1588978 Bijlage 1. Programmabegroting 2026 - 2029
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2026 - 2029
Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE .................................................................................................................................................. 2 AANBIEDINGSBRIEF ................................................................................................................................................ 5 PROGRAMMA 1 WERKEN ....................................................................................................................................... 7 SUB-PROGRAMMA 1.1 ECONOMIE STERK WATER GERELATEERD ............................................................................................... 8 SUB-PROGRAMMA 1.2 INNOVATIEVE LANDBOUW, TUINBOUW, VISSERIJ EN AQUACULTUUR ......................................................... 13 SUB-PROGRAMMA 1.3 FLORERENDE KLEINSCHALIGE BEDRIJVIGHEID ....................................................................................... 20 SUB-PROGRAMMA 1.4 ARBEIDSMARKT IN BALANS .............................................................................................................. 27 PROGRAMMA 2 WONEN ...................................................................................................................................... 32 SUB-PROGRAMMA 2.1 GOED EN REALISTISCH VOORZIENINGENNIVEAU ....................................................................................
34 SUB-PROGRAMMA 2.2 WONEN NAAR WENS ...................................................................................................................... 44 SUB-PROGRAMMA 2.3 LEEFBARE KERNEN MET BETROKKEN INWONERS ................................................................................... 59 SUB-PROGRAMMA 2.4 GOED EN BETAALBAAR AANBOD ZORG EN WELZIJN ............................................................................... 63 PROGRAMMA 3 VERBLIJVEN ................................................................................................................................ 79 SUB-PROGRAMMA 3.1 SCHOUWEN-DUIVELAND VAKANTIE-EILAND ........................................................................................ 80 SUB-PROGRAMMA 3.4 ACTIVITEITEN AAN HET WATER ......................................................................................................... 90 PROGRAMMA 4 BESTUUR EN BURGERZAKEN ...................................................................................................... 93 OVERZICHT VAN DE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN .........................................................................................
96 OVERZICHT VAN DE KOSTEN VAN OVERHEAD .....................................................................................................100 VENNOOTSCHAPSBELASTING ..............................................................................................................................101
2
ONVOORZIEN ......................................................................................................................................................102 PARAGRAFEN ......................................................................................................................................................103 PARAGRAAF 1 LOKALE HEFFINGEN ......................................................................................................................104 PARAGRAAF 2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ............................................................................................ 116 PARAGRAAF 3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .............................................................................................................. 128 PARAGRAAF 4 FINANCIERING ......................................................................................................................................... 145 PARAGRAAF 5 BEDRIJFSVOERING .................................................................................................................................... 150 PARAGRAAF 6 VERBONDEN PARTIJEN ..............................................................................................................................
159 PARAGRAAF 7 GRONDBELEID ......................................................................................................................................... 188 PARAGRAAF 8 DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING ................................................................................................................ 202 PARAGRAAF 9 SOCIAAL DOMEIN .................................................................................................................................... 208 PARAGRAAF 10 STADS- EN DORPSVISIES .......................................................................................................................... 210 Financieel overzicht Masterplannen stads- en dorpsvisies ................................................................................. 222 PARAGRAAF 11 WET OPEN OVERHEID ............................................................................................................................. 232 FINANCIËLE BEGROTING ......................................................................................................................................233 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN DE TOELICHTING .......................................................................................................
234 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN .................................................................................................................................. 235 TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ...................................................................................................... 238 Overzicht vervangingsinvesteringen 2026-2029 ................................................................................................. 243 Overzicht incidentele lasten en baten ................................................................................................................. 244
3
Overzicht structurele mutaties reserves .............................................................................................................. 247 UITEENZETTING VAN DE FINANCIËLE POSITIE EN DE TOELICHTING ........................................................................................... 250 Uiteenzetting van de financiële positie ............................................................................................................... 251 Te honoreren prioriteiten 2026-2029 .................................................................................................................. 256 Overzicht verloop van de reserves ...................................................................................................................... 264 Overzicht verloop van de voorzieningen ............................................................................................................. 265 Geprognosticeerde meerjarige balans 2026-2029 .............................................................................................. 268 EMU-saldo ...........................................................................................................................................................
272 BIJLAGEN ................................................................................................................................................................... 273 Activiteiten die in 2025 worden afgerond ........................................................................................................... 274 Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld ............................................................................................. 277 Verdelingsprincipe taakvelden ............................................................................................................................ 281 Kerngegevens ...................................................................................................................................................... 288 Reeds lopende uitbreidingsinvesteringen 2025-2029 ......................................................................................... 291 Overige risico's beleidsmatige ontwikkelingen ................................................................................................... 295
4
Aanbiedingsbrief Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2026-2029 aan. Kernboodschap In deze programmabegroting zijn alle onontkoombare en urgente ontwikkelingen en kaders vanuit de Kadernota 2026 verwerkt. Er is nog veel onzekerheid over de toekomstige financiële ontwikkelingen, zeker als het gaat over het beleid van de Rijksoverheid. Dit heeft invloed op ons duurzame financiële beleid. Voor het begrotingsjaar 2026 kunnen wij u een sluitende begroting aanbieden. Vanaf 2027 verandert dit beeld en ziet u een niet sluitend meerjarenperspectief. Zoals aangekondigd in de Kadernota 2026 gaan we voor het terugdringen van de tekorten aan de slag met de gezamenlijke opgave Realistisch begroten en plannen. De uitkomsten hiervan en de mogelijke keuzes die hieruit voortkomen, betrekken wij bij de Kadernota 2027. Dynamische context Sociaal domein Met het beleidskader breed sociaal domein en het uitvoeringsplan 'doorontwikkeling van de toegang' zijn in 2025 belangrijke kaders vastgelegd. In 2026 kunnen we verder met de uitvoering. Deze inzet gaat uit van samenwerking met onze partners en inwoners om zorg en ondersteuning dichtbij te bieden, zodat de zorg voor de meest kwetsbare inwoners beschikbaar blijft. Op het gebied van cultuur hebben we belangrijke stappen gezet met het vaststellen van de cultuurvisie, wat voor 2026 ook de focus brengt op de uitvoering hiervan.
Ruimtelijk domein De uitdagingen in het fysieke domein blijven groot. We zijn aan de slag met forse opgaven op het vlak van wonen, mobiliteit, duurzaamheid en stads- en dorpsvernieuwing. Tegelijkertijd hebben we te maken met factoren die ruimtelijke ontwikkeling bemoeilijken. Zo zien we dat de stikstofproblematiek projecten belemmert, met name aan de westkant van ons eiland. De hoge bouwkosten zetten projecten financieel onder druk. De overbelasting van het stroomnetwerk beperkt nieuwe ontwikkelingen. De grote opgaven blijven de komende jaren wonen, de bereikbaarheid van Zierikzee en de ontwikkeling van een robuust energiesysteem. Daarnaast zijn er nog de verschillende opgaven in de stads- en dorpsplannen, de nieuwbouw van scholen in Oosterland en Nieuwerkerk en het spoorboekje milieu en duurzaamheid. We geven komend jaar een vervolg aan de uitwerking van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan Schouwen-Duiveland. Ook de komende jaren zetten we in op beheer van een toekomstbestendige civiele infrastructuur en een veilige leefomgeving voor iedereen. Dat vraagt aandacht voor groot onderhoud aan riolering, wegen, civiele kunstwerken en groen.
5
Veiligheid Of het gaat om ondermijning, veiligheid of handhaving: wij blijven bouwen aan een samenleving waar bewoners zich veilig en thuis voelen. Daarvoor voeren we onder andere de afspraken uit de Zeeuwse norm weerbare overheid uit. We besteden doorlopend aandacht aan bewustwording op het gebied van veiligheid en ondermijning. We starten met het actualiseren van het Integraal Veiligheidsbeleid voor de beleidsperiode 2027-2028 en houden daarbij rekening met actuele veiligheidsvraagstukken zoals geopolitieke dreiging, weerbaarheid, cyberdreiging en klimaatverandering. Bedrijfsvoering Er zijn mooie stappen gezet om onze arbeidsmarktpositie en aantrekkelijk werkgeverschap te versterken. Tegelijkertijd staat realisatiekracht op sommige plekken onder druk door de gevolgen van de krappe arbeidsmarkt. Met de doorontwikkeling van de organisatie op wendbaarheid, vakmanschap, sterke teams, sterke bedrijfsvoering en goed werkgeverschap, gaan we, samen met uw raad en onze inwoners, de opgaven voor ons eiland aan. Tot slot Met deze begroting kunnen we blijven investeren in onze samenleving. Met het raadsakkoord heeft u de uitgangspunten voor de raadsperiode 2022–2026 benoemd. Aan de hand van het coalitieakkoord maken we af waar we aan zijn begonnen.
Samen houden we koers! Wij wensen u voor de komende periode gezondheid en kracht toe, mede in het besef dat velen van u elkaar en ons college wijsheid en Gods zegen toewensen. Zierikzee, 16 september 2025 burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, mr. S.J.A. Bronsveld
J. Chr. van der Hoek MBA
gemeentesecretaris
burgemeester
6
Programma 1 Werken WAT HOUDT HET PROGRAMMA IN? Werk is een belangrijke factor voor onze inwoners om te participeren in onze lokale samenleving. Om lokaal werkgelegenheid te realiseren is economische ontwikkeling nodig.
Ons eiland is omringd en doorsneden door water; dat water is de motor achter vele innovaties, economische ontwikkelingen en kansen die hieruit voortkomen. We noemen dit watereconomie. We profileren ons hier bewust mee. Het behoud van kwaliteit en diversiteit staan hierbij centraal. Het is vooral dankzij het water dat Schouwen-Duiveland een 'vakantie-eiland' is. Maar water heeft ons meer te bieden. Slimme en innovatieve concepten in de combinatie van land en water maken nieuwe economische ontwikkelingen mogelijk. Onder meer op het gebied van aquacultuur, landbouw, visserij, energie, zorg en kennisontwikkeling op het gebied van water. Dit draagt bij aan een vitale economie die weer een positieve factor is voor het behoud van lokaal werk, zowel voor bestaande als nieuwe werkgelegenheid. Een belangrijke ontwikkeling voor onze ondernemers en inwoners.
IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? •
Waterplan Schouwen-Duiveland 2007
•
Beleid hogere waarden wegverkeerslawaai 2015
•
Energieagenda 2025-2030
•
Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022–2025
•
Beleidsplan Circulaire economie 2025-2028
•
Regionale Energiestrategie 2.0
•
Bedrijventerreinprogramma 2025
•
Beleidsmodules 'Luchtkwaliteit' en 'Geluid en stilte' (2008), 'Licht en duisternis', 'Energie en klimaat', 'Externe veiligheid' en 'Bedrijven en milieuzonering' (2009), 'Bodem' (2010)
•
Beleidsnotitie handhaving in de Participatiewet 2024
•
Beleidsnotitie Rondkomen op Schouwen-Duiveland
•
Hitteplan 2025
•
Detailhandel Structuurvisie (2025)
•
Transitievisie Warmte Schouwen-Duiveland en Regionale Structuur Warmte Zeeland (2021)
•
Integrale laadvisie Schouwen-Duiveland Elektrisch (2022)
•
Economische Visie Schouwen-Duiveland (2024)
7
Sub-Programma 1.1 Economie sterk water gerelateerd WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Watergebonden bedrijvigheid is, naast recreatie, een belangrijke pijler economie van SchouwenDuiveland. Dit sub-programma gaat over sterk water gerelateerde economische onderdelen, zoals visserij, watergebonden bedrijvigheid en energie.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Functiemenging (verhouding banen/ woningen – bij
Eenheid Bron
%
Waarde
Waarde
Waarde
Waarde
Meest recente
2021
2022
2023
2024
waarde Zeeland
48,5
49,5
50,1
n.n.b.
50,7
50% evenveel banen als woningen)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.1. We versterken de watereconomie. Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Voor een vervolg voor de aanpak Waterkwaliteit Grevelingen ligt de actie en verantwoordelijkheid nu bij het Rijk. We blijven met de gemeente Goeree-Overflakkee en de overige gebiedspartners ontwikkelingen volgen en stellen de gemeenteraad daarvan op de hoogte.
•
We benutten de potentie van de verbeterde waterkwaliteit en begeleiden via het Bestuurlijk Overleg Grevelingen de uitvoering van het Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020-2030.
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.6. We realiseren een energieneutraal Schouwen-Duiveland. Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
We voeren het plan van aanpak verduurzaming gemeentelijke gebouwen en activiteiten uit via de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed (1.1.8.3).
•
We zorgen voor een goede ontsluiting van de informatie en ondersteuning voor inwoners en ondernemers die energiebesparende maatregelen willen treffen of zelf energie willen opwekken (1.1.6.2).
•
We zetten in op meer kansen voor duurzame opwek, energieopslag en innovatie (1.1.6.3).
•
We realiseren een toekomstbestendig energienetwerk (1.1.6.5).
•
We voeren de Energie-Agenda uit en we werken samen in de Regionale Energie Strategie Zeeland (1.1.6.7).
8
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.6.8. We voeren de regeling voor een innovatiefonds energieoplag uit (Amendement A3 programmabegroting 2025-2028). Omschrijving (toelichting) Om energieneutraal te zijn moeten we niet alleen duurzame energie opwekken en energie besparen, maar ook energie lokaal opslaan. Initiatieven om energie te besparen of op te wekken stimuleren we al volop, energieopslag blijft daarbij achter. We moeten op zoek naar innovatieve oplossingen voor energie opslag. We hebben een subsidieregeling voor kleinschalige energieopslag (thuisbatterijen) voor inwoners en ondernemers. Daarnaast hebben we een innovatiefonds energieopslag ingesteld voor collectieve projecten zoals energieopslag bij energy hubs, kleinschalige warmtenetten of ander innovatieve energieopslag toepassingen. Hiervoor zetten we de €150.000 in die de raad via een amendement beschikbaar stelden voor programmabegroting 2024-2027. Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie,2029 Realisatie
1.1.6.4. We blijven elektrisch rijden stimuleren door samen met de markt extra laadinfrastructuur te realiseren en bij kleinschalige mobiliteitsprojecten elektrisch vervoer te faciliteren Omschrijving (toelichting) Doelstelling van de Integrale laadvisie “Schouwen-Duiveland Elektrisch (2023) is het realiseren van een tijdig dekkende, toegankelijke, betaalbare, betrouwbare en veilig netwerk van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. Aanvragen voor laadpunten toetsen we aan dit beleid. Om de laadinfrastructuur verder te optimaliseren sluiten we aan bij de collectieve concessie laadinfrastructuur Zuidwest. Deze concessie, waaraan 43 gemeenten in Zuid-Holland en Zeeland deelnemen, start in het tweede kwartaal van 2026. Om deze reden actualiseren we de Integrale laadvisie en de plankaart openbaar laden. Daarnaast stellen we samen met de andere gemeenten van Zeeland een visie op voor logistiek laden en onderzoeken we de verduurzaming van de mobiliteithubs. Bij het Transferium in Renesse is een slim laadplein, waarbij energieopslag, snelladen en regulier laden met elkaar worden gecombineerd. Planning Doorlopend
9
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.7. Schouwen-Duiveland klimaatbestendig en water robuust in 2050. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat al bijdraagt aan de doelstelling •
We ondersteunen het Watersnoodmuseum in de ontwikkeling naar kenniscentrum
•
We zetten in op het verbeteren van de waterkwaliteit (1.1.7.1).
•
We voeren de gemeentelijke Ruimtelijke adaptatie strategie uit (1.1.7.2).
•
We voeren de impulsregeling klimaatadaptatie uit (1.1.7.3).
•
We werken mee aan een onderzoek voor de invulling van brede waterkeringen (1.1.7.4).
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.8. We zetten in op verduurzaming van bedrijven en bedrijventerreinen Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat al bijdraagt aan de doelstelling •
We zorgen voor een goede ontsluiting van de informatie en ondersteuning voor inwoners en ondernemers die energiebesparende maatregelen willen treffen.
•
We informeren en stimuleren ondernemers om wettelijk verplichte duurzaamheidsinvesteringen te doen (1.1.8.1).
•
We voeren het plan van aanpak voor verduurzaming van bedrijven uit (1.1.8.2).
•
We voeren het plan van aanpak voor verduurzaming van gemeentelijke gebouwen uit (1.1.8.3).
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.9. Schouwen- Duiveland is in 2050 volledig circulair. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat al bijdraagt aan de doelstelling •
We zetten in op bewustwording hoe iedereen kan bijdragen aan CO2-reductie (1.1.9.2).
•
We faciliteren initiatieven op het gebied van volhoudbare circulaire economie (1.1.9.3).
•
We geven als gemeente het goede voorbeeld door duurzaam in te kopen en te toetsen aan de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (1.1.9.4).
10
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.9.6. We voeren het beleid uit op het gebied van circulaire economie Omschrijving (toelichting) In 2025 stelden, we samen met de 13 Zeeuwse gemeenten, het Zeeuws beleid circulaire economie op. Bij de uitvoering van het beleid werken we samen met de andere Zeeuwse gemeenten aan de vier thema's: 1. Bouw en gebouwde omgeving; 2. Openbare ruimte en infrastructuur; 3. Afval en grondstoffen en 4. Inkoop en consumptie. Belangrijke aandachtspunten voor 2026 zijn circulariteit bij gemeentelijk vastgoed, circulaire inrichting van openbare ruimte en circulaire eisen bij ruimtelijke projecten en inkoop. Planning Doorlopend
BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB-PROGRAMMA 1.1 Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE Aqua) Werkzaam zijn op het gebied van de openbare watervoorziening voor drinkwater en industriewater. Zeeuwse Energie Houdster Maatschappij (ZEH) Werkzaam zijn op het gebied van de openbare gas-, elektriciteits- en warmtevoorziening Stedin Holding NV Werkzaam op het aanleggen, beheren en onderhouden van energienetten
11
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
-1.512.648
-4.947.223
-2.821.602
-2.537.055
-1.437.297
-1.240.640
Baten
19.688.873
7.717.915
8.723.481
7.880.316
4.551.914
4.568.698
Geraamd
18.176.226
2.770.692
5.901.879
5.343.261
3.114.617
3.328.058
18.176.226
2.770.692
5.901.879
5.343.261
3.114.617
3.328.058
totaal lasten en baten Geraamd resultaat
12
Sub-Programma 1.2 Innovatieve landbouw, tuinbouw, visserij en aquacultuur WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? De landbouw speelt in onze gemeente een belangrijke rol. De landbouw is beeldbepalend landschap. Bedrijven hebben een weg gevonden naar een bestendige toekomst. Meekunnen in noodzakelijke schaalvergroting en marktgerichte innoverende productie. Of als beheerder van ons landschap en als gastheer voor de beleving van ons buitengebied en onze authentieke producten. Ondernemers, kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties werken intensief samen. Samen zorgen zij voor een klimaatbestendig perspectief voor de landbouw. Dit gaat over het omgaan met toenemende verzilting, het behouden en verbeteren van de bodemvruchtbaarheid en het verwerken van hevige regenval. Ook gaat het over voldoende zoet water en over kansrijke teelten in bestaande of nieuwe markten met passende afzetcombinaties. Dankzij kennisontwikkeling op het gebied van water en het ondernemerschap van onze agrariërs zijn we in staat duurzame oplossingen te realiseren voor verdroging en verzilting als gevolg van klimaatverandering. De aquacultuur in en om het water is vermaard vanwege de hoge kwaliteit en gekend bij onze inwoners en gasten. En daarom in ruime mate te vinden op lokale menukaarten.
Met hoogwaardige wieren en algen en verwerking naar op natuur gebaseerde toepassingen in de medische, farmaceutische en voedingsindustrie profileren we ons met een nieuwe niche die de goede waterkwaliteit rondom ons eiland mogelijk maakt.
BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.5. We zetten in op toekomstbestendige landbouw, tuinbouw en visserij. Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Vanwege de veranderingen die agrariërs moeten doorvoeren vanuit duurzaamheid onderzoeken we welke aanpassingen nodig zijn voor het beleid Nieuwe Economische Dragers en de agrarische ontwikkelingsmogelijkheden (1.2.5.4).
•
We blijven aandacht houden voor visvergunningen op de Oosterschelde, Grevelingen, Voordelta en binnenwateren en brengen de visserijbelangen expliciet onder de aandacht bij de bevoegde overheden (1.2.5.5).
13
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.5.1. We ondersteunen agrariërs en vissers in de veranderingen die zij vanwege duurzaamheid moeten doorvoeren via innovatie, onderzoek, kennis, netwerk en subsidiemogelijkheden Omschrijving (toelichting) In 2026 en 2027 voeren we het nieuwe programma Living Lab uit dat in 2025 is opgesteld met onder andere Agrarisch Schouwen-Duiveland en andere partners van het Living Lab Schouwen-Duiveland. Rode draad is nieuwe oplossingen vinden en realiseren op het gebied van zoet water (zelfvoorzienend worden in goed zoet water), klimaat, landbouw, natuur en landschap. Op de website en social media van het Living Lab communiceren we over de voortgang en behaalde resultaten. In 2025 hebben we het netwerk kunnen uitbreiden met partners uit onder andere het bank- en verzekeringswezen. In 2026 starten we gezamenlijk een project gericht op het vergroten van de weerbaarheid van de landbouw als het gaat om droogte, hitte, verzilting en wateroverlast. We blijven samenwerken met onderwijs- en kennisinstellingen, en hebben in 2025 afspraken gemaakt met het Delta Climate Center om studenten actiever te betrekken bij de onderzoeken en proeven. Samen met de visserijsector voeren we vanaf 2026 het Visserij Ontwikkel Plan uit.
Voor SchouwenDuiveland bestaat dit uit het versterken van de visserijketen door het verhogen van de regionale afzet van duurzame visserij- en scheldier- en andere zilte producten en het verbreden van het assortiment voor de lokale markt (o.a. horeca, recreatie, lokale middenstand en charterschepen). Met dit plan ondersteunen we samen met de visserijsector onze visserijgemeenschappen in Zierikzee en Bruinisse. Planning Doorlopend
1.2.5.7. Wij werken samen met provincie Zeeland, waterschap Scheldestromen en andere partijen aan een sterk, klimaat robuust en toekomstbestendig landelijk gebied en leveren onze bijdrage aan het Zeeuwse Gebiedsprogramma Landelijk Gebied en Natuur en Omschrijving (toelichting) We blijven actief betrokken bij het opstellen en uitvoeren van het Zeeuwse Gebiedsprogramma Landelijk Gebied en Natuur en de provinciale uitvoeringsorganisatie landelijk gebied. We brengen onze gemeentelijke doelen en plannen voor het landelijk gebied bij de provincie in. We werken samen met organisaties, ondernemers, inwoners en overheden aan het opstellen en uitvoeren van de Gebiedsagenda Schouwen-West volgens de samenwerkingsafspraken die hierover in 2025 zijn gemaakt. Het gezamenlijk zoeken naar toekomstgerichte oplossingen blijft onze insteek.
14
Onze rol bestaat in ieder geval uit de lokale vertegenwoordiging, belangenbehartiging en de ruimtelijke vertaling van maatregelen en oplossingen. Planning Doorlopend
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.6 We versterken ecologie en biodiversiteit. Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
We zetten het akkerrandenproject voort (1.2.6.2).
•
We zetten het project van de dorpsboomgaarden voort (1.2.6.3).
•
We zetten ons in voor ecologisch maaibeheer (1.2.6.4).
•
We verkennen hoe we gezonde populaties van algemene soorten planten en dieren op peil kunnen houden (1.2.6.6).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.6.1. We geven vorm en inhoud aan het blauw-groen netwerk samen met gebiedsbeheerders en nemen de kansen voor recreatie daarin mee. Omschrijving (toelichting) Voortkomend uit het Spoorboekje Duurzaamheid en Milieu leggen we in 2026 de biodiversiteitsvisie en bijbehorend uitvoeringsprogramma ter vaststelling voor aan de raad. In 2026 geven we verdere uitvoering aan het uitvoeringsprogramma van de biodiversiteitsvisie. Uitvoering van agrarisch natuurbeheer en andere agro-ecologische maatregelen dragen al bij aan het versterken van de ecologie in het landelijk gebied. In de visie Biodiversiteit bundelen we de activiteiten die al lopen en stemmen deze op elkaar af. Het uitvoeringsprogramma Biodiversiteit zet verder in op groene en blauwe maatregelen die bijdragen aan het versterken van een ecologische netwerk. Hiervoor voeren we onder andere overleg met het Platform Biodiversiteit. Planning 2026 Realisatie
15
1.2.6.5. Bij het openbaar groenbeheer zetten we in op versterking van de biodiversiteit. Omschrijving (toelichting) Het Groenbeleidsplan & Groenbeheerplan gemeente Schouwen-Duiveland 2024-2028 heeft de samenhang met klimaat en biodiversiteit als uitgangspunt. In grasbeheer is de meeste biodiversiteitswinst te halen. We zijn gestart met het uitvoeren van ecologisch maaibeheer. Na de eerste fase, in 2025 Schouwen-Duiveland west, volgt in 2026 de tweede fase Schouwen-Duiveland oost, waarna we het hele eiland ecologisch maaien. We monitoren de biodiversiteitswinst en stellen indien nodig het maaibeheer bij. De nulmeting biodiversiteit houtige beplanting is afgerond en vormt de basis voor aanpassingen in beheer en aanleiding tot omvormingen. We werken dit uit in meer diversiteit in soorten, het op orde brengen van de technische staat van het groen en het beter beheersen van de invasieve exoten. Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie,2029 Realisatie
1.2.6.8. We stellen een visie Biodiversiteit op Omschrijving (toelichting) In 2025 startten we met het opstellen van een visie biodiversiteit. Dit is een nadere uitwerking van spoor 3. Biodiversiteit uit het spoorboekje duurzaamheid en milieu en het vastgestelde groenbeleid- en beheerplan Schouwen-Duiveland. In de visie beantwoorden we de vragen: 1. hoe kunnen we de biodiversiteit beschermen en verbeteren?; 2. wat gaan we daarvoor concreet doen? en 3. wie en wat hebben we daarvoor nodig? De visie leggen we in 2026 ter vaststelling voor aan de raad. Planning 2026 Realisatie
16
1.2.6.9. We stellen een Soort Management Plan op Omschrijving (toelichting) De gemeente is verplicht om voor het bebouwde gebied een soortenmanagementplan (SMP) op te stellen. Dit is een plan om beschermde dier- en plantensoorten in een bepaald gebied te beschermen en hun leefomgeving te behouden of te verbeteren. Het is een gebiedsdekkend plan dat maatregelen, regels en afspraken bevat voor bijvoorbeeld (ver)bouwen, isoleren en slopen, zodat ruimtelijke ontwikkeling en natuurbehoud hand in hand gaan. In 2025 startten we met de voorbereidingen. In 2026 starten we het proces om in 2027 te komen tot een SMP. Hierna vindt monitoring plaats. Planning 2026 Voorbereiding,2027 Ontwerp,2028 Realisatie,2029 Realisatie
1.2.6.10. We voeren de biodiversiteitsagenda uit (Amendement A15 programmabegroting 2025-2028) Omschrijving (toelichting) Vooruitlopend op het vaststellen van de biodiversiteitsvisie in 2026, voeren we kleine projecten en communicatieactiviteiten uit op het gebied van biodiversiteit. Hiervoor is in 2025 structureel een bedrag van € 45.000 per jaar beschikbaar gesteld. Samen met de visie biodiversiteit stellen we een uitvoeringsagenda vast die we integreren in spoor 3 van het spoorboekje Duurzaamheid en milieu. Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie,2029 Realisatie
17
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.7 We zetten in op een goede zoetwatervoorziening voor een toekomstbestendige landbouw.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.7.1. We voeren een gerichte lobby voor een structurele oplossing van de zoetwaterproblematiek. Ook gaan we in overleg met betrokken overheden en andere stakeholders waarbij we aandacht hebben voor zowel externe aanvoer als duurzame initiatieven. Omschrijving (toelichting) Wij blijven ons, samen met andere overheden, inzetten voor een structurele oplossing voor de zoetwaterproblematiek. Met de uitvoering van broedplaats zoet water zijn we voorloper in innovatieve oplossingen, omdat bij ons de urgentie van voldoende zoet water en een goede balans tussen teveel en te weinig al langere tijd aanwezig is. In 2026 zetten we vooral in op opschalen en versnellen van het op korte termijn zelfvoorzienend kunnen zijn in voldoende zoet water voor de landbouw. Omdat meer gebieden kampen met problemen, krijgen droogte en voldoende zoet water en ook omgaan met wateroverlast landelijk steeds meer aandacht. Ombouwen van het huidige watersysteem is noodzakelijk om weerbaar te zijn tegen te weinig en te zout water, en ook teveel water. In 2026 vindt de herijking van het landelijke Deltaprogramma plaats. In de regio Zuidwestelijke Delta is in 2025 een proces gestart om te komen tot een aangepaste zoetwaterstrategie. Zij zetten in op een uitrol van maatregelen die leiden tot het vergroten van het zelf kunnen voorzien in zoet water.
Met onder andere maatregelen die de sponswerking van de bodem vergroten. Externe toevoer van zoet water blijft op de agenda, zodat wij bij calamiteiten van langdurige droogte toch kunnen beschikken over zoet water. Onze lobby in 2026 moet er voor zorgen dat we niet alleen bij de partners van de Zuidwestelijke Delta, maar ook bij het Rijk als prioritair gebied in beeld zijn. In het kader van de herijking van de Deltabeslissingen brengen we dit onder de aandacht, zodat er voldoende geldmiddelen beschikbaar komen voor de uitrol van de maatregelen en mogelijkheden voor externe aanvoer van zoet water naar Zeeland. Planning Doorlopend
18
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
-711.238
-1.353.005
-760.973
-243.868
-237.981
-237.981
Baten
445.509
528.896
177.060
0
0
0
Geraamd
-265.728
-824.109
-583.913
-243.868
-237.981
-237.981
-265.728
-824.109
-583.913
-243.868
-237.981
-237.981
totaal lasten en baten Geraamd resultaat
19
Sub-Programma 1.3 Florerende kleinschalige bedrijvigheid WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Schouwen-Duiveland is een ondernemend en bedrijvig eiland. Onze bedrijven profiteren van de mogelijkheid om de kwaliteiten van het (vakantie-)eiland voor prettig en (sociaal) veilig wonen met werken te combineren. Een goede (ICT-) infrastructuur, de beschikbaarheid van moderne methoden en technieken en de interactieve en sociale media dragen eraan bij dat mensen flexibel en dichter bij huis kunnen werken. Ons eiland is de thuisbasis voor een groot aantal (kleine) ondernemers. Daarnaast kiezen veel mensen er voor om wonen en werken te combineren. Bijvoorbeeld creatieve bedrijvigheid (grafische en interactieve media, architecten en kunstenaars) en de ICT-sector maken hiervan gebruik. SchouwenDuiveland is voor een groot aantal werknemers het beste van twee werelden en dus een ideale uitvalsbasis. Door een goede (digitale) infrastructuur bieden we ook deeltijdbewoners een goede service, die steeds belangrijker wordt omdat de scheidslijn tussen werken en vrije tijd steeds verder vervaagt.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid
Vestigingen (van
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd
bedrijven)
van 15 tot en met 64 jaar
Bron
Waarde
Waarde
Waarde
Waarde
Meest recente
2021
2022
2023
2024
waarde Zeeland
LISA
241,7
247,8
252,7
n.n.b.
192,2
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.1 We zetten in op revitalisering en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen en intensivering van ruimtegebruik. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Via werk met werk maken stimuleren we maatregelen die bijdragen aan de energieopgave, klimaatopgave en combinaties voor duurzame bedrijfsvoering
•
Uitvoeren van de Nota grondbeleid, inclusief de bepalingen strategische aankopen.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.1.2. We voeren de herstructurering van Haringvlietplein fase 2 (laatste) uit Omschrijving (toelichting) De realisatie van de 2e fase van de herstructurering komt in zicht. De verwerving en verplaatsing van Centerpoint lijkt tot een akkoord te leiden, waarna de fase 2 daadwerkelijk wordt gerealiseerd.
20
De zichtbare realisatie van fase 2 verwachten we half 2026 te starten, na afronding van het onderhandelingstraject en het doorlopen van de ruimtelijke procedure. Planning 2026 Ontwerp,2026 Realisatie,2027 Nazorg
1.3.1.3. We stellen een Uitvoeringsplan bestaande kleinschalige bedrijventerreinen op Omschrijving (toelichting) Op basis van het in juni 2025 vastgestelde nieuwe bedrijventerreinenprogramma maken we in 2026 een Uitvoeringsplan voor de kleinschalige bedrijventerreinen. We zetten daarbij in op schone, veilige en toekomstbestendige bedrijventerreinen. De uitvoering pakken we samen met de ondernemers op. Planning 2026 Ontwerp,2027 Realisatie,2028 Realisatie,2029 Realisatie
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.2. We ondersteunen Bedrijven Investerings Zones (BIZ- zones) en geven een economische impuls aan opgerichte BIZ-zones. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling Bij voldoende draagvlak van de ondernemers doorlopen we de BIZ procedure (1.3.2.3)
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.2.5 We verlengen de economische Impuls BIZ (Amendement A10 kadernota 2022) Omschrijving (toelichting) Er zijn drie actieve BI-zones met verschillende looptijden: •
Zierikzee: 2022 tot en met 2026
•
Burgh-Haamstede 2023 tot en met 2027
•
Bruinisse: 2024 tot en met 2028
21
Gedurende deze looptijden staat de Economische Impuls gereserveerd in de begroting. In Zierikzee loopt de BI-zone voor het eerst af in 2026. Hierna, dus voor het eerst in 2027, moet opnieuw besloten worden of deze financiële middelen beschikbaar blijven. Deze afweging maakt uw raad bij behandeling van de programmabegroting 2027-2030. U kunt hiervoor in 2026 een voorstel tegemoet zien. Planning 2026 Realisatie
1.3.2.7. We zetten de functie kernenmanager voort in 2026-2028 Omschrijving (toelichting) Vanuit het door de raad aangenomen amendement zetten we de functie kernenmanagers 2026-2028 voort. De kernenmanager bevordert samenwerking, ondersteunt bij het organiseren van evenementen en fungeert als aanspreekpunt richting diverse instanties en de gemeente. De 4 kernen Bruinisse, Burgh-Haamstede, Renesse en Zierikzee krijgen hier ieder een gemeentelijke bijdrage voor van € 40.000 per jaar. In de tweede helft van 2027 evalueren we dit project samen met betrokken ondernemersverenigingen en kernenmanagers en op basis van vooraf vastgestelde meetbare criteria. We leggen de raad uiterlijk in het tweede kwartaal van 2028 een voorstel voor. Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.3. We stimuleren en faciliteren (kleinschalige) bedrijvigheid op Schouwen-Duiveland. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Vergelijkend onderzoek naar regelgeving en grondprijzen omliggende gemeenten.
•
Digitaal Ondernemersloket / Ondernemingsdossier.
•
Investeren in kwaliteit openbare ruimte.
•
We voeren accountmanagement uit en zorgen voor snelle procedures zodat ondernemers kunnen inspelen op de constant veranderende marktvraag.
•
Deelname Economische Impuls Zeeland.
22
•
Voor al gevestigde (te verplaatsen) bedrijven of bedrijven die geïnteresseerd zijn in vestiging op Schouwen-Duiveland leggen we de rode loper uit (1.3.3.1).
•
We faciliteren bedrijven die willen verplaatsen binnen de gemeente (1.3.3.5).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.3.6. We ondersteunen bedrijven, die willen innoveren en ontwikkelen met innovatievouchers (inclusief Amendement A5 programmabegroting 2025-2028) Omschrijving (toelichting) We ondersteunen bedrijven die willen innoveren en ontwikkelen. Als ondernemers een initiatief hebben, zorgen we ervoor dat zij professioneel advies kunnen inhuren om hun aanvraag te onderbouwen en de innovatie/ontwikkeling te implementeren. Hierbij krijgen zij een deel van de advieskosten vergoed. In navolging van de innovatievouchers voor de verblijfsrecreatieve sector (via Impuls Zeeland) is deze voucherregeling nu ook voor andere ondernemers beschikbaar. Via het Ondernemersloket brengen we de mogelijkheid om een beroep te doen op innovatievouchers actief onder de aandacht van al onze MKBondernemers. Vanuit het coalitieakkoord is hiervoor jaarlijks € 100. 000 beschikbaar. Planning Doorlopend
1.3.3.7. We actualiseren de Horecavisie Omschrijving (toelichting) De motie Marktonderzoek Horeca Schouwen-Duiveland voeren we in het voorjaar van 2026 uit. Op basis van deze uitkomsten gaan we in het najaar van 2026 in gesprek met de horecasector over een mogelijke actualisatie van de Horecavisie 2018. Uiterlijk in het voorjaar van 2027 leggen wij de op onderdelen geactualiseerde Horecavisie voor aan de raad. Op de lijst te honoreren prioriteiten 2026-2029 hebben we voor de uitvoering van het marktonderzoek in 2026 een budget opgenomen van € 30.000. Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie
23
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.4. We stimuleren en faciliteren maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Opnemen van een paragraaf Social Return in alle daarvoor in aanmerking komende aanbestedingen.
•
Ondersteunen MVO-prijs Schouwen-Duiveland.
•
We stimuleren MVO bij onze toeleveranciers via ons inkoop- en aanbestedingsbeleid (1.3.4.1).
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.5. Er is een optimale (digitale) infrastructuur. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Marktinitiatieven faciliteren om de digitale en telefonische bereikbaarheid van het eiland te verbeteren.
•
We voeren bestuurlijke en ambtelijke lobby voor de verbetering toegangswegen N57/N59/N256
•
We realiseren hubs voor de nieuwe mobiliteitsstrategie Zeeland
•
We rollen slimme mobiliteit (fietsen, e-bikes, e-scooters, e-auto's) verder uit
•
We zetten in op een betere bereikbaarheid van onze gemeente en een betere doorstroming binnen de gemeentegrenzen (1.3.5.14).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.5.15. Betere bereikbaarheid en veiligheid voor wonen-werken Omschrijving (toelichting) Vanuit Programma Zierikzee zetten we in op de bereikbaarheid van bedrijven door goed ontsloten bedrijventerreinen. Om woon-werkverkeer per fiets te stimuleren zorgen we voor fietspaden op de bedrijventerreinen en werken we verder aan planvorming op bedrijventerrein Zierikzee Zuid (Zuidhoek/Straalweg/Business Park). Planning Doorlopend
1.3.5.16. Gebiedsontwikkeling Zuidoostflank Zierikzee 150 + 20 KV station inclusief kabeltracee en wijziging structuurvisie Zierikzee 2030
24
Omschrijving (toelichting) De realisatie van het 150/21/10 KV-station van TenneT en Stedin, met bijbehorende ruimtelijke inpassing en bijbehorende kabel en leidingstroken voor Stedin, start na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan en de verwerving van de benodigde gronden. Hiervoor moet de beroepsprocedure bij de Raad van State succesvol worden afgerond en de grond minnelijk dan wel via een onteigeningsprocedure worden verkregen. De ruimtelijke procedure voor de (gefaseerde) uitbreiding van het bedrijventerrein Zierikzee en voor een 3-tal infraprojecten (Reconstructie Straalweg, Nieuwe Hoofdontsluiting Noord-Zuid en een calamiteitenontsluiting richting N256), wordt doorlopen. Planning 2026 Voorbereiding,2027 Voorbereiding,2028 Voorbereiding,2029 Realisatie
1.3.5.4. In het kader van een betere bereikbaarheid en ontsluiting van Zierikzee onderzoeken we de mogelijkheden voor structurele verbeteringen van mobiliteit in en om de stad Omschrijving (toelichting) Het tracé van de N59 binnen de bebouwde kom van Zierikzee vraagt om een structurele oplossing voor een snellere doorstroming, een veiligere verkeersituatie en een betere leefbaarheid. Na het opstellen van een gezamenlijk gedragen richtinggevend ontwerp van het N59 tracé binnen Zierikzee door wegbeheerders Rijkswaterstaat, provincie Zeeland, waterschap en gemeente, zijn in het najaar van 2025 het ontwerp en benodigde budgetten aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Het richtinggevend ontwerp vormt een blauwdruk van dit nieuwe tracé met drie kruispuntoplossingen. Stapsgewijs zetten we vanaf 2026 de stappen van voorlopig ontwerp tot en met realisatie. Hierbij richten we ons samen met de overige wegbeheerders op de nodige onderzoeken voor de vervolgfasen Definitie/Ontwerp. Daarin brengen we een verdere verfijning richting de realisatie van de reconstructie rotonde N59/N654 en de aansluiting van de nog te reconstrueren Grevelingenstraat op de N59. Het ontwerp kent meerdere opties. Deze opties hebben, naast verkeerstechnische aspecten, elk hun ruimtelijke en financiële impact.
Voor de kosten van de overige reconstructies van de tussenliggende wegtracés tussen de aansluiting Grevelingenstraat en de Weg van de Val (waaronder de verplaatsing van het tankstation) en de uit te werken oplossing voor de kruising Laan van St-Hilaire / N59 / Zandweg, is nog financiële dekking nodig.
Dit vormt een opgave voor de komende jaren, zowel bij de overige wegbeheerders als voor onze gemeente.
25
Planning 2026 Voorbereiding,2027 Ontwerp,2027 Realisatie,2028 Realisatie,2029 Realisatie
BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB-PROGRAMMA 1.3 Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen NV Economische Impuls Zeeland (EIZ) EIZ doet acquisitie om bedrijven in Zeeland te laten vestigen. Daarnaast ondersteunt EIZ-bedrijven branche-gericht en individueel om innovaties of verdere ontwikkeling en groei te realiseren.
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
-1.447.660
-1.684.661
-2.146.854
-1.804.233
-1.336.723
-772.133
Baten
553.877
844.103
1.279.694
1.125.125
366.114
4.123
Geraamd
-893.782
-840.558
-867.160
-679.108
-970.609
-768.010
-893.782
-840.558
-867.160
-679.108
-970.609
-768.010
totaal lasten en baten Geraamd resultaat
26
Sub-Programma 1.4 Arbeidsmarkt in balans WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? We willen de voor onze bedrijven nodige aanwas van de beroepsbevolking verzekeren door een goede samenwerking met andere regio’s en (onderwijs) instanties, waarbij het aanbod kwantitatief en kwalitatief aansluit op de vraag. Door deze samenwerking is er een sterke infrastructuur voor leerlingen. Zij krijgen concreet zicht op hun toekomstige carrière. Dat maakt hen enthousiast en gemotiveerd. Ze volgen opleidingen die praktijkgericht zijn. Deze opleidingen sluiten aan bij wat onze mooie en bijzondere bedrijven vragen aan kennis, vaardigheden en competenties. Techniek is weer “in”. Bedrijven nemen hier graag aan deel met stages, leerwerkplaatsen en leren op het bedrijf vanwege het uitzicht op goed gekwalificeerde en gemotiveerde medewerkers. Met deze aanpak wordt al in het voortgezet onderwijs een band tussen ondernemer en toekomstige werknemer gesmeed. Door de ontmoeting met studenten van verschillende studierichtingen die vanuit het Pieter Zeeman Lyceum aan het werk zijn voor en met ondernemers hebben leerlingen een goed zicht en een betere kennismaking met gerichte vervolgopleidingen en het uitzicht dat die bieden voor een boeiende en perspectiefvolle baan in een aantrekkelijke woon- en werkomgeving. Zowel voor leerlingen en studenten die hier zijn opgegroeid als studenten van elders.
We blijven daarnaast werken aan de aan ons overgedragen Participatiewet. Met een rechtvaardig beleid heeft vrijwel iedereen met arbeidsvermogen een passende baan in een onderneming of een maatschappelijke organisatie of bij een overheidsinstelling. De Zuidhoek is aangepast aan de nieuwe rol. Het biedt beschut werk aan mensen die een dusdanige mate van begeleiding en/of aanpassing(en) van het werk nodig hebben dat dit niet van een reguliere werkgever kan worden verwacht. Ook levert De Zuidhoek vanuit de nieuwe positionering als mensontwikkelbedrijf een belangrijke bijdrage aan het maximaliseren van de uitstroom naar werk (betaald werk, beschut werk, arbeidsmatige dagbesteding). De Zuidhoek zet daarbij zijn expertise in voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, die op De Zuidhoek hun basiswerknemersvaardigheden ontwikkelen en werkervaring opdoen zodat zij beter kunnen uitstromen naar een reguliere plaats op de arbeidsmarkt.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Banen
Eenheid
Bron Waarde
Waarde
Waarde
Waarde
Meest recente
2021
2022
2023
2024
waarde Zeeland
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd LISA
805,0
835,6
851,3
n.n.b.
828,4
CBS
69,8
71,1
72,2
72,4
72,4
van 15 tot en met 64 jaar Netto arbeidsparticipatie
% werkzame beroepsbevolking ten opzichte van beroepsbevolking
Werkloze jongeren
% 16 tot en met 22 jarigen
CBS
1
1
1
n.n.b.
2
Lopende re-integratie-
Aantal per 10.000 inwoners van 15–64 CBS
251,2
297,2
305,8
296,8
242,7
voorzieningen
jaar
27
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.1. Samenwerking met het onderwijs en het bedrijfsleven om opleidingsmogelijkheden aan te laten sluiten op de behoefte van de arbeidsmarkt. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Deelname aan kennisnetwerken op het gebied van arbeid en onderwijs.
•
Met ondernemers en onderwijsinstellingen ontwikkelen we gezamenlijk arbeidsmarktbeleid (1.4.1.1).
•
We realiseren de mogelijkheid van jaarrond werken (1.4.1.4).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.4.1.6 We realiseren het project Hospitality HUB Schouwen-Duiveland (amendement A9 programmabegroting 2022-2025) Omschrijving (toelichting) Scalda en het Pieter Zeeman Lyceum werken samen in de verdere ontwikkeling van een doorlopende leerlijn vmbo-mbo voor de sectoren horeca, bakkerij en recreatie. Deze leerlijn is vormgegeven binnen de Hospitality Hub, een praktijkgerichte opleiding waarbij ook lokale ondernemers betrokken zijn. In 2025 loopt het laatste subsidiejaar af, waarbij de subsidieperiode is verlengd van augustus tot en met december 2025. In 2026 richten we ons op het afronden van het project. Hierbij speelt de eindevaluatie over het hele project (2022-2025) een belangrijke rol. Deze eindevaluatie dienen we uiterlijk 1 oktober 2025 in. De evaluatie geeft inzicht in de behaalde resultaten en de toegevoegde waarde van de Hub voor de regio. Deze leggen wij uw raad ter kennisname voor. De uitkomsten van de eindevaluatie kunnen resulteren in een nieuwe subsidievraag richting 2026, gericht op verdere professionalisering van de Hub. We monitoren dit proces en waar nodig faciliteren we het vervolg. Bijvoorbeeld door het ondersteunen van een nieuwe aanvraag of het verkennen van alternatieve vormen van samenwerking en financiering. Planning 2026 Nazorg
28
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.2. We richten ons op omscholing en het activeren van de niet-actieven met als doel sociale en/of economische zelfredzaamheid. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
We richten ons op ontwikkeling en (om)scholing van uitkeringsgerechtigden richting de arbeidsmarkt.
•
We voeren de Participatienotitie uit (1.4.2.3).
•
We ontwikkelen passende instrumenten en re-integratietrajecten voor uitkeringsgerechtigden, zo mogelijk in samenwerking met werkgevers, gericht op het verkrijgen van passende arbeid (1.4.2.4).
•
We helpen mensen uit de Ondertussengroep goed op weg naar werk. (1.4.2.6).
•
We zetten ons ervoor in dat zoveel mogelijk mensen kunnen uitstromen naar regulier werk (1.4.2.8).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.4.2.1. We bieden werkzoekenden passende ondersteuning naar werk. Omschrijving (toelichting) In lijn met de doelstelling van de Participatiewet streven we naar zoveel mogelijk inclusie op de arbeidsmarkt, waarbij inwoners zoveel en zo regulier mogelijk aan het werk zijn. Door in- en uitstroom wijzigt de samenstelling van ons bijstandsbestand continue. We bieden werkzoekenden passende en op het individu afgestemde ondersteuning. Deze is primair gericht op persoonlijke ontwikkeling van werknemersvaardigheden en uitstroom naar regulier werk. We zetten ook in op bij- en omscholing, aansluitend op de vraag op de arbeidsmarkt. Daarnaast richten we ons steeds meer op ontwikkeling van kandidaten bij en in samenwerking met reguliere werkgevers, om zo uitstroom te realiseren. We komen zoveel als mogelijk samen met reguliere werkgevers tot nieuwe, passende arrangementen van werk(leer)trajecten. Planning 2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie,2029 Realisatie
29
1.4.2.7. We werken regionaal samen aan een evenwichtige arbeidsmarkt Omschrijving (toelichting) Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn niet gebonden aan de grenzen van onze gemeente. We nemen actief deel aan en zetten ons in voor (netwerk)samenwerking in de arbeidsmarktregio Zeeland. Centrumgemeente Goes faciliteert de samenwerking tussen alle private en publieke partners in de regio. Samen werken we aan een evenwichtige Zeeuwse arbeidsmarkt. Met als doel een betere aansluiting tussen vraag en aanbod in de arbeidsmarktregio te realiseren. We bevorderen daarmee ook de uitstroom van bijstandsgerechtigden in onze gemeente. We stellen in regionaal verband jaarlijks een uitvoeringsplan op. In lijn met het Rijksbeleid werken we in 2026 samen aan de realisatie van een Regionaal Werkcentrum. Daar kunnen werkzoekenden, werkgevers en werkenden met al hun vragen over werk, loopbaan, (arbeidsgerelateerde) scholing en personeelsvraagstukken terecht. Ook stellen we in de arbeidsmarktregio Zeeland in 2026 een nieuwe meerjarenagenda vast. Planning 2026 Ontwerp,2026 Realisatie,2026 Voorbereiding,2027 Realisatie,2028 Realisatie
1.4.2.9. We voeren de participatiewet optimaal uit Omschrijving (toelichting) De afgelopen jaren gaven wij uitvoering aan de in 2019 vastgestelde notitie 'Hoofdlijnen uitvoering Participatiewet voor de komende jaren'. Mede op basis van opbrengsten uit extern onderzoek, werken we in 2026 een nieuwe, toekomstbestendige strategie en businesscase met meerjarig perspectief op een optimale uitvoering van de Participatiewet in onze gemeente uit. Daarin betrekken we ook de mogelijke rol en taken van ons sociaal ontwikkelbedrijf De Zuidhoek. Planning 2026 Ontwerp,2026 Realisatie,2026 Voorbereiding,2027 Realisatie,2028 Realisatie
30
BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUBPROGRAMMA Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen Zuidhoek – Flex BV Dit bedrijf zet in zich om, al dan niet tijdelijk en al dan niet geïndiceerd, gesubsidieerde arbeid te leveren door het in dienst nemen van uitkeringsgerechtigden als opstap naar een reguliere baan. Zuidhoek – Re-integratie BV Dit bedrijf zet zich in voor het bevorderen van re-integratie, via het arbeidsproces van uitkeringsgerechtigden door het uitvoeren van re-integratieopdrachten. Zuidhoek – Personeels BV Dit bedrijf voorziet in het aannemen van nieuw personeel, zonder de ambtelijke status, ter vervanging van personeel met een ambtelijke status.
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
-9.734.753
-10.994.438
-11.610.727
-11.592.131
-11.444.231
-11.028.614
Baten
3.674.293
3.667.243
4.702.473
4.599.118
4.571.184
4.543.505
Geraamd
-6.060.460
-7.327.195
-6.908.254
-6.993.013
-6.873.047
-6.485.109
91.211
184.200
119.200
119.200
119.200
119.200
-5.969.249
-7.142.995
-6.789.054
-6.873.813
-6.753.847
-6.365.909
totaal lasten en baten Onttrekkingen Geraamd resultaat
31
Programma 2 Wonen WAT HOUDT HET PROGRAMMA IN? Goed wonen is een primaire basisbehoefte van onze permanente en tijdelijke inwoners. Dat stopt niet bij de woonvoorziening zelf en een passende woningvoorraad. Het gaat ook om een goede en sociale leefomgeving, met bereikbare en betaalbare voorzieningen op het gebied van onder andere onderwijs, zorg, welzijn en veiligheid. Onze eigen bevolkingssamenstelling verandert door ontgroening en vergrijzing en de beroepsbevolking neemt af. Bovendien verandert steeds vaker de samenstelling van de huishoudens. Schouwen-Duiveland beweegt mee met de demografische ontwikkelingen. Onze strategie richt zich op het goed voorbereid zijn op veranderingen in de bevolkingssamenstelling. Door flexibel en dynamisch mee te bewegen, blijven we economisch gezond en sociaal veerkrachtig. Dit met als doel een afgestemd en goed voorzieningenniveau te behouden, een woningbouwprogramma te realiseren dat voorziet in behoefte en vraag, de leefbaarheid in kernen te behouden en te versterken, waarbij voorzieningen in onze gemeente betaalbaar blijven.
IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? Sociaal domein •
Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet 2024-2027
•
Gelijk Anders. Diversiteit, Gelijkwaardigheid en Inclusie 2025-2030.
•
Subsidiebeleidskader gemeente Schouwen-Duiveland 2024
•
Nota Dorps- en Gemeenschapshuizen Schouwen-Duiveland 2025
•
Beleidskader breed Sociaal Domein (2025)
•
Beleid Mantelzorgondersteuning 2017-2020
•
Op weg naar een dementievriendelijk Schouwen-Duiveland 2019-2022
•
Voor een toekomst zonder geweld - Regiovisie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Zeeland 2019-2023
•
Regionaal Kader Gezondheid 2022-2025 en Preventie- en Handhavingsplan
•
Regiovisie Jeugdhulp Zeeland 2023-2028
•
Kadernota Inburgering (2021)
•
Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Zeeland 2022-2025
32
Openbare ruimte • • • • • • • • • • • • •
Landschappelijk raamwerk Buitengebied in beweging (2007) Handboek Begraafplaatsen gemeente Schouwen-Duiveland 2016 Speelruimtebeleid Samen spelen 2017-2026 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2026 Beheer- en Beleidsplan Wegen 2023-2027 Integraal verkeer- en vervoersplan Schouwen-Duiveland 2017-2027 Groenbeleidsplan & Groenbeheerplan gemeente Schouwen-Duiveland 2024-2028 Beleid voor hondenbezitters 2025-2030 Beleidsplan openbare verlichting 2024-2033 Notitie programma Van Huishoudelijk Afval Naar Grondstof Beheer- en beleidsplan civiele kunstwerken en inrichtingselementen 2025 Havens en waterwegen 2019-2028 Baggerbeheerplan 2024-2033
Veiligheid en openbare orde • •
Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 VTH-beleid Zeeland 2024
Onderwijs • • •
Onderwijsachterstandenbeleid 2024-2026 Integraal Huisvestingsplan basisonderwijs Schouwen-Duiveland 2017- 2027 Onderwijsakkoord Kinderopvang en Onderwijs Schouwen-Duiveland 2025-2028
Wonen • • • • • • • • • •
Regionale woningmarktafspraken 2014-2023 Nota grondbeleid gemeente Schouwen-Duiveland 2024 Welstandsnota 2023 Beleid huisvesting tijdelijke werknemers Structuurvisie Buitengebied in beweging (2009) Structuurvisie ongebruikte individuele bouwtitels in bestemmingsplannen (2015) Structuurvisie Bruinisse 2025 Structuurvisie Zierikzee 2030 Structuurvisie Wonen 2023-2033 Woonzorgvisie Samen Doen op Schouwen-Duiveland
33
Sub-Programma 2.1 Goed en realistisch voorzieningenniveau WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Schouwen-Duiveland heeft een kwalitatief goed maatschappelijk voorzieningenniveau, dat verspreid is over het eiland. De betaalbaarheid van de voorzieningen is gewaarborgd door bundeling van functies en de gebruiksintensiteit is goed. De inwoners houden zelf sport- en culturele voorzieningen en gemeenschappelijke ontmoetingsruimten in stand. Dit blijkt uit de vrijwillige inzet, goed eigen initiatief en bestuurs- en daadkracht van lokale instellingen en verenigingen. In Zierikzee zijn de eilandelijke voorzieningen aanwezig, zoals een middelbare school, sportcomplexen, een mediatheek en diverse andere culturele voorzieningen. Zierikzee is daarmee de dragende kern met centrumvoorzieningen. Daarbuiten zijn verder, in diverse kernen kwalitatief goede voorzieningen op het gebied van sport, cultuur, onderwijs, zorg en welzijn aanwezig. Deze multifunctionele voorzieningen voorzien in de lokale behoefte van de omliggende gebieden; zij vervullen daarmee een satellietfunctie. Het aantal onderwijsvoorzieningen is afgestemd op het leerlingenaantal. Scholen van diverse signatuur werken samen om het totale aanbod in kwalitatieve zin en in diversiteit te realiseren.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Absoluut verzuim
Eenheid
Aantal per 1.000
Bron
Waarde
Waarde
Waarde
Waarde
Meest recente
2021
2022
2023
2024
waarde Zeeland
DUO
0,0
0,0
0,0
0,0
1,8
DUO
34
45
15
22
19
Vroegtijdig schoolverlaters zonder % deelnemers aan het
DUO
1,6
2,5
2,3
1,8
2,3
startkwalificatie (vsv-ers)
(Ingrado)
leerlingen Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
VO en MBO onderwijs
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.1.1. We hebben een kwalitatief goed en realistisch maatschappelijk voorzieningenniveau. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
We onderhouden de beheersstructuur van de dorpshuizen en leggen verbindingen met andere maatschappelijke organisaties en inwoners.
•
We ondersteunen de exploitatie van het zwembad Dol-fijn.
•
We doen onderzoek naar het gebruik van waterbassins bij de beregening van sportvelden (2.1.1.7).
34
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 2.1.1.11. We informeren bewoners over de verschillende manieren van begraven Omschrijving (toelichting) De gevolgen van de modernisering van de Wet op de lijkbezorging (Wet bestemming lichamen van overledenen) betrekken wij bij het actualiseren van het beleidsplan begraven. We besteden in dit beleid ook aandacht aan de afspraken vanuit het coalitieakkoord. Dit betreft onder andere de mogelijkheid om particuliere graven uit te geven voor een langere periode dan dertig jaar, het faciliteren van aanvragen om bijzondere begraafplaatsen te stichten en de termijn waarbinnen rechthebbenden kunnen kiezen voor de verlenging van grafrechten. Daarbij hoort ook een communicatietraject over het nieuw vastgestelde beleid en de verschillende typen graven. In 2026 bieden we de raad een voorstel aan waarin ook is uitgewerkt in hoeverre de tarieven voor de uitgifte van algemene graven verlaagd moeten worden, om zo gelijk te zijn aan de kosten van een crematie. Planning 2026 Realisatie