan er naast de landbouw gerelateerde bedrijven met bedrijfswoning zo’n 20 woningen in de directe omgeving, waarvan een aantal al van oudsher en afgescheiden van het dorp door de aanleg van de rijksweg, al is dit lang geleden maar dit is wel de historie. Als u denkt aan vestiging naast het bedrijventerrein hebben al die bewoners direct last van uw station, maar ook de dorpsbewoners van bijna het gehele dorp Nieuwerkerk. Het centrum van het dorp ligt op een soort terp, die soms al last hebben van het geluid van enkele bedrijven op het bedrijventerrein. Samengevat vinden wij uw suggestie van een locatie van een hoogspanningsstation nabij ons dorp totaal onverantwoord en zullen dit ook niet accepteren. Wij willen zeker mee helpen denken over alternatieven en hopen dat u onze notitie en brief ter harte neemt. Chris Timmerman, voorzitter dorpsraad Nieuwerkerk Frans Dieleman, oud gemeentesecretaris van Duiveland

64

A9

Ingezonden brief dorpsraad Nieuwerkerk 6 juli 2021

65

Stichting Dorpsraad Nieuwerkerk e.o. Nieuwerkerk, 6 juli 2021 Aan de omgevingsmanager netversterking sd-tholen-boz De heer W. Delleman

Als dorpsraad Nieuwerkerk hebben we kennisgenomen van het 3e werkatelier. Onze ongerustheid is wat wegenomen, omdat de locaties M2 en M3 als niet kansrijk worden bestempeld en als vervallen kunnen worden beschouwd. Wel hebben we nog zorgen over de locaties O1, M5 en M6. De locatie O1 ligt betrekkelijk dicht bij woningen van Oosterland/Sirjansland en ook van NIEUWERKERK. De locaties M5 en M 6 geven een ernstige verstoring van het open polderlandschap van de Vierbannenpolder en de Gouweveersepolder. Wij zijn en blijven van mening dat bewoners primair zo min mogelijk overlast moeten hebben door de vestiging van zo’n station door straling, verstoring van de omgeving, geluidsoverlast, ook door laag frequent geluid. Onze suggestie is en blijft: zoek zo dicht mogelijk bij de zeedijk en zo ver mogelijk bij bewoning vandaan. Wij vinden het daarom jammer dat de locatie )5 vervallen is. Deze locatie ligt excentrisch, totaal uit het zicht, weinig bebouwing, goed in te passen en met een klein ondersteuningspunt in Schouwen ook te realiseren. Financiën mogen niet de hoofdrol spelen. De aangegeven locaties W2 en W3 hebben onze voorkeur, waarbij de door de vertegenwoordiger van Stad en Lande S-D aangedragen locatie W3 ons de beste lijkt. Wij willen zeker mee blijven denken over het beste alternatief en hopen dat u onze brief ter harte neemt.

Chris Timmerman, voorzitter dorpsraad Nieuwerkerk Frans Dieleman, oud gemeentesecretaris van Duiveland

66

A 10

Resultaten enquête dorpsraad Nieuwerkerk

67

Dorpsraad Nieuwerkerk Hoogspanningsstation Schouwen-Duiveland

Aanleiding Naar aanleiding van de eerste werkateliers heeft Dorpsraad Nieuwerkerk een enquête opgesteld met als doel: -

De inwoners van Nieuwerkerk en omstreken te informeren over het lopende proces Inzicht te krijgen in hoeverre de inwoners op de hoogte zijn De meningen van inwoners te peilen

De enquête is objectief opgesteld om een eerlijk beeld te krijgen. Invullen was mogelijk van 8 t/m 21 juni 2021. Enquête met resultaten:

Enquête Dorpsraad Nieuwerkerk Hoogspanningsstation Schouwen-Duiveland TenneT gaat een nieuw 150/20 kV-hoogspanningsstation bouwen op Schouwen-Duiveland als onderdeel van de netversterking in het gebied Schouwen-Duiveland, Tholen en omgeving Bergen op Zoom. Momenteel wordt gezocht naar de meest optimale locatie voor dit station. Het 150/20 kV-hoogspanningsstation dat TenneT gaat bouwen op Schouwen-Duiveland bestaat uit een 150 kV gedeelte van TenneT en een 20 kV-gedeelte van Enduris. Het station is in totaal 250 bij 180 meter groot. Dat is ongeveer net zo groot als zes voetbalvelden. Nieuwerkerk (bedrijventerrein De Weel) is in beeld als een van de potentiële locaties. Stichting Dorpsraad Nieuwerkerk neemt actief deel aan de omgevingsdialoog hierover en wil alternatieve locaties aanbieden in het overleg. De Dorpsraad is benieuwd naar uw mening als inwoner van Nieuwerkerk en omstreken. Voor meer informatie over het project kunt u terecht op de website van TenneT: https://www.tennet.eu/nl/ons-hoogspanningsnet/onshore-projecten-nederland/netversterkingschouwen-duiveland-tholen-en-omgeving-bergen-op-zoom/

1. Wat is uw naam 150 antwoorden, uit privacyoverwegingen zijn deze buiten beschouwing gelaten.

Pagina 68

1

2. Waar woont u?

3. Wat is uw leeftijd?

4. Ik begrijp waarom er een hoogspanningsstation moet komen op SchouwenDuiveland

Pagina 69

2

5. De volgende locaties zijn door TenneT op hoofdlijnen onderzocht en worden beoordeeld op de volgende aspecten: milieu, omgeving, techniek en kosten. Welke van de volgende locaties vindt u het meest geschikt voor een hoogspanningsstation op Schouwen-Duiveland?

6. Waarom lijkt deze locatie u het meest geschikt? Lekker afgelegen Locatie 5: De RWI is redelijk ver van de bebouwde kom, daarmee wordt voorkomen dat personen last kunnen krijgen van evt. straling en geluidshinder. Ongeacht of dit wetenschappelijk is vastgesteld. Tevens komt de kabel hier prima binnen volgens het voorgestelde tracé van TenneT. Waarom niet 1 van de andere locaties? 1. ligt midden in de natuur, is een route voor toeristen die prettig moet ogen 2. te dicht bij de bebouwde kom 3. te dicht bij de bebouwde kom 4. te dicht bij de bebouwde kom Niet in de directe nabijheid van een woongebied.

Pagina 70

3

Omdat in die hoek het kabeltracé het beste uitkomt, volgens het schema op de site van TenneT. De andere opties liggen te dicht bij de bebouwde kom. Ik denk dat we er daar het minst overlast van zullen ondervinden. Buiten bebouwde kom Mooi aan de rand van het eiland. Meer ruimte. Dat vind ik logisch, gewoon bij de val dat is een mooie locatie ervoor Is veel groter. Uit de buurt van dorpen en veel mensen Meest verre locatie vanaf bebouwde kommen. Het verst weg van de bebouwde kom Dat is ruim buiten de bebouwde kom in de nabijheid van het windmolenpark. Op andere locaties is er meer verstoring van de woonomgeving. Er is al een installatie gebouwd. Liever op 1plek. waarom niet ? overal waar het logisch is is een geschikte locatie Zover mogelijk bij de bebouwde kom vandaan. op het industindustrië in Zierikzee staat al een gebouwtje van Delta dus ik vind plaats dat nieuwe gebouw in de buurt van dat gebouwtne. Voldoende afstand van bebouwing, past bij omgeving (bedrijventerrein, zonnepark, windmolens) Bij het bedrijventerrein is goed Ver weg van de dorpen en steden. Een plaats waar zo min mogelijk mensen wonen. Is in het buiten gebied Omdat ik bang ben dat er teveel negatieve dingen aanhangen zo dicht bij de huizen Buiten de woonomgeving Niet in een dorp of dicht bij een dorp Relatief centraal en lekker buitenaf Zover mogelijk buiten de woongebieden. Minste aantal omwonenden.