1421813 Bijlage 1 Plan van aanpak Omgevingsvisie Schouwen-Duiveland

Vooraf is niet expliciet gemaakt hoe de uitkomsten van het participatieproces worden vastgelegd en hoe de verschillende belangen uiteindelijk samenkomen in een Omgevingsvisie. Aan het einde van het traject werden bij de bestuurlijke behandeling van de Omgevingsvisie kritische vragen (insprekers en raadsleden) gesteld over inhoud en wijze van aansturing. Mede vanwege het feit dat veel raadsleden te ver van het proces en de inhoud afstonden ontstond verwarring en twijfel en werd het lastig deze vragen effectief (doel een raadsbesluit) te beantwoorden. “Raadsleden waren het proces kwijtgeraakt en moesten toen snel een beslissing nemen. Daarbij hadden zij het idee enkel “ja” te kunnen zeggen tegen de visie, zonder vanuit haar politiek primaat de kaders te stellen en afwegingen te maken” (citaat evaluatie EUR rapport). Daarmee stagneerde en strandde uiteindelijk het planproces. Aanbeveling: o

o o o

o

Om te voorkomen dat aan het eind van het proces over de sturingsfilosofie discussie en onduidelijkheid ontstaat is het belangrijk hier vooraf of tijdens het proces nadrukkelijk bij stil te staan. De rolverdeling en de verdeling van bevoegdheden tussen college en gemeenteraad vraagt hierbij centrale aandacht. Dit geldt ook voor de rol van inwoners en initiatiefnemers. Leg bij het gesprek over de sturingsfilosofie nadrukkelijk ook de relatie met de bredere bedoelingen en systematiek van de Omgevingswet zoals onder aandachtspunt 1 reeds is benoemd. Bepaal van tevoren gezamenlijk het doel van de participatie en spreek af hoe het participatieproces zich verhoudt tot het democratische besluitvormingsproces (zie ook aandachtspunt 1 en 4). Organiseer het participatieproces en het proces met de gemeenteraad niet volgtijdelijk maar parallel. Bijvoorbeeld door deelbesluiten voor te leggen of door raadsleden te betrekken bij gesprekken en bijeenkomsten met bewoners. Daardoor ontstaat een kleinschalige dialoog tussen bewoners, bestuur en ambtenaren. Zo wordt voorkomen dat de inbreng van gemeenteraadsleden pas op het moment van vaststelling plaatsvindt. Zij zijn daardoor ook meer betrokken bij en verbonden met het proces. Verken hoe het gesprek over de Omgevingsvisie binnen de gemeenteraad op een productieve manier gevoerd kan worden.

Hoe kan in vertrouwelijkheid gesproken worden over belangen en dilemma’s, zonder daarbij het streven naar openbaarheid en transparantie los te laten? Hoe kan een Omgevingsvisie breed en integraal zijn, zonder daarbij dikke boekwerken te produceren?

Aandachtspunt 6: processtap “van gesprek en informatiehalen naar concept-visie” Toelichting: Om te komen tot een Omgevingsvisie worden er diverse elementaire processtappen doorlopen. Het is belangrijk deze stappen goed te verbinden en hier helder over te communiceren (waarom, wanneer etc). Een belangrijke processtap vormt de overgang van informatie halen en gesprekken voeren naar het opstellen van een conceptvisie en daarmee het wegen van belangen. Het proces veranderd van heel breed naar relatief smal. De input wordt via een trechter (projectleider, projectteam, extern bureau, portefeuillehouder) verwerkt tot een keuzendocument. Het mag niet te lang duren totdat stakeholders zien wat er met hun input is gebeurd. Daarnaast vraagt het voor alle betrokkenen om een helder overzicht/toelichting van wat er met de input is gebeurd. Waarom is iets “in de trechter” wel of niet overgenomen. Waar zijn keuzes gemaakt en waarom.

Waren er alternatieven ? Wat lastig is dat veel reacties heel concreet zijn en dat een Omgevingsvisie uiteindelijk een hoog abstractieniveau heeft. Aanbeveling: o o

o

Wacht niet te lang met het opstellen van een concept Omgevingsvisie na de periode van gesprekken en informatie halen. Maak duidelijk wat er met de input van stakeholders is gebeurd.

Zorg voor de juiste verwachtingen tijdens de gespreksrondes. Een Omgevingsvisie heeft een hoog abstractieniveau en zal geen antwoord geven op hele concrete zaken.

Slotwoord van de opsteller: Een evaluatie in een proces dat (gedeeltelijk) niet heeft geleid tot het gewenste resultaat heeft al snel een negatieve lading. Wat ging er dan mis en waarom krijgt al snel de boventoon. Een negatieve toon doet echter onrecht aan het doorlopen proces. Met veel positieve energie en zelfs bevlogenheid is gewerkt aan de totstandkoming van een Omgevingsvisie Landelijk Gebied. Dit geldt voor organisaties en personen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Er ging juist ook heel veel goed. Dit verdient een groot compliment en mag niet onvermeld blijven (rapport EUR). Dat dit proces uiteindelijk niet geleid heeft tot een concreet resultaat is voor velen een teleurstelling. Dit doet immers geen recht aan de geleverde inzet, het beoogde resultaat, de (ontstane) verwachtingen en het opgewekte vertrouwen. Ook deze teleurstelling mag niet onvermeld blijven en geeft de kwetsbaarheid van deze processen aan. Het voorkomen van teleurstellingen en het (hernieuwd) vinden van en vasthouden van gezamenlijke energie is juist een belangrijke drijfveer achter deze eindevaluatie. De pilot heeft ons (en andere Zeeuwse gemeenten) in dat opzicht veel geleerd en is daarmee, ondanks het niet bereiken van het inhoudelijke doel en geleverde inzet, waardevol geweest.