1025580 Bijlage 7 Aangepaste Dorpsvisie Scharendijke
Tekst van het document
VISIE EN ACTIEPLAN
DORPSVISIE SCHARENDIJKE
14 NOVEMBER 2019 | GEWIJZIGD VASTGESTELD OP 20 JUNI 2024 DORPSRAAD SCHARENDIJKE & GEMEENTE SCHOUWEN-DUIVELAND
INHOUD 1.
2.
INLEIDING 1.1 Aanleiding 1.2 Wat is een dorpsvisie? 1.3 Wie is er betrokken en welk planproces hebben we doorlopen?
13
VERANDEREN OM TE BEHOUDEN 2.1 Wat is Scharendijke voor een dorp? 2.2 Samenhang en een dorpshart 2.3 Trends waar we rekening mee moeten houden 2.4 Welke opgaven liggen er?
17 19 20 22
HET TOEKOMSTPERSPECTIEF 3.1 Wat voor dorp willen we worden? 3.2 Watersportdorp 3.3 Een hechte betrokken gemeenschap, met behoud van zoveel mogelijk voorzieningen 3.4 De poort van Zeeland 3.5 Bruisend van energie
4. 7 11
3.
29 31 33 35 37
5.
DE SLEUTELPROJECTEN 4.1 Het waterfront activeren; de Blauwe Boulevard 4.2 Een levendige Dorpsstraat 4.3 Maatschappelijk hart 4.4 Bethlehemplein als groen dorpsplein 4.5 Wonen is maatwerk 4.6 Doorgaand verkeer buiten het dorp 4.7 De rijkdom van het landschap beleefbaar maken 4.8 Schone energie VAN VISIE NAAR UITVOERING 5.1 Korte, middellange en lange termijn 5.2 Met een gezamenlijke inspanning stap voor stap in de goede richting 5.3 Flexibiliteit 5.4 Samenhang en samenwerken 5.5 Versnelling in de opwaardering 5.6 Rolverdeling 5.7 Maatschappelijke doelen 5.8 Handvaten bij werkwijze gemeente 5.9 Organisatie uitwerking dorpsvisie 5.10 Communicatie in het vervolg
41 47 55 59 63 67 71 73
77 80 80 81 81 81 83 85 86 88
BIJLAGEN Projectenmatrix - Dorpsvisie Scharendijke
91
COLOFON
96
01 INLEIDING
Scharendijke is een dorp met twee snelheden; rust in de winter, drukte in de zomer en de schouderseizoenen.
Grenzen Masterplan Renesse
INLEIDING
01
1.1 Aanleiding Watersport in het DNA Scharendijke ligt op een bijzondere plek aan de Grevelingen, dicht bij het strand en nabij de N57 naar Rotterdam. Op deze plek tussen Grevelingen en Noordzee is het niet zo gek dat Scharendijke de watersport in haar DNA heeft zitten. Het is een dorp met twee snelheden; rust in de winter, drukte in de zomer en de schouderseizoenen. Een dorp met een betrokken gemeenschap van vaste bewoners en ondernemers. Maar ook een dorp met veel bezoekers, die soms kort, maar soms ook een aanzienlijk deel van het jaar er verblijven. Een dorp met eigen voorzieningen zoals een dorpshuis, een basisschool, sportvelden, een jachthaven, een kerk, een huisarts en een supermarkt. Vele plannen, maar op zoek naar meer concreet resultaat Er liggen veel plannen voor Scharendijke en de omgeving, het is een gebied in ontwikkeling: het doortrekken van de Recreatieverdeelweg en transformeren van de Elkerzeeseweg, het invullen van de vrijgekomen locatie van de supermarkt in de Dorpsstraat, de ontwikkeling van de omgeving van het Zwarte Plein, de trap op de dijk, het surfstrandje, de Napoleonschuur en de ontwikkelingen rond de Brouwersdam.
Er zijn echter ook verschillende plannen blijven hangen in voorstellen en ideeën. Dat had veel verschillende redenen, maar de recente crisis heeft daar zeker een rol in gespeeld. Het gevoel in Scharendijke is dat er te weinig tastbare ontwikkelingen zijn. Dat het dorp achteruitgaat, veroudert op sommige plekken en niet voorbereid is op de toekomst. Er is grote behoefte aan concreet resultaat en een slag naar voren. Aantrekkelijk dorp Juist in deze dynamische tijd moet Scharendijke verleidelijke kansen bieden aan jongeren om er te blijven wonen, comfort en hulp aan mensen die er oud worden en aantrekkelijk blijven voor gezinnen met kinderen en forenzen. Tegelijkertijd moet Scharendijke ook voor recreanten en bezoekers een goede bestemming blijven, zij vormen immers de kurk waar de lokale economie en werkgelegenheid op drijft.
Een aantal zaken zijn opgepakt in de afgelopen jaren. Zo zijn recent in het kader van de structuurvisie Brouwersdam-Zuid al het tunneltje, het haventje en de strandopgang met parkeren aangepakt. De derde fase van de Recreatiever deelweg, en in samenhang daarmee aanpassingen aan de Kuijerdamseweg, Elkerzeeseweg en de Boutlaan, staan voor de komende jaren op de planning.
7
8
Onzekerheden Er zijn allerlei ontwikkelingen die vragen om een duidelijke visie op de toekomst van Scharendijke en een toekomstperspectief voor het dorp: • Het onderzoek naar de fusie van ZSC’62 met SV Renesse en SV DFS tot FC de Westhoek. • Het onderzoek naar de regioscholen. • De gemeentelijke woonvisie. • De Grevelingenvisie, met diverse natuur- en energieontwikkelingen in en om het Grevelingenmeer. • De Kustvisie, met nieuwe inzichten op recreatie in Zeeland. • Omgevingsvisie. • De energietransitie. • Brouwerseiland. • Etc.
om voorbereid te zijn op de dingen die op het dorp af komen in de komende jaren. Een enthousiasmerend en samenhangend verhaal als aanjager voor de grote verbetering en kwaliteitsimpuls. En in het verlengde daarvan budgetten om concrete acties in de komende jaren op te kunnen starten, die een vliegwiel kunnen vormen voor de gewenste kwaliteitsimpuls. Vanuit de dorpsraad is daar in 2016 al een eerste aanzet toe gedaan, met het opstellen van het ‘Strand-tot-strand-plan’. Daarin is voor zowel de water- als de landzijde van Scharendijke een visie gemaakt voor de toekomst. Dit ‘Strand-totstrand-plan’ vormt een stevige opstap naar de dorpsvisie Scharendijke.
De consequenties hangen af van de uitkomst van de onderzoeken en zijn niet altijd gelijk duidelijk. Sommige belangrijke keuzes (bijvoorbeeld over de toekomst van de school of voetbal) laten nog op zich wachten, omdat ingewikkelde afwegingen moeten worden gemaakt door verschillende partijen met verschillende belangen. Dat vraagt onderzoek, afstemming en tijd. Naast dit alles loopt ook nog het traject van Brouwerseiland. De meningen zijn verdeeld in het dorp Scharendijke, er is veel over gediscussieerd. Het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning hiervoor zijn vastgesteld, maar daartegen is beroep aangetekend. De Raad van State heeft uitspraak gedaan en zowel de omgevingsvergunning als het bestemmingsplan vernietigd. Kortom er zijn een aantal lastige projecten die veel van mensen in het dorp vergen. De gemeente Schouwen-Duiveland en de dorpsraad Scharendijke willen daarom een breed gedragen visie hebben voor de toekomst,
9
Dorpsagenda Scharendijke Investeer in ontmoetingsplekken voor het dorp
Iedereen moet in het dorp kunnen (en willen) blijven wonen
CITATEN
“Aandacht voor de ouderenzorg. Ik wil graag advies krijgen over mogelijkheden bij het langer thuiswonen.”
“Verzorgd wonen voor ouderen of anders goede mantelzorg.”
Na mijn studie wil ik in Scharendijke blijven wonen, mits mijn werk binnen 3 kwartier rijden ligt.”
“Betaalbare starterswoningen. Zowel huur als koop.”
“De voorzieningen en ontmoetingsplekken in het dorp zijn erg verspreid. Ik pleit voor een betere bewegwijziging.”
“Er is geen weekmarkt in Scharendijke. Dit zou het dorp levendig houden.”
Hoe zorgen we voor (aantrekkelijke) starters- en seniorenwoningen? En hoe voorkomen we tergelijkertijd (toekomstige) leegstand?
Vergrijzing - Schaalvergroting en concentratie
2
Hoe zorgen we dat mensen zo lang mogelijk (veilig en prettig) in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen? En hoe houden we de zorg goed en betaalbaar als dit niet meer lukt?
“Als er geen basisschool in het dorp meer is, zou ik hier later niet gaan wonen.”
“Gevoelsmatig ligt de haven erg ver weg van het dorp. Langs de dijk ligt ook geen voetpad/verlichting.”
“Scharendijke moet met de school een bruisend en zelfstandig dorp blijven.”
“Geen recreatiewoningen meer maar permanente woningbouw.”
“De Dorpsstraat zou voor starters en jongeren een ideale locatie zijn om te wonen.”
“Er zijn veel te veel campings.”
“Het dorp moet verbonden worden met het strand!”
“Er moet meer gebeuren in het dorp. Als de verblijfsruimte niet opgeknapt wordt, komt er ook niemand.”
“Een activiteitenruimte na school voor kinderen.”
“De horeca moet in de Dorpsstraat blijven. Als de horeca verdwijnt zou ik naar Renesse verhuizen.”
1
Waar is het gezellige centrum van Scharendijke? En hoe gaan we om met de leefbaarheid op alle andere (potentiele) ontmoetings-plekken in het dorp?
Verspreiden - Clusteren (levendigheid)
2
Hoe kunnen we voorzieningen op zodanige manier positioneren, dat ze positief werken op de leefbaarheid en de levendigheid van het dorp? (Mensen trekken mensen)
Nabijheid - Kwaliteit
1
Hoe houden we goed, betaalbaar en bereikbaar onderwijs voor iedereen op de Kop van Schouwen?
Vergroenen . - Schaalvergroting en concentratie
2
Hoe houden we Scharendijke aantrekkelijk voor jonge gezinnen? En welke afstand naar sociaal maatschappelijke voorzieningen is rendabel?
“Doe iets aan het gat in de Dorpsstraat.”
“Minder bungalowparken...”
“Werken aan de bekendheid van activiteiten. Scharendijke is een perfecte uitvalsbasis voor dagtours.”
“Dorp niet omringen met recreatieparken/woningen!”
“De dijk verlagen van de haven tot aan het Koepeltje.”
“Let op de verkeersveiligheid en -drukte van/op de Boutlaan en de Elkerzeeseweg door het toerisme.”
“De jeugd moet in het centrum van Scharendijke blijven!
“Voorzieningen zitten erg verspreid over het dorp. Daarmee verliest de Dorpsstraat haar levendigheid.”
“AED ophangen in de Doprsstraat.”
“Elkerzeeseweg 30 km/h maken en meer ruimte creeren voor voetgangers en fietsers.”
“Lange wandelpaden langs de muraltmuur met uitzichtpunten en zitplekken aan de dijk”
“Maak van de Dorpsstraat een autoluw gebied.”
“Kwaliteitsslag diverse verblijfsrecreatie.”
“Een nieuw schoolgebouw op de voormalige locatie van de voetbal. We hebben ook al een gymzaal.”
“Maak het plein voor beide kerken een verblijfsplek.”
“Meer activiteiten aan het Grevelingenmeer.”
“De watersport behouden en versterken als trekpleister van voor het toerisme.”
“De Putmeet als activiteitencentrum voor kinderen.”
“Plein voor de Putmeer (Brandput) opknappen en gezellig maken.”
Behoefte aan bruisende plekken - Niet overal druk
“De nieuwe school moet in Scharendijke komen. De sport gaat ook al weg. De leefbaarheid van het dorp gaat naar beneden.”
“Doortrekken van het treintje.”
Aantrekken bezoekers - Leefbaarheid dorp
1
Hoe kunnen we Scharendijke zo goed mogelijk laten profiteren van haar bijzondere ligging? En hoe zorgen we ervoor dat dit niet ten koste gaat van de leefbaarheid? (Overlast, drukte)
Seizoensverlenging - Personeelstekort
2
Hoe creeren we levendige plekken aan het water (horeca, recreatie, activiteiten) gedurende het hele jaar? En hoe lossen we het personeelstekort op in de zomermaanden?
“Gooi het gat in de Dorpsstraat vol met huurhuisjes.”
“Verouderde vakantieparken slopen, woningbouw in de plaats.”
“Een mooie boulevard maken bij het Grevelingenmeer.”
Kwaliteitsslag verblijfsrecreatie - Leefbaarheid dorp
1
Hoe kunnen we een kwaliteitsimpuls geven aan de verblijfsrecreatie en gelijktijdig aan de uitstraling een en leefbaarheid van het dorp werken?
Kwaliteitsslag verblijfsrecreatie - Verdrinkingsmarkt
2
Hoe kunnen we een kwaliteitsimpuls geven aan de verouderdeverblijfsrecreatie (authencticiteit) en gelijktijdig zorgen dat dit niet ten koste gaat van andere segmenten (oudere campings).
Welkom in Scharendijke door de ogen Scharendijke! Welkom in
van bewoners, Scharendijke! bezoekers en ondernemers.
10
Een levendige en aantrekkelijke Dorpsstraat
Een gezonde balans tussen verblijfsrecreatie en wonen
“Er ligt geen schelpenpad aan de buitenkant van de dijk.”
“Aanzicht Napoleonschuur opknappen, anders slopen.”
“Een nieuwe, brede school in Scharendijke!”
“Zwarte Plein herinrichten. Inclusief de oude kerk voor sociale doeleinden.”
“Een gezondheidscentrum in Scharendijke, zodat ouderen er kunnen blijven wonen.”
1
Een toegankelijk, aantrekkelijk waterfront en strand
“Meer speeltuinen!”
“De busverbindingen naar Zierkzee, Middelburg en Renesse zijn een drama. Bijna iedereen heeft een eigen scooter of auto moeten kopen.”
Krimp - Vernieuwingsbehoefte
“Het is jammer dat de JOP weg is. Jongeren hebben behoefte aan een ontmoetingsplek.”
“Er moet geinvesteerd worden in een kinderboerderij.”
“Starterswoningen in de Dorpsstraat, Ingridstraat, op de locatie van de voetbalvereniging of op de plek van de kerk aan het Zwarte Plein.”
CONCRETE IDEEEN TRENDS & ZOEKTOCHTEN
“Behoud van voorzieningen! Denk aan de basisschool, de brandweer, de (water)sport, winkels en de huisarts.”
De toekomst van de school
Bewoners - Bezoekers
1
Wat moeten we doen om van de Dorpsstraat een aatrekkelijke en levendige ontmoetingsplek te maken voor zowel bewoners als bezoekers?
Verspreiden - Clusteren (draagvlak)
2
Hoe zorgen we ervoor dat de Dorpsstraat een interessante locatie blijft voor ondernemers? En hoe voorkomen we dat voorzieningen nog verder versnipperd raken over het dorp?
1.2 Wat is een dorpsvisie? In de dorpsvisie Scharendijke lichten we het grote verhaal voor de toekomst van het dorp toe en de concrete sleutelprojecten die daarbij horen. De dorpsvisie kijkt circa 20 jaar vooruit en beschrijft de ambities en meest gewenste ruimtelijke en sociaal-maatschappelijke ontwikkelingsrichting voor het dorp Scharendijke en haar directe omgeving. 20 jaar is een lange periode, dus we hebben te maken met nog veel onzekerheden. De dorpsvisie is dan ook geen gedetailleerd plan of een blauwdruk, dan wordt het een keurslijf voor alle betrokkenen die met het dorp bezig zijn. De dorpsvisie is meer een vergezicht/ kompas; het zet de koers uit voor Scharendijke, maar laat tegelijkertijd ruimte voor onverwachte kansen, vernieuwende ideeën, of niet voorziene mogelijkheden. Het laat ruimte voor ondernemers, bewoners en gemeente om de komende jaren op een creatieve manier projecten tot stand te brengen. Uiteraard binnen de kaders van overheidsbeleid, regelgeving en met realisme en pragmatisme. Niemand in Scharendijke heeft behoefte aan luchtkastelen. Aan de andere kant: wie niet durft te dromen is geen realist. Het doel van de dorpsvisie is dan ook niet om een beeld te schetsen dat we precies zo gaan maken. Het doel is vooral om voorbereid te zijn op de zaken die op het dorp gaan afkomen.
Met deze dorpsvisie kunnen we bijvoorbeeld ervoor zorgen dat als er een initiatief komt voor een gezondheidscentrum, we deze op de juiste plek in het dorp kunnen laten landen. Op een plek die centraal ligt, goed bereikbaar voor mensen uit Scharendijke en daarbuiten en waar deze nieuwe maatschappelijke voorziening een impuls geeft aan andere voorzieningen en de levendigheid, leefbaarheid en uitstraling van het dorp. Met de dorpsvisie zorgen we ervoor dat we de komende jaren, in de waan van de dag, geen barrières opwerpen voor de toekomst en we het maximale halen uit de kansen die zich gaan voordoen. Naast een stip op de horizon geeft de dorpsvisie ook al een concrete uitwerking voor de meest kansrijke sleutelprojecten.
Maar de dorpsvisie is ook een aanjager en inspiratiebron. Het is het resultaat van een intensief proces met bewoners, ondernemers, eigenaren, overheden etc. De ambities en ideeën voor Scharendijke zijn breed gedeeld, besproken en in de dorpsvisie prikkelend verbeeld. We hopen daarmee inspiratie te geven en eigenaren, ondernemers, initiatiefnemers en marktpartijen te enthousiasmeren en vertrouwen te geven om te investeren in het dorp. Daarnaast neemt de gemeente haar verantwoordelijkheid. In het verlengde van de visie zijn voor de eerste 5 jaar kansrijke sleutelprojecten geïdentificeerd, bijvoorbeeld voor herinrichting van de openbare ruimte, verkeersmaatregelen of sociaal-maatschappelijke initiatieven. Voor deze sleutelprojecten wil het college budgetten beschikbaar stellen voor nadere planvorming/onderzoek én uitvoering. Voor 2019 en 2020 zijn al budgetten beschikbaar gesteld. Het doel is snel naar tastbaar resultaat toe te werken, en waar mogelijk/wenselijk aan te sluiten bij bestaand beleid, en daarmee een vliegwiel in gang te zetten voor de verdere opwaardering van het dorp. Daarbij zullen ook eigenaren, marktpartijen, ondernemers en bewoners hun inzet moeten plegen, de gemeente kan het niet alleen. De inzet is om met de sleutelprojecten namens de gemeente in ieder geval te laten zien dat zij er vertrouwen in heeft en wil investeren.
De volgende stap is dat andere partijen daarbij aanhaken.
11
Er heeft een inloopavond plaatsgevonden waar de eerste richting is voorgelegd en bediscussieerd.
Grenzen Masterplan Renesse
12
1.3 Wie is er betrokken en welk planproces hebben we doorlopen? Voorliggende dorpsvisie is opgesteld in een nauwe samenwerking tussen dorpsraad Scharendijke en gemeente Schouwen-Duiveland. Een werkgroep van dorpsraad en gemeente hebben de plannen opgebouwd en tussentijds intensief afgestemd met bewoners, ondernemers en initiatiefnemers uit het dorp en andere betrokken instanties. Er is begin 2018 gestart met een uitgebreide dorpsdialoog. Aan de hand van interviews, straat- en keukentafelgesprekken, prijsvraag voor kinderen, rondom de tafel met jongeren, inloopavonden en bilaterale discussies met mensen uit het dorp en daarbuiten zijn de belangrijke opgaven, ambities en ideeën verzameld. De resultaten hiervan hebben we samengebracht in een ‘dorpsagenda’. In het voorjaar van 2018 is deze dorpsagenda verder uitgewerkt tot een toekomstperspectief voor Scharendijke, met de belangrijke kernkwaliteiten, de trends die op het dorp afkomen, de grote opgaven en de belangrijke kansen en uitdagingen. Daarover is van gedachten gewisseld met een klankbordgroep, waarin verschillende bewoners en ondernemers uit Scharendijke zitting hebben. Ook heeft er een inloopavond plaatsgevonden waar de eerste richting is voorgelegd en bediscussieerd.
Een belangrijk geluid dat vanuit het dorp werd meegegeven is dat men duidelijkheid wenst (bijvoorbeeld over de toekomst van de basisschool en de mogelijkheden voor nieuwe woningen), en tevens behoefte heeft aan concrete plannen en acties (bijvoorbeeld invulling van het ‘gat van de Dorpsstraat’, verkeersveiligheid op de Elkerzeeseweg, opwaardering van de Dorpsstraat en omgeving Zwarte Plein en verlevendiging van het waterfront).
en bijbehorende gemeentelijke budgetten, die als vliegwiel zouden kunnen die nen om tot tastbare resultaten te komen. Deze verdiepingsslag is na de zomervakantie in 2018 besproken met belangrijke initiatiefnemers, met de gemeente, met de klankbordgroep en op een inloopavond in het dorpshuis. Daaruit kwam naar voren dat er weliswaar nog geen concreet antwoord ligt op alle vragen (dat is in deze fase ook onmogelijk), maar dat de voorgestelde richting en voorstellen voor projecten gedragen werden. Na politieke besluitvorming is deze richting uitgewerkt in voorliggende dorpsvisie, met bijbehorende sleutelprojecten. Het doel is om na vaststelling van deze dorpsvisie in 2019 gelijk door te pakken met het starten van de uitwerking en voorbereiding van enkele sleutelprojecten. Op die manier moet de dorpsvisie overlopen in concrete projecten en tastbare resultaten in de komende jaren.
In het verlengde daarvan is door de werkgroep een uitwerkingsslag gemaakt en hebben diverse gesprekken met initiatiefnemers plaatsgevonden. Er zijn meer gedetailleerde schetsverkenningen gemaakt van diverse plekken in en om het dorp en er is een eerste inventarisatie gemaakt van mogelijke sleutelprojecten 13
02 veranderen om te behouden
02
VERANDEREN OM TE BEHOUDEN 2.1 Wat is Scharendijke voor een dorp? De Zeeuwse oase Zeeland is een unieke groenblauwe oase van natuur, rust en buiten-zijn midden tussen de verstedelijkte regio’s van de Randstad, de Vlaamse Ruit en het Ruhrgebied. Een reeks eilanden vrij van massaverstedelijking, met authentieke dorpen en stadjes, schone luchten en mooie landschappen. In deze hoek van Europa wonen 38 miljoen mensen op elkaar en de nog open, pure Zeeuwse delta is voor hen de ideale plek voor een dagje uitblazen, dorps en landelijk wonen of een weekje weg. Watersport, strand, natuurbeleving, maar ook cultuurhistorie, bijzondere evenementen en unieke locaties voor heisessies. Met de voortschrijdende digitalisering is het ook een geweldige uitvalsbasis voor thuiswerkers. Het gebied is met haar Deltawerken een proeftuin voor de waterveiligheid in de delta, voor zilte teelten en culinaire innovatie. Het is echter ook een regio waar een deel van de jeugd kiest voor de verlokkingen van de steden die om de hoek liggen. Waar voorzieningen soms wat onder druk staan en het op drukke dagen in de zomer en schouderseizoenen lastig is genoeg personeel te vinden. Scharendijke watersportdorp Scharendijke op Schouwen-Duiveland, dorp in de luwte van de drukbezochte kust. Op de overgang van polders naar duinen, van land naar Grevelingen en Noordzee.
Het dorp heeft een enorme rijkdom aan prachtige landschappen in de buurt, zoals het Grevelingenmeer, het Noordzeestrand en de open zeekleipolders. Scharendijke is één van de poorten van Zeeland en Schouwen-Duiveland, strategisch gelegen aan de Brouwersdam en in die positie goed ontsloten vanaf Rotterdam via de naastgelegen N57. De Brouwersdam en Grevelingen vormen
samen één van de belangrijkste watersportgebieden in Zeeland en in Scharendijke is de watersport sterk vertegenwoordigd. Er liggen in een langgerekte strook langs de Grevelingen onder andere een jachthaven, beroemde duikspots, duikscholen en strandjes. In de buurt liggen de beste surfspots en surfcentra in deze hoek van Europa en naast de deur het prachtige Noordzeestrand. Rond Scharendijke zelf liggen verschillende campings en vakantieparken. Van oudsher waren er ook veel jongerencampings, oorspronkelijk nauw verbonden met Renesse. De laatste jaren is er een verschuiving naar gezinnen, natuurliefhebbers, actieve buitenmensen en watersporters. Groene woonwijken en een compact dorpshart Het dorp zelf bestaat uit groene woonwijken, met rustige woonstraten rondom een compact historisch hart rond de Dorpsstraat. In de Dorpsstraat zit horeca, een kapper en stond vroeger ook de supermarkt. Deze is nu verplaatst naar buiten het dorp, langs de Boutlaan. De voormalige locatie wacht nog op een goede nieuwe invulling. Iets zuidelijker in het dorp is het Bethlehemplein waar onder meer de kerk, het dorpshuis en de seniorenwoningen zijn gelegen. Tussen Dorpsstraat en Bethlehemplein in ligt nog de Radarschool Helchersee en ten westen van het dorp de sportvelden, met voetbal en tennis, en ook de buitenijsbaan.
Scharendijke is een dorp waar veel verschillende mensen wonen, vanuit allerlei windstreken. Het is een bonte verzamelplaats van geboren Zeeuwen
17
De meeste mensen geven aan verknocht te zijn aan de unieke plek, met het grote water voor de deur, de overzichtelijke dorpsgemeenschap en het vele buitenleven.
Grenzen Masterplan Renesse
18
en geworden Zeeuwen. Sommige wonen er het hele jaar, anderen een gedeelte van het jaar, of komen af en toe. Maar de meeste mensen geven aan verknocht
Waar is het hart? Het is als bezoeker ook niet heel duidelijk waar nu het hart van het dorp is. De
te zijn aan de unieke plek, met het grote water voor de deur, de overzichtelijke dorpsgemeenschap en het vele buitenleven.
Dorpsstraat was dat natuurlijk van oudsher, maar de voorzieningen liggen ondertussen verspreid over het dorp en de inrichting van de Dorpsstraat is wat rommelig en sleets, met veel ruimte voor de auto en parkeren. Hetzelfde geldt feitelijk ook voor het Bethlehemplein. Het dorp mist een levendige ontmoetingsplek. Het dorpshuis is een belangrijke voorziening wat dat betreft, maar ook de horeca, de supermarkt, de school, de sportvelden, de jachthaven en de zorgvoorzieningen spelen daarin een rol. Als je onbekend bent is het niet gelijk duidelijk waar je moet zijn en voorzieningen profiteren op deze manier ook niet goed van elkaars nabijheid.
Buiten Scharendijke zelf zijn nog twee kleinere gehuchten, langs de historische uitvalswegen: Looperskapelle en Elkerzee. Dit zijn kleinschalige, groene enclaves in het omliggende open polderland.
2.2 Samenhang en een dorpshart Weinig relatie met de fraaie omgeving Het is opvallend dat, wandelend door het dorp, die bijzondere ligging tussen unieke landschappen en natuur slechts beperkt beleefbaar is. De Grevelingen ligt vlak naast de historische Dorpsstraat, maar is in de praktijk verborgen achter de dijk. Deze nodigt nu niet uit om te beklimmen en het water te beleven. Alleen de jachthaven ligt uiteraard mooi aan het water, maar als je er niet hoeft te zijn, dan kom je daar ook niet. Het Noordzeestrand ligt op iets meer afstand van het dorp, bereikbaar via een wandelingetje door de duinen, zoals bij alle badplaatsen op Schouwen-Duiveland. Maar doordat de N57 met afslagen hiertussen ligt, wandel je onder tunnels en een viaduct door en is de relatie met het strand niet zo vanzelfsprekend en sterk. De verblijfsrecreatie, met diverse campings en vakantieparken, ligt als een ring om het dorp, ingebed in groene kamers. Maar doordat de doorgaande autoroute via Elkerzeeseweg en Boutlaan voert, liggen deze recreatieparken gevoelsmatig buiten het dorp. Door het wat besloten karakter van de verblijfsrecreatie is er ook weinig relatie tussen dorp en omliggende polders. Scharendijke ligt op een uniek kruispunt van fraaie Zeeuwse landschappen, maar in het dorp voel je daar weinig van.
Doorgaand autoverkeer door het dorp Op de route Kruijerdamseweg-Elkserzeeseweg-Boutlaan zit veel doorgaand autoverkeer, maar ook het bestemmingsverkeer van het dorp. Het is een relatief drukke route, vormgegeven als doorgaande weg, met relatief veel asfalt en gericht op doorstroming. Deze route dwars door het dorp is niet heel aantrekkelijk, maar geeft ook overlast en onveiligheid. Er is een plan in voorbereiding voor de aanleg van de 3e fase van de Recreatieverdeelweg, daarmee wordt dit jaar gestart. Deze weg zal in 2020 in gebruik worden genomen. Aansluitend zullen de Kuijerdamseweg, Elkerzeeseweg en Boutlaan niet meer als doorgaande route worden ingericht, maar als 30 km/uur zone. Een belangrijke kans om de hele structuur van openbare ruimtes in Scharendijke een impuls te geven, de leefomgeving, het verblijven, het wandelen en fietsen te verbeteren en verschillende plekken en voorzieningen meer samenhang te geven. Een belangrijke opgave is natuurlijk ook om de relatie met het waterfront te versterken. Dat is immers de unieke kwaliteit van Scharendijke voor bewoners en bezoekers. Dit vraagt om aantrekkelijke plekken aan het water en op de dijk waar je graag wilt zijn en goede routes om daar te komen.
19
2.3 Trends waar we rekening mee moeten houden De samenleving verandert en Scharendijke zal mee moeten blijven ontwikkelen. Belangrijke trends waar we op in moeten spelen: • We worden in deze hoek van Europa geleidelijk allemaal steeds welvarender. Dat bekent ook dat mensen kritischer worden, minder snel verrast zijn, luxe en comfort steeds meer de norm wordt en kwaliteit, service en gastvrijheid steeds belangrijker worden. • Mensen zijn bovendien steeds mobieler, met de auto, elektrische fiets, openbaar vervoer etc. De keuzevrijheid waar we wonen, werken, recreëren, uitgaan en naar school gaan neemt daarmee ook toe. Kwaliteit van voorzieningen wordt steeds belangrijker dan nabijheid. De leefwereld van mensen wordt groter, een tweede huis wordt gewoner, men kan op afstand steeds makkelijker werken. Dit vraagt een constante kwaliteitsslag van voorzieningen, woningen, bedrijven, recreatievoorzieningen, openbare ruimten, infrastructuur etc. • Onder invloed van de digitalisering verandert niet alleen onze manier van werken (thuiswerken, flexibeler, meer op afstand), maar ook onze manier van winkelen (meer online, winkelen wordt meer beleven), en onze manier
20
van samenleven (social media, bredere netwerken, minder gericht op onze buren). Er treedt een vervaging op tussen verplichte tijd, persoonlijke tijd en vrije tijd. • Er is een duidelijke schaalvergroting aan de gang en werk en voorzieningen concentreren zich steeds meer in de grotere kernen en steden. In heel Nederland is een duidelijke trek van jongeren naar de stad te zien. Slechts een deel van hen keert op latere leeftijd weer terug. Daardoor is in de landelijke gebieden een stagnatie van de bevolkingsgroei te zien en op een aantal plekken ook bevolkingskrimp. Met name in de kleinere kernen komen dorpsvoorzieningen (scholen, sportverenigingen, kleinere winkels) en de dorpsgemeenschappen (vrijwilligerswerk) onder druk staan. Ook in Scharendijke is dit merkbaar. Desondanks is er weinig aanbod in vastgoed in het dorp, doordat op de Kop van Schouwen veel woningen als 2e woning worden gebruikt en er mensen uit de Randstad zich vestigen. Op 7 maart is aangescherpt beleid ten aanzien van tweede woningen in werking gesteld. Gewone huizen die te koop of te huur komen, mogen vanaf maart in principe alleen nog gebruikt worden voor permanente bewoning.
huishoudens (vooral door de vergrijzing) sterk toeneemt is er ook behoefte aan kleinere, levensloopbestendige woningen. Daarnaast is er meer eenzaamheid en zijn er voldoende arbeidskrachten nodig om voor onze ouderen te zorgen. • In het verlengde hiervan ontwikkelt zich de ‘participatie-samenleving’, waarbij de samenleving meer betrokken wordt bij bijvoorbeeld zorg, onderwijs en de ontwikkeling van de leefomgeving. Oudere mensen blijven langer zelfstandig wonen en organiseren hun eigen zaken. Dit betekent wel dat het alles binnen handbereik willen hebben en sociale netwerken belangrijk zijn. • De toekomst van jachthavens: mensen hechten minder waarde aan bezit en huren liever een boot op het moment dat het hen uitkomt. Hierop kunnen jachthavens inspelen door te investeren in huurboten. • Het klimaat verandert en daar zullen we met de inrichting van onze dorpen, steden en landschappen op in moeten spelen. Er komen langere periodes van droogte en heftigere periodes met neerslag. We moeten meer groen en • Er is daarnaast echter ook een steeds grotere aandacht voor gezondheid en water maken in onze leefomgeving om te koelen op warme dagen en water eerlijkheid. Mensen willen gezonder eten, eerlijke producten, meer mogelijkop te vangen en langer vast te houden op natte dagen.
De zeespiegel stijgt heden voor bewegen/sport, frisse lucht, een groene omgeving en minder ook, dus de kustverdediging vraagt constante aandacht. In het westen van risico’s lopen. Het ‘buiten’ wonen is populair en de toenemende mobiliteit Nederland treedt bovendien bodemdaling op, wat op een aantal plekken tot en digitalisering maken dat ook mogelijk. verzilting van de bodem leidt. Op een aantal plekken moeten we naar nieu• Daarbij is er een groeiende belangstelling voor lokaal en authentiek. In reacwe teelten toe, schaalvergroting of juist schaalverkleining van de landbouw. tie op de mondialisering wil men graag meer persoonlijke aandacht, transpaNatuurontwikkeling neemt daardoor toe. rantie, lokale producten en persoonlijke verhalen daarbij. Goed bereikbare, • Nederland staat voor een belangrijke energietransitie, van fossiele naar heraantrekkelijke buitengebieden (met name de kustgebieden) en dorpen zijn nieuwbare energie. De ambitie van de gemeente Schouwen-Duiveland is om daarbij in trek als recreatie/vakantiebestemming, buitenhuis, of woonlocatie in 2040 energieneutraal te zijn. Dat betekent dat we plekken zoeken voor voor thuiswerkers, of actieve senioren. Op de Kop van Schouwen is dit duidezonnepanelen, windmolens en alternatieven moeten realiseren voor verwarlijk zichtbaar. ming via gas. • De samenleving vergrijst, mensen worden ouder en blijven langer gezond.
Mensen hebben op latere leeftijd vaak ook meer te besteden en veel vrije tijd. Er wordt meer gereisd, men is ook op latere leeftijd op zoek naar nieuwe ervaringen, activiteiten en ontmoetingen. Maar er is ook een toenemende druk op de zorgvoorzieningen en doordat het aantal een- en tweepersoons-
21
2.4 Welke opgaven liggen er? Vanuit de dorpsdialoog, het lopende beleid en de dorpsanalyse zijn de volgende belangrijke vragen en opgaven naar voren gekomen voor de toekomst: Hoe houden we (zoveel mogelijk) de jonge mensen in het dorp? Zorg voor goede, betaalbare woningen en toegankelijkheid tot goed basisonderwijs, zodat starters die graag in het dorp willen blijven wonen eenvoudig en snel een woning kunnen vinden en gezinnen met jonge kinderen in het dorp kunnen blijven wonen. Onderzoek de behoefte en mogelijkheden voor betaalbare eengezinswoningen (voor zowel starters als senioren) in het dorp. Het aantal huishoudens in de gemeente groeit op basis van de meest recente provinciale prognose (2022). De herziene woonvisie en de regionale woningbouwafspraken tussen de gemeente Schouwen-Duiveland en de provincie Zeeland zijn daarbij belangrijk beleidsdocumenten. Parallel zal de komende jaren ook een verduurzamingsslag gemaakt moeten worden met de bestaande woningvoorraad, van zowel Zeeuwland als van particuliere eigenaren.
22
Hoe zorgen we ook in de toekomst voor voldoende maatschappelijke voorzieningen en levendigheid/ontmoeting in het dorp? De school en de huisarts zijn belangrijke voorzieningen, maar ook de horeca in de Dorpsstraat, de kerk, het dorpshuis, de sportvoorzieningen en de supermarkt. De supermarkt is recent flink vernieuwd, maar de rest van de voorzieningen heeft (in meer of mindere mate) behoefte aan een kwaliteitsimpuls en staan soms onder druk door teruglopend gebruik. Clustering van verschillende voorzieningen, zodat ze van elkaars bezoek en elkaars faciliteiten kunnen profiteren lijkt de meest toekomst vaste koers. Zo wordt er door de schoolbesturen en gemeente onderzoek gedaan naar het clusteren van basisonderwijs op de Kop van Schouwen in de vorm van 1 of 2 regioscholen, om de kwaliteit van onderwijs en onderwijsvoorzieningen te borgen. De vorm en locatie van deze clustering zal eind 2019 bekend worden, in afstemming met de besturen. Voor de mensen in Scharendijke is het behouden van een basisschool in het dorp van groot belang voor de leefbaarheid en vitaliteit van het dorp. Ook denken zorgondernemers na over een gezondheidscentrum, waar zorgfuncties worden geclusterd. Daarnaast is het belangrijk te bouwen aan een hechte dorpsgemeenschap die elkaar ondersteunt en helpt.
Het meer openstellen van het dorpshuis en ondersteuning van SMWO met sociaal-maatschappelijke initiatieven en mantelzorg in het
dorp, zoals het opzetten van een hulpkring of vrijwilligerspunt kunnen hierbij helpen. De voetbal tenslotte is in gesprek met de andere verengingen op de Kop van Schouwen over een mogelijke fusie en in het verlengde daarvan ook aan het nadenken over een goede locatie. Hoe kan Scharendijke economisch beter profiteren van de groei van recreatie en toerisme? Er is in het verlengde van de Kustvisie behoefte aan een kwaliteitsverbetering van de verblijfsrecreatie en dagrecreatieve voorzieningen. Daarmee blijft Scharendijke aantrekkelijk ook voor toekomstige gasten, kan er ingezet worden op seizoensverlenging en ontstaat er meer draagvlak voor allerlei voorzieningen en meer continue vraag naar werknemers. Het is nu lastig voor een beperkt deel van het jaar goede werknemers te vinden. Er wordt niet ingezet op verdere uitbreiding van verblijfsrecreatie om zo waardevol landschap te behouden. In de Zeeuwse Kustvisie is het gebied ten noorden van de 3e fase Recreatieverdeelweg en de achtergrens van de aanwezige bebouwing en de bedrijven van Scharendijke aangewezen als aandachtsgebied. In dit gebied is de opgave om te komen tot een streefbeeld voor het landschap waarin ruimte voor de opgave om te komen tot kwaliteitsverbetering en herstructurering van de verblijfsrecre-
atie in de Kop van Schouwen een plek kan worden gegeven. Nieuwe recreatie is hier niet toegestaan, maar er is wel de mogelijkheid voor herstructurering, dus ook verplaatsing van eenheden, maar dan wel alleen uit het gebied van de Zeeuwse kustvisie, mits een bijdrage aan landschap wordt geleverd en onderscheidende /aanvullende recreatieconcepten worden toegepast en een maatschappelijke bijdrage aan het dorp wordt geleverd. In ieder geval gaan we een landschapsplan maken met alle betrokkenen om te borgen dat het landschap hier niet verder versnipperd en op zoek naar budgetten voor landschappelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld bij de provincie. Hoe blazen we meer leven in de Dorpsstraat en maken we aantrekkelijke ontmoetingsplekken in Scharendijke? Na verplaatsen van de supermarkt van Dorpsstraat naar Boutlaan is er nu behoefte aan een nieuwe impuls in de Dorpsstraat en omgeving. Dat gaat uiteraard over het opvullen van het achtergebleven gat aan de Dorpsstraat, maar ook over het opwaarderen van de openbare ruimte en over nieuwe initiatieven van bestaande en nieuwe ondernemers. Ook zoeken we naar betere zichtbaarheid van de nu wat verborgen Dorpsstraat en naar mogelijkheden om de relaties met de jachthaven en het waterfront te versterken.
23
24
van het poldergebied te vergroten, met bijvoorbeeld laarzenpaden, een kinderboerderij, picknickplekken of een natuurspeelplaats. Vanuit de Kustvisie is er de vraag om een landschapsplan voor Scharendijke-West te maken, zodat verdere verrommeling in deze hoek voorkomen kan worden en een kwaliteitsverbetering plaats kan vinden.
Nu in de Dorpsstraat de nadruk op horeca en verblijven is komen te liggen moet de openbare ruimte worden heringericht tot een gezellige ontmoetingsplek voor bewoners en bezoekers van Scharendijke. Autoluw, met ruimte voor terrassen, ctiviteiten, evenementen en meer groen. In aanvulling daarop moeten we ook kijken naar het Zwarte Plein (entree-gebied Dorpsstraat) en het Bethlehemplein (groen speel- en ontmoetingsplein voor het dorp). Er is de wens om het gebruik van het dorpshuis verder te verbreden (kinderen, jongeren, senioren etc.). Hoe maken we van ons unieke waterfront een trekker en een plek om trots op te zijn? Het waterfront langs de Grevelingen is de belangrijkste kwaliteit en identiteit van Scharendijke. Er is behoefte aan betere toegankelijkheid (trappen en routes van strand tot strand), leuke plekken aan en in het water (surfstrandje, havenplein, koepeltje, waterspeeltuin, onderwatertuin, etc.) en meer activiteiten. Er liggen mogelijk kansen nu er budgetten zijn voor de Grevelingen in het kader van de Grevelingenvisie. Daarbij is natuurlijk de afstemming met Rijkswaterstaat/waterschap een hele belangrijke. Hoe verbinden we Scharendijke beter met het strand en het buitengebied? Er is behoefte aan uitnodigende, veilige en vanzelfsprekende wandel- en fietsroutes tussen dorp, Brouwersdam en Noordzeestrand en het borgen van de (zichtrelaties) met het open poldergebied.
Ook is de wens om de aantrekkingskracht
Hoe kunnen we de dagelijkse woon- en leefomgeving in Scharendijke aantrekkelijker maken? Zet in op het vergroenen van straten, woonbuurten en recreatieterreinen door middel van bomenlanen, parkjes, singels en tuinen. Dit is ook belangrijk om de gevolgen van klimaatverandering het hoofd te bieden. Denk daarbij ook aan het gebruik van waterdoorlatende verharding of verlaagde groengebiedjes om wateroverlast te voorkomen. Hoe borgen we dat Scharendijke goed bereikbaar blijft en voorkomen we tegelijkertijd verkeersoverlast in het dorp? Leidt doorgaand autoverkeer via de verlengde Recreatieverdeelweg langs het dorp en waardeer de Kuijerdamseweg, Elkerzeeseweg en de Boutlaan af naar een 30km/h-zone, zodat er meer rust en samenhang in Scharendijke ontstaat. Onderzoek de mogelijkheid om een directe aansluiting op de Kloosterweg te maken voor de supermarkt, zodat bevoorrading en autoverkeer van bezoekers van buiten geen overlast geeft in het dorp. Leg gelijktijdig daarmee fietsers en wandelaars in de watten en zorg voor goede, aantrekkelijke fietsroutes vanuit de omgeving naar de Dorpsstraat. Optimaliseer het openbaar vervoer waar dat mogelijk is. Behoud één of meerdere haltes in het dorp. Hoe zorgen we voor snel, tastbaar resultaat? Er is vooral behoefte aan snel en tastbaar resultaat in Scharendijke.
Er moet vertrouwen komen van ondernemers, eigenaren en bewoners om te gaan investeren en bewegen. Er is behoefte aan duidelijkheid omtrent belangrijke zaken als wonen, de regioschool, de toekomst van de voetbal en aan investeringen in de openbare ruimte, als vliegwiel voor de geleidelijke opwaardering en kwaliteitsimpuls.
25
03 het toekomstperspectief
HET TOEKOMSTPERSPECTIEF 3.
03
HET TOEKOMSTPERSPECTIEF
3.1 Wat voor dorp willen we worden? Scharendijke bouwt de komende jaren voort op haar unieke kwaliteiten en onderscheidende identiteit en maakt een flinke slag naar voren. Als we met elkaar vooruit kijken dan zien we Scharendijke over 20 jaar het liefst als hét levendige watersportdorp voor surfers, zeilers, duikers, andere actieve watersporters en natuurliefhebbers, midden in de groen-blauwe delta tussen Randstad, Ruhrgebied en Vlaamse Ruit. Een aantrekkelijke en ontspannen plek om te op te groeien en oud te worden. Scharendijke zet in op de volgende kernkwaliteiten: 1. Het watersportdorp van Zeeland 2. Een hechte en betrokken gemeenschap, met behoud van zoveel mogelijk voorzieningen 3. De poort van Zeeland 4. Bruisend van de energie
29
In het dorp zelf is een compact, maar gezellig dorpshart met goede horeca en lokale activiteiten en evenementen, waar bezoekers en bewoners elkaar ontmoeten.
Grenzen Masterplan Renesse
30
3.2 Watersportdorp Scharendijke heeft in onze visie een aantrekkelijk en levendig waterfront aan de Grevelingen (de Blauwe Boulevard; van strand tot strand), met een mooie, goed gefaciliteerde jachthaven, spectaculaire duikspots, gave speelvoorzieningen in en aan het water, onderwatertuin, kunst en een fraaie wandel/fietsroute over de dijk (‘Boatjes Kieke’). In het dorp zelf is een compact, maar gezellig dorpshart met goede horeca en lokale activiteiten en evenementen, waar bezoekers en bewoners elkaar ontmoeten. Royale trappen verbinden deze twee werelden. Verderop in het dorp is een supermarkt voor alle dagelijkse boodschappen. Ingebed in het landschap rondom het dorp liggen tussen de open velden de bestaande, opgewaardeerde campings en recreatieparken, verbonden met elkaar en met het dorp door een systeem van laarzenpaden. Belangrijke zichtlijnen vanuit de polders op het dorp blijven open en behouden de belangrijke relaties tussen Scharendijke en haar buitengebied.
31
In Scharendijke is idealiter over 20 jaar een hechte en betrokken gemeenschap van vaste bewoners, tijdelijke bewoners en periodieke bezoekers.
Grenzen Masterplan Renesse
32
3.3 Een hechte betrokken gemeenschap, met behoud van zoveel mogelijk voorzieningen In Scharendijke is idealiter over 20 jaar een hechte en betrokken gemeenschap van vaste bewoners, tijdelijke bewoners en periodieke bezoekers. Er wordt voor elkaar gezorgd, er is goede ondersteuning voor mantelzorgers en men zet zich actief in voor de voorzieningen in het dorp. Dorpsstraat/Zwarte Plein e.o., Bethlehemplein en de supermarkt aan de Boutlaan zijn belangrijke ontmoetingsplekken, met elkaar verbonden door een aantrekkelijke dorpsas. Het dorpshuis is een laagdrempelige ontmoetingsplek en biedt ruimte voor allerlei maatschappelijke initiatieven. Scharendijke wil voorzieningen zoals de school, de voetbal, de huisartsenpraktijk en de zorg behouden. Dit wordt in een ander project dan de dorpsvisie met de betrokkenen bepaald. We hebben in Scharendijke wel een mooie plek voor een maatschappelijk cluster van school en sportvelden beschikbaar, op de locatie van de bestaande sportvelden en ijsbaan. Welke keuzes hierin ook gemaakt worden, we gaan er zorg voor dragen dat mensen over 20 jaar prettig opgroeien en veilig oud worden in Scharendijke, met de daarvoor noodzakelijke voorzieningen in het dorp, of in de buurt. We streven naar een hoge kwaliteit en goede bereikbaarheid.
33
We zien over 20 jaar Scharendijke als de poort van Zeeland, zelfbewust zich presenterend aan de N57 en optimaal profiterend van de nabijheid van strand en de recreatieve voorzieningen op de Brouwersdam.
Grenzen Masterplan Renesse
34
3.4 De poort van Zeeland Scharendijke is al de poort van Zeeland, maar wil daar over 20 jaar beter van profiteren, zelfbewust zich presenterend aan de N57 en optimaal profiterend van de nabijheid van strand en de recreatieve voorzieningen op de Brouwersdam. Het dorp is goed bereikbaar vanuit de Randstad, waardoor het een aantrekkelijke plek is om te wonen en recreëren. De auto is in het dorp welkom, maar te gast, waardoor de leefbaarheid en verblijfskwaliteit is toegenomen. Diverse belangrijke fietsroutes op de Kop van Schouwen en vanaf de Brouwersdam komen samen bij de Dorpsstraat. Ook het gebied rondom de Rampweg is een aantrekkelijk wandel- en fietsgebied geworden en zo is een mooie entree van het dorp ontstaan en een veilige en vanzelfsprekende verbinding tussen Scharendijke en Noordzeestrand. Over de dijk loopt een prachtige fietsroute met uitzicht over Grevelingen en dorp. Deze uitzichtroute verbindt Langedijk en jachthaven met het koepeltje, de waterspeelplaats, de Brouwersdam en via het tunneltje onder de N57 tot aan het Noordzeestrand. Hier haken ook de fietsroutes over de Brouwersdam aan en de stoomtrein.
35
De ergietransitie is gebruikt om een kwaliteitsimpuls te geven aan het landschap en het dorp.
Grenzen Masterplan Renesse
36
3.5 Energietransitie In en om Scharendijke wordt op diverse plekken schone energie opgewekt (bijvoorbeeld zonnedaken, zonnevelden en energie uit water), altijd zorgvuldig ingepast in het landschap. Het dorp is daarmee grotendeels zelfvoorzienend. Deze energietransitie is gebruikt om ook een kwaliteitsimpuls te geven aan het landschap en het dorp. Zo zijn energie-initiatieven gekoppeld aan nieuwe landschapsinvesteringen en natuurspeelplekken en dragen deze via een zon-fonds/Postcoderoos bij aan het in standhouden van enkele maatschappelijke voorzieningen in het dorp.
37
04 De sleutelprojecten
40
DE SLEUTELPROJECTEN
04
4.1 Het waterfront activeren; de Blauwe Boulevard We gaan samen met Rijkswaterstaat, het waterschap, Staatsbosbeheer, de jachthaven en ondernemers en bewoners een concreet plan uitwerken voor de Blauwe Boulevard van Scharendijke. Fietsroute met uitzicht In dat plan zetten we in op een fietsroute op de dijk, tussen jachthaven en Brouwersdam. Deze fietsroute ligt in onze visie idealiter op de dijk, aan de flauwere buitenzijde van de muraltmuur en biedt zo een fantastisch uitzicht over het dorp en de Grevelingen. Gezien de cultuurhistorische waarde van de muraltmuur zullen we goed moeten onderzoeken hoe we de doorsnijding maken. Aan de binnenzijde laten we het bestaande wandelpad lopen, zodat fietsers en wandelaars elkaar niet in de weg zitten. We onderzoeken om dit wandelpad een upgrade te geven met aandacht voor de toegankelijkheid voor mindervaliden.
Scharendijkse bloemendijk De dijk zelf planten we in met een bonte verzameling veldbloemen (Scharendijkse bloemendijk) dat bijdraagt aan de biodiversiteit van flora en fauna. Zo biedt de dijk een groot deel van het jaar een mooi kleurenpallet (flowerpower) en wordt deze een langgerekte pluktuin. De verschillende kralen langs dit bontgekleurde snoer proberen we stapje voor stapje een kwaliteitsslag te geven: Surfstrandje/strandje Da Roberto Het strandje naast Da Roberto knappen we op (waar mogelijk met financiële middelen van Brouwerseiland) en maken we tot een kleinschalig familiestrandje voor het dorp en een aanlegplaats voor avontuurlijke windsurfers vanuit het surfcentrum.
De nieuwe fietsroute vult als het ware één van de laatste ontbrekende schakels van het ‘rondje Schouwen-Duiveland’ in. Het is bij de realisatie van deze ontbrekende schakel mogelijk langs of op de dijk bijna het gehele eiland rond te fietsen met zicht op land en water. Deze uitzichtroute (‘Boatjes Kieke’) vormt een kralensnoer dat alle bestaande en nieuwe leuke plekken aan het water in Scharendijke met
De jachthaven In overleg met de haven wordt onderzocht of de faciliteiten en de verblijfskwaliteit van de kades kunnen worden verbeterd, zodat de haven een aantrekkelijke aanlegplaats wordt voor bezoekers vanaf de Grevelingen en een leuke plek voor een wandeling van en naar het dorp. Met het geplande herstel van de getijden
elkaar verbindt; van het surfstrandje, via de jachthaven, langs het dorpshart, via het koepeltje langs de waterspeelplaats onder de Brouwersdam naar het strand. Op handige plekken zijn verbindingen met het dorp, in vorm van opgangen en trappen. De trap tussen dorpshart en jachthaven is tegelijkertijd ook een tribune, voor optredens en activiteiten in en om de Dorpsstraat.
in de Grevelingen moet de jachthaven op de schop. De ambitie is om dan gelijk een kwaliteitsslag te maken en deze ook te koppelen aan verduurzaming van de haven. De parkeerplaats bij Da Roberto, of misschien het dak van het gebouw van Grevelingen Yachting biedt mogelijk plek voor zonnepanelen en kan zo helpen de jachthaven van Scharendijke als één van de eerste in Nederland energieneutraal
41
Het is bij de realisatie van deze ontbrekende schakel’ mogelijk langs of op de dijk bijna het gehele eiland rond te fietsen met zicht op land- en water.
Grenzen Masterplan Renesse
42
We gaan samen met Rijkswaterstaat, het waterschap, Staatsbosbeheer, de jachthaven en ondernemers en bewoners een concreet plan uitwerken voor de Blauwe Boulevard van Scharendijke.
Grenzen Masterplan Renesse
43
44
te maken. Hiermee wordt bereikt dat niet altijd ‘de walstroom’ gebruikt hoeft te worden. De haven speelt op dit moment al in op duurzaam gebruik van douches, stroompalen en afzuiginstallaties. Met de kwaliteitsverbetering van de jachthaven spelen we ook in op de ontwikkeling dat mensen steeds minder een boot hebben, maar steeds meer boten gehuurd worden. Ook met een initiatief voor het verhuren van drijvende waterlodges, wordt een nieuw en onderscheidend recreatieconcept toegevoegd, zodat met de inkomsten een kwaliteitsslag gemaakt kan worden. Duikplein Het parkeerterrein rondom het duikcentrum zouden we graag opwaarderen tot een aantrekkelijk ‘duikplein’, waar ook plek is voor een terras, bankjes en misschien speelgelegenheid. Een leuke plek waar je na een dag duiken in het zonnetje nog even kunt napraten, maar ook een plek voor mensen uit het dorp om aan de haven te zitten en bootjes te kijken. Als de kans zich voordoet krijgt het gebouw van De Kabbelaar een flinke kwaliteitsimpuls en komt op dit duikplein een opvallend duikpaviljoen, als een baken vanaf de Grevelingen en met een uitzichtpunt over het water. Hierin kunnen duikcentrum, restaurant en hotel gelijk een nieuwe impuls krijgen. De parkeerplaatsen kunnen van een zonnedak en een E-laadpunt worden voorzien.
Onderwatertuin De mooiste kant van Scharendijke is voor iedereen die niet gaat duiken onzichtbaar, want deze ligt onder water. Een bijzondere toevoeging aan het waterfront zou een onderwatertuin kunnen zijn, waar kunst en natuurontwikkeling op de overgang tussen land en water samengaan met een ontdekkingstuin en speelgelegenheid voor kinderen. Krabben vangen, beestjes zoeken en waterleven bekijken, maar misschien ook snorkelen. We gaan onderzoeken of dit haalbaar is. Mogelijk kan het gekoppeld worden aan de terugkeer van getijden in de Grevelingen en het verbeteren van het onderwaterleven. Op andere plekken in de wereld zijn daar goede voorbeelden van.
Zwem- en duiksteigers In aanvulling daarop kunnen op een aantal andere plekken nog aanvullende kleine zwem- en duiksteigers worden gerealiseerd, bij voorkeur gekoppeld aan een trap naar het dorp. Op die manier kunnen mensen echt naar het water en wordt de waterkant een leuke plek om te verblijven en het water een speelplek voor het dorp op mooie dagen. Het koepeltje Als de dijk, de waterkant en het water beter gebruikt worden dan wordt het koepeltje als uitzichtpunt ook een leukere plek. Zeker als de fietsroute hierlangs zou kunnen lopen, zodat ook de bereikbaarheid verbetert. Misschien dat er op termijn een nieuwe versie kan komen? Kunst op de dijk en kunst in de tunnel De Kop van Schouwen heeft kunst- en cultuur in haar DNA. Er zijn veel lokale kunstenaars en er zijn verschillende drukbezochte evenementen, zoals de Kunstschouw en Fjoertoer. Scharendijke zou daar goed bij aan kunnen sluiten en het waterfront is daarvoor een hele interessante plek. De grote maat van de dijk en het bijzondere uitzicht vormen een inspirerend decor voor grote kunstprojecten. Ook het fietstunneltje onder de N57 zou van een wat sombere plek met kunst getransformeerd kunnen worden tot een blikvanger en attractie. Het speelstrandje en de aanlegsteigers bij de Brouwersdam zijn recent aangepakt en vormen een mooie toevoeging aan de Blauwe Boulevard.
Locatie Napoleonschuur De Napoleonschuur is een belangrijke schakel aan de route langs het waterfront van Scharendijke. We moeten daarom blijven zoeken naar een herinvulling van de locatie van de Napoleonschuur.
45
Ambitie ‘veelzijdig strand’: 9 strandopgangen met een eigen ‘kleur’
46
4.2 Een levendige Dorpsstraat De Dorpsstraat is van oudsher het dorpshart van Scharendijke en door de centrale ligging, direct naast het waterfront en nabij de jachthaven is het de logische ontmoetingsplek voor bewoners en bezoekers. De Dorpsstraat transformeren we daarom naar een charmante ontmoetingsplek en verblijfsruimte voor het dorp.
familiehotelletje), maar uitbreiding van parkeren is vaak lastig te realiseren in deze hoek. Door een doorsteek te maken naar de voormalige gemeentewerf blijft de Dorpsstraat ook met de auto goed bereikbaar, zonder dat de auto’s allemaal in de straat hoeven te staan.
Openbare ruimte We maken de openbare ruimte autoluw, groen en aantrekkelijk. De paar parkeerplaatsen verplaatsen we zoveel mogelijk naar het Zwarte Plein en later naar de locatie van de voormalige gemeentewerf. Zo komt er in de Dorpsstraat meer ruimte voor groen, wandelen, terrassen en evenementen. Op die manier kunnen de horecaondernemers meer organiseren en kan de Dorpsstraat haar levendigheid terugkrijgen. Want ‘mensen trekken mensen’. Deze herinrichting van de openbare ruimte van de dorpsstraat staat gepland voor het voorjaar van 2020 in combinatie met het vervangen van de riolering. Gat opvullen Naast het opwaarderen van de openbare ruimte behoort natuurlijk ook het ‘gat van de Dorpsstraat’, de locatie van de voormalige supermarkt, goed te worden ingevuld. Hier loopt nu een plan voor, dat in 2020 gerealiseerd moet zijn, met recreatieappartementen en werk- en commerciële ruimtes aan de straat. Wat er ook gaat gebeuren op deze locatie, het aanhelen van de bebouwing van het dorpshart is het doel, met bebouwing met charmante en rijke architectuur, die past in de maat, schaal en korrel van dit dorpse straatje. Parkeren op de voormalige gemeentewerf Het verplaatsen van het parkeren naar de locatie van de voormalige gemeentewerkplaats maakt ruimte in de openbare ruimte, maar biedt ook ondernemers de kans om verder te ontwikkelen.
Er lopen verschillende initiatieven voor vernieuwing van bestaande horeca en kleinschalige verblijfsrecreatie (B&B en
47
We maken de openbare ruimte autoluw, groen en aantrekkelijk.
Grenzen Masterplan Renesse
48
De Dorpsstraat transformeren we daarom naar een charmante ontmoetingsplek en verblijfsruimte voor het dorp.
Grenzen Masterplan Renesse
49
50
Dorpstuin In het gebied rondom de Koepelhof, achter de kerk en tussen de diepe tuinen is al een collectieve dorpstuin op dit moment de ruiltuin Scharendijke. Een leuk initiatief, op deze wat verborgen gelegen groene plek in het dorp, waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en samen aan de slag kunnen. Als dat haalbaar is en de belangstelling voldoende zou deze tuin verder kunnen uitbreiden. Met bijvoorbeeld een klimaatbosje in combinatie met een natuurspeeltuin of misschien liggen er zelfs mogelijkheden als moestuin voor de horeca in de Dorpsstraat? Die zouden zich met lokale producten uit eigen tuin op de kaart kunnen zetten. Zichtbaarheid van het dorpshart Om het dorpshart van Scharendijke beter zichtbaar te maken willen we de sfeer van de Dorpsstraat doorzetten tot aan de dijk (het Baken) en tot aan de Elkerzeeseweg. Door ook de entrees aan te pakken (het parkeerpleintje aan het Baken en de omgeving Dijkstraat/Zwarte Plein) kunnen we het dorpshart beter aan de voorbijgangers presenteren. We rekken het dorpshart feitelijk een beetje op tot aan de doorgaande fietsroutes. Tribunetrap Het parkeerpleintje op de hoek van het Baken en de Dorpsstraat heeft een belangrijke schakelfunctie tussen dorpshart, waterfront en jachthaven. Het zou mooi zijn als we hier een gezellig pleintje van kunnen maken, gekoppeld aan een mooie trap de dijk op.
Deze trap maken we extra breed zodat deze ook als tribune kan functioneren. Zo kunnen we activiteiten en evenementen in de Dorpsstraat een extra voorziening meegeven, die gelijk ervoor zorgt dat dorp en waterfront met elkaar met elkaar worden verbonden. Ook zonder activiteiten is de tribunetrap een attractie, boven op de kruin van de dijk is er een prachtig uitzichtpunt.
51
52
Zwarte Plein en omgeving Het Zwarte Plein is nu een belangrijke parkeervoorziening. Het biedt echter ook de kans om maatschappelijke functies die je wilt clusteren (bijvoorbeeld een gezondheidscentrum) een plek te geven. Het is in eigendom van de gemeente en het parkeren kan naar de voormalige locatie van de gemeentewerf worden verplaatst. Als dat nodig is kan dus relatief snel geschakeld worden. Zo ontstaat op een strategische plek de kans om een belangrijke dorpsvoorziening goed in te passen. De plek is voor zowel fietsers als auto’s goed bereikbaar en een voorziening op deze plek kan positief zijn voor de andere voorzieningen er omheen. Ook zou je de entree van de Dorpsstraat kunnen opknappen op deze manier en het zicht vanaf de Elkerzeeseweg op het dorpshart kunnen verbeteren. De huidige locatie van de huisarts is te klein en biedt weinig ruimte voor uitbreiding. Door de huisarts te verplaatsen naar een breder gezondheidscentrum op het Zwarte Plein wordt het water mooi zichtbaar, en krijg je een fraaie zichtlijn richting de Dorpsstraat en het nieuwe gezondheidscentrum.
Het voormalige kerkgebouw is behoorlijk verouderd, maar de constructie is nog goed. Het is bovendien een karakteristiek pand. Als we een nieuwe functie zouden kunnen vinden (bijvoorbeeld een atelier/werkruimte of bijzondere woning) kunnen we het pand mogelijk behouden en renoveren en kan het een mooie blikvanger en sfeermaker worden bij de entree van het dorpshart van Scharendijke.
53
4.3 Maatschappelijk hart Clusteren is handig De wens is om zoveel mogelijk van de maatschappelijke voorzieningen in Scharendijke in de toekomst te behouden. Voor bijvoorbeeld de school en de huisarts is in de toekomst echter wel vernieuwing van de huisvesting noodzakelijk. Het clusteren van verschillende maatschappelijke functies is een effectieve manier om de exploitatie te verbeteren. Functies kunnen ruimten en faciliteiten delen en waar mogelijk profiteren van de aanloop van andere functies. Een gezondheidscentrum met huisarts, tandarts en bijvoorbeeld fysio is een goed voorbeeld. Maar ook een brede school, waar onderwijs en opvang worden gecombineerd, eventueel zelfs met sportvelden. Afhankelijk van derden De toekomst van de basisschool, de sport, de winkels, de horeca en de zorgvoorzieningen heeft gemeente maar deels in de hand. Deze is voor een belangrijk deel afhankelijk van keuzes die door derden gemaakt worden in de komende jaren (zoals zorgondernemers, schoolbesturen en leden sportverenigingen). Zij bepalen of er wordt geclusterd en zo ja, op welke locatie. De gemeente is degene die uiteindelijk de keuze maakt en beslist op welke locatie de scholen (of school) en de sport worden gevestigd. Dit naar aanleiding van de onderzoeken die momenteel worden uitgevoerd.
Aantrekkelijke locaties in de aanbieding In de dorpsvisie zorgen we dat we voorbereid zijn door aantrekkelijke locaties te benoemen waar nieuwe, of vernieuwde/geclusterde voorzieningen kunnen landen waarbij optimale synergie met andere voorzieningen ontstaat. We zien in deze dorpsvisie goede kansen voor een maatschappelijk hart in de omgeving van Dorpsstraat, Zwarte Plein en Elkerzeeseweg, met een uitloop richting de huidige sportvelden. Dit is immers dé ontmoetingsplek van Scharendijke, er zijn gronden in eigendom van de gemeente dus relatief snel beschikbaar, er is synergie met bestaande voorzieningen en het is centraal gelegen in het dorp.
55
De wens is om zoveel mogelijk van de maatschappelijke voorzieningen in Scharendijke in de toekomst te behouden.
56
Deze plek is bereikbaar van buiten het dorp, door de strategische ligging bij
In de komende periode vindt er een nader onderzoek plaats naar de basisscho-