1588978 Bijlage 1. Programmabegroting 2026 - 2029

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.3. We stimuleren een gezonde levensstijl, door het voeren van een goed preventief gezondheidsbeleid met aandacht voor sportbeoefening. We zoomen in op de belangrijkste gezondheidsproblemen. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Activiteiten alcohol- en drugspreventie.

•

‘Laat ze niet (ver)zuipen!’.

•

We stimuleren projecten en initiatieven die een bijdrage leveren aan eenzaamheidsbestrijding.

•

We zijn aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport & Cultuur (2.4.3.7).

70

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 2.4.3.10. We voeren het uitvoeringsprogramma Schouwen-Duiveland Vitaal uit Omschrijving (toelichting) We vertalen het beleidskader breed sociaal domein naar het lokale uitvoeringsprogramma SchouwenDuiveland Vitaal werkplan 2026. Relevante landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen nemen we hierin mee. In 2026 realiseren we de samenhang in uitvoering van de uitvoeringsprogramma’s BLOEI! en OKO. Deze samenhang ondersteunen we mede door de inzet van een cultuurcoach en buurtsportcoaches. Voor het behoud van de inzet van de cultuur-en buurtsportcoaches nemen wij op de lijst te honoreren prioriteiten 2026-2029 een structureel budget opgenomen van ruim € 190.000 per jaar. Planning 2026 Realisatie

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.4. We hebben extra aandacht voor de jeugd en voor groepen met verhoogde kans op (gezondheids)achterstanden. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Uitvoeren van het Zeeuws Actieplan Jeugdwerkloosheid.

•

Kwetsbaar online.

•

Veilig Thuis.

•

We zetten in op afstemming van passend onderwijs en jeugdhulp.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 2.4.4.2. We voeren het minimabeleid uit Omschrijving (toelichting) Ook in 2026 blijven wij ons actief inzetten om inwoners met een laag inkomen passende ondersteuning te bieden, zodat zij volwaardig kunnen meedoen in de samenleving. Daarbij bewaken we het onderscheid tussen lokaal armoedebeleid en inkomenspolitiek. Na de herziening van het minimabeleid, die in werking is getreden in 2025, voeren wij begin 2026 een nieuw armoedeonderzoek uit. Daarbij kijken we met een aangepaste peildatum terug op een volledig kalenderjaar. Zo krijgen we beter inzicht in het bereik van de regelingen en de resultaten van het aangepaste beleid.

71

In 2025 is de regeling voor gratis openbaar vervoer in werking getreden. In 2026 analyseren we de behoefte aan en het gebruik van deze regeling. Ook is de witgoedregeling van kracht in 2026, gericht op het bestrijden van energiearmoede bij inwoners met beperkte financiële middelen. Daarnaast gaat in 2026 het zogenoemde ‘kind loket voor regelingen’ van start bij Stichting Leergeld. Dit draagt bij aan een laagdrempelige en eenvoudige toegang en sluit aan bij de uitgangspunten van het nieuwe beleidskader. We blijven investeren in het vergroten van de bekendheid en de toegankelijkheid van het minimabeleid. Daarbij benutten we inzichten uit monitoring, signalen uit de praktijk en de samenwerking met maatschappelijke partners Planning Doorlopend

2.4.4.3. We voeren het onderwijsachterstandenbeleid uit Omschrijving (toelichting) In 2026 werken we met de GGD, kinderopvang, onderwijs en bibliotheek aan de doelen uit het Onderwijsachterstandenbeleid 2024-2026. We begeleiden ouders in situaties die kunnen leiden tot onderwijsachterstanden bij hun kinderen. We houden het Taalexpertisecentrum in stand. Hier bereidt het onderwijs niet-Nederlandstalige kinderen voor op onderwijs op een Nederlandse school. We evalueren in 2026 het Onderwijsachterstandenbeleid 2024-2026. Planning 2026 Nazorg,Doorlopend

2.4.4.7 We voeren een pilot uit op sturing externe verwijzingen jeugd Omschrijving (toelichting) Huisartsen zijn externe verwijzers van jeugdhulp. Met de pilot willen we meer grip krijgen op de externe verwijzingen van huisartsen. In de Hervormingsagenda jeugd 2023-2028 is nauwe samenwerking met huisartsen een belangrijk speerpunt. Eind 2025 evalueren we de pilot zoals we die in 2023 gestart zijn met inzet van een extra jeugdconsulent en gedragsdeskundige. De evaluatie wijst uit hoe we hier mee verder gaan in 2026.

72

We vormen een stevig lokaal team en betrekken daarbij de samenwerking met de huisartsen. Medio 2025 zijn we een tweede pilot voor een jaar gestart, waarbij een jeugdconsulent in de praktijk van de huisarts samen met de huisarts en andere disciplines de zorgvraag beoordeelt. Daarmee beogen we onnodige doorverwijzingen te voorkomen. Deze samenwerking evalueren we in 2026. We blijven investeren in de samenwerking met de huisartsen en integreren dit in de uitvoering van de Hervormingsagenda jeugd. Planning 2026 Realisatie

2.4.4.8 We zetten in op het voorkomen van vechtscheidingen Omschrijving (toelichting) Communicatie over en goede begeleiding bij relatieproblemen is belangrijk. Een scheiding is nooit leuk, maar bij vechtscheidingen ontstaat er strijd en daar ondervinden kinderen veel problemen van. Veel kinderen in de jeugdzorg hebben te maken met gescheiden ouders. We vinden het daarom in het belang van de ouders en zeer zeker in het belang van het kind om een vechtscheiding te voorkomen. In 2025 trainden we professionals waardoor ze ouders helpen met elkaar te communiceren. In 2026 is het aanbod voor onze inwoners beschikbaar (de relatie APK). We voegen deze expertise toe aan het Sterke Lokale Team (SLT). Een ontwikkeling die aansluit bij de uitvoering van de Hervormingsagenda 20232028. Een doel van de agenda is dat deze lichte hulpvormen laagdrempelig en vrij toegankelijk georganiseerd zijn. Planning 2026 Realisatie

2.4.4.9. We investeren in de ontwikkeling van jeugdigen voor de opgelopen ontwikkelachterstanden door corona Omschrijving (toelichting) Door capaciteitstekort is de samenhang tussen de activiteiten vanuit BLOEI!/OKO/SD Vitaal vertraagd. In 2026 pakken we dit weer op. Op uitvoeringsniveau werken we wel samen rondom de activiteiten. Voor deze activiteiten is op de lijst te honoreren prioriteiten 2026-2029 in 2026 een budget opgenomen van € 100.000 en in 2027 van € 175.000. Deze middelen dekken we uit het project Koopkracht. Deze budgetten borgen de uitvoering van de projecten in huidige vorm.

73

Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie

2.4.4.10. We voeren de bestuursopdracht Project Koopkracht uit Omschrijving (toelichting) We verbeteren de koopkracht van inwoners en zorgen dat inwoners die het financieel zwaar hebben, kunnen (blijven) deelnemen aan de samenleving. Voor de jaren 2026-2027 komen we met een voorstel naar de raad voor de aanvraag van een vierde - en tevens laatste - tranche vanuit het project Koopkracht. Op deze manier kunnen we inwoners die het financieel zwaar hebben, nog twee jaar met diverse voorzieningen ondersteunen. Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.5. We ondersteunen de zorgvrager bij het vergroten van zelfredzaamheid om deelname aan de samenleving mogelijk te maken. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Uitvoeren Wet Verplichte ggz.

•

Uitvoering geven aan de Wet inburgering 2021

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 2.4.5.1. We stimuleren ontwikkeling en uitbreiding van voorliggende voorzieningen Omschrijving (toelichting) We gaan door met het verstevigen van het voorliggend veld. We doen dit onder andere door: •

Professionalisering van het jeugd preventie overleg (JPO). Dit is een preventief overleg met partners zoals politie, Emergis, Stichting Halt, gemeente, jongerenwerk van SMWO, GGD, Regionaal bureau leerlingzaken voor jongeren tussen de 10 en 23 jaar.

•

Jeugdprofessionals beschikkingsvrij in te zetten voor een intakegesprekken en het bieden van (lichte) ondersteuning.

74

•

Verder uitrollen van Kansrijke Start. Dit is een project waarin gemeente, verloskundigen en kraamzorg samenwerken om jonge kinderen en hun ouders een kansrijke start te bieden.

•

Het ontwikkelen van één activiteitenprogramma voor de inwoners van Schouwen-Duiveland met één vindplek. Dit is een combinatie van activiteiten in het kader van BLOEI!/OKO/SD Vitaal.

•

Het ontwikkelen van sterke lokale teams vanuit de Hervormingsagenda jeugd 2024-2027. Intensivering van de samenwerking met de huisartsen is hier een onderdeel van. Hierdoor draaien we een pilot waarbij een jeugdconsulent en jeugdprofessional samen fysiek aanwezig zijn bij de huisartsenpraktijk in Bruinisse.

•

In 2026 werken we aan de uitvoeringsplannen van het beleidskader breed sociaal domein.

•

Pilot Wijk-GGD. Met de inzet van een wijk-GGD’er kunnen we sneller handelen bij signalen van verward gedrag en bieden we preventieve ondersteuning om escalatie te voorkomen.

•

Borging van de Meedenkers van SMWO. Hierdoor blijft hun inzet beschikbaar voor inwoners die ondersteuning nodig hebben bij praktische zaken, zoals het invullen van moeilijke formulieren of hulp bij de administratie thuis.

•

Pilot lief-en-leedstraatjes. Met dit initiatief stimuleren we de betrokkenheid en omzien naar elkaar in buurten, zodat inwoners elkaar eerder weten te vinden bij kleine en grote hulpvragen.

•

We breiden Welzijn op Recept verder uit. Hierin werken huisartspraktijken en welzijnsorganisaties samen om inzet of aanvulling op zorg te voorkomen. Op de lijst te honoreren prioriteiten 20262027 nemen wij hiervoor in 2027 een budget op van € 172.224. Deze middelen kunnen worden gedekt uit het project Koopkracht.

Planning Doorlopend

2.4.5.4. We zetten in op vroegsignalering financiële problematiek en het terugdringen van niet gebruik van minimaregelingen Omschrijving (toelichting) In 2026 blijven wij ons onverminderd inzetten op het vroegtijdig signaleren en voorkomen van schulden. Het team Vroeg Eropaf blijft hierbij een belangrijke schakel. Op basis van signalen van zorgverzekeraars, energie- en drinkwaterbedrijven en woningverhuurders brengen wij inwoners met (beginnende) financiële problemen zo vroeg mogelijk in beeld. Het team benadert deze inwoners actief en biedt passende ondersteuning aan, met als doel het voorkomen van problematische schulden. Naast deze aanpak versterken we de inzet op preventie én nazorg, door meer structureel samen te werken met maatschappelijke organisaties binnen de keten. Deze samenwerking stelt ons in staat om inwoners langduriger en gerichter te ondersteunen, ook ná afloop van een schuldentraject.

75

In 2026 intensiveren we ook de preventieve voorlichting aan inwoners, maatschappelijke instellingen en werkgevers. We informeren actief over beschikbare voorzieningen en regelingen, om het gebruik daarvan te vergroten en financiële problemen tijdig te signaleren. Met werkgevers delen we kennis en hulpmiddelen rondom signalering en ondersteuning van werknemers met schuldenproblematiek. We blijven daarbij nauw samenwerken met onder andere de sociaaljuridische dienstverlening van SMWO en andere ketenpartners om inwoners integrale en toegankelijke ondersteuning te bieden Planning Doorlopend

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.6. We zorgen voor een betaalbare zorg door in te zetten op preventie. Individuele voorzieningen maken plaats voor algemene en collectieve voorzieningen, die vanuit het welzijnswerk worden georganiseerd.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 2.4.6.4. We voeren het beleidskader breed sociaal domein 2025 - 2029 uit. Omschrijving (toelichting) In 2025 stelde de raad het beleidskader breed sociaal domein vast. In 2026 geven we hier uitvoering aan via op te stellen uitvoeringsplannen. Daarbij gaan we vanuit het Samen Sturen Model ook leren in pilots om op een andere manier te gaan werken binnen de thema's. We verbinden dit leren aan de ambities uit de organisatievisie en strategische visie, die een slagvaardige en wendbare gemeente tot doel hebben. Planning Doorlopend

76

2.4.6.5. We verbeteren ons opdrachtgeverschap naar SMWO Omschrijving (toelichting) Vanuit het in 2025 door ons vastgestelde rapport over taken en financiën SMWO op basis van ons beleidskader breed sociaal domein. geven we in 2026 verder vorm aan de de samenwerking met SMWO. Hierbij richten we ons met name op de professionalisering van het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap. Voor de structurele uitvoering van de taken nemen wij op de lijst te honoreren prioriteiten 2026-2029 een structurele verhoging van de bijdrage aan het SMWO op van ruim € 865.000. Planning 2026 Nazorg,2026 Realisatie

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.7. We zetten in op innovatieve ICT-ontwikkelingen die het mogelijk maken dat voorzieningen dicht bij de burger worden gebracht. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

We ondersteunen initiatieven op het gebied van ICT die bijdragen aan zelfredzaamheid van inwoners en langer zelfstandig wonen (2.4.7.1)

BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUBPROGRAMMA 2.4 Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD) Deze gemeenschappelijke regeling draagt bij aan het behouden en verbeteren van de publieke gezondheid. Daarvoor voert deze gemeenschappelijke regeling activiteiten uit op het gebied van jeugdgezondheidszorg, en fysieke veiligheid en bescherming, en voorziet zij gemeenten van advies. Inkoopbureau Jeugdzorg Zeeland, maakt deel uit van GGD Het inkoopbureau draagt bij aan de uitvoering van de specialistische en algemene zorg voor jeugdigen onder de 18 jaar. Daarvoor sluit het inkoopbureau contracten met specialistische en algemene zorgverleners en ziet toe op een juiste uitvoering van de overeengekomen contracten.

77

GR Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Binnen het SWVO werken de gemeenten samen aan de transformatie van het sociaal domein. De gemeenten willen regionaal samenwerken om de gewenste transformatie van de samenleving voor elkaar te krijgen, mits dit voor de lokale situatie meerwaarde heeft. Bij initiatieven die bijdragen aan vernieuwing in het sociaal domein kan het SWVO een ondersteunende rol spelen. Het SVWO verzorgt het contracteren en het contractenbeheer van zorgaanbieders met betrekking tot de taken van de WMO. Bureau College Zorg en Welzijn (CZW) Het Bureau CZW voert de gezamenlijke beleidsvoorbereiding en -uitvoering uit op taken uit de taakvelden zorg en welzijn voor alle 13 Zeeuwse gemeenten en de provincie Zeeland. Het gaat om de invulling van de gemeentelijke Anti Discriminatie Voorziening, Meldpunt Huiselijk Geweld/ Huisverbod, het Project Jeugd en Alcohol en de Maatschappelijke Opvang, Vrouwenopvang en beschermd wonen (namens de centrumgemeente Vlissingen). Voor een goede en evenwichtige inrichting van de taakvelden zorg en welzijn op Zeeuwse schaal stelt dit bureau beleid op voor de deelnemende Zeeuwse gemeenten.

WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

-45.706.395

-49.205.409

-45.476.391

-45.332.328

-43.991.695

-44.045.468

Baten

20.315.937

15.644.194

10.501.493

10.846.098

10.437.543

9.692.346

Geraamd

-25.390.459

-33.561.215

-34.974.898

-34.486.230

-33.554.152

-34.353.122

-25.390.459

-33.561.215

-34.974.898

-34.486.230

-33.554.152

-34.353.122

totaal lasten en baten Geraamd resultaat

78

Programma 3 Verblijven WAT HOUDT HET PROGRAMMA IN? De dynamiek en veelzijdigheid van water, land, natuur en cultuur maken van ons eiland een geliefde vakantiebestemming. In de komende twintig jaar koesteren, versterken en verduurzamen we die onderscheidende kwaliteiten en blijft recreatie en toerisme een belangrijke economische sector. Ons eiland is door goede promotie, marketing en kwaliteitskeurmerken, gekend om het hoogstaande recreatieve product en een uitstekend gastheerschap. Het strand is een belangrijke trekker, maar onze gasten weten ook de bijzondere stadjes, dorpen en ons fraaie en veelzijdige landschap te vinden en ervan te genieten. Kwaliteiten die overigens ook voor het wonen en werken op ons eiland van bijzondere betekenis zijn. Wonen en werken op Schouwen-Duiveland is wonen en werken op een vakantie-eiland. Eilanders ontspannen na een dag hard werken, dankzij de buitengewone omgevingskwaliteiten en ervaren als bewoner de kwaliteit van leven die het eiland biedt. Onze strategie is dat Schouwen-Duiveland in 2040 een vakantie-eiland is dat de concurrentie met binnen- en buitenlandse bestemmingen vol zelfvertrouwen aankan.

IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? •

Beleidsplan Archeologie Schouwen-Duiveland (2025)

•

Notitie Recreatief Nachtverblijf Noordzeestrand (2016)

•

Nota Verblijfsrecreatie 2025

•

Agenda Toerisme 2018–2026

•

Integraal strandbeleid 2024

•

Structuurvisie Brouwersdam Zuid (2013)

•

Evenementenvisie (2025)

•

Kustvisie (2017)

•

Horecavisie 2018

•

Gebiedsvisie Rampweg (2023)

•

Erfgoedvisie Schouwen-Duiveland 2024

•

Cultuurvisie 2025 (Schouwen-Duiveland: visie op een rijk cultureel landschap – verleden, heden en toekomst verbonden)

79

Sub-Programma 3.1 Schouwen-Duiveland vakantie-eiland WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Schouwen-Duiveland is één van de toeristische topbestemmingen in Nederland. Onze gasten komen graag vanwege de mooie natuur, prachtige stranden, uitgestrekte kust, authentieke cultuur, vele monumenten, unieke stads- en dorpskernen en het hoge voorzieningenniveau. De lucht is schoon, de nachten zijn donker en de elementen wind, water en zon worden beleefd. De kwaliteiten van het eiland zijn duurzaam behouden en verder ontwikkeld. Het is het totale aanbod wat ons eiland tot een succesvolle recreatie- en vakantiebestemming maakt en daar zijn we trots op. Om ervoor te zorgen dat we die toppositie behouden en dat ook toekomstige gasten graag naar Schouwen-Duiveland komen, is de Agenda Toerisme 2018-2026 opgesteld. Een gezamenlijke visie van de recreatieve verblijfssector en de gemeente Schouwen-Duiveland. Een agenda waarmee we een transitie op ons eiland willen bereiken. Niet naar meer, maar naar beter, want behalve onze gasten, moeten ook onze eigen inwoners kunnen genieten van al het moois dat Schouwen-Duiveland te bieden heeft.

BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.3 We gaan creatief en flexibel om met het (her)gebruik van het cultuurhistorisch erfgoed. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Jaarlijks verstrekken van kleine bijdragen in de kosten van onderhoud van kerken, molens en buitenverblijven.

•

Educatief medewerker voor musea in relatie tot (onderwijs)educatie.

•

We leveren een bijdrage aan kleinere musea die samenwerken in de Stichting Vereniging Musea Schouwen-Duiveland (VMSD).

•

We passen het instrumentarium voor beschermd erfgoed toe, inclusief eventuele herbestemmingsonderzoeken.

•

We dragen de in ons bezit zijnde rijks- en gemeentelijke monumenten over aan organisaties met oog en hart voor ons erfgoed en het algemeen belang (3.1.3.7).

•

We geven uitvoering aan het monumentenverlichtingplan 2023-2025 (3.1.3.13).

80

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.1.3.10. We zetten in op koesteren en behouden van immaterieel erfgoed op SchouwenDuiveland Omschrijving (toelichting) Immaterieel erfgoed is een belangrijk onderdeel van de nieuwe erfgoedvisie. Ons immaterieel erfgoed is bijvoorbeeld de straô, de streekdracht, het ambacht van de molenaar en de vlasteelt. De acties en ambities voor immaterieel erfgoed zijn uitgewerkt in het in de erfgoedvisie opgenomen uitvoeringsprogramma (2024-2028). Voor 2026 en 2027 volgt uit dit uitvoeringsprogramma het opstellen van een overzicht immaterieel erfgoed en het bevorderen van de beleving. Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie

3.1.3.11 We zetten in op het behoud en de ontwikkeling van het materieel erfgoed op Schouwen-Duiveland Omschrijving (toelichting) In 2026 voeren we het uitvoeringsprogramma van de nieuwe erfgoedvisie uit. Daarin staan 20 acties die gericht zijn op het behoud en de ontwikkeling van het erfgoed. In 2026 werken we het plan voor de ontwikkeling van de ringwalburg verder uit en gaan we aan de slag met de uitvoering. Het project (Erfgoed Deal) is onderdeel van het Programmaplan Cultuur & Erfgoed van de Dorpsvisie Burgh-Haamstede. Het is gericht op het beter verbinden van de ringwalburg aan BurghHaamstede en het verbeteren van de erfgoedbeleving, in combinatie met natuurontwikkeling. De natuurontwikkeling sluit aan bij de Gebiedsaanpak Schouwen-West van provincie en gemeente (groenblauwe dooradering). Op de lijst te honoreren prioriteiten 2026-2029 nemen we investeringskredieten op voor de restauratie van het Rijksmonument De Beuze (€ 180.000) en voor de restauratie van het carillon Zuidhavenpoort ( € 220.000). Voor beide restauraties vragen we subsidie aan bij de provincie Zeeland. Voor de instandhouding van 8 Rijksmonumentale kerktorens nemen we een structureel onderhoudsbudget op van jaarlijks bijna € 86.000.

81

Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie

3.1.3.12. We ondersteunen het project cultuurplein Dikke toren-Centree Zierikzee Omschrijving (toelichting) De stichting Centree heeft nog geen plan voor het aanbrengen van basisvoorzieningen in de Dikke Toren aangeleverd. We maken de afspraak met Centree om het toegezegde plan in het eerste kwartaal van 2026 aan te leveren. Planning 2026 Ontwerp,2027 Realisatie

3.1.3.14. We stellen cultuur- en museumbeleid op Omschrijving (toelichting) De uitvoering van de Cultuurvisie wordt aan de hand van het uitvoeringsprogramma verder uitgerold. Zoals aangekondigd in de Kadernota 2026 nemen wij voor deze beleidsmatige ontwikkeling een extra structureel budget op van € 165.000. Vanaf januari kunnen culturele organisaties cultuurvouchers aanvragen voor advisering vanuit Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland. Daarnaast loopt eind 2026 de pilotperiode van de Cultuurcoach af, deze wordt in de loop van het jaar geëvalueerd. Op de lijst te honoreren prioriteiten 2026-2029 is voor de financiële vertaling van de cultuurvisie in 2026 een extra budget van € 9.500 opgenomen en vanaf 2027 een extra structureel budget van bijna € 170.000. Eind 2025 starten we met het onderzoek naar het museale veld binnen de gemeente. Op basis van de uitkomsten leggen we het museumbeleid voor aan de raad.

82

Planning 2026 Realisatie

3.1.3.15. We zetten in op doorontwikkeling van het Watersnoodmuseum Omschrijving (toelichting) Het Watersnoodmuseum ontving in 2025 op grond van haar meerjarenbeleidsplan 2021-2024 voor 1 jaar een verlenging van de extra subsidie van € 400.000. Een besluit over een eventueel structurele subsidieverhoging leggen wij na evaluatie aan de raad voor. De evaluatie is in opdracht van de gemeente en de provincie belegd bij Berenschot en EY. Dit onderzoek is in juni 2025 gestart en het resultaat leveren we in oktober 2025 op. De subsidieverstrekking 2026 en verder is afhankelijk van de uitkomst van dit onderzoek. Naar verwachting wordt de toetsing van de subsidieaanvraag opgeschort om de uitkomst van het onderzoek af te wachten. Planning 2026 Realisatie

3.1.3.16. We zetten in op de herbestemming van Gravensteen voor openstelling door het Stadhuismuseum in Zierikzee Omschrijving (toelichting) Het huurcontract van de huidige huurder de Wereldwinkel loopt tot 1 januari 2028. We gaan in gesprek met de Wereldwinkel om te verkennen of het Stadhuismuseum al eerder dan 2028 het pand kan betrekken. Daarnaast bepalen we in overleg met de Wereldwinkel welke bouwkundige aanpassingen vóór 2028 gerealiseerd kunnen worden. Indien nodig komen we hiervoor in 2026 met een raadvoorstel voor het benodigde budget. Planning 2026 Voorbereiding,2027 Voorbereiding,2028 Realisatie

83

3.1.3.17. We faciliteren het Nederlands-lsraëlitisch Kerkgenootschap (NIK) met het onderhouden van de joodse begraafplaats in Zierikzee (Amendement A12 programmabegroting 2025-2028) Omschrijving (toelichting) Het NIK ontvangt een jaarlijkse instandhoudingsbijdrage van € 1.500 voor het onderhoud van de Joodse begraafplaats in Zierikzee. In de lijst te honoreren prioriteiten 2026-2029 nemen wij een verhoging van deze bijdrage op van € 1.500 per jaar, waarmee de jaarlijkse instandhoudingsbijdrage € 3.000 wordt. Planning Doorlopend

3.1.3.18. We voeren de vervolgacties uit de Kerkenvisie uit Omschrijving (toelichting) Voor de structurele borging van de instandhouding van het religieuze erfgoed van Schouwen-Duiveland hebben we op de lijst te honoreren prioriteiten 2026-2028 een structureel budget opgenomen van € 13.500 voor de uitvoering van de vervolgacties (fase 2) van de Kerkenvisie Schouwen-Duiveland. Dit is onderdeel van het uitvoeringsprogramma 2024-2028 van de Erfgoedvisie (actiepunt 13). Planning Doorlopend

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.4 We ondersteunen de ontwikkeling om de gemeente als aantrekkelijk eiland naar voren te brengen.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.1.4.1 We ondersteunen de ontwikkeling van de SESD Omschrijving (toelichting) Met het Meerjarenplan 2026-2030 sluit Eilandmarketing Schouwen-Duiveland aan bij actuele trends en bij de lokale gemeentelijke doelen uit Tij van de Toekomst. Met de doelen Spreiding in ruimte en tijd en Inwonersprofijt richt Eilandmarketing zich op een betere bezetting van bestaande bedden en op het zichtbaar maken van de positieve effecten van toerisme op de lokale economie en de leefbaarheid.

84

Nieuw in het Meerjarenplan zijn: - integraal bestemmingsmanagement, dat naast het aantrekken van bezoekers ook zorgt voor sturing, spreiding en verduurzaming; - het vergroten van de bekendheid van de woon- en werkmogelijkheden onder voormalig eilandbewoners en hen enthousiasmeren terug te keren naar Schouwen-Duiveland; - het zichtbaar maken van de mogelijkheden van een baan dichtbij huis. Planning Doorlopend

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.5 We zetten in op de kwaliteitsverbetering van ons toeristisch product Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Het Ontwikkelkader Verblijfsrecreatief Gebied blijven we hanteren in de toetsing van ruimtelijke initiatieven met als doel de beoogde Zeeuwse Kustkwaliteit te bereiken.

•

We zetten in op jaarrond toerisme op Schouwen-Duiveland in plaats en tijd.

•

We faciliteren initiatieven voor herstructurering en kwaliteitsverbetering van recreatiebedrijven.

•

Dorpsraden en inwoners meer betrekken bij recreatieve gebiedsvisies en ontwikkelingen.

•

Gezamenlijk ontwikkelen instrumentarium aandachtsgebieden (actie Zeeuwse Kustvisie).

•

Structurele afspraken provincie Zeeland ‘Database aanbod verblijfsrecreatie’.

•

We monitoren vraag en aanbod verblijfstoerisme via een jaarlijkse rapportage

•

Ondernemers in de verblijfsrecreatieve sector kunnen gebruik maken van de innovatievouchers van Impuls Zeeland (EiZ).

•

Met de recreatiesector gaan we planmatig na met welke stappen en op welke termijn bedrijven energieneutraal en circulair kunnen worden (3.1.5.4)

85

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.1.5.1. We voeren het Uitvoeringsprogramma Agenda Toerisme uit Omschrijving (toelichting) De Agenda Toerisme heeft een looptijd tot 2026. In 2025 is gestart met de actualisering van de Agenda Toerisme en deze verwachten we in 2026 af te ronden. We nemen actuele trends en ontwikkelingen in het toerisme hier in mee, evenals informatie uit het in 2024 gehouden inwonersonderzoek van het Kenniscentrum Kusttoerisme en de strategische keuzes uit Tij van de Toekomst. We actualiseren het aan de Agenda Toerisme gekoppelde uitvoeringsagenda. Beiden leggen we in 2026 aan de raad voor ter vaststelling. Planning Doorlopend

3.1.5.2. We hebben een helder, duidelijk en eenduidig recreatiebeleid Omschrijving (toelichting) We vinden het belangrijk dat het recreatiebeleid helder, duidelijk en eenduidig is. Daarom is al het bestaande beleid samengevoegd in één Nota Verblijfsrecreatie. De basis voor de Nota Verblijfsrecreatie is het ontwikkel- en innovatiekader uit de Agenda Toerisme. Aan het hierin opgenomen aandachtsgebied Scharendijke wordt in 2026 verder gewerkt. De Nota Verblijfsrecreatie moet steeds te worden aangepast aan de actualiteit, waaronder relevante aanpassingen in de provinciale verordening. In 2026 verwachten we een nieuw raadsvoorstel voor nietreguliere kampeerterreinen voor te leggen. Regionaal wordt in 2026 verder gewerkt aan een Zeeuwsbreed afwegingskader. Mogelijk heeft dit gevolgen voor het lokale beleid. Aanpassingen in de Nota Verblijfsrecreatie leggen we altijd eerst aan de raad voor. Planning 2026 Realisatie,Doorlopend

86

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.6 We zetten in op het zorgeloos vinden van de unieke plekken op het eiland Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Aanpakken knelpunten in de wandel, fiets- en ruiterpaden- en menroutestructuur.

•

Uitvoering uitvoeringsprogramma parkeerbeleid.

•

Toeristische cijfers en kennis profiel van de gast continu beschikbaar stellen.

•

Subsidie veerpontje, onderhoud ATB en ruiterroutes.

•

Betere afstemming met wegbeheerders over werkzaamheden tijdens piekmomenten/vakanties.

•

We onderhouden een duurzame mobiliteitshub bij het Transferium Renesse (3.1.6.2).

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.1.6.1. We zetten in op vlotte en veilige fietsroutes Omschrijving (toelichting) In het lokaal toekomstbeeld fiets (LTF) werken we de uitvoeringsagenda verder uit. Het LTF wordt naar verwachting december 2025 door de raad vastgesteld. In 2026 ligt de focus op concretisering van het maatregelenpakket uit het LTF en start de voorbereiding. De uitvoeringsagenda betreft vooralsnog de periode 2026 t/m 2040. Planning 2026 Realisatie,2026 Voorbereiding,2027 Realisatie,2028 Realisatie,2029 Realisatie

3.1.6.5. We onderzoeken de mogelijkheden van ‘rolstoelommetjes’ op ons wandelnetwerk Omschrijving (toelichting) Als gemeente zetten we in op vitaliteit en het zo lang mogelijk actief en zelfredzaam houden van onze inwoners. We beschikken over een wandelnetwerk van ongeveer 340 kilometer. In dit wandelnetwerk nemen we ommetjes op die toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers en andere mindervalide inwoners. Rolstoelommetjes dragen bij aan een inclusieve samenleving. Ook onze dag- en verblijfsgasten kunnen hiervan profiteren. In totaal realiseren we 17 rolstoelommetjes. Deze zijn als volgt gepland: 2024-2025 Brouwershaven, Nieuwerkerk, Ouwerkerk, Renesse, Zierikzee (gerealiseerd) 2025-2026 Bruinisse, Dreischor, Scharendijke, Serooskerke (in voorbereiding) 2026-2027 Noordgouwe/Schuddebeurs, Noordwelle, Oosterland, Zonnemaire Kerkwerve, Sirjansland, Burgh-Haamstede

87

Planning 2026 Realisatie,2026 Voorbereiding,2027 Realisatie,2027 Voorbereiding

3.1.6.7. Wij ondersteunen de initiatiefnemers bij de ruimtelijke procedure die moet leiden tot uitbreiding, herinrichting en/of nieuwbouw van betreffende verblijfsrecreatieve ontwikkelingen. Omschrijving (toelichting) In 2025 werd de omgevingsvergunning voor de nieuwbouw van het Fletcher Hotel aan de Vroonweg in Renesse aangevraagd. Als deze onherroepelijk is en de ontwikkelaar geen andere belemmeringen meer ziet, dan starten de sloop- en nieuwbouw werkzaamheden in 2026. Voor de uitbreiding en kwaliteitsverbetering van Camping de Oase en invulling van recreatiewoningenpark Noordzee Residence geldt dat de start van de verdere voorbereiding en uitvoering afhankelijk is van de uitspraak van de Raad van State in de beroepszaken betreffende de vastgestelde bestemmingsplannen. Planning Doorlopend

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.7 We dragen bij aan het optimaliseren van evenementen als trekpleister Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Faciliteren van grootschalige evenementen (Concert at Sea, Kustmarathon etc.)

•

Subsidiering van nieuwe evenementen.

•

Faciliteren bij de knelpunten in procedures bij evenementen, ook op het strand.

88

WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

-5.258.523

-8.443.012

-5.460.561

-5.643.073

-5.459.199

-5.508.686

Baten

3.003.474

4.891.341

2.785.667

3.221.415

2.718.065

2.718.065

Geraamd

-2.255.050

-3.551.671

-2.674.894

-2.421.658

-2.741.134

-2.790.621

-3.460

0

0

0

0

0

0

504.691

0

0

0

0

-3.460

504.691

0

0

0

0

-2.258.510

-3.046.980

-2.674.894

-2.421.658

-2.741.134

-2.790.621

totaal lasten en baten Stortingen Onttrekkingen Mutaties reserves Geraamd resultaat

89

Sub-Programma 3.4 Activiteiten aan het water WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? De zuidwestelijke delta is één van de meest vooraanstaande watersportgebieden van Noordwest Europa. Schouwen-Duiveland heeft binnen de delta een aantrekkelijk en divers aanbod aan watersportvoorzieningen, dat een belangrijke bijdrage levert aan de watereconomie van het eiland. Water is het thema dat Schouwen-Duiveland op de kaart moet zetten. De jachthavens zijn een meer integraal onderdeel geworden van onze steden en dorpen. Terrassen aan het water en havens zijn populaire plekken om als toerist of recreant naar toe te gaan. Omgekeerd is een uitstap vanuit de jachthaven naar de horeca en winkels in de kernen een vanzelfsprekendheid. De kwaliteit van de jachthavens is hoog. Het strand is onze belangrijkste trekpleister. In tegenstelling tot veel andere kustbestemmingen kent onze kust weinig bebouwing en een weids uitzicht. Daar zijn we trots op. Ons strand is schoon en aantrekkelijk in alle seizoenen.

BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.4.3. We versterken het (maritieme) karakter van Zierikzee.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.4.3.2. We voeren de restauratie kademuren uit Omschrijving (toelichting) Op basis van de meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) restaureren we de kademuren van de Oude Haven in Zierikzee. De Oude Haven is een uitzonderlijk rijksmonument en bovendien uniek in Europa. Het is een getijdehaven in een historische binnenstad in combinatie met monumentale gemetselde gewichtsmuren. De restauratie vindt plaats over een lengte van vierhonderd meter. Voor dit project is een subsidie ontvangen in het kader van de Subsidieregeling restauratie Rijksmonumenten 2019-2020 namens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). De raad stemde in met de omschreven uitvoeringsmethodiek, te weten het metsel- en voegwerk herstellen volgens de uitvoeringsrichtlijnen (URLS’s) van de Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM).

90

De voorbereiding van de restauratie loopt volgens planning. Het nader ontwerp en de detaillering zijn in ontwikkeling, met oog voor behoud van monumentale waarden en sluit aan bij de huidige veiligheids- en duurzaamheidsnormen. Daarnaast werken we aan de uitvoeringsfasering. In de komende periode richten we ons op het afronden van het ontwerp, het verder concretiseren van de fasering en het afronden van de aanbestedingsprocedure. Planning 2026 Ontwerp

3.4.3.3. We voeren 3e fase herinrichting binnenstad (Oude Haven) uit Omschrijving (toelichting) Zodra de voorbereidingen voor de restauratie van de kademuren van de Oude Haven in Zierikzee gereed zijn, begint het participatietraject voor de herinrichting van de Oude Haven. Planning 2026 Voorbereiding

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.4.7 We optimaliseren de functionaliteit en kwaliteit van het strand Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Het strand tussen strandpaviljoen Haven van Renesse en de strandopgang Scholderlaan houden we zoveel mogelijk rookvrij

•

We voeren de actiepunten uit de Agenda Toerisme uit voor het thema ‘Het Mooiste Strand’

•

Strandactiviteiten zoals verdwaalpalen, (huur) mobiele toiletten, beheer en onderhoud overgangen, toiletten en vlaggen aan de Brouwersdam, jaarlijkse actie Schoonste strand, onderhoud strandrolstoelen, veiligheid Verklikkerplaat

•

Deelnemen aan regionale overleg kustbeheerders zandsuppletieprogramma (actie Zeeuwse Kustvisie)

91

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.4.7.6. We zetten in op huisvesting van de strandreddingsbrigade Omschrijving (toelichting) In 2026 werken wij verder aan het project Huisvesting Strandreddingsbrigade. Het programma van eisen, dat wij samen met de strandreddingsbrigade hebben opgesteld, faciliteert in een toekomstbestendige locatie om de strandbewaking uit te voeren. Daarnaast kunnen de opleidingen en trainingen ook worden ondergebracht onder hetzelfde dak, door dit te combineren met de leefruimte. Wij verwachten begin 2026 met het ontwerp af te ronden en aan de raad voor te leggen. Planning 2026 Realisatie

WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

-2.748.527

-3.821.385

-3.954.436

-3.942.105

-3.978.919

-3.969.367

Baten

1.677.946

1.908.209

1.925.304

1.947.163

1.973.192

1.999.985

Geraamd

-1.070.581

-1.913.176

-2.029.132

-1.994.942

-2.005.727

-1.969.382

-1.070.581

-1.913.176

-2.029.132

-1.994.942

-2.005.727

-1.969.382

totaal lasten en baten Geraamd resultaat

92

Programma 4 Bestuur en Burgerzaken WAT HOUDT HET PROGRAMMA IN? Het programma Bestuur en Burgerzaken is gericht op het voeren van goed lokaal bestuur; flexibel en gericht op de lokaal maatschappelijke opgaven waarvoor inwoners en ondernemers de lokale overheid nodig hebben. Daarnaast mogen inwoners, ondernemers, partners en gasten verwachten dat we vanuit vakmanschap kwalitatief goede producten en diensten leveren en eisen die je aan een moderne organisatie mag stellen. Dit programma gaat ook over hoe we taken invullen, welke rol we in de lokale samenleving willen spelen en over hoe we ons willen gedragen in de samenleving. Kernbegrippen daarbij zijn dat we wendbaar, vakkundig en verbindend willen zijn, Onze dienstverlening en de kwaliteit van beleid ontwikkelen we door vanuit het 'Organisatieprogramma 2022-2026'. Aangezien het overgrote deel van dit programma bedrijfsvoeringaspecten betreft is de uitwerking ervan opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering.

IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? •

Strategische Visie Tij van de toekomst 2040

•

Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2019-2023

•

Fiscale strategie

•

Strategisch beleid informatieveiligheid en privacy

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 4.1.1. We staan midden in de samenleving, we inspireren, verbinden en werken samen met inwoners, ondernemers en partners aan het behouden van en versterken van ons woon-, werk- en verblijfsklimaat. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Participatie in samenwerkingsverbanden zoals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, de Vereniging van Zeeuwse gemeenten, Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) en P10 (4.1.1.18).

•

Afstemmen van onze investeringsagenda met die van andere partners zoals provincie Zeeland, waterschap Scheldestromen, Rijkswaterstaat en gemeente Goeree-Overflakkee.

•

Vroegtijdig betrekken van de raad bij nieuwe ontwikkelingen en tussentijds informeren van de raad over de voortgang.

•

We zetten in op regionale samenwerking en benutten de Zeeuwse Investeringsagenda.

93

•

We dragen zorg voor laagdrempelige en toegankelijke informatievoorziening voor al onze doelgroepen.

•

We stimuleren een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) voor raadsleden en burgercommissieleden.

•

We gaan voor gemeenschappelijke regelingen die effectief en efficiënt werken binnen behapbare financiële kaders (4.1.1.16).

•

We gaan voor gemeenschappelijke regelingen die effectief en efficiënt werken binnen behapbare financiële kaders (4.1.1.17).

•

We zetten in op invloed van inwoners, op basis van heldere afspraken (verwachtingsmanagement) (4.1.1.19).

•

We zetten een burgerberaad in als aanvullende vorm van burgerparticipatie (4.1.1.20).

•

We zetten in op betrokkenheid van de gemeenteraad bij ruimtelijke procedures (4.1.1.21).

•

We zetten in op lokaal inkopen en aanbesteden (4.1.1.25).

•

We werken volgens de ‘Zeeuwse norm weerbare overheid’ (ondermijning) (4.1.1.26).

•

We verbeteren de informatiepositie in het kader van integer besturen (4.1.1.3)

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 4.1.1.27. We stellen participatiebeleid op Omschrijving (toelichting) In 2026 voeren we de bestuursopdracht ‘Kaders en spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie’ uit. We ontwikkelen participatiebeleid en een participatieverordening en leggen dit in het najaar 2026 aan de raad ter besluitvorming voor. Planning 2026 Realisatie

94

BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN PROGRAMMA 4 Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen Er zijn geen verbonden partijen die bijdragen aan de doelstellingen van Programma 4.

WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Lasten

-5.177.582

-4.290.262

-4.676.204

-4.402.126

-4.301.258

-4.416.375

Baten

750.871

594.847

926.571

926.571

926.571

926.571

-4.426.710

-3.695.415

-3.749.633

-3.475.555

-3.374.687

-3.489.804

-4.426.710

-3.695.415

-3.749.633

-3.475.555

-3.374.687

-3.489.804

Geraamd totaal lasten en baten Geraamd resultaat

95

Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen ALGEMEEN In de programma’s worden baten en lasten opgenomen en toegelicht die een direct verband hebben met die programma’s. Binnen onze gemeente komen baten en lasten voor welke niet aan een programma zijn toe te rekenen. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) presenteren we deze in dit afzonderlijk Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. Dit betreft de volgende baten en lasten:

LOKALE HEFFINGEN De volgende lokale heffingen worden verantwoord onder de algemene dekkingsmiddelen: •

Onroerende zaakbelastingen

•

Forensenbelasting

•

Toeristenbelasting

•

Precariobelasting

Tot de algemene dekkingsmiddelen behoren niet de rioolheffing en de afvalstoffenheffing, omdat deze een vastgesteld bestedingsdoel hebben. Voor een toelichting op de lokale heffingen verwijzen we naar de gelijknamige paragraaf.

ALGEMENE UITKERING UIT HET GEMEENTEFONDS EN INTEGRATIE UITKERINGEN SOCIAAL DOMEIN De ramingen in deze programmabegroting zijn gebaseerd op de uitkomsten van de meicirculaire 2025 (vast te stellen door de raad op 25 september 2025). De ramingen van de algemene uitkering zijn in lopende prijzen. Algemene uitkering Vanaf 2024 past het Rijk een nieuwe financieringssystematiek toe. Het Rijk baseert het volume accres op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). De koppeling van het accres aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) zorgt voor een stabiele en beter beheersbare financiering voor gemeenten. Het Rijk zou deze nieuwe financieringssystematiek eigenlijk pas in 2027 invoeren. Om de negatieve gevolgen van de vervoegde ingangsdatum op te vangen, ontvangen we als gemeente een incidentele compensatie. In 2026 tot en met 2029 compenseert het Rijk de negatieve effecten volledig.

96

Jeugdzorg De Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028, definitief vastgesteld in juni 2023 door het Rijk, de VNG en betrokken partijen, heeft als doel de jeugdzorg beter, effectiever en financieel houdbaar te maken. In dit kader ontvangt onze gemeente extra middelen via het gemeentefonds. Meicirculaire 2024 en 2025: Voor 2024 en 2025 zijn respectievelijk € 1.454 miljoen en € 954 miljoen beschikbaar gesteld voor jeugdzorg. Oorspronkelijk geplande besparingen zijn bevroren, en aanvullende maatregelen van € 100 miljoen in 2024 werden door vertraging van de Hervormingsagenda niet doorgevoerd, budgettair neutraal. Oorspronkelijke geplande korting 2026–2027: In de oorspronkelijke plannen zou het gemeentefonds in 2026 een korting van circa € 961 miljoen ondervinden, oplopend naar ruim € 1 miljard in 2027. Demping van de terugval in het gemeentefonds: In april 2024 is afgesproken dat deze kortingen fors worden verzacht. Vanaf 2026 ontvangt het gemeentefonds structureel € 500 miljoen extra, oplopend naar € 511 miljoen vanaf 2027. Deze demping beperkt de financiële druk op gemeenten en ondersteunt de continuïteit van de jeugdzorg. Taakmutaties 2026–2030: Daarnaast reserveert de Meicirculaire 2025 extra budget via specifieke taakmutaties, van € 356 miljoen in 2026 aflopend naar € 342 miljoen in 2030.

Deze middelen worden verdeeld op basis van jeugdzorgspecifieke maatstaven, zodat elke gemeente ontvangt volgens haar profielkenmerken en zorgvraag. Btw-compensatiefonds Het btw-compensatiefonds (BCF) is een apart fonds dat gemeenten compenseert voor betaalde btw over goederen en diensten voor hun niet-ondernemersactiviteiten (publiekrechtelijke taken). Het BCF heeft een plafond. Dit plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. Als de gezamenlijke declaraties van alle gemeenten onder dit plafond blijven, dan stort het Rijk het verschil terug in het gemeentefonds. Bij een overschrijding volgt een uitname. Gemeenten mogen een structurele stelpost opnemen ter grootte van de ruimte onder het plafond van het jaar 2024. Voor onze gemeente gaat dit over een bedrag van € 638.000. Wij zetten voor de komende jaren het volledige bedrag van € 638.000 in als extra inkomsten uit het gemeentefonds.

97

DIVIDEND De gemeente bezit aandelen in diverse vennootschappen die dividend uitkeren. De hoogte van deze dividendopbrengsten is afhankelijk van het bedrijfseconomische resultaat van de betreffende vennootschappen. De dividendbaten worden op twee plaatsen verantwoord: reguliere dividenden onder het programma Algemene Dekkingsmiddelen en dividenden vanuit nutsbedrijven onder sub-programma 1.1. Vanuit dat programma worden de structurele dividendopbrengsten conform bestendig beleid toegevoegd aan de reserve Uitvoering Strategische visie.

BESPAARDE RENTE Onder de algemene dekkingsmiddelen ramen wij de bespaarde rente. Dit betreft de berekende rentevergoeding over het eigen vermogen (reserves). Voor voorzieningen wordt alleen bespaarde rente berekend indien deze tegen contante waarde zijn gewaardeerd. De bespaarde rente vormt een structurele inkomstenpost in de begroting.

SALDO VAN DE FINANCIERINGSFUNCTIE Binnen het taakveld treasury budgetteren wij de rentelasten van de langlopende geldleningen en de rentebaten. Conform de vereisten van het BBV worden deze rentelasten toegerekend aan de betreffende taakvelden waar de investeringen voor plaatsvinden. Dit gebeurt via een rente-omslagpercentage en via directe rentetoerekening in het geval van projectfinanciering. Na deze doorbelasting resteert er geen saldo op het taakveld treasury.

INDEXERING De ramingen in de programmabegroting zijn geïndexeerd met de in de Kadernota 2026-2029 vastgestelde indexeringspercentages. De enkelvoudige indexering voor 2026 is in de programma’s verwerkt. Het vanaf 2027 geraamde bedrag voor de samengestelde indexering nemen wij centraal bij de algemene dekkingsmiddelen op.

98

OVERIGE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Hieronder vallen onder andere: •

de post onvoorzien, die wordt gebruikt als dekking voor lasten die niet in de begroting opgenomen zijn;

•

nog niet verdeeld bedrag voor inhuur van derden;

•

lasten van heffing en invordering lokale heffingen;

•

gereserveerde middelen voor cofinanciering InterBestuurlijk Programma (IBP);

•

overige algemene baten en lasten.

FINANCIËN ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Exploitatie 2024 2025 2026 2027 2028 2029 Dividend -423 -743 -743 -743 -743 -743 Financieringsfunctie -1.615.402 -632.633 -319.752 -214.812 -171.520 -69.805 Lokale Heffingen 0 -1.040.503 -1.043.642 -1.043.642 -1.043.642 -1.043.642 Overige algemene dekkingsmiddelen -1.329.599 -1.670.651 -1.805.898 -4.348.130 -5.385.259 -7.497.996 Totaal lasten -2.945.424 -3.344.530 -3.170.035 -5.607.327 -6.601.164 -8.612.186 Algemene uitkering 73.023.196 75.771.656 77.370.479 79.780.395 80.390.842 83.652.752 Bespaarde rente 1.414.091 1.654.438 1.521.558 1.492.959 1.470.579 1.470.579 Dividend 44.531 33.711 33.711 33.711 33.711 33.711 Financieringsfunctie 1.524.808 592.633 913.112 49.611 43.070 51.870 Lokale Heffingen 24.855.911 26.666.041 27.204.400 27.298.718 27.393.033 27.487.351 Overige algemene dekkingsmiddelen 94.033 0 0 0 0 0 Uitkering deelfonds sociaal domein 0 4.548.555 4.402.240 4.223.919 4.120.133 3.900.076 Totaal baten 100.956.571 109.267.034 111.445.500 112.879.313 113.451.368 116.596.339 Geraamd totaal saldo lasten en baten 98.011.147 105.922.504 108.275.465 107.271.986 106.850.204 107.984.153 Stortingen -17.989.532 -14.526.379 -9.564.132 -8.307.367 -4.227.981 -5.823.974 Onttrekkingen 14.679.769 19.844.921 6.857.168 4.161.416 1.876.663 3.081.132 Mutaties in reserves -3.309.763 5.318.542

-2.706.964 -4.145.951 -2.351.318 -2.742.842 Geraamd resultaat 94.701.383 111.241.046 105.568.501 103.126.035 104.498.886 105.241.311

99

Overzicht van de kosten van overhead In het BBV zijn de kosten van overhead als volgt gedefinieerd: Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Op grond van de notitie Overhead van de Commissie BBV mogen in de begroting aan de grondexploitaties, investeringen en subsidieprojecten overheadkosten worden toegerekend. De wijze waarop de toerekening van overhead aan grondexploitaties, investeringen en subsidieprojecten, maar ook aan de kostenonderbouwing van leges plaatsvindt is in het BBV vrijgelaten. In onze systematiek vindt toerekening plaats door het aandeel van de kosten overhead in de totale apparaatskosten exclusief direct aan taakvelden toe te rekenen materieel- en externe huisvestingskosten. Ons overheadpercentage bedraagt 45%. Wij berekenen het overheadpercentage jaarlijks bij het opstellen van de begroting en hanteren hierbij een bandbreedte. Als het nieuw berekende percentage meer dan 5% afwijkt van 45% passen wij het overheadpercentage aan. Dit was niet het geval bij de programmabegroting 2026-2029. De kosten van overhead betreffen:

FINANCIËN OVERHEAD Realisatie

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

-445.207

-399.121

-407.064

-407.064

-407.064

-407.064

Facilitaire zaken en huisvesting

-2.653.701

-2.632.568

-2.592.236

-2.312.488

-2.325.892

-2.307.919

Informatievoorziening en automatisering

-2.095.900

-2.319.407

-1.856.538

-1.732.832

-1.724.375

-1.687.232

-371.955

-260.581

-266.053

-266.053

-266.053

-266.053

-1.017.214

-1.012.334

-1.027.325

-1.027.325

-1.027.325

-1.027.325

-122.187

-154.863

-515.655

-515.551

-491.328

-491.223

Bestuursondersteuning

Juridische kosten Management Overige personeelskosten Personeelskosten bedrijfsvoering

-12.953.390 -13.343.752 -13.509.515 -13.407.156 -13.448.976 -13.393.261

Subtotaal

-19.659.554 -20.122.626 -20.174.386 -19.668.469 -19.691.013 -19.580.077

Toegerekende overhead bouwgrond en projecten Eindtotaal

243.440

565.909

424.744

347.562

331.498

317.466

-19.416.114 -19.556.717 -19.749.642 -19.320.907 -19.359.515 -19.262.611

100