1229903 Bijlage 3 Integrale strandbeleid (versie vastgesteld door college)

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Status: Definitief

Inhoud Inleiding Inhoudelijke thema’s Reikwijdte strandbeleid Definities en begrippen

3 3 4 5

Deel 1: Analyse 1. Beleidskader Agenda toerisme 2018-2026 Zeeuwse Kustvisie en Omgevingsverordening Zeeland Natura2000 beheerplannen 2. Evaluatie voorgaande beleid Beleidsnota Zonering en Ontwikkelingskader strand 2012 en Cafetariamodel Agenda Toerisme Strandonderzoek 2020 Uitvoeringsprogramma strand 2019 Strandveiligheid: Fiets- en voetgangersvoorzieningen Overige 3. Trendanalyse Duurzaam reisgedrag Arbeidsmarkt onder druk De natuur als plek voor inspanning en ontspanning Het strand: jaarrond aantrekkelijk 4. De waarde van het strand voor Schouwen-Duiveland Economische betekenis Waardering van het strand

7 7 8 10 12 12 12 13 14 14 14 14 15 15 15 15 16 17 17 18

Deel 2: Beleid Overzichtskaart 1. Uitgangspunten Onze visie op het strand 2. Ruimtelijk kader: strandzonering Zonering 3. Kwaliteit en onderscheidend vermogen Onderscheidend vermogen Thematisering in de openbare ruimte Keurmerken Duurzaamheid Marketing en informatievoorziening 4. Ruimtelijke ordening: strandbebouwing Bebouwing op het strand Strandpaviljoens Recreatief overnachten op het strand Strandcabines Overige bebouwing

20 21 21 23 23 26 26 27 28 28 29 30 30 30 31 31 32

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 1

Verlichting 5. Voorzieningen Strandpaviljoens Actualisatie huurovereenkomsten Kwaliteit Compensatie voor uitbreiding Strandterras Venten en verhuur strandartikelen Openbare voorzieningen 6. Recreatie Jaarrond strandrecreatie Georganiseerde activiteiten Evenementen Recreatie op of in het duin Toegankelijkheid en vindbaarheid 7. Veiligheid en regelgeving Strandbewaking Visie op strandveiligheid Professionalisering Materiaal Huisvesting Regelgeving Rijbewegingen over het strand Bescherming van het Verklikkerstrand Naaktrecreatie Honden Paarden Soaren en vliegeren Extreme sporten Roken Handhaving 8. Beheer Kustbeheer Strandbeheer Onderhoud van voorzieningen Accountmanagement 9. Exploitatie

32 34 34 34 35 36 37 38 38 40 40 40 41 42 42 44 44 44 44 44 45 45 45 46 46 46 47 47 48 48 48 50 50 51 52 53 54

Bijlagen Bijlage - Visie op strandveiligheid Schouwen-Duiveland

56

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 2

Inleiding Schouwen-Duiveland, bekend en bemind als vakantie-eiland, met familiebadplaats Renesse, kustdorpen Burgh-Haamstede, Westenschouwen en Scharendijke en monumentenstad Zierikzee. Eiland met een uitgestrekt bos- en duingebied waar de opvallende rood-witte vuurtoren als een baken uitkijkt over het landschap en de zee. Eiland dat via de Brouwersdam, de Grevelingendam en de markante Oosterscheldekering en Zeelandbrug verbonden is met de omliggende eilanden. Op dit eiland ligt met 21 kilometer – wat ons betreft – het mooiste aaneengesloten strand van Nederland, doorlopend langs het zuidelijke deel van de Brouwersdam. Een strand met een hoog voorzieningenniveau en mooie paviljoens, maar ook een strand waar je, midden in de natuur, urenlang kunt wandelen. Dat strand vormt de gouden rand van ons eiland en een belangrijke reden dat mensen op Schouwen-Duiveland willen wonen, werken, ondernemen, recreëren of vakantie vieren. We koesteren ons strand, ze vormt ons natuurlijk kapitaal en is het fundament onder onze economie. Dit strand willen we dan ook behouden en, versterken. Het strand is dynamisch, zowel in natuurlijke zin als beleidsmatig en om op te kunnen ondernemen. Als gevolg van klimaatverandering en weersinvloeden staat het op breedte houden van ons strand onder druk. Daarbij zorgt ook de variatie aan verschillende vormen van recreatie voor druk op de soms schaarse ruimte.

Ondernemers willen perspectief om toekomstgericht te kunnen investeren in bedrijven en het op peil houden van het niveau van strandschoonmaak en de inzet van de strandreddingsbrigade vraagt om inzet vanuit de gemeente. Ons strand vraagt dan ook om continue aandacht en inzet. Met deze beleidsnota geven we richting aan de toekomst van ons strand en hoe we daar als gemeente samen met andere overheden, ondernemers, natuur- en belangenorganisaties, inwoners en toeristen mee om willen gaan.

Inhoudelijke thema’s In deze strandnota schetsen we hetgeen we willen bereiken en hoe we dat willen doen aan de hand van een 8-tal thema’s, namelijk: 1. Ruimtelijk kader: strandzonering 2. Kwaliteit en onderscheidend vermogen 3. Ruimtelijke ordening: strandbebouwing 4. Voorzieningen 5. Recreatie 6. Veiligheid en regelgeving 7. Beheer 8. Exploitatie Deel 1 bevat een analyse van de beleidskaders die boven het strandbeleid staan of die gelieerd zijn aan het strandbeleid. Daarnaast bevat dit deel de belangrijkste evaluatiepunten van het voorgaande beleid en een analyse van de voornaamste trends gelieerd aan het strand. Tenslotte duiden we de waarde van ons strand aan de hand van een aantal cijfers. Deel 2 start vervolgens met een schets van ons perspectief op het strand dat vervolgens thematisch verder wordt uitgewerkt aan de hand van 2 vragen: Wat willen we bereiken? en Hoe gaan we dat doen?

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 3

Reikwijdte strandbeleid Het strandbeleid heeft betrekking op het Noordzeestrand, gelegen tussen de Oosterscheldekering en het deel van de Brouwersdam dat binnen de gemeentegrenzen van de gemeente SchouwenDuiveland is gelegen. De stranden langs de Oosterschelde en het Grevelingenmeer vallen buiten het werkingsgebied van het strandbeleid. Binnen het werkingsgebied van het strandbeleid heeft dit beleid betrekking op het strand tussen de laagwaterlijn en de duinvoet aan de landzijde. Dit betekent dat de stranden en de eerste duinenrij inclusief daarin aanwezige paden (inclusief en na de slagboom) onderdeel uitmaken van het beleid. De uitgestrekte duingebieden die overlopen in het bos van de Boswachterij Westenschouwen en de duingebieden in Natura 2000 gebied Kop van Schouwen vallen hier niet onder. Parkeerplaatsen en voorzieningen buiten het werkingsgebied hebben uiteraard een nauwe relatie met het strandbeleid, maar vallen buiten het strandbeleid.

Figuur 1: Begrenzing reikwijdte strandbeleid

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 4

Definities en begrippen Broedseizoen Voor het broedseizoen staat in de wet geen vaste periode. Voor het Verklikkerstrand is het broedseizoen in de bestaande APV vastgelegd op de periode van 1 april tot en met 15 september. In gebruik zijnde nesten zijn echter niet enkel gedurende de in de APV vermelde broedperiode wettelijk beschermd, maar gedurende het hele jaar. Daarbij geldt deze bescherming uiteraard overal, niet alleen op de Verklikkerplaat. Stormseizoen Tussen 1 oktober en 15 april is het stormseizoen. Een storm komt in deze periode vaker voor dan in het voorjaar en zomer. Gedurende de kern van het stormseizoen (van 1 november tot 1 maart) zijn strandcabines, mobiele reddingsposten en andere mobiele voorzieningen niet aanwezig op het strand. Strandseizoen Het strandseizoen loopt van 1 mei tot en met 30 september. In deze periode zijn alle voorzieningen op het strand aanwezig en gelden er andere gebruiksregels dan buiten het strandseizoen. Thematisering Het inhoudelijk richting geven aan een bepaald strandgedeelte door het realiseren (of weglaten) van voorzieningen waardoor een bepaalde doelgroep wordt aangesproken of aangetrokken.

Zonering Het ruimtelijk onderscheid wat gemaakt wordt tussen de verschillende strandgedeelten waarop verschillende regels en uitgangspunten kunnen gelden, zowel ten aanzien van bouwmogelijkheden, regelgeving of het voorzieningenniveau Verzorgingsgebied Het gebied rondom een paviljoen dat valt onder de zorgplicht van de paviljoenhouder. Dit betreft een zone van 25 meter rondom het paviljoen. Voor het overige valt schoonmaak onder verantwoordelijkheid van de gemeente (via het strandbestek). Gebruikte afkortingen van organisaties HZ Kenniscentrum Kusttoerisme Kenniscentrum Kusttoerisme verbonden aan de Hogeschool Zeeland NIVZ Stichting Nederlands Instituut Veiligheid Zwemlocaties SRB Strandreddingsbrigade Westerschouwen VSSK Vereniging Strandpaviljoenhouders Schouwse Kust

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 5

Deel 1: analyse

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 6

1. Beleidskader Agenda toerisme 2018-2026 Het strandbeleid van de gemeente Schouwen-Duiveland staat niet op zichzelf maar hangt nauw samen met het beleid vanuit de Agenda Toerisme. De Agenda Toerisme 2021-2026, inclusief de nog op- en vast te stellen actualisatie, vormt de paraplu boven het strandbeleid. De uitgangspunten zoals benoemd in de Agenda Toerisme 2021-2026 blijven ook na actualisatie van kracht. Actualisatie is gewenst als gevolg van veranderende omstandigheden, zoals het opheffen van VVV Zeeland, het opstellen van Perspectief 2030 door het NBTC en het Toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2030 door provincie, gemeenten en sectororganisaties en macro-omstandigheden zoals de coronapandemie, stijgende prijzen of regels rondom stikstof. De ambitie, missie en strategische keuzes zijn onveranderd. Omdat het strandbeleid hieraan dienend is benoemen we deze in dit beleidskader. Ambitie Schouwen-Duiveland blijft ook in de toekomst een bijzondere en aantrekkelijke toeristische bestemming in de Zeeuwse- en Zuid-Hollandse Delta. De focus ligt daarbij op een jaarrond gastvrije ontvangst, een intense cultuur- en natuurbeleving, gekoppeld aan een hoge kwaliteit en duurzaamheid van het toeristisch recreatieve product afgestemd op de (toekomstige) gast.

Hierdoor blijft de recreatiesector de belangrijkste economische factor van het eiland, kan het de concurrentie met andere toeristische bestemmingen met vertrouwen aan en zijn we een voorbeeld voor andere kustgemeenten. Daarbij gaat het niet alleen om de economische waarde van het toerisme, maar ook om de leefbaarheid, de leefomgeving en de verbinding tussen bedrijven en de lokale gemeenschap. We zorgen ervoor dat onze inwoners de meerwaarde van de vrijetijdssector voor ons eiland kennen én zelf ervaren. Missie Bij deze ambitie past een uitdagende missie. Verleden en heden hebben de aantrekkelijkheid van ons eiland als toeristische bestemming bewezen, maar de toekomst van het toerisme is SchouwenDuiveland! Met deze missie werken we eraan dat: Schouwen-Duiveland behoort tot de koplopers op het gebied van brede welvaart met een optimale balans tussen prettig wonen voor inwoners, goed ondernemen voor bedrijven en heerlijk genieten voor bezoekers. Schouwen-Duiveland een bewuste vakantiebestemming is waar het eilandgevoel centraal staat. Deze zich vertaalt in aspecten als landschappelijke kwaliteit, vernieuwende en duurzame bedrijfsconcepten, een duidelijk onderscheidend product en een sociale bijdrage aan de omgeving. Nieuwe initiatieven en ontwikkelingen houden we continu tegen het licht en we bepalen gezamenlijk of deze bijdragen aan onze ambities.

Strategische keuzes Om onze ambitie en missie voor elkaar te krijgen, richten we ons op de volgende zes strategische keuzes: 1. Schouwen-Duiveland is marktleider op het gebied van duurzaam toerisme en zet het eilandgevoel centraal;

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 7

2. Inwoners herkennen zich in het merk Schouwen-Duiveland, dat trots, verbondenheid en herkenbaarheid uitstraalt; 3. Wensen en behoeften van onze (toekomstige) gasten zijn bekend en we zijn flexibel genoeg om daarop te anticiperen; 4. Er is blijvende aandacht voor evenwichtige spreiding van het toerisme en een toename van de bestedingen; 5. Kwaliteit, diversiteit, innovatie, verduurzaming en goed ondernemerschap zijn essentieel; 6. Samenwerking is de sleutel tot succes. Deze strategie wordt ondersteund door zes overkoepelende thema’s: 1. Uitgekiende marketing van onze duurzame en gastvrije bestemming 2. Beter beleven en benutten van onze natuurlijke en culturele rijkdom 3. Evenwichtige spreiding en meer jaarrond bezoekers 4. Voortdurend vernieuwen 5. De mooiste kust als blijvende trekker 6. Zorgeloos de unieke plekken op het eiland vinden.

Zeeuwse Kustvisie en Omgevingsverordening Zeeland In 2016 is de Zeeuwse Kustvisie vastgesteld. Hoewel de Kustvisie met name een ruimtelijk kader biedt voor hetgeen er achter de duinen gebeurt is zij ook kaderstellend voor het strand. De regels vanuit de Kustvisie zijn overgenomen in de Omgevingsverordening Zeeland. De functie van het strand Het strand, de duinen, dammen en dijken vormen samen de waterkeringszone en beschermen Zeeland en de buurprovincies tegen overstromingen. Het strand en de duinen vormen hiernaast het grootste aaneengesloten natuurgebied van Nederland. Het ervaren van de elementen en het vrije uitzicht op de horizon zijn grote kwaliteiten die gekoesterd mogen worden. Ook bieden ze volop ruimte aan recreatieve activiteiten, van uitwaaien op een leeg winters strand tot en met de zomerse hectiek van zwemmen, zonnebaden en water gerelateerde sporten. Het Zeeuwse strand biedt daarmee voor elk wat wils. Om deze kwaliteiten voor de toekomst te borgen, wordt ingezet op het garanderen van de waterveiligheid, het beschermen en versterken van de natuurlijke processen en het bieden van strandplezier voor inwoner en toerist. Waterveiligheid op orde Toenemende zeespiegelstijging en bodemdaling vragen om voortdurende waakzaamheid bij de hoogwaterbescherming. Voortdurend onderhoud is noodzakelijk.

Om de waterveiligheid te blijven garanderen en om mee te groeien met de zeespiegelstijging wordt regelmatig zand aan de kust toegevoegd. Dit gebeurt in de vorm van onderwatersuppleties en strandsuppleties. Hiernaast is door Rijkswaterstaat en Waterschap Scheldestromen beleid en regelgeving vastgesteld met uitgangspunten voor medegebruik van de waterkering. Hierbij gelden in ieder geval de volgende voorwaarden: - Strandbebouwing mag geen gevaar zijn voor de stabiliteit van de waterkering en moet in stormcondities uiteen kunnen vallen; - Jaarrond aanwezige strandbebouwing moet een minimale vloerhoogte aanhouden om een efficiënte uitvoering van suppleties mogelijk te maken. Jaarrond aanwezige strandbebouwing moet een minimale vloerhoogte aanhouden om doorstuiving te optimaliseren. Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 8

Zonering In de Zeeuwse Kustvisie en de Omgevingsverordening Zeeland wordt onderscheid gemaakt tussen recreatiestranden en natuurstranden. De Omgevingsverordening is leidend ten aanzien van de zonering van het strand. Binnen deze marges heeft de gemeente de mogelijkheid om lokale inkleuring te geven en strengere regels te stellen. In de Zeeuwse Kustvisie zijn met betrekking tot de twee typen stranden de volgende omschrijvingen opgenomen, in de Omgevingsverordening is geen specifieke definitie opgenomen maar wordt wel onderscheid gemaakt tussen de twee typen stranden. Met name de regels ten aanzien van strandbebouwing verschillen van elkaar. • Natuurstranden (dynamisch beheerde stranden): Natuurstranden zijn stranden die door Rijkswaterstaat en het Waterschap zijn aangewezen voor dynamisch kustbeheer. Stranden met dynamisch kustbeheer bieden zee en wind de ruimte om zand optimaal te laten verstuiven. Op deze ongerepte stranden kunnen strand en duin op een natuurlijke wijze meegroeien met de zeespiegel, waarmee ze een bijdrage leveren aan de waterveiligheid er een symbiose ontstaat met en versterking van de natuurlijke en landschappelijke waarden van de aangrenzende natuurgebieden.

De sporadisch aanwezige bebouwing op dynamisch beheerde stranden (jaarrond strandpaviljoens en seizoensgebonden dagcabines) kan gehandhaafd blijven, omdat deze een belangrijke uitvalbasis vormen om de natuurkwaliteiten van de kust te beleven. • Recreatiestranden (niet-dynamisch beheerde stranden) De dagrecreatieve aantrekkingskracht van de kust concentreert zich vooral op de niet-dynamisch beheerde recreatiestranden. De bestaande voorzieningen op deze stranden voorzien in een belangrijke vraag vanuit de inwoner en toerist en vormen een symbiose met de achterliggende badplaatsen en verblijfsrecreatieve terreinen. Om de balans van de kwaliteiten van het strand te behouden is extra recreatieve strandbebouwing niet toegestaan. Ook op recreatiestranden is aandacht voor natuur- en landschapswaarden aan de orde. Strandbebouwing In de instructieregels voor gemeenten van de Zeeuwse Omgevingsverordening (artikel 5.15 strandzonering) zijn de volgende regels opgenomen met betrekking tot bebouwing op het strand. 1. Een omgevingsplan laat geen nieuwvestiging of uitbreiding van bebouwing toe op een natuurstrand of recreatiestrand. 2. In afwijking van het eerste lid is verplaatsing van bestaande recreatieve bebouwing mogelijk, als: a. er sprake is van verplaatsing vanaf een natuurstrand naar een recreatiestrand; b. er sprake is van verplaatsing binnen een recreatiestrand; of c.

er sprake is van verplaatsing binnen een natuurstrand, en in de motivering bij het omgevingsplan aannemelijk wordt gemaakt dat de omgevingskwaliteit zich daartegen niet verzet en dit niet leidt tot een verminderde doorstuiving van zand. 3. Op een natuurstrand bedraagt de oppervlakte van een strandpaviljoen ten hoogste 600 m2 en van een dagcabine 5 m2.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 9

4. Op een recreatiestrand bedraagt de oppervlakte van een strandpaviljoen ten hoogste 1.000 m2 en van een dagcabine 5 m2 . 5. Voor een slaaphuisje op een recreatiestrand gelden de volgende voorwaarden: a. de totale oppervlakte bedraagt maximaal 40 m2, waarvan maximaal 25 m2 inpandig; b. de hoogte bedraagt maximaal 4,5 meter, waarvan tot maximaal 50 cm mag worden afgeweken als in de motivering bij het omgevingsplan aannemelijk wordt gemaakt dat het slaaphuisje voldoet aan actuele duurzaamheidseisen; c. de oppervlakte van een verdieping bedraagt maximaal 50% van de inpandige gebruiksruimte. 6. Het eerste, derde, vierde en vijfde lid zijn niet van toepassing, als: a. op het tijdstip van inwerkingtreding van deze verordening de nieuwvestiging of uitbreiding van recreatieve bebouwing al is toegelaten in het omgevingsplan; en b. de afwijking van de regels van deze verordening niet wordt vergroot. 7. Het eerste lid is niet van toepassing op: a. reddingsbrigadegebouwen; en b. bouwwerken van openbaar belang, voor zover deze bouwwerken niet buiten een natuur- of recreatiestrand kunnen worden gebouwd, waarbij als bouwwerk van openbaar belang in ieder geval worden aangemerkt bouwwerken voor: i. telecommunicatievoorzieningen en hulpverleningsdiensten; en ii.

opsporing, winning, opslag en transport van olie, gas en water, transport van elektriciteit en kleinschalige opwekking van elektriciteit met een windturbine; en iii. waterbeheer en natuurbeheer. Strandovergangen als visitekaartje De kwaliteit en de inrichting van strandovergangen sluiten aan bij de kwaliteitskenmerken van de omgeving en de typologie van de stranden. Bij drukbezochte recreatiestranden met veel voorzieningen is het van belang dat de verbinding door de duinen of over de waterkering voor meerdere modaliteiten (fiets, voetganger) van goede kwaliteit is. Bij natuurstranden kan de toegang meer ingetogen worden vormgegeven omdat hier natuur- en landschappelijke waarden meer op de voorgrond staan en aspecten zoals stilte en duisternis van groot belang zijn. De bereikbaarheid van het strand voor hulpdiensten is in alle gevallen van belang.

Natura2000 beheerplannen Het gehele strand van Schouwen-Duiveland maakt onderdeel uit van Natura 2000-gebieden. Het strand behoort tot aan de voet van het buitenduin tot het Natura 2000-gebied Voordelta en aansluitend behoren de buitenduinen tot het Natura 2000-gebied Kop van Schouwen. Uitzondering daarop vormt het Verklikkerstrand: een deel daarvan valt binnen het Natura 2000-gebied Kop van Schouwen. Binnen deze Natura 2000-gebieden komen menselijke activiteiten voor. In de Natura 2000 beheerplannen voor deze gebieden is door het Rijk en de provincie Zeeland vastgelegd welke instandhoudingsmaatregelen nodig zijn en welke activiteiten op welke wijze mogelijk zijn. Deze Natura 2000-gebieden zijn aangewezen als Habitat- en Vogelrichtlijngebieden, waarop het Europese natuurbeschermingsbeleid van toepassing is. De instandhoudingsmaatregelen zoals vastgelegd in de beheerplannen zijn van toepassing op het strand. Hier heeft de gemeente

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 10

Schouwen-Duiveland dus rekening mee te houden, bijvoorbeeld bij het verlenen van vergunningen voor bouwen of activiteiten.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 11

2. Evaluatie voorgaande beleid Beleidsnota Zonering en Ontwikkelingskader strand 2012 en Cafetariamodel Er is behoefte aan nieuw strandbeleid. Op 22 mei 2012 heeft het college de ‘Beleidsnota Zonering en Ontwikkelingskader strand 2012’ vastgesteld. Op 22 november 2005 is het Cafetariamodel vastgesteld. In 2012 is deze herzien en is sindsdien in die vorm van toepassing. Beide beleidsstukken zijn toe aan een evaluatie of actualisatie. In de genoemde beleidsnota is per strandgedeelte aangegeven welke ontwikkelmogelijkheden er zijn er welke regels er per type strand gelden. Aan de hand van dit beleid zijn de afgelopen jaren vergunningen uitgegeven voor activiteiten en is de transitie gemaakt van seizoensgebonden paviljoens naar strandpaviljoens die jaarrond op het strand aanwezig zijn. Het beleid is aan vernieuwing toe om zo beter aan te sluiten op het veranderende strand, maar ook aangepaste regels voortvloeiend uit bijvoorbeeld provinciaal beleid. Vanuit het cafetariamodel heeft ongeveer de helft van de paviljoenhouders een kwaliteitsslag gemaakt. Paviljoenhouders kregen vanuit het cafetariamodel, in afwijking van het bestemmingsplan, de mogelijkheid om uit te breiden tot maximaal 750 m2. Gekoppeld hieraan dienden zij voorzieningen te treffen, bijvoorbeeld in de vorm van toiletvoorzieningen voor strandbezoekers.

Vanuit de gesprekken met paviljoenhouders is naar voren gekomen dat de regeling als complex en weinig stimulerend is ervaren om daadwerkelijk een kwaliteitsslag te maken. Ook vanuit de gemeente is de regeling als complex en ondoorzichtig ervaren. De regeling had meer weg van een wiskundig model dan van een daadwerkelijke stimuleringsmaatregel. Er is over de gehele linie weinig draagvlak voor het continueren of actualiseren van de regeling. Wel is er behoefte aan het behouden van de mogelijkheid voor uitbreiding. Hiervoor zou een nieuwe regeling in het leven moeten worden geroepen. In deze strandnota zijn hiervoor de uitgangspunten beschreven.

Agenda Toerisme Naast deze beleidsstukken is in 2017 een concept strandvisie 2017 – 2021 voorgelegd aan college en raad. Er is toen besloten om te wachten met herziening van het strandbeleid, omdat de Agenda Toerisme in voorbereiding was en wellicht tot nieuwe inzichten zou kunnen leiden. De Agenda Toerisme is in oktober 2018 vastgesteld en inmiddels eveneens toe aan een actualisatie. In vervolg hierop is voor het strand in 2019 de strategische top 10 strand opgesteld. Hierin staan de prioriteiten en projecten voor de toekomst benoemd. Keuze 1: Periodieke monitoring naar wensen van de gast is de basis voor strandbeleid en ontwikkeling. In 2020 is door HZ Kenniscentrum Kusttoerisme een specifiek strandonderzoek uitgevoerd. Daarnaast is een meerjarig onderzoeksprogramma in uitvoering waarin ook het strand een plaats heeft. Keuze 2: We staan geen volledig nieuwe bebouwing op het strand toe en zetten in op kwaliteitsverbetering van bestaande strandpaviljoens binnen de normen van de Zeeuwse Kustvisie. Recreatief nachtverblijf in paviljoens is uitgesloten. Een deel van de paviljoens heeft een kwaliteitsslag gemaakt. Om de kwaliteit verder te vergroten wordt in deze strandnota beschreven hoe hieraan invulling kan worden gegeven via de huurovereenkomsten en een alternatieve invulling voor het cafetariamodel. Keuze 3: We versterken de jaarrond natuurbeleving voor onze strandgasten.

Het stranden de strandnatuur nemen een belangrijke plaats in, in de marketing van ‘de Groen Blauwe Oase’.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 12

Strand- en overige ondernemers werken hierbij samen met natuur- en kustbeheerder Op het verklikkerstrand voeren we de Groene Strand Wimpel. Hier staat natuurbeleving voorop. (Nog) niet alle benoemde projecten zijn al uitgevoerd. Keuze 4: We versterken in alle 4 de seizoenen de beachfunbeleving voor onze strandgasten. Dit doen strandondernemers samen met overige ondernemers en sectoren. Slapen op natuurstrand gekoppeld aan evenementen is uitgesloten. Vanuit het ontwikkelkader zijn verschillende vergunningen uitgegeven, ontwikkeling van nieuwe activiteiten blijft echter achter. Er zijn geen overnachtingsmogelijkheden ontwikkeld op het strand. Keuze 5: We stimuleren duurzame bedrijfsvoering op het strand en laten deze transitie zien aan onze (strand)gasten. Een aantal paviljoens heeft serieus werk gemaakt van verduurzaming en mag ook al het GreenKey certificaat voeren. In deze strandnota geven we aan hoe we via de vernieuwing van huurovereenkomsten inzetten op verdere verduurzaming. Keuze 6: We versterken het onthaal van het Voordelta strand en van het strand naar de Kop van Schouwen. Strand, duinen en overgangen vormen een meer totale strand- en natuurbeleving Met name in Renesse zijn verschillende overgangen heringericht. Hierin kan echter nog een slag gemaakt worden, met name ten aanzien van toegankelijkheid.

Keuze 7: We zetten in op betere samenwerking rondom strand tussen ondernemers, gemeente, kustbeheerders, provincie, kustgemeenten en natuurorganisaties en binnen de strandrecreatiesector. Om onderlinge afstemming te optimaliseren heeft de gemeente Schouwen-Duiveland in 2022 een accounthouder strand aangesteld. Dit draagt bij aan een betere samenwerking. Keuze 8: We streven naar een blijvende kwaliteit van de strandbewaking. We hebben de kwaliteit van de strandbewaking laten monitoren door het NIVZ. De aanbevelingen die hieruit voortkomen krijgen hun plek binnen de strandnota. Keuze 9: De regelgeving op het gebied van kust en strand moet duurzamer en eenduidiger. We streven naar een één-loket functie voor het strand. De afgelopen jaren is er nog geen slag gemaakt in het vereenvoudigen van regelgeving. Dit krijgt een plek in deze strandnota. De één-loket functie is gerealiseerd door de aanstelling van de accounthouder strand. Keuze 10: We zetten in op een veilig en breed droog strand aan de Noordzee Het behouden en garanderen van een droog zandstrand staat onder druk en heeft de voortdurende aandacht van alle Zeeuwse kustgemeenten. We participeren in en werken samen binnen het Zeeuws Recreatief Zandfonds. Keuze 11: De stranden langs de Noordzee en de Deltawateren houden we op een goede basiskwaliteit op het gebied van schoon, heel en veilig.

We blijven ons inzetten op een hoge ranking in de schoonste stranden van Nederland. Het strandbeheer voldoet aan de hoge kwaliteitsnorm die vanuit het strandbestek hieraan gegeven is. Jaarlijks leidt dit ook tot een zeer hoge waardering in de schoonste strand rapportage.

Strandonderzoek 2020 In 2020 is een strandonderzoek uitgevoerd door het HZ Kenniscentrum Kustoerisme. De uitkomsten van dit onderzoek zijn samengevat in een rapport. Verderop in de analyse (De waarde van het strand voor Schouwen-Duiveland) komen de belangrijkste conclusies aan de orde. Vanuit het onderzoek

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 13

hebben de leden van de Werkgroep strand en het Platform Toerisme de volgende aanbevelingen gedaan: - Creëer een duurzaam dagje strand - Faciliteer informatievoorziening over het strand - Benut en promoot de strandapp - Verbeter de zichtbaarheid van de reddingsbrigade - Herzie de strandthema’s en strandvakken - Pas het voorzieningenniveau aan naar de vraag - Optimaliseer samenwerking Deze aanbevelingen krijgen een plek in deze strandnota.

Uitvoeringsprogramma strand 2019 Vanuit het uitvoeringsprogramma 2019 zijn een aantal acties benoemd, gekoppeld aan de thema’s strandveiligheid, fietsvoorzieningen en overige.

Strandveiligheid: Actiepunt 1: aanbrengen voorzieningen strandopgangen met Blauwe Vlag om zo de Blauwe Vlag te kunnen behouden. Deze voorzieningen zijn gerealiseerd, de gemeente voert nog steeds de Blauwe Vlag op hetzelfde aantal stranden. De aanbevelingen vanuit de jaarlijkse inspecties worden opgevolgd. Actiepunt 2: inhuren NIVZ ten behoeve van de verdere optimalisatie van de strandveiligheid Door het NIVZ is een scan uitgevoerd ten aanzien van de optimalisatie van de strandveiligheid en het aansturen van de SRB. Van hieruit is een visie op strandveiligheid opgesteld. Aanbevelingen vanuit deze visie krijgen plaats in deze strandnota. Actiepunt 3: optimalisatie en promotie Strandapp De strandapp is opgegaan in de landelijke strandapp (Strand Veilig) van Reddingsbrigade Nederland. Vanuit de gemeente participeren we hierin en hebben we concrete verbeterpunten aangedragen. De rol van de strandapp ten aanzien van informatievoorziening met betrekking tot strandveiligheid krijgt een plaats in deze strandnota.

Fiets- en voetgangersvoorzieningen Actiepunt 4: oplossen fietsknelpunt strandopgang Scharendijke Het knelpunt bij de strandopgang Scharendijke is aangepakt waardoor een meer overzichtelijke situatie is ontstaan. Actiepunt 5: verbeteren strandopgang Wilhelminahoeve Renesse De strandopgang is in samenwerking met camping Julianahoeve aangepakt en de fietsparkeerplaats is uitgebreid.

Overige Actiepunt 6: Optimaliseren bebording strandopgangen De borden bij iedere strandopgang zijn in samenwerking met Rijkswaterstaat en andere partners binnen de samenwerking Voordelta aangepakt en worden in de loop van 2024 vervangen.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 14

3. Trendanalyse Duurzaam reisgedrag De Nederlandse toeristische sector heeft zich in 2022 het koersdocument Op weg naar klimaatneutraal toerisme gecommitteerd. Om consumenten op een duurzame manier hun vakantie te laten doorbrengen is het van belang dat het aanbod hierop aangepast wordt. De meeste vakantiegangers zijn zich wel bewust van het belang hiervan maar hun keuzes worden hierdoor niet beïnvloedt. Factoren waarmee gedrag veranderd kan worden zijn geld en tijd. Sociale normen, bewustzijn en persoonlijke voorkeuren hebben nauwelijks effect op duurzaam reisgedrag. Omdat toerisme sterk aanbod gedreven is zal de hele toeristische keten van aanbieders (accommodaties, transport, vermaak) meer duurzaam moeten worden ingericht. Duurzame opties moeten standaard worden, maar daarbij is het van belang dat deze niet als specifiek duurzaam in de markt worden gezet, maar dat de focus ligt op comfort, gemak en plezier want dat is wat men van een vakantie verwacht. Ook de overheid heeft hierin een taak, bijvoorbeeld door het aanbieden van minder openbare parkeerplaatsen bij toeristische attracties en het verbeteren van de mogelijkheden voor openbaar vervoer. Voor het strand biedt dit ook kansen. Nergens anders zijn consumenten zich misschien meer bewust van de gevolgen van een veranderend klimaat en de noodzaak om meer duurzame keuzes te maken als op het strand.

Het is interessant te bezien hoe strandbezoekers geprikkeld kunnen worden duurzame keuzes te maken.

Arbeidsmarkt onder druk Nederland heeft te maken met een krappe arbeidsmarkt. Dit komt deels door vergrijzing en het hoge aantal deeltijdwerkers. Werkgevers moeten hierdoor meer doen aan goed werkgeverschap, de overheid meer aan training, onderwijs en de hoge lasten op arbeid. Ook de verblijfsrecreatieve sector en de horeca hebben last van het tekort aan personeel. Een nadelige ontwikkeling is dat het aantal gediplomeerde MBO-studenten met een opleiding in de gastvrijheidssector al enige jaren daalt. Veel banen in toerisme en horeca zijn in de coronaperiode verloren gegaan. Ook zijn veel banen seizoensgebonden, waardoor er minder vaste banen beschikbaar zijn. In combinatie met de relatief lage lonen en de beperkte doorgroeimogelijkheden is de sector minder in trek. De branchevereniging HISWA-RECRON is een landelijke arbeidsmarktcampagne gestart die meer mensen moet bewegen voor een carrière in de vrijetijdssector te kiezen.

De natuur als plek voor inspanning en ontspanning In de toegenomen hectiek van het bestaan is er een groeiende behoefte aan rust en ontspanning en meer aandacht voor gezondheid en duurzaamheid. In het algemeen zoekt de jeugd deze ontspanning in nieuwe belevingen (festivals, duurzame evenementen, ‘outdoor yoga’). Actieve senioren genieten vaker van een wandeling of fietstocht door de natuur. In beide gevallen wordt het buitengebied opgezocht, waar de beleving van de ‘natuur’ bijdraagt aan het gevoel van ontspanning en beleving. Het strand van Schouwen-Duiveland fungeert als plek om te ontspannen en actief bezig te zijn. Niet alleen voor verblijfs- of dagtoeristen vervult het strand deze functie. Juist ook voor onze inwoners is het strand een aangename plek voor inspanning en ontspanning.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 15

Het strand: jaarrond aantrekkelijk De stranden van Schouwen-Duiveland worden steeds actiever gebruikt. Er zijn steeds meer verschillende doelgroepen en die ook steeds vaker buiten het zomerseizoen gebruik maken van het strand. De recreatiedruk en het aantal activiteiten nemen daardoor toe. Zwemmen, surfen, zonnen, wandelen en genieten van een drankje, lunch of uitgebreide maaltijd op of aan het strand is daarbij belangrijk. Maar ook buiten het seizoen zien we meer bezoekers die ‘er even tussenuit willen’. Het strand is al lang niet meer een plek waarop het enkel in het zomerseizoen leeft. Ondernemers spelen hierop in, bijvoorbeeld door jaarrond openstelling van paviljoens.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 16

4. De waarde van het strand voor Schouwen-Duiveland Het belang van het strand voor onze gemeente is groot. Niet alleen vormt zij het meest gefotografeerde deel van onze gemeente. Ook de betekenis van het strand is groot. Niet alleen vanuit economisch perspectief, maar zeker ook voor de leefbaarheid van ons eiland. Het strand geeft ons eiland identiteit. Door strandbezoekers wordt het strand geroemd om de rust, de ruimte, de koppeling met natuur, de weidsheid. Het ontbreken van bebouwing, de mogelijkheden om met honden te wandelen en de bereikbaarheid scoren eveneens hoog.

Economische betekenis Onze kust is niet alleen voor bezoekers maar ook voor onze inwoners een plek waar men graag komt en vertoeft. Om uit te waaien tijdens een herfststorm, om te wandelen met familie, vrienden of de hond al dan niet gecombineerd met koffie en appelgebak of een lunch op een strandpaviljoen. Toeristisch gezien vormt het strand dé reden om een dag of een vakantie aan de kust door te brengen. Het strand vormt dan ook de motor onder één van de belangrijkste pijlers van onze economie: het toerisme. Een aanzienlijk deel van de bezoekers aan de kust typeert een vakantie als een strandvakantie. Het overgrote merendeel bezoekt het strand tijdens een verblijf minimaal één keer. Voor 83% van de strandbezoekers geldt de aanwezigheid van het strand als de belangrijkste reden voor een bezoek (vakantie of dagbezoek) aan Schouwen-Duiveland. Niet alleen voor toeristische bezoekers maar ook voor vaste gasten met een eigen accommodatie is de nabijheid van de kust zeer belangrijk bij de locatiekeuze van de accommodatie. 76% van de vaste gasten noemt het strand als de belangrijkste reden om een vaste jaar- of seizoensplaats of een tweede woning te nemen. In totaal telde Schouwen-Duiveland in 2022 5,7 miljoen overnachtingen (zo’n 25% van het Zeeuwse totaal).

In heel Zeeland verbleven zo’n 3 miljoen bezoekers, dus als we omgerekend 750.000 unieke bezoekers telden dan hoeven we niet uit te leggen hoe groot het belang van het strand is voor het verblijfsbezoek. Hoewel er over dagtoerisme weinig lokale cijfers beschikbaar zijn kan hier wel iets over gezegd worden. Zeeuwen ondernemen jaarlijks zo’n 68 miljoen vrijetijdsactiviteiten in Zeeland: gemiddeld drie activiteiten van minimaal 1 uur per week. Nederlanders uit andere provincies bezoeken Zeeland zo’n 7 miljoen keer voor een dagbezoek. Vanuit Duitsland worden zo’n 12,5 miljoen dagbezoeken aan Zeeland gebracht en vanuit België zo’n 4,3 miljoen. Buiten zijn is voor de eigen inwoners belangrijk: meer dan de helft van alle vrijetijdsactiviteiten van Zeeuwen in Zeeland bestaat uit wandelen, fietsen of ontspannen/recreëren in de openbare ruimte. In die laatstgenoemde categorie horen o.a. activiteiten als bezoek aan stranden en natuurgebieden. Ook vanuit andere provincies komen Nederlanders voor een dagje naar Zeeland om buiten te zijn, dit geldt voor 1 op de 3 dagbezoeken. Voor Duitsers is bezoek aan strand en duinen in 1 op de 3 gevallen de belangrijkste activiteit tijdens hun dagbezoek aan Zeeland. Belgen komen vaker voor het winkel- en horeca-aanbod een dagje naar Zeeland.

Van de toeristisch-recreatieve bestedingen in de kustgemeenten in Zeeland, is 60% direct gerelateerd aan het strand. Het strand is namelijk het primaire bezoekmotief of een belangrijk onderdeel van het verblijf. Vertaald in bestedingen en werkgelegenheid gaat dit voor de Zeeuwse kustgemeenten samen

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 17

om € 750-800 miljoen euro aan bestedingen en ongeveer 4.000 FTE (HZ Kenniscentrum Kusttoerisme, 2019). Door Kenniscentrum Kusttoerisme is becijferd wat het belang is van een de aanwezigheid van een voldoende droog zandstrand. Stranden waar geen droog zand meer is bij vloed, hebben een aanzienlijk effect op toerisme in Zeeland. Het toerisme in Zeeland zou zeker afnemen als de stranden helemaal niet meer gesuppleerd worden, maar de mate waarin is nauwelijks te voorspellen. Door het kenniscentrum is een voorzichtige schatting gemaakt: op het aantal overnachtingen heeft een slecht strand mogelijk een negatief effect van -22% tot -73%. Op het aantal dagbezoeken heeft dit mogelijk een negatief effect van -33% tot -61%

Waardering van het strand Vanuit het in 2020 in opdracht van de gemeente Schouwen-Duiveland en VSSK uitgevoerde strandonderzoek komt naar voren dat strandbezoekers over het algemeen positief zijn over hun bezoek aan het strand. De stranden zijn over het algemeen makkelijk bereikbaar en mensen ervaren een gevoel van veiligheid op het strand. Bezoekers komen er tot rust en er is voldoende aanbod van activiteiten en horeca. De eigen auto vormt het primaire vervoermiddel om het strand te bezoeken, zowel voor (dag)toeristen als voor inwoners. Verbeterpunten die genoemd worden zijn de bereikbaarheid voor mensen die rolstoelafhankelijk of slecht ter been zijn en de aanwezigheid van voldoende openbare toiletten. Ook de bereikbaarheid van de reddingsbrigade is benoemd als verbeterpunt. Evenementen op het strand, zoals de Straô, worden gewaardeerd en maken het strand onderscheidend. Bezoekers zouden op het strand ook willen leren over de zee, de duinen en de onderwaterwereld. Ten aanzien van de strandpaviljoens zien strandbezoekers graag meer streekproducten op de menukaart verschijnen. Strandbezoekers hechten daarnaast ook grote waarde aan het thema duurzaamheid.

Een meerderheid van de bezoekers zou graag een plasticverbod op het strand zien en men is van mening dat ondernemers op het strand een rol kunnen pakken in verduurzaming van het strand door middel van het aanbieden van duurzame alternatieven.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 18

Deel 2: Beleid

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 19

Overzichtskaart

Figuur 2: Overzichtskaart stranden en overgangen

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 20

1. Uitgangspunten Zonder strand geen Schouwen-Duiveland. Het Noordzeestrand vormt de goudgele rand aan de westkant van ons eiland. De kust en het strand zijn het fundament onder de identiteit van ons eiland voor zowel inwoners als toeristen. Daarbij is het strand de basis voor één van de belangrijkste economische pijlers van onze gemeente: het toerisme. Wat is het toekomstperspectief voor het strand? In dit eerste deel van het beleid omschrijven we onze visie op het strand en onze kust. Deze visie vormt onze ambitie voor de komende jaren en is de basis voor de uitwerking van de verschillende thema’s in het beleid. Na de beschrijving van onze visie op het strand vertalen we in de volgende hoofdstukken per thema hoe we hier concreet invulling aan willen geven. Per onderwerp omschrijven we wat we willen bereiken en hoe we dat gaan doen. Deze ‘hoe’ vormt ook de input voor de uitvoeringsagenda die een bijlage vormt bij het beleid. Deze uitvoeringsagenda wordt periodiek door het college herijkt. Achtereenvolgens komen de volgende thema’s aan bod. • Ruimtelijk kader: strandzonering • Kwaliteit en onderscheidend vermogen • Ruimtelijke ordening: strandbebouwing • Voorzieningen • Recreatie • Veiligheid en regelgeving • Beheer • Exploitatie

Onze visie op het strand Onze visie in een notendop: • De kust is en blijft onze belangrijkste trekpleister • Bij alles wat we doen streven we naar een strand van topkwaliteit. • Een droog en breed zandstrand is niet vanzelfsprekend, maar is wel ons streven • Schouwen-Duiveland wil een proefomgeving zijn voor praktisch onderzoek gericht op het beter vasthouden van zand of het laten aangroeien van de kust • We koesteren het weidse en onbebouwde karakter van onze kust • Ons strand is een plek waar je actief bezig kunt zijn en tot rust kunt komen • Ons strand kenmerkt zich door strandpaviljoens van hoge kwaliteit, waarbij strandondernemers koploper zijn als het gaat om duurzaam ondernemen • Strandovergangen naar recreatiestranden zijn van hoge kwaliteit en een deel hiervan is ook goed toegankelijk voor mindervaliden • Een strand van topkwaliteit vertaalt zich ook in het onderhoudsniveau van onze stranden en in de dienstverlening van de reddingsbrigade.

Het strand is onze grootste kwaliteit, daarom streven we bij alles wat we doen, samen met strandondernemers, met de reddingsbrigade, met de strandbeheerders, naar een strand van topkwaliteit. Deze kwaliteit staat echter onder druk. Kustdynamiek maakt dat het strandproduct van voorheen verandert. Dit brengt uitdagingen met zich mee.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 21

De kust is en blijft de trekker van Schouwen-Duiveland. Ook al biedt Schouwen-Duiveland veel meer dan het strand. Het is voor inwoners en bezoekers een van de voornaamste redenen om SchouwenDuiveland te bezoeken of er te gaan wonen. De kust geeft vorm en identiteit aan het landschap, de natuur, aan de eilanders en het eilandgevoel. De kust is en blijft onze belangrijkste trekpleister. Klimaatverandering en een stijgende zeespiegel maken dat we met andere ogen naar onze kust moeten kijken. Als gevolg van kustdynamiek staat het op breedte houden van het strand onder druk, een droog en breed zandstrand is niet vanzelfsprekend maar is wel ons streven. Met alleen periodieke strandsuppleties vanuit waterveiligheid hebben we geen garantie op een droog zandstrand waarop gerecreëerd en ondernomen kan worden. Ook vanuit economisch en recreatief oogpunt maken we ons hard voor voldoende droog zandstrand. Maar meer nog zetten we in op onderzoek om zand vast te houden. Schouwen-Duiveland wil een proefomgeving zijn door praktische onderzoeken te faciliteren waarmee zand vastgehouden kan worden of waarmee de kust aangroeit. Onze kust onderscheidt zich doordat er – ten opzichte van omliggende kustgebieden – weinig bebouwing is en dat ze een natuurlijk karakter heeft. Het karakter van deze weidse en onbebouwde kust koesteren we.

Ons strand loopt over in één van de grootste natuurgebieden van Zeeland: De kop van Schouwen met de Boswachterij Westenschouwen, de Zeepeduinen, de Meeuwenduinen en de Verklikkerduinen. De combinatie van natuur, duinen en overgangen zijn onderdeel van de totale strandbeleving en is een bron voor strand gerelateerde activiteiten: wandelen, hardlopen, paardrijden, mountainbiken of evenementen zoals de Zeeuwse kustmarathon. Ons strand is een plek waar je actief bezig kunt zijn of tot rust kunt komen. Dit is belangrijk voor zowel onze inwoners als onze bezoekers. Zeker waar deze combinatie in elkaar overloopt willen we dat overgangen een natuurlijk karakter hebben zodat het strand en de achterliggende (toegankelijke) natuur één geheel is. Waar de natuur niet toegankelijk is voor bezoekers vormt de eerste duinenrij een natuurlijke afscheiding. Waar er sprake van slufters is het van belang dat met oog op natuurbescherming de ontoegankelijkheid en kwetsbaarheid van natuur voor strandbezoekers duidelijk zichtbaar is. Op de recreatiestranden die zijn gelegen ter hoogte van de badplaatsen en verblijfsconcentraties kent ons strand een hoog voorzieningenniveau. Hier vind je strandpaviljoens van hoge kwaliteit. Dit uit zich onder andere in het feit dat de strandondernemers koplopers zijn als het gaat om duurzaam ondernemen.

Ondernemers werken onderling samen wat onder meer terugkomt in het gebruik van culinaire streekproducten en gezamenlijke openstelling in alle seizoenen. Het strandpaviljoen van de toekomst is niet langer een gebouw dat veilig op palen boven het strand, voor de waterkering, staat maar gaat op in het landschap waardoor deze volwaardig onderdeel van het landschap is. Idealiter zijn de paviljoens van de toekomst niet zozeer bestand tegen hoog water maar hebben zij ook een functie voor het beter vasthouden van zand. Om toekomstbestendig te kunnen bouwen is toekomstperspectief voor ondernemers meer dan ooit van belang. Ons strand is jaarrond aantrekkelijk en goed toegankelijk. Samen met strandondernemers faciliteren we op de recreatiestranden een hoog voorzieningenniveau. Overgangen naar de recreatiestranden zijn van hoge kwaliteit en deels ook goed toegankelijk voor mindervaliden. Op het strand bieden we faciliteiten voor verschillende doelgroepen. Een strand van topkwaliteit vertaalt zich ook in het niveau van ons strandbeheer en onze reddingsbrigade. Ook hier staat duurzaamheid voorop. We zetten in alles wat we doen in op een strand dat in al haar facetten het hoogste kwaliteitsniveau heeft.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 22

2. Ruimtelijk kader: strandzonering De weidsheid van onze kust en het natuurlijke karakter van het strand zijn belangrijke kernkwaliteiten. Het karakter van deze weidse en onbebouwde kust koesteren we. In dit deel schetsen we de ruimtelijke kaders van het strandbeleid die bepalend zijn voor het strandbeleid.

Zonering Wat willen we bereiken? Strandzonering vormt de ruimtelijke basis van het strandbeleid. Zonering geeft immers weer wat op welke locatie op het strand kan en mag. In belangrijke mate zijn de marges van wat er kan en mag vastgelegd in de Omgevingsverordening Zeeland die voortkomt uit de Zeeuwse Kustvisie. Hierin zijn de bovengrenzen vastgelegd, de gemeente kan binnen deze bovengrenzen lokale inkleuring geven. In de Zeeuwse Kustvisie en de Omgevingsverordening Zeeland wordt bij de zonering onderscheid gemaakt tussen recreatiestranden en natuurstranden. Deze zonering nemen we integraal over als uitgangspunt en vertalen we in het Omgevingsplan. Dit onderscheid is bepalend voor wat er op ieder strandgedeelte mag en kan. Op recreatiestranden onderscheiden we daarbij nog een tweede laag. We maken onderscheid in intensieve recreatiestranden en extensieve recreatiestranden. Dit onderscheid is gebaseerd op het bestaande gebruik en voorzieningenniveau en is bepalend voor het (toekomstige) voorzieningenniveau op de stranden (zie Onderscheidend vermogen op pagina 26 voor de specificatie van dit onderscheid).

Doel van de zonering in het strandbeleid is om, binnen deze marges, specifiek op recreatieve stranden per strandgedeelte ruimte te bieden aan een gedifferentieerd strandproduct waarop strandondernemers ruimte krijgen om hoogwaardige kwalitatieve voorzieningen te kunnen realiseren of exploiteren gericht op strandbeleving en gastheerschap. Op de natuurstranden kan eveneens gerecreëerd worden, maar is er meer ruimte voor de dynamiek en natuurlijke processen. Recreatieve voorzieningen zijn hier meer gericht op natuurbeleving. Op zowel de recreatiestranden als de natuurstranden kan er sprake zijn van specifieke regelgeving, bijvoorbeeld ten aanzien van naaktrecreatie, een hondenlosloopgebied of zone voor extreme sporten. Dit betreft echter geen ruimtelijk kader welke samenhangt met de strandzonering maar betreft specifieke regelgeving welke op een strandgedeelte van toepassing is. In hoofdstuk 7 Veiligheid en regelgeving zijn deze strandgedeelten specifiek benoemd. Het recreatiestrand is gelegen tussen de Oosterscheldekering tot 200 meter ten noorden van overgang De Rotonde (Westenschouwen) en tussen overgang Watergat en de Brouwersdam. Het natuurstrand is gelegen tussen (200 meter ten noorden van) overgang de Rotonde (Westenschouwen) en overgang Watergat. Zie Figuur 3 op pagina 25 voor de exacte ligging van de strandzonering.

Afhankelijk van het bestaande voorzieningenniveau delen we het recreatiestrand in als intensief of extensief recreatiestrand (per overgang, van Westenschouwen tot Brouwersdam).

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 23

Recreatiestrand intensief Rotonde Wilhelminahoeve Jan van Renesseweg Kijkduin Brouwersdam 1

Recreatiestrand extensief De Punt Watergat1 Scholderlaan Laône ’t Klokje Ellemeet Scharendijke Brouwersdam 22

Natuurstrand Speelduin Domeinen 1 tot en met 4 ’t Oude Vuur Vuurtorenpad Middenpad Verklikkerpad Duinhoevepad

Hoe gaan we dat doen? • •

1 2

We passen de eerste laag van de aangepaste strandzonering toe en verwerken deze in het Omgevingsplan (onderscheid natuurstrand en recreatiestrand) in lijn met de Zeeuwse Kustvisie. De tweede laag (onderscheid intensief en extensief recreatiestrand) is leidend bij de voorzieningen (zie voorzieningen) en bebouwing (zie ruimtelijke ordening: strandbebouwing).

Rekening houdend met natuur Geen strand aanwezig, indien strand dan extensief afhankelijk van dynamiek. Vooralsnog niet van toepassing.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 24

Paviljoen De Buurman

Paviljoen De Zwaluw

Figuur 3: Strandzonering met begrenzing natuurstrand (groen) en recreatiestrand (paars) in overeenstemming met de Provinciale Omgevingsverordening inclusief ligging strandpaviljoens nabij de overgangsranden

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 25

3. Kwaliteit en onderscheidend vermogen De kust en ons strand zijn en blijven onze belangrijkste trekpleister. Daarom streven we bij alles wat we doen, samen met strandondernemers, met de reddingsbrigade, met de strandbeheerders, naar een strand van topkwaliteit. De keurmerken die we op ons strand mogen hebben benadrukken dit.

Onderscheidend vermogen Wat willen we bereiken? Onze stranden zijn uniek in Nederland. Gelegen tussen de Oosterscheldekering en de Brouwersdam kennen we intensief gebruikte recreatiestranden en stranden waar de natuur prevaleert. Het aaneengesloten natuurgebied waar duindynamiek volop de ruimte krijgt is één van onze belangrijkste trekkers. Kilometerslang kunnen strandbezoekers hier genieten op een nagenoeg leeg strand. Het unieke karakter van ons strand willen we behouden en versterken. Dit is van belang voor de leefbaarheid van het eiland en voor de lokale economie. De stranden zijn belangrijk voor de biodiversiteit in ons land en in onze gemeente; er leven unieke planten en dieren. Op natuurstranden wordt extra ruimte geboden om bijzondere natuurwaarden te beschermen en te versterken. Dit geldt bijvoorbeeld voor het Verklikkerstrand, waar zeehonden en diverse vogelsoorten voedsel vinden, rusten en hun jongen grootbrengen. Hieraan gekoppeld vinden educatieve activiteiten plaats en worden bewoners en bezoekers voorzien van informatie om hen op gepaste wijze te laten genieten van unieke natuurervaringen. Ter hoogte van Westenschouwen en Renesse (tot aan de Brouwersdam) zijn onze recreatiestranden gelegen met een hoog voorzieningenniveau.

Deze intensieve recreatiestranden zijn echte familiestranden met elk een eigen karakter, daaromheen liggen recreatiestranden met een meer extensief karakter. Bij alles wat we doen streven we naar een strand van topkwaliteit. Daarom leggen we per strandtype vast wat het beoogde kwaliteits- en voorzieningenniveau is. Recreatiestrand intensief Locatie: Minimaal voorzieningenniveau:

Overgang: Onderhoudsniveau:

Toegankelijkheid:

Recreatiestrand extensief Locatie:

Hoogste kwaliteits- en voorzieningenniveau Gelegen nabij parkeer- of verblijfsconcentratie Openbare toiletten zowel op het strand als binnendijks, stranddouche, watertappunt, zonnebrandpaal, minimaal 1 strandpaviljoen aanwezig, reddingspost aanwezig, verhuur van strandmeubilair, speelvoorzieningen aanwezig, ondergrondse afvalinzameling Voorzien van hellingbaan (bij vervanging), verlichting toegestaan Hoog, minimale strandbreedte 40 meter droog zandstrand over een lengte van 300 meter (streefbreedte), prioritair suppletiestrand Minimaal 1 overgang binnen dit strandtype voldoet aan eisen voor integrale toegankelijkheid Hoog kwaliteits- en voorzieningenniveau Nabij parkeergelegenheid voor fietsen en/ of auto’s en/of halte bereikbaar via het transferium

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 26

Minimaal voorzieningenniveau:

Overgang: Onderhoudsniveau: Toegankelijkheid:

Natuurstrand Locatie: Minimaal voorzieningenniveau: Overgang: Onderhoudsniveau:

Openbare toiletten op het strand óf binnendijks (afhankelijk van locatie), stranddouche, watertappunt, ondergrondse afvalinzameling Trap of hellingbaan Hoog, minimale strandbreedte 25 meter droog zandstrand over een lengte van 300 meter (streefbreedte). Minimaal 1 overgang binnen dit strandtype voldoet aan eisen voor integrale toegankelijkheid Gemiddeld kwaliteits- en voorzieningenniveau aansluitend bij natuurwaarden Nabij parkeergelegenheid voor fietsen Ondergrondse afvalinzameling Natuurlijk ingericht, niet persé verhard. Overgang donker Dynamisch kust- en strandbeheer

Hoe gaan we dat doen? • •

Bij ons streven naar een strand van topkwaliteit maken we onderscheid tussen intensieve en extensieve recreatiestranden en natuurstranden (zie tabel op pagina 23). We leggen per strandtype het beoogde kwaliteitsniveau vast en geven hier invulling aan bij het realiseren van openbare voorzieningen, de aanpak van overgangen en het uitvoeren van onderhoud.

Thematisering in de openbare ruimte Wat willen we bereiken? Recreatiestranden en natuurstranden onderscheiden zich sterk van elkaar. Op natuurstranden ligt de focus op bescherming en instandhouding van bijzondere en kwetsbare soorten en dynamiek van zee, zand en duin. Deze stranden zijn toegankelijk voor strandbezoekers, maar het voorzieningenniveau is er laag. Voorzieningen en activiteiten die hier worden georganiseerd, zoals natuurexcursies, dienen versterkend te zijn voor de omgeving (gericht op natuurbeleving). Op recreatiestranden ligt de focus op recreatie, uiteraard met waardering voor de natuur. Ieder recreatiestrand is gericht op een brede doelgroep, het voorzieningenniveau is afhankelijk van het strandtype maar wordt ook mede bepaald door de strandondernemer die op het betreffende strandgedeelte actief is. Hierdoor heeft ieder strand een eigen karakter. Door dit karakter of thema kan een strand zich specifieker op een bepaalde doelgroep richten. Een strandgedeelte kan zich onderscheiden en daardoor een bepaald karakter of thema krijgen door het aanbieden van speel- of sportmogelijkheden, door het aanbieden van wellnessfaciliteiten, door te focussen op toegankelijkheid of door verder te verduurzamen.

Het is in eerste instantie aan strandondernemers om in samenwerking met de gemeente het karakter van het strand door te vertalen in voorzieningen in het paviljoen en op het strand (bijvoorbeeld het type speelvoorziening).

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 27

Hoe gaan we dat doen? • •

Het thematiseren van specifieke stranddelen is primair aan de ondernemer, in afstemming met de gemeente. Het thematiseren van een strandgedeelte is afhankelijk van het strandtype.

Keurmerken Wat willen we bereiken? Op onze stranden mogen we verschillende keurmerken voeren: Blauwe Vlag, Green Destinations en Quality Coast. Deze keurmerken willen we behouden. Maar niet alleen zetten we in op behoud, we willen deze ook meer inhoud geven, zodat Schouwen-Duiveland zich als duurzame kustbestemming ook mee kan onderscheiden. De keurmerken benadrukken dat ons strand van topkwaliteit is. Op een deel van ons strand voeren we de Groene Strand Wimpel. Met name natuurstranden lenen zich om deze wimpel te kunnen voeren. Op deze stranden ligt bij strandbeheer en bij strandondernemers de nadruk meer dan elders op natuur, duurzaamheid en natuurinclusief ondernemerschap. Uitbreiding van het aantal stranden waar de Groene Strand Wimpel mag worden gevoerd gebeurt altijd in samenwerking met paviljoenhouders op het betreffende strandgedeelte. We streven niet per se naar uitbreiding van het aantal stranden met een Groene Strand Wimpel, dit doet echter niks af aan onze ambities op het gebied van duurzaamheid in relatie tot het strand. Hoe gaan we dat doen? • •

•

•

We monitoren door middel van keurmerken de kwaliteit van ons strand. We willen de keurmerken behouden. Uitvoering is hierop gericht. Het behouden van een keurmerk is echter geen doel op zich, maar is een middel om continu te werken aan de kwaliteit van onze stranden. Steeds strengere eisen kunnen tot een heroverweging van de wenselijkheid van het behoud van het betreffende keurmerk leiden. We dragen de keurmerken actiever uit zodat consumenten weten waar een keurmerk voor staat. We monitoren de bekendheid van keurmerken en de waarde die mensen hieraan toekennen. Deze resultaten nemen we mee bij de overweging om (bepaalde) keurmerken wel of niet te willen behouden. Uitbreiding van het aantal stranden waarop de Groene Strand Wimpel mag worden gevoerd gebeurt altijd in samenwerking met de paviljoenhouder op het betreffende strandgedeelte.

Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Als gevolg van steeds regelmatiger voorkomende stormen en een stijgende zeespiegel staat onze kust onder druk. Duurzaamheid is daarom meer dan ooit een belangrijk thema op het strand. Het behoud van het strand is immers van fundamenteel belang voor leefbaarheid van het eiland voor onze inwoners en voor de toekomstbestendigheid van het toerisme op Schouwen-Duiveland. Gekoppeld aan het keurmerk Green Destinations geven we bij alles wat we op het strand doen als gemeente uiting aan duurzaamheid. Bij investeringen, aanbestedingen en strandbeheer vormt duurzaamheid een belangrijke factor.

Blijven werken aan een strand van topkwaliteit - Strandbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Pagina 28

Ook samen met strandondernemers zetten we specifiek in op duurzaamheid. Een aantal strandpaviljoens mag als uiting van duurzaam ondernemerschap al het GreenKey certificaat voeren. Dit certificaat gaat gelden als vertrekpunt voor kwaliteitsborging in relatie tot de vernieuwing van de huurovereenkomsten die we met paviljoenhouders hebben (zie kwaliteit onder het thema voorzieningen). Hoe gaan we dat doen? • • •