1442222 Bijlage 1 Woonzorgvisie Samen Doen op Schouwen-Duiveland

Tekort aan zorgpersoneel vraagt om slimme oplossingen We signaleren dat het tekort aan zorgpersoneel de komende jaren verder toeneemt. Dit zorgt voor extra druk op de zorgverlening, mede vanwege de aankomende vergrijzing en het feit dat veel ouderen in een niet-levensloopbestendige woning wonen. Zorg moet hierdoor voor een belangrijk deel efficiënter verleend worden met (‘compacte’) specialistische zorg aan huis door professionals in combinatie met minder specialistische zorg door familie, kennissen en buren en ondersteunende diensten. Ook andere nieuwe mogelijkheden en innovaties (zoals digitale zorg, ehealth, domotica en robotica) moeten ervoor gaan zorgen dat zorg meer op de juiste plek en tijdsonafhankelijk kan worden geleverd.

29

Integraal Zorg Akkoord (IZA) Het Integraal Zorg Akkoord is gericht op de transformatie in zorg en welzijn. Het doel is om deze voor alle Nederlanders toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden. Het uitgangspunt is: passende zorg en ondersteuning, samen met de patiënt, op de juiste plek en met de nadruk op (positieve) gezondheid. Het Rijk, landelijke patiëntenverenigingen, gemeenten, zorgverzekeraars, huisartsen en zorgorganisaties maakten voor de komende jaren afspraken om dit mogelijk te maken.

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Begin 2023 hebben gemeenten het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040, met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving en waarin sprake is van een sterke sociale basis. Met het GALA worden de volgende gemeenschappelijke doelen onderschreven: • Terugdringen gezondheidsachterstanden; • Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; • Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis; • Een gezonde leefstijl; • Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid; • Vitaal ouder worden; • Domein overstijgende inzet vanuit een regionale preventie infrastructuur. In het verlengde hiervan heeft de gemeente inmiddels een integraal preventieplan opgesteld voor de periode 2023-2026. Hierin is het bestaande gezondheidsbeleid geïntegreerd. Het uitgangspunt van het GALA is positieve gezondheid. Dit moet in zowel beleid als uitvoering vorm krijgen.

3.3 Wat gaan we doen? Hieronder vatten we puntsgewijs onze doelstellingen rondom dit thema beknopt samen. In het separate uitvoeringsprogramma werken we per doelstelling actiepunten uit. Hierin komt ook een uitwerking van hoe de actiepunten worden vormgegeven, met wie we dit doen en in welke periode dit gaat gebeuren.

Onderwerp Thuis voor iedereen

Doelstelling •

De gemeente Schouwen-Duiveland heeft de doelstelling om in samenwerking met haar partners en netwerk rondom kwetsbare inwoners een thuis voor iedereen te realiseren.

30

Goede sociale basis, zelfredzaamheid en tegen eenzaamheid

•

De Gemeente Schouwen-Duiveland streeft erna om de sociale basis voor zelfredzaamheid en bestrijding van eenzaamheid door de samenwerkingsstructuur op het gebied van wonen en zorg te behouden, te verbeteren en te versterken.

Kleinschalige geclusterde woonvormen dichtbij huis

•

De gemeente Schouwen-Duiveland wil inzetten op het realiseren van kleinschalige, geclusterde woonvormen dichtbij huis, waarbij nieuwe woonzorginitiatieven worden beoordeeld volgens de Beleidsvisie Zorglandschap en de uitkomsten van de seniorproofscan.

Passende huisvesting voor aandachtsgroepen

•

De gemeente Schouwen-Duiveland wil in samenwerking met andere gemeenten en partners zorgen voor passende huisvesting van aandachtsgroepen en voldoen aan haar taakstelling op het gebied van huisvesten statushouders en andere ontheemden.

Groei Beschermd Wonen

•

De gemeente Schouwen-Duiveland wil een groei realiseren van het aantal plekken Beschermd Wonen.

Skaeve Huse

•

De gemeente Schouwen-Duiveland heeft de ambitie om voor inwoners, die beter gedijen in een prikkelarme omgeving, huisvesting te creëren.

31

4. Begrippenlijst

32

Aanpasbare woning Voorbeelden van aanpasbare woningen zijn woningen op de begane grond, woningen die met liften bereikbaar zijn en rijwoningen waar trapliften in gemonteerd kunnen worden. TNO hanteert een arbitraire grens voor aanvaardbare kosten (voor bijvoorbeeld het drempelvrij maken van de woning of het installeren van een traplift) van € 10.000. Toelichting op sterrensystyeem van TNO: 0 sterren = appartement zonder lift, 1 ster = reguliere grondgebonden woning waarin met bouwkundige ingrepen een traplift kan worden geplaatst, 2 sterren = reguliere grondgebonden woning waarin zonder bouwkundige ingrepen een traplift kan worden geplaatst, 3 sterren = nultreden/gelijkvloerse grondgebonden woning of appartementen op maaiveld of bereikbaar met lift, 4/5 sterren = levensloopbestendige nultredenwoning met ADL-assistentie (Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen) (4 sterren) of intensieve 24-uurszorg (5 sterren). Beschermd wonen Dit is bedoeld voor mensen die door psychische of psychosociale problemen niet zelfstandig kunnen wonen en 24 uur per dag ondersteuning nodig hebben. Bewoners wonen in een veilige en beschermde woonomgeving waar dag en nacht begeleiding en toezicht aanwezig is. Beschut wonen Dit betreft woonvormen voor mensen die niet zelfstandig kunnen wonen, maar geen intensieve zorg nodig hebben. Het biedt een veilige woonomgeving met enige mate van begeleiding.

(Buiten) bestaand stedelijk gebied (BSG) Bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing voor wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, en ook de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. Bestaande woningvoorraad De bestaande voorraad woningen omvat alle woningen binnen de gemeente die fysiek aanwezig en geregistreerd zijn, met bijzondere aandacht voor de geschiktheid en beschikbaarheid van woningen voor doelgroepen met een zorg- of ondersteuningsbehoefte. Hierbij wordt rekening gehouden met het type woningen (bijvoorbeeld grondgebonden, appartementen, of zorgwoningen), de mate van aanpasbaarheid, en de mate waarin deze woningen bijdragen aan het realiseren van een toekomstbestendige woon- en zorgstructuur. Betaalbaarheidsgrens De betaalbaarheidsgrens is het maximale maandelijkse bedrag aan woonlasten (huur of hypotheek), inclusief eventuele servicekosten of zorggerelateerde kosten, dat als financieel haalbaar wordt beschouwd voor huishoudens met een laag of middeninkomen en/of een zorgbehoefte. (Collectief) Particulier Opdrachtgeverschap (CPO/PO) Particulier Opdrachtgeverschap is een vorm van projectontwikkeling, waarbij een particulier opdrachtgever is voor de bouw van een woning. Dit wordt ook wel zelfbouw genoemd.

Bij Collectief Particulier Opdrachtgeverschap is een groep toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever voor hun eigen nieuwbouwproject. 2de aftoppingsgrens De tweede aftoppingsgrens geldt voor huishoudens van drie of meer personen. Boven deze grens wordt de huurtoeslag eveneens beperkt. Prijspeil 2025: €693,60 per maand. Dit bevordert de toewijzing van grotere (en vaak duurdere) sociale huurwoningen aan grotere huishoudens.

33

Dubbele vergrijzing Dit verwijst naar zowel een toename van het aantal ouderen als een stijging van de gemiddelde leeftijd binnen deze groep. Dit betekent dat er niet alleen meer ouderen zijn, maar dat zij ook steeds ouder worden. Deze ontwikkeling is het gevolg van een hogere levensverwachting en een afname van het geboortecijfer. Dit leidt tot een groeiende groep senioren die langer leeft en in aantal toeneemt. Doorstromers Huishoudens die een andere woning betrekken en daarbij hun huidige woning vrijmaken voor een huishouden dat beter past bij de woning. Eenzaamheid Dit is een gevoel van gemis aan sociale contacten. Het kan verschillende oorzaken hebben, zoals veranderingen in het leven, een beperkt sociaal netwerk of een gebrek aan sociale vaardigheden. Extramuraal Een term die gebruikt wordt binnen de Wet langdurige zorg. Extramuraal betekend zorg op een locatie, dit kan ‘thuis’ zijn of in een (geclusterde) woonvorm waarbij de huisarts zelf nog de behandeling uitvoert. Flexwoningen Een tijdelijke woningen, die voor een bepaalde tijd (veelal maximaal 10 jaar) op een locatie mogen worden gebouwd en / óf die getoetst zijn aan tijdelijke woningen zoals gedefinieerd in het bouwbesluit. Geclusterd wonen In het kader van dit bestek wordt onder het begrip ‘geclusterd wonen’ uitgegaan van de volgende kenmerken: het gaat om wonen, waarbij sprake is van scheiden van wonen en zorg.

De woonheden van een geclusterde woonvorm zijn op enigerlei wijze verbonden aan dezelfde eigenaar, zoals een vastgoedeigenaar, corporatie of zorgaanbieder. De cliënt betaalt zelf huur aan de eigenaar. Het begrip ‘geclusterd’ kan inhouden: • geclusterd op/in een verdieping, afdeling, woonvorm met geclusterde woonruimten; • gespikkeld/gespreid in de wijk maar waarbij wel sprake is van clustering; • gespikkeld/gespreid in een complex. Gelijkvloerse woning Een gelijkvloerse woning is een woning waarbij alle essentiële ruimtes zich op dezelfde verdieping bevinden. Dit omvat ten minste een woonkamer, slaapkamer, keuken, badkamer en toilet. Dergelijke woningen zijn bij uitstek geschikt voor mensen met mobiliteitsbeperkingen, ouderen of zorgbehoevenden, omdat zij geen gebruik hoeven te maken van trappen of andere fysieke barrières binnen de woning. Grondgebonden woningen Een grondgebonden woning is een woning die rechtstreeks toegankelijk is op het straatniveau waarvan 1 van de woonlagen aansluit op het maaiveld. Grondgebonden woningen hebben meestal een op de grond gelegen tuin en/of erf. Huishouden Een huishouden is een eenheid van één of meer personen die samen in een woning verblijven en een duurzame gemeenschappelijke huishouding voeren.

Dit kan bestaan uit een alleenstaande, een stel (al dan niet met kinderen), of meerdere personen die gezamenlijk een woon- en zorgbehoefte delen, zoals bij mantelzorgsituaties of groepswonen voor ouderen. Een huishouden vormt de basis voor het vaststellen van woon- en zorgbehoeften binnen de gemeente.

34

Hybride zorgverlening Een mix van digitaal en fysiek aangeboden zorg. Inbreidingslocatie Een inbreidingslocatie is een locatie binnen bestaande bebouwing. Het tegenovergestelde is uitbreiding, die plaatsvindt aan de grenzen van bestaande bebouwing. Intramuraal Intramuraal is een term die gebruikt wordt binnen de Wet langdurige zorg. Intramuraal betekent opgenomen in een woonzorg locatie waarbij zowel verzorging als zorg door bijvoorbeeld een arts of ouderengeneeskundige intern door de zorgaanbieder georganiseerd wordt. Levensloopbestendige woning Levensloopbestendige woningen zijn zelfstandige woningen die geschikt zijn (of eenvoudig geschikt te maken) voor bewoning tot op hoge leeftijd, ook in geval van fysieke handicaps of chronische ziekten van bewoners. Een levensloopbestendige woning voldoet aan de eisen van Woonkeur. Liberalisatiegrens De liberalisatiegrens is de maximale netto huurprijs waarbij een huurwoning nog onder de gereguleerde sociale huursector valt. Woningen met een huurprijs onder deze grens worden als sociale huurwoningen beschouwd en komen in aanmerking voor huurtoeslag, mits voldaan wordt aan de inkomenscriteria. Woningen met een huurprijs boven deze grens vallen in de vrije huursector (geliberaliseerd) en zijn niet gebonden aan regelgeving omtrent huurprijsbescherming.

De liberalisatiegrens wordt jaarlijks aangepast en is van invloed op de indeling tussen sociale en vrije sector huurwoningen. Voor 2025 is deze grens €1.184,82 per maand. Liberalisatiegrens sociale huur De liberalisatiegrens (ook wel grens voor sociale huur) is de maximale aanvangshuurprijs waaronder een woning nog valt binnen het gereguleerde huursegment. Prijspeil 2025: €879,66 per maand. Mantelzorg(woning) Een mantelzorgwoning is een zelfstandige of afhankelijke woonruimte die bedoeld is voor personen die mantelzorg ontvangen of verlenen. Deze woning bevindt zich op hetzelfde perceel als, of in de directe nabijheid van, de woning van degene die mantelzorg verleent of ontvangt. Het doel van een mantelzorgwoning is om zorgbehoevenden in een vertrouwde en nabije omgeving te laten wonen, terwijl mantelzorg op een praktische en toegankelijke manier geboden kan worden. Middenhuur Een middenhuur woning heeft een aanvangshuur van minimaal € 879,66 en maximaal € 1.123 per maand. We volgen gedurende de looptijd van deze Woonzorgvisie de landelijke aanpassingen van deze betaalbaarheidsgrens. De prijsgrens in deze definitie gaat direct na besluitvorming van de raad in. Voor verhuur wordt de betaalbaarheidsgrens gehanteerd die geldt op het moment van verhuur van de betreffende woning.

Middeninkomen Tot de middeninkomens worden alle huishoudens met een (gezamenlijk) belastbaar jaarinkomen tussen € 48.000 en € 60.000 gerekend (prijspeil 2024).

35

Nultredenwoning Een nultredenwoning is een woning die volledig toegankelijk is zonder drempels of trappen, wat betekent dat de woning op alle belangrijke plekken (zoals de entree, woonkamer, keuken, badkamer en slaapkamers) gelijkvloers is. Dit type woning is speciaal ontworpen om het mogelijk te maken voor bewoners, waaronder ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking, om zonder fysieke barrières te kunnen wonen en zich vrij door de woning te bewegen. Prestatieafspraken Prestatieafspraken zijn formele afspraken tussen verschillende partijen, zoals gemeenten, woningcorporaties, huurdersbelangenverenigingen, zorginstellingen en andere relevante organisaties, over de uitvoering van beleid en doelen met betrekking tot huisvesting en zorg. In prestatieafspraken worden afspraken gemaakt om te zorgen voor een adequate en passende woningvoorraad voor specifieke doelgroepen, zoals ouderen, mensen met een beperking, of zorgbehoevenden. Sociale huur Een huurwoning als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, onder d van het Besluit ruimtelijke ordening. Binnen de sociale huur gelden vier huurprijsgrenzen: de kwaliteitskortingsgrens (huurprijs tot € 454,47), de eerste aftoppingsgrens (huurprijs van € 454,47 tot € 650,43), tweede aftoppingsgrens (huurprijs van € 650,43 tot € 697,07) en de liberalisatiegrens (huurprijs van t/m € 879,66). Dit zijn de geldende grenzen in 2024.

Senioren Ouderen die, afhankelijk van de context, doorgaans worden gedefinieerd als personen van een AOW-gerechtigde leeftijd en ouder. Deze groep inwoners hebben vaak uiteenlopende woon- en zorgbehoeften, variërend van zelfstandig wonende ouderen tot zij die ondersteuning of intensieve zorg nodig hebben. De specifieke behoeften binnen deze groep kunnen afhangen van factoren zoals gezondheid, mobiliteit en sociale situatie. Somatische zorg Somatische zorg betreft de zorg en behandeling van personen met lichamelijke aandoeningen of ziekten. Het doel is om de fysieke gezondheid te behouden of te verbeteren, klachten te verlichten en het dagelijks functioneren te ondersteunen. Starters (Jong)Volwassenen die voor het eerst de woningmarkt betreden en dus eerder niet zelfstandig woonden. Dit kunnen zowel alleenstaanden als (toekomstige) huishoudens zijn, veelal in de leeftijdsgroep van ongeveer 18 tot 35 jaar. In de context van een Woonzorgvisie hebben starters behoefte aan betaalbare en passende woonruimte, vaak in de vorm van huur- of koopwoningen met mogelijkheden voor doorstroming binnen de woningmarkt. 1ste aftoppingsgrens De eerste aftoppingsgrens is de maximale huurprijs waarboven huishoudens met een één- of tweepersoonssamenstelling een lagere huurtoeslag ontvangen of er mogelijk geen recht op hebben. Prijspeil 2025: €647,19 per maand.

Dit instrument is bedoeld om deze huishoudens toegang te geven tot woningen met een passende huurprijs. Uitbreidingslocatie Een uitbreidingslocatie is een specifiek gebied of terrein binnen een gemeente dat bestemd is voor de ontwikkeling van nieuwe woningen, inclusief zorggerelateerde woningen, om te voorzien in de toekomstige vraag naar huisvesting. Dit is meestal buiten de kern van een stad of dorp en kan zowel voor nieuwbouw van reguliere woningen als voor speciaal gebouwde woningen voor zorgbehoevenden, zoals zorgappartementen, woonzorgcomplexen of nultredenwoningen. De

36

locatie wordt vaak gekozen op basis van ruimtelijke ordening, bereikbaarheid van zorgvoorzieningen, en de demografische en zorgbehoefte van de regio. Voorrangsregeling Een voorrangsregeling is een beleid of regeling die bepaalt welke groepen mensen prioriteit krijgen bij de toewijzing van woningen, vaak op basis van specifieke urgentie of behoeften, zoals zorgbehoefte, inkomen of maatschappelijke situatie. Een voorrangsregeling wordt vaak toegepast om ervoor te zorgen dat mensen met de grootste zorgbehoefte of andere (kwetsbare) doelgroepen, zoals ouderen/starters, mensen met een handicap, of mantelzorgers, sneller toegang krijgen tot (geschikte zorg)woningen. Vrijesectorhuurwoning Of geliberaliseerde huurwoning. Huurwoning met een huurprijs boven de liberalisatiegrens van € €1.184,82 per maand (prijspeil 2025). Wooncoöperatie Een vereniging als bedoeld in artikel 18a, eerste lid van de Woningwet. Een wooncoöperatie is een vereniging die haar leden in staat stelt om vanuit zelforganisatie woongelegenheden te beheren en eventueel ook te (laten) bouwen. Een wooncoöperatie sluit voor elke woning een overeenkomst af met een lid die daarmee het recht krijgt om de betreffende woning doorlopend te mogen bewonen. Leden kunnen bij een wooncoöperatie echter uitsluitend afstand doen van de verkregen woning door deze weer terug over te dragen aan de vereniging.

Voor de bekostiging van de woningen zijn daarbij uiteenlopende financieringsconstructies mogelijk. Doordat de woningen niet op de vrije markt worden verkocht is de wooncoöperatie in staat om de woningen die ze beheert blijvend betaalbaar en ook voor de door haar beoogde doelgroep beschikbaar te houden. Woningdeling/woningdelen Woningdelen is het gezamenlijk bewonen van een woning door meerdere huishoudens of individuen die doorgaans niet als een gezin samenwonen. Het kan ook betrekking hebben op bewoners die door economische omstandigheden of zorgbehoeften gezamenlijk in een woning verblijven, zoals zorgbehoevenden die samenwonen om de zorg te delen en hun woonlasten te verlagen. Woningsplitsing Woningsplitsing is het proces waarbij een bestaande woning wordt verdeeld in meerdere, zelfstandige wooneenheden, met als doel de woning geschikt te maken voor meerdere huishoudens of bewonersgroepen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het splitsen van een eengezinswoning in twee of meer appartementen of kamers, waarbij iedere eenheid voorzien wordt van eigen voorzieningen zoals een keuken, badkamer en toegang zodat het een volwaardige woning is. Woningsplitsing kan worden ingezet om de woningvoorraad te vergroten, vooral in gebieden met een hoge vraag naar betaalbare en geschikte huisvesting voor specifieke doelgroepen, zoals ouderen, studenten of zorgbehoevenden.

Woningtransformatie Woningtransformatie is het proces waarbij bestaande gebouwen of woningen worden aangepast, verbouwd of herbestemd om tegemoet te komen aan de woon- en zorgbehoeften. Dit kan onder andere het ombouwen van leegstaande of verouderde gebouwen, zoals kantoorpanden, fabrieken, kerken of oudere woningen, naar woonunits die geschikt zijn voor langdurig verblijf met zorgfaciliteiten.

37

Zelfredzaamheid Dit verwijst naar het vermogen van mensen om zelfstandig te functioneren in het dagelijks leven, met zo min mogelijk (professionele) ondersteuning. Het omvat het uitvoeren val alledaagse handelingen en het onderhouden van sociale contacten. Zelfredzaamheid draagt bij aan de kwaliteit van leven, omdat het individuen in staat stelt hun leven op een manier te leiden die bij hen past.

38

5. Bijlagen

39

Bijlage 1: Seniorproofscan Voor een verdere verdieping op de bestaande woningvoorraad zetten we de Stecseniorproofscan in. Hiervoor zijn analyses uitgevoerd tot op het niveau van individuele woningen in de omgeving. Er is hierbij een vergelijking gemaakt tussen wijken (postcode-6 gebieden), zodat er een helder inzicht ontstaat waar zich de grootste opgave in de voorraad bevinden. De bestaande situatie in wijken is getoetst op basis van een twee toetsingskaders. Dit uit zich in twee scores voor de gemeente: een relatieve prestatie score en een absolute prestatie score. Daarbij gaat het specifiek om het voorzien in de woonvoorkeuren van senioren. Vooral centrumgebieden kansrijk voor ouderenhuisvesting De relatieve totaalscore die is weergeven op onderstaand figuur geeft de geschiktheid/potentie voor ouderenhuisvesting in de wijk weer. In het kader van seniorproof is inzet op een geschikt woonmilieu voor senioren op een aantal locaties kansrijk in de gemeente. De totaalscorekaart in onderstaand figuur laat zien dat de centra van de kernen het hoogst scoren. Dit is ook logisch, aangezien deze plekken profiteren van de voorzieningen en de bushaltes die daar aanwezig zijn. Er zijn twee wijken aangegeven op de kaart waarin de postcode-6 gebieden niet hoger score dan 2. Deze wijken zijn Sirjansland en Serooskerke.

De zwakke totaalscore is het gevolg van ontbrekende voorzieningen en bushaltes.

Figuur 8: Relatieve prestatiescores op postcode-6 niveau gemeente SchouwenDuiveland

Centrum Haamstede, Nieuwerkerk en Zierikzee bevat alle vier de voorzieningen Zoals verwacht scoren ook met de absolute prestatiescore de centrums het hoogst (figuur 2). Er zijn drie centrums waarin zowel een apotheek, huisarts, buurtcentrum als een supermarkt gevestigd is. Dit zijn de centrums Haamstede, Nieuwerkerk en Zierikzee. In het centrum van

40

Zierikzee liggen de apotheek en het buurtcentrum wel op zo’n afstand van elkaar dat er geen postcode-6 is van waaruit je beide kan bereiken binnen 500 meter loopafstand. Er zijn zes wijken waarin maximaal één voorziening gevestigd is, namelijk een buurtcentrum. Deze wijken zijn Noordgouwe, Noordwelle, Sirjansland, Ouwerkerk, Serooskerke en Zonnemaire.

Figuur 9: Absolute prestatiescores op postcode-6 niveau gemeente SchouwenDuiveland

41

Bijlage 2: Prijscategorieën woningen per 2025 Prijscategorie

Type woning

Prijsindicatie 2025

WWS-punten

Sociale huur

Huur

Tot €879,66

143

Middenhuur

Huur

€879,67 tot en met €1184,82

144 tot en met 186

Vrije sector huur

Huur

Vanaf €1184,83

Boven 186

Betaalbare koop

Koop

Tot €390.000

Niet van toepassing

Middenkoop

Koop

Van €390.000 tot €450.000

Niet van toepassing

Dure koop / vrije sector koop

Koop

Boven €450.000

Niet van toepassing

42