1193261 Programmabegroting 2025 - 2028
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2025 - 2028
2
Inhoudsopgave PROGRAMMABEGROTING 2025 - 2028 .................................................................................................................. 1 INHOUDSOPGAVE .................................................................................................................................................. 3 AANBIEDINGSBRIEF ................................................................................................................................................ 6 PROGRAMMA 1 WERKEN ....................................................................................................................................... 8 SUB-PROGRAMMA 1.1 ECONOMIE STERK WATER GERELATEERD ............................................................................................. 10 SUB-PROGRAMMA 1.2 INNOVATIEVE LANDBOUW, TUINBOUW, VISSERIJ EN AQUACULTUUR ......................................................... 17 SUB-PROGRAMMA 1.3 FLORERENDE KLEINSCHALIGE BEDRIJVIGHEID ....................................................................................... 24 SUB-PROGRAMMA 1.4 ARBEIDSMARKT IN BALANS .............................................................................................................. 32 PROGRAMMA 2 WONEN ......................................................................................................................................
38 SUB-PROGRAMMA 2.1 GOED EN REALISTISCH VOORZIENINGENNIVEAU .................................................................................... 41 SUB-PROGRAMMA 2.2 WONEN NAAR WENS ...................................................................................................................... 52 SUB-PROGRAMMA 2.3 LEEFBARE KERNEN MET BETROKKEN INWONERS ................................................................................... 69 SUB-PROGRAMMA 2.4 GOED EN BETAALBAAR AANBOD ZORG EN WELZIJN ............................................................................... 74 PROGRAMMA 3 VERBLIJVEN ................................................................................................................................ 90 SUB-PROGRAMMA 3.1 SCHOUWEN-DUIVELAND VAKANTIE-EILAND ........................................................................................ 92 SUB-PROGRAMMA 3.4 ACTIVITEITEN AAN HET WATER ....................................................................................................... 102 PROGRAMMA 4 BESTUUR EN BURGERZAKEN .....................................................................................................105 OVERZICHT VAN DE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ........................................................................................109
3
OVERZICHT VAN DE KOSTEN VAN OVERHEAD .....................................................................................................113 VENNOOTSCHAPSBELASTING ..............................................................................................................................115 ONVOORZIEN ......................................................................................................................................................116 PARAGRAFEN ......................................................................................................................................................117 PARAGRAAF 1 LOKALE HEFFINGEN .................................................................................................................................. 118 PARAGRAAF 2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ............................................................................................ 133 PARAGRAAF 3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .............................................................................................................. 145 PARAGRAAF 4 FINANCIERING .........................................................................................................................................
163 PARAGRAAF 5 BEDRIJFSVOERING .................................................................................................................................... 167 PARAGRAAF 6 VERBONDEN PARTIJEN .............................................................................................................................. 176 PARAGRAAF 7 GRONDBELEID ......................................................................................................................................... 204 PARAGRAAF 8 DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING ................................................................................................................ 218 PARAGRAAF 9 SOCIAAL DOMEIN .................................................................................................................................... 224 PARAGRAAF 10 STADS- EN DORPSVISIES .......................................................................................................................... 226 Financieel overzicht Masterplannen stads- en dorpsvisies ................................................................................. 241 PARAGRAAF 11 WET OPEN OVERHEID .............................................................................................................................
255 FINANCIËLE BEGROTING ......................................................................................................................................256 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN DE TOELICHTING ....................................................................................................... 257 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................................................. 258 TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ...................................................................................................... 261 4
Overzicht vervangingsinvesteringen 2025-2028 ................................................................................................. 266 Overzicht incidentele lasten en baten ................................................................................................................. 267 Overzicht structurele mutaties reserves .............................................................................................................. 270 UITEENZETTING VAN DE FINANCIËLE POSITIE EN DE TOELICHTING ........................................................................................... 272 Uiteenzetting van de financiële positie ............................................................................................................... 273 Te honoreren prioriteiten 2025-2028 .................................................................................................................. 279 Nog niet te honoreren prioriteiten ...................................................................................................................... 290 Overzicht verloop van de reserves ...................................................................................................................... 291 Overzicht verloop van de voorzieningen .............................................................................................................
293 Geprognosticeerde meerjarige balans 2025-2028 .............................................................................................. 296 EMU-saldo ........................................................................................................................................................... 299 BIJLAGEN ................................................................................................................................................................... 300 Activiteiten die in 2024 worden afgerond ........................................................................................................... 301 Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld ............................................................................................. 302 Verdelingsprincipe taakvelden ............................................................................................................................ 306 Kerngegevens ...................................................................................................................................................... 312 Reeds lopende uitbreidingsinvesteringen 2024-2028 ......................................................................................... 315
5
Aanbiedingsbrief Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2025-2028 aan. Kernboodschap In deze programmabegroting gaan wij uit van een reëel meerjarenperspectief. Hierin zijn alle relevante ontwikkelingen en gevolgen van beleidskeuzes vanuit het Rijk verwerkt. Ook de door uw raad vastgestelde kaders zijn meegenomen. Voor 2025 kunnen wij u een structureel sluitende begroting aanbieden. Vanaf 2026 verandert dit beeld. In dat jaar is de begroting door incidentele effecten per saldo nog positief, maar structureel niet meer. Met de prioriteiten die wij u voorstellen te honoreren volgen wij uw lijn om eerst af te maken waar we aan begonnen zijn. Echter zien wij dat hier de kosten van stijgen. Vanaf 2027 leidt dit tot een begroting met een negatief saldo. Hiervoor nemen we op dit moment nog geen dekkingsvoorstel op. Er is nog veel onzekerheid over de toekomstige financiële ontwikkelingen, zeker als het gaat over beleid van de Rijksoverheid. Met de eventuele inzet van het dividend van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) na 2026 hebben we tijd om de ontwikkelingen vanuit het Rijk af te wachten en goed te volgen. Daarnaast onderzoeken we het komend jaar of de rijksbijdragen voldoende zijn voor uitvoering van onze wettelijke taken. Ook gaan we op zoek naar mogelijkheden om onze structurele lasten te verlagen en onze inkomsten te verhogen.
Dynamische context In het sociaal domein zien we de uitdaging om met een veranderende wet- en regelgeving en schaarse middelen te doen wat nodig is. De vraag van de inwoners naar zorg neemt verder toe. Tegelijkertijd willen we als gemeente meer aan de voorkant komen. We werken deze opgave komend jaar uit in het beleidskader breed sociaal domein, waarmee we u onze keuzes en prioriteiten voor de komende jaren voorleggen. In het ruimtelijke domein zijn we aan de slag met verschillende grote opgaven. Allereerst de woonopgave. We zijn, samen met woningbouwcorporatie Zeeuwland en ontwikkelaars, op verschillende locaties aan de slag met het realiseren van woningen voor verschillende doelgroepen. Ook volgend jaar brengen we weer projecten tot realisatie. Een belangrijke randvoorwaarde voor wonen en bedrijvigheid is de stroomvoorziening op ons eiland. Samen met Tennet en Stedin zijn we bezig met de realisatie van een 150 KV station ten zuiden van Zierikzee. Voor de opgaven aan de noordkant van Zierikzee hebben we een concept-gebiedsvisie gemaakt en zijn we een participatietraject gestart. De nog vast te stellen gebiedsvisie geeft een ruimtelijk kader voor de uitvoering van opgaven op het terrein van wonen, mobiliteit, sport en voorzieningen. Verder geven we komend jaar een vervolg aan de uitwerking van de 6
Omgevingsvisie Schouwen-Duiveland, het Omgevingsplan Schouwen-Duiveland, de uitvoering van de stads- en dorpsvisies en het spoorboekje milieu en duurzaamheid.
Ook het groenonderhoud en de civiele infrastructuur staan hoog op de agenda, evenals openbare orde en veiligheid. Hier is aandacht voor de veilige samenleving, voor de toenemende ‘juridisering’ en voor ondermijning. Onze organisatie kampt met de gevolgen van de krappe arbeidsmarkt, waardoor de realisatiekracht onder druk staat. Met de doorontwikkeling van de organisatie op wendbaarheid, slagvaardigheid, vakmanschap, sterke dienstverlening en goed werkgeverschap, gaan we, samen met uw raad en onze inwoners, de opgaven voor ons eiland aan. Tot slot Met deze begroting kunnen we blijven investeren in onze samenleving. Met het raadsakkoord heeft u de uitgangspunten voor de raadsperiode 2022–2026 benoemd. Aan de hand van het coalitieakkoord maken we af waar we aan zijn begonnen. Samen houden we koers! Wij wensen u voor de komende periode gezondheid en kracht toe, mede in het besef dat velen van u elkaar en ons college wijsheid en Gods zegen toewensen. Zierikzee, 24 september 2024
burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland,
mr. S.J.A. Bronsveld
J. Chr. van der Hoek MBA
gemeentesecretaris
burgemeester
7
Programma 1 Werken WAT HOUDT HET PROGRAMMA IN? Werk is een belangrijke factor voor onze inwoners bij het participeren in onze lokale samenleving. Om lokaal werk te realiseren is economische ontwikkeling nodig. De gemeente wordt omringd en doorsneden door water; dat water is de motor achter vele innovaties, economische ontwikkelingen en kansen die hieruit voortkomen. We noemen dit watereconomie. We profileren ons bewust hiermee. Het behoud van kwaliteit en diversiteit staan hierbij centraal. Vooral dankzij het water is Schouwen-Duiveland een 'vakantie-eiland'. Maar water heeft ons meer te bieden. Slimme en innovatieve concepten in de combinatie van land en water maken nieuwe economische ontwikkelingen mogelijk op het gebied van onder meer aquacultuur, landbouw, visserij, energie, zorg en kennisontwikkeling op het gebied van water. Dit draagt bij aan een vitale economie die weer een positieve factor voor het behoud van lokaal werk, zowel voor bestaande als nieuwe werkgelegenheid. Belangrijk voor onze ondernemers en inwoners.
IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? •
Nota Strandbeleid (2024, nog door de raad vast te stellen)
•
Horecavisie 2018
•
Detailhandel Structuurvisie (2014)
•
Watersportvisie (2009)
•
Structuurvisie en Gebiedsvisie Brouwersdam (2012)
•
Nota Recreatiebeleid (2023)
•
Notitie Recreatief Nachtverblijf Noordzeestrand (2016)
•
Agenda Toerisme 2018–2026
•
Nota Recreatiebeleid (2023)
•
Energieagenda 2018–2023
•
Waterplan Schouwen-Duiveland 2007
•
Beleidsmodules 'Luchtkwaliteit' en 'Geluid en stilte' (2008), 'Licht en duisternis', 'Energie en klimaat', 'Externe veiligheid' en 'Bedrijven en milieuzonering' (2009), 'Bodem' (2010)
•
Regionale Energiestrategie (2020)
•
Transitievisie Warmte Schouwen-Duiveland en Regionale Structuur Warmte Zeeland (2021)
•
Integrale laadvisie Schouwen-Duiveland Elektrisch (2022) 8
•
Klimaatadaptatiestrategie Zeeland 2021 - 2026
•
Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022–2025
•
Hoofdlijnen uitvoering Participatiewet voor de komende jaren (2019)
•
Startnotitie Vitale Arbeidsmarkt Schouwen-Duiveland (2019)
•
Strategische koers de Zuidhoek - positionering binnen de Participatiewet (2019)
•
Structuurvisie Buitengebied in beweging (2009)
•
Nota Grondbeleid 2018
•
Bedrijventerreinprogramma 2016-2025
•
Beleid hogere waarden wegverkeerslawaai 2015
•
Beleidsplan Archeologie Schouwen-Duiveland (2008)
9
Sub-Programma 1.1 Economie sterk water gerelateerd WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Watergebonden bedrijvigheid is, naast recreatie, een belangrijke pijler van de Schouwen-Duivelandse economie. Dit sub-programma gaat over sterk water gerelateerde economische onderdelen, zoals visserij, watergebonden bedrijvigheid en energie.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator Functiemenging (verhouding banen en woningen –bij 50% evenveel banen als woningen)
Eenheid
Bron
Waarde
%
LISA
50,1
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.1. We versterken de watereconomie. Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
We participeren actief in de projecten Getijdecentrale/doorlaat Brouwersdam
•
We benutten de potentie van de verbeterde waterkwaliteit en begeleiden via het Bestuurlijk Overleg Grevelingen de uitvoering van het Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020-2030
•
We bewaken de uitvoering van een nulmeting van de effecten van de doorlaat Grevelingen
•
We zetten in op het meervoudig gebruik (tijdsvensters) van het rond om ons liggende water en maken gebruik van de sublieme waterkwaliteit (1.1.1.2)
•
We zetten ons maximaal in voor uitgifte door het ministerie van LNV van 35 hectare oestergronden aan de Grevelingen vissers (1.1.1.4)
10
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.1.3. We bepalen een zoeklocatie voor een water gerelateerd bedrijventerrein Omschrijving (toelichting) Het onderzoek naar de marktkansen en de locatiescan voor de ontwikkeling van een watergerelateerd bedrijventerrein voor aquacultuur en zilte teelten is gereed. De besluitvorming in de gemeenteraad over het verder gaan met een watergerelateerd bedrijventerrein vindt eind 2024 / begin 2025 plaats. Bij een besluit om verder te gaan met deze ontwikkeling is de volgende stap om een haalbaarheidsonderzoek (ruimtelijk, financieel, maatschappelijk) uit te voeren. Planning 2025 Voorbereiding,2026 Ontwerp,2027 Realisatie,2028 Nazorg
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.6. We realiseren een energieneutraal Schouwen-Duiveland. Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Energiezuiniger openbare verlichting (versneld verLEDden).
•
Energiebesparing gemeentelijke gebouwen.
•
Deelname aan het Zeeuws Klimaat Fonds.
•
We dragen zorg voor een goede ontsluiting van de informatie en ondersteuning voor inwoners en ondernemers die energiebesparende maatregelen willen treffen of zelf energie willen opwekken (1.1.6.2).
•
We zetten in op meer kansen voor duurzame opwek, energieopslag en innovatie (1.1.6.3).
•
We blijven elektrisch rijden stimuleren door samen met de markt extra laadinfrastructuur te realiseren en bij kleinschalige mobiliteitsprojecten elektrisch vervoer te faciliteren (1.1.6.4).
•
We realiseren een toekomstbestendig energienetwerk (1.1.6.5).
11
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.6.7. We voeren de Energie-Agenda en de Regionale Energie Strategie uit Omschrijving (toelichting) De gemeente heeft als doel om in 2040 energieneutraal te zijn. Om deze ambitie te bereiken stellen we iedere 5 jaar een energieagenda met projecten en maatregelen op. Inmiddels hebben we een tweede energieagenda voor de jaren 2025-20230 opgesteld voor de thema's: energiebesparing, duurzame energieopwekking, warmtetransitie en duurzame mobiliteit. De uitvoering van de energieagenda is een structurele activiteit tot Schouwen-Duiveland in 2040 energieneutraal is. In de Regionale Energie Strategie Zeeland (RES-Zeeland) werken de provincie, Zeeuwse gemeenten, waterschap en de netbeheerder samen met andere partijen om de CO2 uitstoot in 2030 met 55% te reduceren en in 2050 met 95%. Voor de uitvoering stellen we ieder jaar een uitvoeringsplan op. Planning Doorlopend
1.1.6.8. We voeren de regeling voor een innovatiefonds energieoplag uit. Omschrijving (toelichting) Om energieneutraal te worden moeten we niet alleen duurzame energie opwekken en energie besparen, maar ook energie lokaal opslaan. Initiatieven om energie te besparen of op te wekken worden al volop gestimuleerd, energieopslag blijft daarbij achter. We moeten op zoek naar innovatieve oplossingen voor energie opslag. Innovatie zorgt immers voor vooruitgang. We onderzoeken samen met de denkttank energietransitie de mogelijkheden voor het instellen van een innovatiefonds energieopslag. In 2025 werken we deze regeling verder uit. Planning Doorlopend
12
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.7. Schouwen-Duiveland klimaatbestendig en water robuust in 2050. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat al bijdraagt aan de doelstelling •
We ondersteunen het Watersnoodmuseum in de ontwikkeling naar kenniscentrum
•
We zetten in op het verbeteren van de waterkwaliteit (1.1.7.1).
•
We voeren de gemeentelijke Ruimtelijke adaptatie strategie uit (1.1.7.2).
•
We voeren de impulsregeling klimaatadaptatie uit (1.1.7.3).
•
We werken mee aan een onderzoek voor de invulling van brede waterkeringen (1.1.7.4).
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.8. We zetten in op verduurzaming van bedrijven en bedrijventerreinen Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat al bijdraagt aan de doelstelling •
We stimuleren ondernemers en organisaties om gebruik te maken van het Aanjaagfonds Zeeuwse Investeringsagenda.
•
We voeren de gemeentelijke Ruimtelijke adaptatiestrategie uit.
•
We zorgen voor een goede ontsluiting van de informatie en ondersteuning voor inwoners en ondernemers die energiebesparende maatregelen willen treffen.
•
We informeren en stimuleren ondernemers om wettelijk verplichte duurzaamheidsinvesteringen te doen (1.1.8.1).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.8.2. We voeren het plan van aanpak voor verduurzaming van bedrijven uit. Omschrijving (toelichting) Via het plan van aanpak verduurzaming bedrijven ondersteunen we bedrijven en verenigingen met duurzaamheidsvouchers, de jaarlijkse uitreiking van de Duurzaam Ondernemen Prijs en een laagrentende lening voor het uitvoeren van duurzame maatregelen. Het plan van aanpak verduurzaming bedrijven voeren we gebiedsgericht uit. Met de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid (CDOKE) huren we extra capaciteit in om bedrijven en stichtingen en verenigingen te begeleiden bij het verduurzamen. 13
Planning 2025 Realisatie,2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie
1.1.8.3. We voeren het plan van aanpak voor verduurzaming van gemeentelijke gebouwen uit. Omschrijving (toelichting) De door de raad vastgestelde routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed geeft per gebouw of activiteit aan welke stappen ondernomen moeten worden om in 2040 energieneutraal te zijn. Met het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed zetten wij in op energiebesparing en duurzame energieopwekking. Als gemeente hebben wij een voorbeeldfunctie. Ons gemeentehuis heeft inmiddels een energielabel A+++. Voor een aantal gebouwen waaronder het gemeentehuis, het kantoor van de reinigingsdienst, de uitvoeringsdienst en de gemeentelijke havens stelden wij in 2023 een plan op voor het versneld verduurzamen. Deze voeren we in 2025 verder uit. Voor het gemeentehuis betreft dit het aanpassen van de verlichting en het invoeren van een energiemanagement systeem. Het verduurzamen van de overige gebouwen nemen wij mee in een Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (DMJOP) dat in 2025 gereed is. Planning Doorlopend
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.9. Schouwen- Duiveland is in 2050 volledig circulair. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat al bijdraagt aan de doelstelling •
We zetten in op bewustwording hoe iedereen een steentje bij kan dragen aan CO2-reductie (1.1.9.2).
•
We faciliteren initiatieven op het gebied van volhoudbare circulaire economie (1.1.9.3).
•
We geven als gemeente het goede voorbeeld door duurzaam in te kopen en te toetsen aan de bijdrage aan de Sustainable Development Goals (1.1.9.4).
14
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.9.1. We stellen beleid op op het gebied van circulaire economie Omschrijving (toelichting) Samen met de andere Zeeuwse gemeenten stelden wij in 2024 beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten op. Hierbij sluiten we aan bij de landelijke doelstelling om in 2030 50% minder primaire abiotische grondstoffen (mineralen, metalen en fossiel) te gebruiken en in 2050 voor 100% circulair te zijn. Het Zeeuwse beleid werken we in 2025 uit in een gemeentelijke agenda op het gebied van circulaire economie. Deze gemeentelijke agenda sluit aan bij het thema circulaire economie van het spoorboekje Duurzaamheid en Milieu. Voor de uitvoering van het beleid circulaire economie nemen we op de lijst te honoreren prioriteiten 2025-2028 een budget op van jaarlijks € 24.740. Daarnaast nemen we voor 2025 tot en met 2027 middelen op voor formatie voor een beleidsmedewerker circulaire economie. Voor deze formatie zetten wij de CDOKE gelden in. Planning 2025 Realisatie,2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie
BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB-PROGRAMMA 1.1 Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE Aqua) Werkzaam zijn op het gebied van de openbare watervoorziening voor drinkwater en industriewater. Zeeuwse Energie Houdster Maatschappij (ZEH) Werkzaam zijn op het gebied van de openbare gas-, elektriciteits- en warmtevoorziening
15
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
-1.483.048
-3.454.783
-1.647.440
-1.657.352
-1.038.588
-1.133.078
Baten
614.146
987.726
818.416
818.416
418.416
418.416
Geraamd
-868.903
-2.467.057
-829.024
-838.936
-620.172
-714.662
-868.903
-2.467.057
-829.024
-838.936
-620.172
-714.662
totaal lasten en baten Geraamd resultaat
16
Sub-Programma 1.2 Innovatieve landbouw, tuinbouw, visserij en aquacultuur WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? De landbouw vervult in onze gemeente een belangrijke rol. De landbouw verzorgt voor het overgrote deel de stoffering van ons landschap. Bedrijven hebben een weg gevonden voor een bestendige toekomst. Meekunnen in noodzakelijke schaalvergroting en marktgerichte innoverende productie. Of als beheerder van ons landschap en als gastheer voor de beleving van ons buitengebied en onze authentieke producten. Door intensieve samenwerking van ondernemers, kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties is er een klimaatbestendig perspectief voor de landbouw in het kader van de toenemende verzilting, behoud en verbetering van bodemvruchtbaarheid, omgaan met hevige regenval, beschikbaarheid van zoet water en kansrijke teelten in bestaande of nieuwe markten met passende afzetcombinaties. Dankzij kennisontwikkeling op het gebied van water en het ondernemerschap van onze agrariërs zijn we in staat duurzame oplossingen te realiseren voor verdroging en verzilting als gevolg van klimaatverandering. De aquacultuur in en om het water is vermaard vanwege de hoge kwaliteit en gekend bij onze inwoners en gasten. En daarom in ruime mate te vinden op lokale menukaarten.
Met hoogwaardige wieren en algen en verwerking naar op natuur gebaseerde toepassingen in de medische, farmaceutische en voedingsindustrie profileren we ons met een nieuwe niche die de bijzondere goede waterkwaliteit rondom ons eiland mogelijk maakt.
BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.5. We zetten in op toekomstbestendige landbouw, tuinbouw en visserij. Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
We agenderen wieren- en algenteelt als bijdrage aan de eiwittransitie en voeding en faciliteren via het Living Lab deze teelten met kennis (1.2.5.3).
•
Vanwege de veranderingen die agrariërs moeten doorvoeren vanuit duurzaamheid onderzoeken we welke aanpassingen nodig zijn met betrekking tot het beleid Nieuwe Economische Dragers en de agrarische ontwikkelingsmogelijkheden (1.2.5.4).
•
We blijven aandacht houden voor visvergunningen op de Oosterschelde, Grevelingen, Voordelta en binnenwateren en brengen de visserijbelangen expliciet onder de aandacht bij de bevoegde overheden (1.2.5.5).
17
•
We onderzoeken of schorren bijdragen aan CO2-opslag en wat hun economische potentie is. We betrekken hierbij de kennispartners van het programma Zuidwestelijke Delta (1.2.5.6).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.5.1. We ondersteunen agrariërs en vissers in de veranderingen die zij vanwege duurzaamheid moeten doorvoeren via innovatie, onderzoek, kennis, netwerk en subsidiemogelijkheden Omschrijving (toelichting) Vanaf het 4e kwartaal 2024 pakken we samen met betrokken ondernemers en Agrarisch SchouwenDuiveland onderzoeksvragen en praktijkproeven op het gebied van verduurzaming, klimaat, water en landbouw, landschap en natuur binnen het samenwerkingsverband Living Lab op. Dit volgt op het programma Broedplaats Zoet Water dat eind 2024 wordt opgeleverd. Daar waar het kan schalen we op en versnellen we de vernieuwing. We blijven actief communiceren over de voortgang van de onderzoeken en proeven en delen de kennis en resultaten zodat ook anderen kiezen voor nieuwe oplossingen. We continueren daarmee het Living Lab en faciliteert dit nieuwe programma voor Living Lab vanaf 2025. We zoeken daarvoor de benodigde partners en financiering via Europese-, Rijks- of regionale gelden en de benodigde cofinanciering. Op de lijst te honoreren prioriteiten 2025-2028 nemen we hiervoor een jaarlijks budget op van € 105.000.
Voor de visserij voeren we vanaf 2025 samen met de visserijsector het Visserij Ontwikkel Plan uit. Voor Schouwen-Duiveland bestaat dit uit het versterken van de visserijketen door het verhogen van de regionale afzet van duurzame visserij- en scheldier- en andere zilte producten en het verbreden van het assortiment voor de lokale markt (o.a. horeca, recreatie, lokale middenstand en charterschepen). Met dit plan ondersteunen we samen met de visserijsector onze visserijgemeenschappen in Zierikzee en Bruinisse. In het najaar van 2024 besluit het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur definitief over hun financiële bijdrage. Activiteit 1.4.1.3 is met deze activiteit samengevoegd. Planning Doorlopend
18
1.2.5.2. We zijn actief betrokken en leveren onze inbreng bij het opstellen van het gebiedsplan door provincie Zeeland in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Omschrijving (toelichting) Kabinet Schoof gaat niet verder met de uitvoering van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Het bijbehorende Transitiefonds is vervallen. Het Regeerakkoord geeft in het najaar 2024 duidelijkheid over het Rijksbeleid voor het landelijk gebied. Provincie Zeeland besloot in juli 2024 wel door te gaan met een eigen Zeeuws Gebiedsprogramma Landelijk Gebied en Stikstof en heeft een uitvoeringsorganisatie landelijk gebied opgericht. We nemen actief deel aan dit provinciale proces. We brengen onze gemeentelijke doelen en plannen in en benutten kansen om deze te behalen. Voor Schouwen-West kiest de provincie voor een integrale gebiedsgerichte aanpak. Samen met de provincie en gebiedspartijen geven we in 2025 vorm en inhoud aan dit gebiedsproces en leggen we de afspraken die we met de provincie maken vast. Het gezamenlijk zoeken naar oplossingen is onze insteek. Onze rol bestaat in ieder geval uit de lokale vertegenwoordiging en belangenbehartiging en de ruimtelijke vertaling van maatregelen en oplossingen. Planning Doorlopend
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.6 We versterken ecologie en biodiversiteit. Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
We zetten het akkerrandenproject voort (1.2.6.2).
•
We zetten het project van de dorpsboomgaarden voort (1.2.6.3).
•
We zetten ons in voor ecologisch maaibeheer (1.2.6.4).
•
We verkennen hoe we gezonde populaties van algemene soorten planten en dieren op peil kunnen houden (1.2.6.6).
19
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.6.1. We geven vorm en inhoud aan het blauw-groen netwerk samen met gebiedsbeheerders en nemen de kansen voor recreatie daarin mee. Omschrijving (toelichting) Voortkomend uit het Spoorboekje Duurzaamheid en Milieu stellen we in 2025 een biodiversiteitsvisie en een bijbehorend uitvoeringsprogramma op. Hiervoor voeren we overleg met het Platform Biodiversiteit. Uitvoering van agrarisch natuurbeheer en andere agro-ecologische maatregelen dragen al bij aan het versterken van de ecologie in het landelijk gebied. In de visie Biodiversiteit bundelen we de activiteiten die al lopen en stemmen deze op elkaar af. Het uitvoeringsprogramma Biodiversiteit zet verder in op groene en blauwe maatregelen die bijdragen aan het versterken van ecologische netwerk. Planning 2025 Realisatie
1.2.6.5. Bij het openbaar groenbeheer zetten we in op versterking van de biodiversiteit. Omschrijving (toelichting) De raad stelde het groenbeleid- en beheerplan in maart 2024 vast. Dit plan heeft de samenhang met klimaat en biodiversiteit als uitgangspunt. De basis van biodiversiteitswinst is het uitvoeren van een nulmeting biodiversiteit; wat is de huidige biodiversiteitswaarde van ons openbaar groen? In ons groenareaal onderscheiden we hierin twee typen groen: de kruidachtige vegetatie (bermen, gazon, etc) en houtige beplanting. In het grasbeheer is de meeste biodiversiteitswinst te behalen. De nulmeting biodiversiteit kruidachtige vegetatie voeren we uit in 2024 en 2025. Ons areaal is zodanig groot dat de nulmeting opgesplitst is in twee delen: in 2024 Schouwen-Duiveland west en in 2025 SchouwenDuiveland oost. Zo kunnen we vanaf 2025 het ecologisch maaibeheer gefaseerd invoeren. De nulmeting biodiversiteit houtige beplanting start in de tweede helft van 2024 en vormt de basis voor aanpassingen in beheer en aanleiding tot omvormingen. We werken dit uit in meer diversiteit in soorten, het op orde brengen van de technische staat van het groen en het beter beheersen van de invasieve exoten. Planning 2025 Realisatie,2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie
20
1.2.6.8. We stellen een visie Biodiversiteit op Omschrijving (toelichting) Biodiversiteit is een belangrijk thema bij het ontwikkelen van plannen voor de leefomgeving. In 2025 stellen we een visie biodiversiteit op. Het opstellen van een visie Biodiversiteit is een nadere uitwerking van spoor 3 biodiversiteit uit het spoorboekje duurzaamheid en milieu en het vastgestelde groenbeleid- en beheerplan Schouwen-Duiveland. In de visie beantwoorden we de vragen: hoe kunnen we de biodiversiteit beschermen en verbeteren (1), wat gaan we daarvoor concreet doen (2) en wie en wat hebben we daarvoor nodig (3)? Voor het opstellen van de visie en de uitvoering daarna is specifieke (ecologische) kennis vereist en extra capaciteit noodzakelijk. We nemen hiervoor op de lijst te honoreren prioriteiten 2025-2028 voor 3 jaar budget op voor een ecoloog. Hiervoor zetten we de CDOKE gelden in. Planning 2025 Voorbereiding,2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie
1.2.6.9. We stellen een Soort Management Plan op Omschrijving (toelichting) Nederland staat voor de uitdaging om grote aantallen huizen te isoleren en tegelijkertijd diersoorten te beschermen die in spouwmuren en onder daken leven. Denk aan vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen. In het kader van de Wet natuurbescherming moet iedere gemeente een Pre-Soort Management Plan (Pre-SMP) en daarna een Soort Management Plan (SMP) opstellen. Het doel van het Soortenmanagementplan is het actief verbeteren van de staat van instandhouding van beschermde dieren- en plantensoorten. Een SMP houdt in dat de gemeente gebiedsgericht of voor de gehele gemeente een ecologisch onderzoek doet. In een pre-SMP neemt de gemeente compenserende maatregelen ter bescherming van aanwezige diersoorten (vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen). Het gaat hier om extra nestgelegenheid creëren. Met het pre-SMP en het SMP krijgen wij een ontheffing voor isolerende maatregelen. Hierdoor is het individueel ecologisch onderzoek per woning niet meer nodig. Voor het opstellen van het SMP nemen we op de lijst te honoreren prioriteiten 2025-2028 in de jaren 2025 en 2026 een jaarlijks budget op van € 280.000. Het provincie Zeeland stelt hiervoor per jaar € 92.500 subsidie beschikbaar. 21
Planning 2025 Realisatie,2026 Realisatie
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.7 We zetten in op een goede zoetwatervoorziening voor een toekomstbestendige landbouw.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.7.1. We voeren een gerichte lobby voor een structurele oplossing van de zoetwaterproblematiek. Ook gaan we in overleg met betrokken overheden en andere stakeholders waarbij we aandacht hebben voor zowel externe aanvoer als duurzame initiatieven. Omschrijving (toelichting) We werken verder aan het vinden van duurzame oplossingen voor de verbetering van onze zoetwaterbeschikbaarheid. Met het samenwerkingsverband Living Lab blijven we ons inzetten voor voldoende zoet water en pakken we kansen om de zoetwaterbeschikbaarheid te verbeteren. Concreet gaat het om maatregelen voor waterbesparing, hergebruik, opslag boven- en ondergronds, teelten en beplanting die minder water vragen, verbetering van het watervasthoudend vermogen van de bodem en aanpassing van het watersysteem. Bij de oplossingen houden we rekening met een goed evenwicht tussen te veel en te weinig water want ook vernatting kan een probleem zijn. In 2025 geven we uitvoering aan een vervolg van de projecten van de Broedplaats zoet water. Daarnaast werken we mee aan demonstratieprojecten die moeten aantonen dat duurzame innovatieve oplossingen ook daadwerkelijk functioneren en bij kunnen dragen aan een betere zoetwatervoorziening. Tenslotte wegen we af of, en zo ja op welke wijze, de lobby 'zoet water' een vervolg krijgt.
Op de lijst te honoreren prioriteiten 2025-2028 nemen we zowel in 2025 als in 2026 een budget op van € 100.000 voor de lobby zoetwater en voor onderzoek naar externe aanvoer, om daarmee in te zetten op een concreter uitgewerkt plan. De activiteiten 1.2.7.2 en 1.2.7.3 zijn met deze activiteit samengevoegd. Planning Doorlopend
22
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
-1.559.780
-1.431.568
-444.361
-444.361
-128.591
-127.558
Baten
1.365.358
930.348
92.500
92.500
0
0
Geraamd
-194.422
-501.220
-351.861
-351.861
-128.591
-127.558
-194.422
-501.220
-351.861
-351.861
-128.591
-127.558
totaal lasten en baten Geraamd resultaat
23
Sub-Programma 1.3 Florerende kleinschalige bedrijvigheid WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Schouwen-Duiveland staat bekend als een ondernemend en bedrijvig eiland. Onze bedrijven profiteren van de mogelijkheid om de kwaliteiten van het (vakantie-)eiland voor prettig en (sociaal) veilig wonen met werken te combineren. Een goede (ICT-) infrastructuur, de beschikbaarheid van moderne methoden en technieken en de interactieve en sociale media dragen eraan bij dat mensen flexibel en dichter bij huis kunnen werken. Ons eiland is de thuisbasis voor een groot aantal (kleine) ondernemers, die graag profiteren van de kwaliteiten van ons vakantie-eiland. Daarnaast kiezen velen er voor om wonen en werken te combineren. Bijvoorbeeld creatieve bedrijvigheid (grafische en interactieve media, architecten en kunstenaars) en de ICT-sector maken hiervan gebruik. Schouwen-Duiveland is voor een groot aantal werknemers het beste van twee werelden en dus een ideale uitvalsbasis. Door een goede (digitale) infrastructuur bieden we ook deeltijdbewoners een goede service, die steeds belangrijker wordt omdat de scheidslijn tussen werken en vrije tijd steeds verder vervaagt.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid
Vestigingen (van
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met
bedrijven)
64 jaar
Bron
Waarde
LISA
252,7
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.1 We zetten in op revitalisering en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen en intensivering van ruimtegebruik. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Via werk met werk maken stimuleren we maatregelen die bijdragen aan de energieopgave, klimaatopgave en combinaties voor duurzame bedrijfsvoering
•
Uitvoeren van de Nota grondbeleid, inclusief de bepalingen strategische aankopen.
24
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.1.2. We voeren de herstructurering van Haringvlietplein fase 2 (laatste) uit Omschrijving (toelichting) De tweede fase van de herstructurering volgt na een gefaseerde verwerving en akkoord over verplaatsing van de nog aanwezige bedrijven op het Haringvlietplein. Voor de eerste retailformule, de Action die al op het Haringvlietplein 2 is gevestigd en binnen fase 2 een nieuwe winkel wil openen, is een sluitende overeenkomst gesloten om in de nieuwbouw te exploiteren. De verwerving en verplaatsing van Centerpoint vraagt om meer (financiële) inspanningen en creativiteit, om fase 2 daadwerkelijk te realiseren. Een eerste zichtbare realisatie van fase 2 verwachten we op zijn vroegst in 2026, na het doorlopen van de onderhandelingen en de ruimtelijke procedure. Planning 2025 Voorbereiding,2026 Ontwerp,2026 Realisatie,2027 Nazorg,Doorlopend
1.3.1.3. We stellen een Uitvoeringsplan bestaande kleinschalige bedrijventerreinen op Omschrijving (toelichting) Op basis van het vastgestelde nieuwe bedrijventerreinenprogramma maken we in 2025 een Uitvoeringsplan voor de kleinschalige bedrijventerreinen. We zetten daarbij in op schone, veilige en toekomstbestendige bedrijventerreinen. De uitvoering pakken we samen met de ondernemers op. Planning 2025 Ontwerp,2026 Realisatie,2027 Realisatie,2028 Realisatie
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.2. We ondersteunen Bedrijven Investerings Zones (BIZ- zones) en geven een economische impuls aan opgerichte BIZ-zones.
25
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.2.3. Bij voldoende draagvlak van de ondernemers doorlopen we de BIZ procedure Omschrijving (toelichting) Gelet op de beschikbare capaciteit voor begeleiding doorlopen we één BIZ-procedure per jaar. Voorwaarde hierbij is dat bij de start van de procedure uit de inventarisatie blijkt dat er voldoende draagvlak bij ondernemers is. Er zijn nog geen signalen dat er een aanvraag komt vanuit een nieuwe kern voor 2025. Planning Doorlopend
1.3.2.5 We verlengen de economische Impuls BIZ (Amendement A10 kadernota 2022) Omschrijving (toelichting) Er zijn drie actieve BI-zones met verschillende looptijden: •
Zierikzee: 2022-2026
•
Burgh-Haamstede 2023-2027
•
Bruinisse: 2024- 2028
Gedurende deze looptijden staat de Economische Impuls gereserveerd in de begroting. Hierna, dus voor het eerst in 2027, moet opnieuw besloten worden of deze financiële middelen beschikbaar blijven. Deze afweging maakt uw raad bij behandeling van de programmabegroting 2027-2030. Planning 2025 Voorbereiding,2026 Realisatie
26
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.3. We stimuleren en faciliteren (kleinschalige) bedrijvigheid op Schouwen-Duiveland. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Vergelijkend onderzoek naar regelgeving en grondprijzen omliggende gemeenten.
•
Digitaal Ondernemersloket / Ondernemingsdossier.
•
Investeren in kwaliteit openbare ruimte.
•
We voeren accountmanagement uit en zorgen voor snelle procedures zodat ondernemers kunnen inspelen op de constant veranderende marktvraag.
•
Deelname Economische Impuls Zeeland.
•
Uitvoering geven aan bedrijventerreinenprogramma 2016–2025.
•
Voor al gevestigde (te verplaatsen) bedrijven of bedrijven die geïnteresseerd zijn in vestiging op Schouwen-Duiveland leggen we de rode loper uit (1.3.3.1).
•
We faciliteren bedrijven die willen verplaatsen binnen de gemeente (1.3.3.5).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.3.3. We realiseren een ondernemersloket Omschrijving (toelichting) We zetten in op het optimaliseren van onze dienstverlening aan ondernemers. Dat kan door middel van een ondernemersloket. Hiertoe legden we de commissie Ruimte en Economie in 2024 een aantal scenario’s voor. Deze variëren van het optimaliseren van onze huidige inzet tot uitbreiding van formatie. Ondanks de voorkeur van de raadscommissie voor uitbreiding van formatie, stellen we gezien de huidige financiële situatie voor de ambtelijke capaciteit niet uit te breiden, maar te kiezen voor optimalisatie van de huidige inzet in 2025. Planning 2025 Ontwerp,2025 Realisatie
27
1.3.3.6. We ondersteunen bedrijven, die willen innoveren en ontwikkelen met innovatievouchers Omschrijving (toelichting) We ondersteunen bedrijven die willen innoveren en ontwikkelen. Als ondernemers een initiatief hebben zorgen we ervoor dat zij professioneel advies kunnen inhuren om hun aanvraag te onderbouwen. Hiervoor werken we samen met Impuls Zeeland en zetten we innovatievouchers in waarmee ondernemers een deel van de advieskosten kunnen financieren. Voor de verblijfsrecreatieve sector werken we al langere tijd met deze innovatievouchers. Het huidige programma loopt nog tot en met 2025. In het coalitieakkoord is opgenomen dat deze voucherregeling ook voor andere ondernemers beschikbaar komt. We werken aan een programma vanaf 2025. Hiervoor is jaarlijks € 100.000 beschikbaar. Planning Doorlopend
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.4. We stimuleren en faciliteren maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Opnemen van een paragraaf Social Return in alle daarvoor in aanmerking komende aanbestedingen.
•
Ondersteunen MVO-prijs Schouwen-Duiveland.
•
We stimuleren MVO bij onze toeleveranciers via ons inkoop- en aanbestedingsbeleid (1.3.4.1).
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.5. Er is een optimale (digitale) infrastructuur. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Marktinitiatieven faciliteren om de digitale en telefonische bereikbaarheid van het eiland te verbeteren.
•
We voeren bestuurlijke en ambtelijke lobby voor de verbetering toegangswegen N57/N59/N256
•
We zetten in op verbetering eilandelijke wegen N57/N59
•
We realiseren hubs voor de nieuwe mobiliteitsstrategie Zeeland
28
•
We rollen slimme mobiliteit - initiële bijdrage aan verdere uitrol deelvervoer (fietsen, e-bikes, escooters, e-auto's) verder uit
•
We zetten in op een betere bereikbaarheid van onze gemeente en een betere doorstroming binnen de gemeentegrenzen (1.3.5.14).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.5.4. In het kader van een betere bereikbaarheid en ontsluiting van Zierikzee onderzoeken we de mogelijkheden voor structurele verbeteringen van mobiliteit in en om de stad Omschrijving (toelichting) Het gehele tracé van de N59 ter hoogte van Zierikzee vraagt om een structurele oplossing voor een snellere doorstroming, een veiligere verkeersituatie en een betere leefbaarheid. Op basis van de in 2023 gestarte gebiedsgerichte aanpak (GGA) Zierikzee, zijn we samen met de andere wegbeheerders (provincie Zeeland, Rijkswaterstaat, waterschap Scheldestromen) aan de slag met de (deel)oplossingen. Er ligt een concreet schetsontwerp voor het tracé aansluiting N59 met de Grevelingenstraat tot aan de kruising met de Weg van de Val op tafel. Na besluitvorming in 2025 over de ontwerp blauwdruk van dit nieuw tracé met kruispuntoplossingen, zetten we de opvolgende stappen van voorbereiding tot en met realisatie. Om deze integrale ontwerpopgave binnen Zierikzee en de onderzoeken voor de (deel)oplossingen mogelijk te maken, kende de raad in 2022 een voorbereidingskrediet toe van € 600.000. Na de vaststelling van deze blauwdruk, richten we ons samen met de overige wegbeheerders op de nodige onderzoeken voor de vervolgfasen Definitie/Ontwerp.
Daarin brengen we een verdere verfijning richting de realisatie van de reconstructie rotonde N59/N654 en de aansluiting van de nog te reconstrueren Grevelingenstraat op de N59. Het oplossend ontwerp kent meerdere opties. Deze opties geven, naast verkeerstechnische aspecten, elk hun ruimtelijke en financiële impact. Het geheel bieden we samen met een verantwoordende rapportage en onderbouwend voorstel aan de raad aan. Voor de ontsluiting van de N59/Grevelingenstraat reserveerde de raad reeds de financiële middelen. Maar als gevolg van het ontwerp, de mogelijk keuze van geboden opties, en zeker als gevolg van aanzienlijk gestegen prijzen, is een aanvullende financieringsaanvraag nodig. Voor de kosten van de overige reconstructies van de tussenliggende wegtracés tussen de aansluiting Grevelingenstraat en de Weg van de Val (waaronder de verplaatsing van het tankstation) en de uit te werken oplossing voor de kruising Laan van St-Hilaire / N59 / Zandweg, is nog financiële dekking nodig. 29
Dit vormt een opgave voor de komende jaren, zowel bij de overige wegbeheerders als voor onze gemeente. Planning 2026 Voorbereiding,2027 Ontwerp,2027 Realisatie,2028 Realisatie
1.3.5.8. We voeren een verkenning uit op basis van de MIRT-spelregels voor het poldertracé bij Burgh-Haamstede en voor een veilige oversteekplaats nabij Bruinisse Omschrijving (toelichting) Naar aanleiding van de resultaten van de MIRT verkenning voeren we in samenwerking met Rijkswaterstaat nog nadere studie uit naar de situatie in Bruinisse. De studie moet inzicht geven in de omvang van de problematiek. Planning 2025 Realisatie
1.3.5.15. Betere bereikbaarheid en veiligheid voor wonen-werken Omschrijving (toelichting) Vanuit Programma Zierikzee zetten we in op de bereikbaarheid van bedrijven door goed ontsloten bedrijventerreinen. Om woon-werkverkeer per fiets te stimuleren zorgen we voor fietspaden op de bedrijventerreinen en zijn we gestart met planvorming op bedrijventerrein Zierikzee Zuid (Zuidhoek/Straalweg/Business Park). Op de lijst te honoreren prioriteiten 2025-2028 nemen wij in 2026 een investeringskrediet op € 313.500 voor een fietsveilige inrichting van de Deltastraat in Zierikzee. Planning Doorlopend
30
1.3.5.16. Gebiedsontwikkeling Zuidoostflank Zierikzee 150 + 20 KV station inclusief kabeltracee en wijziging structuurvisie Zierikzee 2030 Omschrijving (toelichting) De projectmatige ontwikkeling van de Zuid-Oostflank in Zierikzee vindt plaats voor de drie fasen. Daarbij is de realisatie van het 150/21/10 KV-station van TenneT en Stedin met bijbehorende ruimtelijke inpassing, en bijbehorende kabel en leidingstroken voor Stedin, als eerste fase de primaire opgave. Tegelijk vindt de ontwikkeling van de (gefaseerde) uitbreiding van het bedrijventerrein Zierikzee plaats. Beide ontwikkelingen dragen, samen met een 3-tal infraprojecten (Reconstructie Straalweg, Nieuwe Hoofdontsluiting Noord-Zuid en een calamiteitenontsluiting richting N256), bij aan voornoemde gebiedsontwikkeling. Planning 2025 Ontwerp,2025 Voorbereiding,2027 Realisatie,2028 Realisatie
BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB-PROGRAMMA 1.3 Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen NV Economische Impuls Zeeland (EIZ) EIZ pleegt acquisitie om bedrijven in Zeeland te laten vestigen. Daarnaast ondersteunt EIZ-bedrijven branche-gericht en individueel om innovaties of verdere ontwikkeling en groei te realiseren.
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
-1.034.060
-2.186.652
-1.044.097
-1.481.141
-1.336.889
-656.912
Baten
886.271
847.108
607.183
1.141.357
873.596
32.048
Geraamd
-147.789
-1.339.544
-436.914
-339.784
-463.293
-624.864
-147.789
-1.339.544
-436.914
-339.784
-463.293
-624.864
totaal lasten en baten Geraamd resultaat
31
Sub-Programma 1.4 Arbeidsmarkt in balans WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? We willen de voor onze bedrijven nodige aanwas van de beroepsbevolking verzekeren door een goede samenwerking met andere regio’s en (onderwijs) instanties, waarbij het aanbod kwantitatief en kwalitatief aansluit op de vraag. Door deze samenwerking is er een infrastructuur waar leerlingen vanwege het concrete zicht op hun toekomstige carrière enthousiast en gemotiveerd opleidingen volgen die praktijkgericht zijn en afgestemd op wat onze mooie en bijzondere bedrijven vragen aan (praktijk)kennis, vaardigheden en competenties. Techniek is weer “in”. Bedrijven nemen hier graag aan deel met stages, leerwerkplaatsen en leren op het bedrijf vanwege het uitzicht op goed gekwalificeerde en gemotiveerde medewerkers. Met deze aanpak wordt al in het voortgezet onderwijs een band tussen ondernemer en toekomstige werknemer gesmeed. Door de ontmoeting met studenten van verschillende studierichtingen die vanuit het Pieter Zeeman Lyceum aan het werk zijn voor en met ondernemers hebben leerlingen een goed zicht en een betere kennismaking met gerichte vervolgopleidingen en het uitzicht dat die bieden voor een boeiende en perspectiefvolle baan in een aantrekkelijke woon- en werkomgeving. Zowel voor leerlingen en studenten die hier zijn opgegroeid als studenten van elders.
We blijven daarnaast werk maken van de aan ons overgedragen Participatiewet. Met een rechtvaardig beleid heeft vrijwel iedereen met arbeidsvermogen een passende baan in een onderneming of bij een maatschappelijke organisatie of bij een overheidsinstelling. De Zuidhoek is aangepast aan de nieuwe rol. Het biedt beschut werk aan mensen die een dusdanige mate van begeleiding en/of aanpassing(en) van het werk nodig hebben dat dit niet van een werkgever kan worden verwacht. Ook levert De Zuidhoek vanuit de nieuwe positionering als mensontwikkelbedrijf een belangrijke bijdrage aan het maximaliseren van de uitstroom naar werk (betaald werk, beschut werk, arbeidsmatige dagbesteding). De Zuidhoek zet daarbij zijn expertise in voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, die op De Zuidhoek hun basiswerknemersvaardigheden ontwikkelen en werkervaring opdoen zodat zij beter kunnen uitstromen naar een reguliere plaats op de arbeidsmarkt.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid
Bron
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15–64 jaar
LISA
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking 32
CBS
Waarde
851,3
72,2
Werkloze jongeren
Lopende reintegratievoorzieningen
% 16 tot en met 22-jarigen
CBS
Aantal per 10.000 inwoners van 15–64 jaar
CBS
1
305,8
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.1. Samenwerking met het onderwijs en het bedrijfsleven om opleidingsmogelijkheden aan te laten sluiten op de behoefte van de arbeidsmarkt. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Deelname aan kennisnetwerken op het gebied van arbeid en onderwijs.
•
Uitvoeren van Uitvoeringsagenda sociaal domein.
•
Met ondernemers en onderwijsinstellingen ontwikkelen we gezamenlijk arbeidsmarktbeleid (1.4.1.1).
•
We realiseren de mogelijkheid van jaarrond werken (1.4.1.4).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.4.1.6 We realiseren het project Hospitality HUB Schouwen-Duiveland (amendement A9 programmabegroting 2022-2025) Omschrijving (toelichting) De ‘Hospitality HUB' draagt bij aan het oplossen van het personeelstekort in de horeca, recreatie en bakkerij. Verder draagt het bij aan de instroom van nieuwe leerlingen/studenten en het behoud en de stimulatie van talent op Schouwen-Duiveland. Dit initiatief is door Pieter Zeeman Lyceum (PZL) en Scalda uitgewerkt in een masterplan. De Hub richt zich op de ontwikkeling van een doorlopende leerlijn van vmbo-mbo in de sectoren horeca, bakkerij en recreatie, waarbij de praktijkopleiding en samenwerking met ondernemers centraal staan. In de Hospitality HUB bieden het onderwijs en de aangesloten bedrijven workshops, trainingen en begeleiding aan. Hierbij verloopt de overgang van het VMBO naar MBOonderwijs soepeler en worden leerlingen/studenten beter voorbereid op werk bij de ondernemingen op het eiland. Ook worden ze begeleid naar een startkwalificatie (MBO2) via 'thuisnabij' onderwijs. Dit gebeurt binnen twee projecten: 33
1.
De doorlopende leerlijn binnen de Hub die is ontwikkeld in samenwerking tussen Pieter Zeeman
Lyceum en Scalda. Met o.a. voorlichtingsactiviteiten, gastlessen en bedrijfsbezoeken blijven de scholen met ondernemers werken aan het verhogen van de instroom. 2.
In het project 'goed werkgeverschap' werken ondernemers met ondersteuning van een projectleider
aan het invulling geven aan goed werkgeverschap. In 2023 zijn de bedrijven samen met PZL en Scalda gestart met een stichting om uitvoering te kunnen geven aan hun ambities, vastgelegd in een convenant. Dit convenant wordt doorlopend uitgevoerd.
In het schooljaar 2024-2025 wordt nog meer de nadruk gelegd op de recreatie-afdeling. Verder wordt binnen het PZL onderzocht hoe de bakkerijopleiding kan worden geïntegreerd in de Hub. Ook verzorgt SVO workshops en volgen leerlingen van PZL trainingen bij SVO. De projectperiode van de Hub loopt tot september 2025. Voor het schooljaar 2024-2025 hebben wij voor de laatste keer een projectsubsidie beschikbaar gesteld van € 95.000. Hierna moet het project ingebed zijn in de structuur van hospitality-onderwijs en werkgeverschap op Schouwen-Duiveland en moet zonder financiële steun voortgezet kunnen worden. Het hele project wordt vóór 1 mei 2025 geëvalueerd. Planning 2025 Nazorg
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.2. We richten ons op omscholing en het activeren van de niet-actieven met als doel sociale en/of economische zelfredzaamheid. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
We richten ons op ontwikkeling en (om)scholing van uitkeringsgerechtigden richting de arbeidsmarkt.
•
We voeren de Wet Educatie Beroepsonderwijs via het Regioplan laaggeletterdheid 2020 - 2024
•
We voeren de Participatienotitie uit (1.4.2.3).
•
We ontwikkelen passende instrumenten en re-integratietrajecten voor uitkeringsgerechtigden, zo mogelijk in samenwerking met werkgevers, gericht op het verkrijgen van passende arbeid (1.4.2.4).
•
We zetten in op extra arbeidsmarkttoeleiding voor de Ondertussengroep (1.4.2.6).
34
•
We zetten ons ervoor in dat zoveel mogelijk mensen kunnen uitstromen naar regulier werk (1.4.2.8).
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.4.2.1. We breiden het werk-leeraanbod voor mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt uit Omschrijving (toelichting) In lijn met de doelstelling van de Participatiewet streven we naar zoveel mogelijk inclusie op de arbeidsmarkt, waarbij inwoners zoveel en zo regulier mogelijk aan het werk zijn. Door in- en uitstroom wijzigt de samenstelling van ons bijstandsbestand continue. We bieden werkzoekenden passende en op het individu afgestemde ondersteuning. Deze is primair gericht op persoonlijke ontwikkeling van werknemersvaardigheden en uitstroom naar regulier werk. We zetten daarbij in op bij- en omscholing aansluitend op de vraag op de arbeidsmarkt. Daarnaast richten we ons op de ontwikkeling van kandidaten bij en in samenwerking met reguliere werkgevers, om zo uitstroom te realiseren. H et leerwerktraject
bij YourSurprise voor kwetsbare jongeren is hier een voorbeeld van. We breiden samen met reguliere werkgevers waar mogelijk het instrumentarium uit met nieuwe arrangementen van werk(leer)trajecten. Planning Doorlopend
1.4.2.7. We werken samen aan een evenwichtige en inclusieve arbeidsmarkt Omschrijving (toelichting) Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn niet gebonden aan een gemeentegrens. We nemen actief deel aan en zetten ons in voor (netwerk)samenwerking in de arbeidsmarktregio Zeeland. Vanuit centrumgemeente Goes werkt het ‘Team Arbeidsmarktregio Zeeland’ faciliterend en stimulerend aan een evenwichtige Zeeuwse arbeidsmarkt. We werken op Zeeuwse schaal projectmatig samen, onder andere op diverse terreinen van de Participatiewet. Met als doel in de arbeidsmarktregio een betere aansluiting tussen vraag en aanbod te realiseren. We bevorderen daarmee mede de uitstroom van bijstandsgerechtigden in onze gemeente. We stellen in regionaal verband jaarlijks gezamenlijk een uitvoeringsplan op. In lijn met het Rijksbeleid werken we in 2025 regionaal samen aan de invulling van de beoogde hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur. Voornaam onderdeel daarvan is de realisatie van 35
een regionaal Werkcentrum waar werkzoekenden, werkgevers en werkenden met al hun vragen over werk, loopbaan, (arbeidsgerelateerde) scholing en personeelsvraagstukken terecht kunnen. Ook stellen we in de arbeidsmarktregio Zeeland in 2025 een nieuwe meerjarenagenda op. Planning Doorlopend
1.4.2.9. We voeren de participatiewet optimaal uit en bezien de positie van De Zuidhoek daarin Omschrijving (toelichting) De afgelopen jaren gaven wij uitvoering aan de in 2019 vastgestelde notitie 'Hoofdlijnen uitvoering Participatiewet voor de komende jaren'. De periode tot waar deze, op uitstroom en zelfredzaamheid gerichte aanpak gaat, is 2024. Mede op basis van opbrengsten uit extern onderzoek, komen we
in 2025 tot een toekomstscenario voor een optimale uitvoering van de Participatiewet in onze gemeente en de positie en taken hierin voor De Zuidhoek. Planning 2025 Realisatie
BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB PROGRAMMA Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen Zuidhoek – Flex BV Dit bedrijf zet in zich om, al dan niet tijdelijk en al dan niet geïndiceerd, gesubsidieerde arbeid te leveren door het in dienst nemen van uitkeringsgerechtigden als opstap naar een reguliere baan. Zuidhoek – Re-integratie BV Dit bedrijf zet zich in voor het bevorderen van re-integratie, via het arbeidsproces van uitkeringsgerechtigden door het uitvoeren van re-integratieopdrachten. Zuidhoek – Personeels BV Dit bedrijf voorziet in het aannemen van nieuw personeel, zonder de ambtelijke status, ter vervanging van personeel met een ambtelijke status.
36
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten
-10.104.534
-11.682.188
-10.635.289
-10.577.574
-10.419.004
-10.397.301
Baten
3.956.148
4.664.914
4.452.348
4.350.348
4.224.348
4.224.348
Geraamd
-6.148.386
-7.017.274
-6.182.941