CConstaterende datSchiermonnikoog
Koppel je AI →

Informatiebijeenkomst Raad 6 oktober 2026

Voorbereidende vergadering · gemeente Schiermonnikoog · 19:30 uurBron: portaal van de gemeente

Wat er is gezegd

Automatische ondertiteling · sprekers niet herkend

Of klik op een tijdcode hieronder om op dat moment te beginnen. De speler wordt dan geladen van Company Webcast.

Spraakherkenning maakt fouten in woorden en namen. Controleer citaten tegen de video of het officiële verslag.

▶ 0:00:18Dames en heren.. Even vanaf de zijlijn deze keer, maar dat heeft gewoon te maken met de setting van deze vergadering. Ik heet u al een van harte welkom in de raadszaal van Schiermonnikoog bij deze beeldvormende raadsvergadering of raadssbijeenkomst. Welkom aan alle ondersteuning die aanwezig is. Uiteraard aan de raadsleden, de griffie en ook de mensen die vanavond de presentaties zullen verzorgen verzorgen. Beeldvormende vergadering betekent dat er heel veel informatie wordt gedeeld richting de raad en dat er vanavond geen besluiten zullen genomen worden door deze raad. Staan er een tweetal zaken op de agenda voor vanavond? Dat is een presentatie van het warmteprogramma en een presentatie van de concept startnotitie omgevingsvisie. Maar uiteraard, voor we beginnen leggen we de hele agenda voor aan de raad en kunnen de aanwezige raadsleden akkoord gaan met deze agenda. En ik zie dat dat zo is. En dan kunnen wij direct door naar agendapunt drie. En dat zijn de vragen en opmerkingen van inwoners over geascendeerde onderwerpen.

▶ 0:01:19En er hebben zich geen insprekers gemeld. En dan komen we al bij het eerste deel van het het hoofdprogramma. En dat is de presentatie van het warmteprogramma. En u wordt vanavond geïnformeerd over het project Aardgasvrij Eiland wordt een toelichting gegeven op de bijsturing in de Proeftuin Aardgasvrij wijk Nieuw Dokkum en het Warmteprogramma. Als het goed is heeft u ter voorbereiding een aantal stukken ontvangen en daar kunt u ook vragen over stellen als raad. En de presentatie wordt zometeen verzorgd door Barendrecht, programmamanager Duurzaamheid en Peter Perij, adviseur warmteprogramma bij adviesbureau V. Maar voordat. Ik zie jullie allemaal in de startblokken zitten. Voordat jullie het woord krijgen, kijk ik even naar wethouder Zonneveld. Die wil een korte toelichting of aftrap geven op deze presentatie. Aan u het woord. Dank u wel, voorzitter. Ik hou het inderdaad kort, want mevrouw Barendregt kan dat uitstekend die presentatie geven. Even teruggaan op de raad van duizendvijfhonderdnegen. Daarin had ik u geïnformeerd over dat wij het besluit hadden

▶ 0:02:22genomen voor die bijsturing van de aardgasvrij, want die behandelen we dus ook vanavond. En dat zat hem in die subsidieregeling die we verruimd hebben. Dus alle ruimte om daar. Vragen of over te vragen en en. Om extra uitleg te vragen. Het tweede is dan Wat op de agenda staat is het warmteprogramma. Dat hangt natuurlijk fantastisch samen met ook een omgevingsvisie die verderop op de agenda staat, dus daar ben ik heel erg mee in mijn nopjes.. Hier hopen we ook dat u ons. Het is een bevoegdheid van het college, maar wij vinden het heel belangrijk om u hier uitgebreid in mee te nemen in de warmteprogramma. En we hopen dat u aandachtspunten als u die heeft, mee wilt geven. We zijn benieuwd naar uw reactie op de conceptdoelen en de criteria. En dat is me wat mij betreft. Voorzitter. Dank u wel wethouder Zonneveld voor deze aftrap van dit onderwerp. En dan kijk ik nu naar de beide hoofdrolspelers voor

▶ 0:03:24de presentatie. Vragen kunt u volgens mij zowel tijdens als na de presentatie stellen. En ja, dan zou ik zeggen succes en veel plezier met deze presentatie. Dank je wel. Twee onderwerpen vanavond, waarbij we vooral willen ingaan op het op het warmteprogramma. Maar zoals gezegd, eerst nog een korte toelichting op de bijsturing op de proeftuin. Daar hebben jullie ook enkele stukken over ontvangen. Een jaar geleden, ruim een jaar geleden, hebben we een wezenlijke wijzigingen doorgevoerd met jullie goedkeuren. Toen gingen we van een warmtenet naar de in Nieuw Dokkum. Naar een all electric variant noemen we dat dus met warmtepompen. En toen zaten er drie typen warmtepompen in de subsidieregeling. Ik heb het nu over de koopwoningen, want voor de koopwoningen hebben we deze subsidieregeling. Voor elke koopwoning is er ruim € 8.000 beschikbaar. En die drie typen,

▶ 0:04:26dat waren Pvtsystemen,. Bodemsystemen en ventilatie systemen. En die hebben allemaal als kenmerk dat ze geen buitenunit hebben. En dat maakt dat ze dus heel erg stil zijn. Vervolgens zijn we na die wezenlijke wijziging aan de slag gegaan in de wijk met bewoners bij bewoners. Koffie ochtenden informeren. We hebben ook een samenwerking gezocht met een installateur, maar we merken nu, een jaar later dat het een dat mensen er geen behoefte aan hebben. Het loopt niet, het leeft niet. Althans niet deze drie typen. Daar hebben we natuurlijk navraag naar gedaan en we horen verschillende geluiden. Mensen zijn in verschillende fasen van zo'n proces. De één wil nog even wachten en het aanzien of het koppelen met natuurlijke momenten. Maar ook veel geluiden die het echt een forse investering vinden. Dus een aantal maanden geleden zijn wij gaan zoeken van ok, hoe zou het ook anders kunnen? En wat wij

▶ 0:05:30daarbij heel belangrijk vonden bij die zoektocht is hoe houden we wel vast aan de principes, of eigenlijk de uitgangspunten die bij de start van dat project ook afgesproken zijn met de wijk, met de mensen die er wonen?. En daaruit kwam naar voren eigen regie, dat dat heel belangrijk was. Men wil zelf kunnen kiezen. Wanneer en wat doe ik in mijn huis?. Betaalbaarheid. Kan ik het financieren? En hoe doe ik dat dan? Maar ook dat geluidsaspect. Het is Schiermonnikoog. Het is hier stil. Je hoort de wind, je hoort de zee en er is gewoon heel weinig omgevingsgeluid. Wat je bijvoorbeeld. In grotere dorpen laat staan de stad wel hebt. Dus die drie uitgangspunten waren de basis voor onze zoektocht. Vervolgens zijn we gaan kijken natuurlijk bij andere proeftuinen. Er zijn er 66 in in Nederland om te horen en te zien. Hoe doen ze het daar? We willen tenslotte leren van elkaar. In heel veel eigenlijk geen én bijna geen eens speelt geluid

▶ 0:06:33echt zo'n rol als hier. Dus daar hadden we niet heel veel support of voorbeelden van. We zijn ook gaan zoeken in de markt, want die ontwikkelt zich natuurlijk steeds verder door. Dus pompen worden stiller, technieken worden beter. Dus daar liggen kansen En we hebben ook gezocht naar hoe houden we het wel praktisch? Niet alleen voor ons als uitvoerder van die regeling, maar ook voor inwoners om het aan te vragen zonder allerlei ingewikkelde onderzoeken. En uiteindelijk zijn we uitgekomen. Op Geluidslabel.com. En dat is een platform waarin meerdere ondernemers samenwerken met nieuwere technieken. En dat hebben we als voorwaarde opgenomen in de bijsturing. Dus we hebben nu de subsidieregeling verruimd. Dat betekent dat naast de drie systemen die al mochten, die houden we ook, want dat zijn gewoon hele goede, duurzame, fijne technieken die heel lang

▶ 0:07:35meegaan. Maar daarnaast mag je nu ook warmtepompen met een buitenunit, maar onder voorwaarden en via dat geluidslabel proberen we dan dat dat geluid zo minimale impact heeft.. We hebben het voor drie woningen in de wijk getest. Met dat geluids label en. Bijeen kwam bijvoorbeeld. Daar lag al een offerte van een installateur. En bleek dat er niet werd voldaan aan de geluidseisen die we stellen. Toen heeft de installateur een ander type warmtepomp ingevoerd en die bleek stiller. Dus zo kunnen we daarmee werken. We hebben het ook bij een andere woning gedaan die al een warmtepomp had geïnstalleerd. Daaruit bleek dat als er nou nog een schutting bijkwam, dan werd het nog stiller. Dus zo werkt dat label. En hopen wij ook dat het bij ons. Voor voortgang zorgt. En ook voor verduurzaming in de energietransitie. We hebben alle bewoners

▶ 0:08:39van de koopwoningen vorige week een brief gestuurd. En we hebben dit natuurlijk ook besproken met onze partners. Dus dat we met Liander, met de Huurders Belang en ook Woon Friesland en natuurlijk ook het Rijk, Want van hen krijgen we deze subsidie en zij staan kunnen er allemaal zich erin vinden. En we gaan nu ook met Woonfriesland kijken of zij ook voor de huurwoningen van ditzelfde op dezelfde werkwijze ook dit kunnen gaan invoeren. Daar zijn we nog met hen over in gesprek. Ik denk tot zover. Een toelichting op dit punt. Vragen vanuit jullie kant. Of is het Ja, sorry. En gaat uw gang. Dank u wel. Een aantal vragen. Je stelde zonet van Nou. Er wordt een nieuwe type warmtepomp mag onder voorwaarden. Nou, een van die voorwaarden

▶ 0:09:41is de decibel. Wat zijn de andere voorwaarden?. Dat is vraag één. Decibellen is natuurlijk een beetje een subjectieve gebeuren, wat in ieder geval wat ons betreft, want wij kunnen niet één, twee, drie zeggen van jongens, dit is veel geluid of dit is weinig geluid. Denk misschien dat je zou kunnen aangeven hoeveel decibel. Het eerste stukje van de wijk Oost. Daar staan allemaal warmtepompen met buitenunits. Hoeveel decibel dat ongeveer zou zijn, zodat wij een beetje een ijkpunt hebben van Is dat wat?. Je hebt het nu alleen over koopwoningen, maar zodra we in Friesland ook allemaal buitenunits met warmtepompen doet En. Pin me hier niet precies op vast. Maar als iedereen op hetzelfde niveau van geluidshoogte zit, dat versterkt elkaar, dat. Wordt gezegd, is dat problematisch En is dat iets wat jullie meenemen?. Dank u wel. Mevrouw Barendrecht. Over de voorwaarden. Met deze verruiming

▶ 0:10:45van de regels voor de buitenunits, dan moet je voldoen aan geluidslabel.com. En verder gelden gelden dezelfde voorwaarden die ook bij de andere drie typen. Dus dat heeft te maken met. S p. Je moet in de RVO lijst. Een beetje technisch wordt het, maar daar gelden dezelfde voorwaarden voor. Geen, zeg maar andere restricties. Geluid is. Altijd ingewikkeld, want je kunt inderdaad objectief meten en dan heb je het over decibel. Maar u hoort misschien iets heel anders dan wat ik hoor of of. Je ervaart het anders, dus dat, dat blijft hier heel ingewikkeld. Wat de huurwoningen betreft. En dan bedoelt denk ik het eerste blokje. Dus ja,. Die maken vind ik ook behoorlijk lawaai. Dat ben ik ja. Helemaal met jullie eens. Dat zijn de. Daar kun je wel denk ik heel mooi het

▶ 0:11:46voortschrijdende in de techniek aan zien, want ik weet niet. Ja, u woont er geloof ik. Ze staan er al een een heel aantal jaar. We zijn nu ook met in gesprek met de Woonfriesland, Want als de levensduur van die pompen voorbij is, dan kunnen ze vervangen worden en komen daar ook weer stillere voor terug. Dus dat zou zoiets moet je niet voor ze voor je zien. We hebben ook een uitnodiging gekregen van proeftuin Garib. Jullie zijn eigenlijk allemaal uitgenodigd om daar straks, als het kouder wordt, ook eens te komen luisteren. Daar staan al een aantal stillere pompen om dat met nou gewoon eigenlijk echt in de praktijk te ervaren. En. Woonfriesland noemde nog de huurwoningen. Voor ongeveer. Ik denk voor driekwart van de woningen gaan zij voor een Ilatie-Pomp, dus dat is zonder buitenunit en de stille variant. En daar waar dat technisch niet

▶ 0:12:46kan dan ook voor de buitenunit. Dus daarom zijn wij nu met hen in gesprek. Om ook te zorgen dat dat ook de meest stille van wat de markt te bieden heeft,. Ook voor die woningen. Geregeld wordt. Meneer Postma, ik zie u kijken. U heeft nog. Mooie, duidelijke, goede antwoorden. Het is alleen nogmaals de decibels. Wij weten niet hoeveel twintig of veertig decibel is. Als je nou kunt zeggen van nou, wij gaan eens een keer een geluidmeting maken bij dat Oost. Dat is te veel, dat heb je zelf al gezegd, dus dat zal boven de 45 decibel zitten. Hoeveel is dat? Zodat je een beetje een afweging kunt maken van hoe of wat. Voor de rest dank je wel voor de antwoorden. Mevrouw Baert, als u iets zegt over die decibels of dat wordt door de buurman opgepakt. Ja. Ja, ik moet goed in de microfoon praten. Ben ik al ingefluisterd.

▶ 0:13:46Ja. Nou kijk zo. Ja, want dat is dat. Da's een hele terechte vraag hè? En kan ik daar een voorbeeld van geven? Nou, zo uit mijn hoofd niet. Er zijn wel hele vergelijkingen van hoeveel decibel staat gelijk aan een voorbijrijdende vrachtwagen et cetera. Dat zijn wel metingen over bekend. Maar het punt wat u ook even aanstipt, dat was natuurlijk het cumulatieve geluidseffect, dus het toevoegen van meerdere warmtepompen. Wat is daar het effect van? En dat is inderdaad iets wat wat vaak genoemd wordt hebben specifiek ook onderzoek naar laten doen. Ook voor voordat eigenlijk de beslissing van de verruiming van de subsidie eigenlijk op het programma stond. En gekeken van wat zijn nou. Wat is nou de grens aan Decibel? Want dat is toch iets waar we aan vast moeten houden als we een voorwaarde moeten stellen,. Zodat je daar niet een een overschrijding van krijgt, Dus dat je daar geen ja, wat dan als maatstaf voor hinder wordt gezien. En dat blijft altijd een toch wel een wat subjectief. Maar we hebben in ieder geval gekozen voor een dusdanig niveau van Van Decibel, dat het cumulatieve effect dat dat verdwijnt.

▶ 0:14:50Het is niet helemaal het antwoord, maar dit is zover weten we het. Dat is het eerlijke antwoord. Ik denk dat Friesland het namelijk wel weet. Hoeveel dB Dat eerste plan. Dus misschien dat jullie dat mee kunnen nemen. En als er dan een antwoord komt het kunt delen. Ik zie de griffier al meeschrijven, dus dat wordt ook even genoteerd volgens mij Nog anderen met vragen op dit moment. Mevrouw Koeler. Ik was wel benieuwd. Je zegt net naar het cumulatieve effect is onderzoek gedaan. Maar op geluidslabel .com geldt het alleen maar voor één adres, dus één pomp. Hoe is dat cumulatieve onderzoek dan gedaan?. Ja, dat is een aanvullend onderzoek geweest. Dus dat heeft niet zozeer te maken met wat wat op geluidslabel op een komt staat. Dus we hebben vooral gekeken naar van welk niveau van brongeluid moet je nou hanteren, zodat

▶ 0:15:51het cumulatieve effect niet als als storend en hinderlijk ervaren kan worden? Dus dat het onder de norm blijft zoals we die die wenselijk achten. Het is best wel een technisch verhaal. Dat wordt het ook. Het is ook straks een bijlage die bij de bij het warmteprogramma gevoegd gaat worden. Maar het komt er eigenlijk op neer dat we hebben besloten om te kijken naar het niveau van brongeluid, dus van het warmtepomp zelf, waarvan we weten dat cumulatieve effect niet hoog gaat zijn. Dan de landelijke streefwaarden daarvoor. Mevrouw Koele. Ja, toch nog een misschien technische vraag. Je weet het niet,. Maar ik heb inderdaad dat rapport gelezen en dan gezien dat het. Gespiegeld wordt. Schiermonnikoog aan een vooroorlogse wijk, de bouw, maar ook aan stil. Landelijk gebied. Heeft dat met dit onderzoek te maken, want wij zijn natuurlijk geen stil landelijk gebied aan de wal. Wij hebben, zoals ik al zei,

▶ 0:16:52totaal geen. Omgevingsgeluid van transportverkeer vliegtuigen, dus is er dan ook op een of andere manier rekening gehouden dat we op een eiland wonen?. Gaat uw gang, meneer Freyja. In zoverre dat het. De typologieën van de wijken. Dat gaat met name om de typologieën van de verschillende woningen die er gebruikt zijn. Dus het gaat eigenlijk om hoe ver staan woningen uit elkaar? Hoe ver zijn die woningen van elkaar af? Hoe dicht staan dan die bronnen bij elkaar? Daar is rekening mee gehouden met achtergrondgeluid. Dat is niet een. Dat is niet een onderdeel van die van die berekening. Dus de achtergrondgeluid is heel moeilijk om dat interferentie geluid eigenlijk mee te nemen in het onderzoek. Daarom hebben wij ook gezegd van we kiezen daar de de de de meest veilige ondergrens in. Wat we wel weten dat het haalbaar is met warmtepompen. Dus we weten van de landelijke grens. Die staat wat hoger dan eigenlijk

▶ 0:17:54de grens zoals we die hebben gehanteerd in het onderzoek, omdat we weten dat die hier minder achtergrondgeluid maar helemaal zeker weten. Heel eerlijk gezegd, ja, dat, dat is gewoon heel lastig omdat het ook om ervaren geluid gaat. Maar we hebben zoveel mogelijk aan de ondergrens daar gezeten. Mevrouw van der Meulen. Dank je wel. Je zei ook van het gaat ook om het geluid, maar de prijs was ook heel belangrijk. Wat kunnen jullie zeggen van deze nieuwe types die er misschien komen over de prijs die mensen moeten betalen? Hoe duur is het?. Wie van de twee?. Exacte prijzen. Dat is echt, echt heel erg maatwerk. Dus. Het. Het gaat om een. Een warmtepomp. Dat is. Moet je op een bepaalde grootte. Dus het gaat om een bepaald vermogen die. Dat bepaalt heel erg wat de kosten daarvan zullen zijn. En dan heb je het over aanschafkosten. Dan zit je rond de 8 tot € 10000. Even rekening mee houden dat ook een leverancier hier natuurlijk ook vaak

▶ 0:18:54toch iets duurder is dan bijvoorbeeld op de wal, maar dat kan heel erg verschillen. Dus het kan zijn als het goed geïsoleerd is of een wat kleinere woning, of kiest ervoor om bijvoorbeeld maar één laag te verwarmen, de boven bijvoorbeeld niet te verwarmen. De de Die optie is er. Dan kan kan het minder zijn?. Is de plaatsing lastig, dan kan het wat meer zijn, maar het is in ieder geval een stuk lagere investeringskosten dan de andere opties. En iets iets hogere eindgebruikers kosten over de lange termijn. Dus het moment van wanneer u betaalt is, zeg maar, verschilt het in ieder geval een stuk. Lagere investeringskosten. Ja. Dank u wel, meneer Van Ham. Ja, dank u wel. Ik heb twee vragen. Uhm, niet over geluid of over prijs, maar ik ben één heel benieuwd. Hoe gaat het in de andere 65 proeftuinen? En twee is als na deze verlenging van. Subsidies en verlenging van de termijn om. Dit van de grond te krijgen. Stel dat er nog steeds weinig animo is, wat gaat er dan gebeuren? Dank u wel.

▶ 0:19:56Mevrouw Barendregt. In de andere proeftuinen. Het gaat heel wisselend. Het hangt ook van. De proeftuinen zijn vooral opgestart om ook verschillende technieken te testen. Dus de ene doet het met een warmtenet. En een warmtenet kan dan weer gevoed worden door bijvoorbeeld water of geothermie. Dus iedereen probeert andere technieken uit. Dus volgens mij. Afgelopen week was nog een warmtenet in Apeldoorn. Flink in het nieuws. Je hebt ook warme proeftuinen die meer dan op Schiermonnikoog lijken, met individuele warmtepompen. Waar het goed gaat Of Mooi voorbeeld is wel Noord-Oost Friesland. Die heeft in een proeftuin ook eerst een warmtenet en nu door naar een all electric variant. Dus die proberen ook met collectieve inkoop meters te maken. En dat gaat best wel succesvol in Steendam ook.

▶ 0:20:57En Garyp noemde ik net al. Die hadden we ook uitgenodigd hier begin dit jaar om te vertellen over hun ervaringen. Die zijn al wat langer bezig uit 2018, dus die laten wel ze ook zien dat het wat langere adem nodig heeft. Maar daar worden nu wel heel veel warmtepompen neergezet, dus heel wisselende ervaringen verspreid over het land. U vroeg ook. Oh ja, wat? Wat als het afloopt?. We hebben tot eind 2029, dan loopt de termijn af. Dus dat zeg maar nog drie volle jaren. Ik weet niet of het Rijk dan dat geld wat er nog in de pot zit terug wil hebben. Dat. Daar hebben ze nog geen duidelijke. Richtlijnen over terug gegeven, maar dat zou kunnen. Dat dan de resterende gelden die niet besteed zijn, terug gaan naar Den Haag. Meneer De Vreeze.

▶ 0:21:59Dank u wel, voorzitter. Mijn vraag is nog wel. Aangezien er zo weinig aanmeldingen zijn en animo, is er ook al een plan hoe we dat kunnen gaan versterken. Hoe we de burgers beter gaan bereiken hiermee. Om wel zo'n diepte investering te doen? Hebben we daar over nagedacht?. Mevrouw Barendregt. Ja. Uhm,. We hebben een uh, een werkgroep, uh communicatie en Participatie. En u denkt ook met ons mee. Daar zitten ook bewoners uit de wijk in. En wat we de vorige keer deden, daar hebben we wel meerdere bewoners ook actief mee bereikt. Dus dat is niet alleen huis aan huis brieven, maar ook gesprekken in de wijk, koffieochtenden. We gaan straks met de Energiecoach huis aan huis aanbellen. Onze twee energieadviseurs Piet en Eduard, die zijn ook behoorlijk actief in de wijk. Dus zo denken wij ook goed in gesprek te zijn en te blijven met de mensen die daar wonen.

▶ 0:23:04Dank u wel. Anderen nog met vragen?. Ja, mevrouw Koele. Ik heb eigenlijk nog twee vragen, maar ik weet niet of er. Of er zometeen nog meer ruimte komt voor vragen. Dat wil ik eigenlijk al kwijt. Oh ja, ik ben toch heel erg nog benieuwd naar die cumulatieve stapeling waar we een klein beetje zorgen over hebben. Want het gaat met name over dat laagfrequente geluid. Dus betekent dit nou dat als er al 70 tot 100 warmtepompen komen. Met de lucht water warmtepomp die net is toegevoegd, dat jullie dan garanderen dat er geen cumulatieve stapeling ontstaat?. Mevrouw Barendregt of collega. Één Garanties kan ik hier niet over geven, dus we hebben aan de voorkant een onderzoek laten uitvoeren. Wat zijn de te verwachten effecten als er meerdere bronnen, dus meerdere pompen, naast elkaar ontstaan? En wat je ziet is inderdaad op het moment dat die eigenlijk op hetzelfde. Gebied vlakbij elkaar staan, dat

▶ 0:24:04het elkaar wel versterkt, maar dat het effect ook weer over een aantal meter ook weer gauw verspreid. Kijk, een garantie kan ik op dit vlak zeker niet geven, omdat ik ook niet weet welke pompen mensen gaan laten installeren. Want hoe die installateur die vervolgens die pomp installeert en welke typen er de komende jaren op de markt komen. Dus daar zit te veel onzekerheid om wat over te zeggen. Het enige waar wij wat zekerheid over kunnen geven is zeg maar de spelregels en de en en de richtlijnen die je meegeeft. En daarin hebben we wel gekozen om met een lagere decibelrichtlijn dan de landelijke richtlijn. Te doen, maar wel eentje die ook in onze modellen die we kunnen kunnen zien, die we wel kunnen berekenen dat daar het minste effect van uitgaat, maar die wel nog nog wel haalbaar zijn, dus die ook op de markt te krijgen zijn. Dus tot zover. Ja. En nu mag je ook.. Met deze subsidie hebben we eigenlijk een een. Extra incentive voor mensen om zeg maar een stille roep om te nemen. Als je daar geen gebruik van wil maken, mag

▶ 0:25:04je nu ook al een zeg maar reguliere warmtepomp plaatsen. Ja, Mag ik dan vragen waarom? Want je zegt we kunnen dus sturen met die subsidie. Dus als gemeente kunnen wij zeggen oké, als je bijvoorbeeld een stillere of duurzamere warmtepomp krijgt, dan krijg je een bepaald bepaalde hoogte aan subsidie. Maar nu is voor elke warmtepomp de subsidie, het subsidiebedrag, hetzelfde. Waarom is daar voor gekozen? Bijvoorbeeld landelijk. Bij de RVO hebben ze ook de stillere, duurzamere warmtepompen. Die krijgen meer subsidie. Dat wordt gestimuleerd. Dan de iets lawaaierige en niet zo duurzame warmtepompen. Mevrouw Barendregt. Wij vonden het hier mooi dat elke koopwoning, ongeacht zijn eigen portemonnee. Daar kunnen we ook niet in kijken, wel stappen kan zetten. Het geld is gereserveerd voor alle woningen en we vonden dit een hele mooie stimulans om aan de slag te gaan. En.

▶ 0:26:08Met dit geluids label zitten we ook op de, zeg maar niet op de super goedkope warmtepompen. Dus dit zijn al de iets hogere categorie. Dus dat is daar de reden voor. Meneer Bouwman?. Ja, dank u wel, voorzitter. Ik hoor u net zeggen. Ik kan geen garanties geven, want we weten ook niet. Pardon? Sorry, ik had mij moeten voorbereiden op deze vraag. We weten ook niet hoe bijvoorbeeld de installateur de installatie doet en welke pomp er geïnstalleerd wordt. Zitten er in de voorwaarden ook een. Een controle na controle na installatie. Voor Barendrecht zitten nu niet in, maar daar willen we wel mee aan de slag Om te zorgen dat dat gebeurt. En ook om. De nieuwe eigenaren van die warmtepomp ook goed wegwijs te maken met hun eigen warmtepomp. Dus dat je ook weet van o hoe werkt die? Hoe? Hoe zorg ik dat die optimaal werkt? Niet alleen om je huis warm te maken, maar ook dat u zo efficiënt

▶ 0:27:10mogelijk werkt en zo min mogelijk energie. En dat leren we ook wel uit andere proeftuinen. Dat. Dat heb je niet met één A4'tje uitgelegd of 5 minuten. Dat vergt ook herhaling. En na een jaar weer terugkomen. Dus daar willen we ook op inzetten. Meneer Bouwman. Ja, dank. Nog een vervolgvraag daarop dan. Want. Want de subsidies lopen geloof ik al,. Maar dit zit nog niet in de voorwaarden. Maar daar willen we mee aan de gang. Alleen als nou blijkt dat er. Een installateur een bepaalde installatie heeft gedaan die net niet helemaal voldoet, of dat de warmtepomp net niet helemaal voldoet, dan zullen er aanpassingen gedaan moeten worden, wat weer kosten met zich meebrengt. Ik kan me voorstellen dat zowel de bewoner als de installateur daar niet voor willen opdraaien. Is het dan ook goed om die voorwaarden wel al aan de voorkant goed te communiceren, zodat een installateur ook weet waar die aan gehouden wordt achteraf?.

▶ 0:28:11Van Barendrecht Ja, en we willen hier de inwoners ook bij alle gesprekken die we de komende tijd gaan doen via de energiecoach, de energieadviseur, dus ook de de zeg maar de eigenaren die dat gaan aanschaffen, daar ook alert op maken, maar ook de installateurs. Ja. Meneer van Hal. Ja, om daar op op aan te haken. Wat? De heer Bouwman zegt dat over de voorwaarden waarop installateurs installeren en. Hanteren, die dezelfde normen als die gesteld worden door bijvoorbeeld een woningcorporatie of een. Plaatselijke wet en regelgeving voor geluidsnormen. Snap je wat ik bedoel?. Ik denk. Het. Want een warmtewand en. Zeg maar een installateur of een warmtepomp verkoper, die wil warmtepompen verkopen. Dus die zal zeggen nou mevrouwtje, er

▶ 0:29:12valt wel wat mee. En die. uhm uh, geluidsnormen, die wordt niet overschreden. En terwijl het in de praktijk dus wel heel vies tegen kan vallen als daar straks 70 tot 100 dezelfde warmtepompen staan te loeien, Als iedereen met -15 dat lekker warm wil hebben. Ja dan, dan vrees ik ook inderdaad van wat. Mijn andere collega, mevrouw Coenen, zei dat die cumulatieve geluidsreductie, zeg maar dat dat toch wel vrij fors zou kunnen. Uitpakken, forser dan van tevoren begroot. En dan kan men zeggen ja, het is een proeftuin. We zijn nog in de proeffase, maar dan staan. Dan staan ze er al. Dus dat, dat is een beetje de strekking van het verhaal. Mevrouw Barendregt. Dat proberen we ook via dat geluidslabel.com, dat die extra voorwaarden voor elkaar te krijgen met de installateurs. Dus dat voorbeeld wat ik daarnet noemde. Er was een offerte voor een bepaald type pomp, bijvoorbeeld een EEG,

▶ 0:30:14en dan bleek het niet te voldoen. En door een ander type daarop te zetten, bleek dat het wel kan. Dus zo zetten we ook installateurs aan het denken en kunnen zij ook met ons meedenken voor niet alleen zo'n optimaal. Type pomp, maar ook de plek waar je hem neerzet en wat er eventueel nog meer nodig is aan schuttingen of omkasting. Dus we vragen hier ook wel echt iets van, van installateurs. Ja. Dank je wel. En over die Mag ik nog een vervolgvraag stellen? Stellen of. Wel? Ja, en ik denk nog één of twee vervolgvragen. En dat we dan ook even door moeten naar het vervolg van de presentatie. Want volgens mij hebben ze nog veel meer te vertellen dan. Dan hou ik ze wel even voor me. Dat is prima. Ja, dank u wel. Mevrouw Koele keek net ook nog verwachtingsvol. Maar durft u nog of. U durft. Nog. Ja. Ik heb toch nog een vraag. Ook over de piekbelasting. Jullie zeiden van we hebben met z'n alle stakeholders contact gehad, ook met Liander. In de. Stukken staat hier ook dat Liander wel een

▶ 0:31:14waarschuwing heeft afgegeven, namelijk voor die piekbelasting. Als die toegevoegde lucht water warmtepomp in grote aantallen wordt aangeschaft. Dat betekent eigenlijk dat als het zo koud wordt als meneer van Home zegt En wij willen allemaal om 6.00u s avonds het warm hebben en ook nog andere dingen gebruiken, dat dat niet allemaal tegelijk kan. En dat duurt ook nog wel een tijdje geloof ik, tot 2032. En aangezien dit afloopt in 2029 gaan we daar dus mee te maken krijgen met die piekbelasting. Is daar. Een oplossing voor?. Mevrouw Barendregt. Liander geeft aan dat het past. Maar als je aan Liander vraagt van wat is voor het elektriciteitsnet het fijnste systeem, dan is dat bijvoorbeeld het PVT of een bodemsysteem en niet de variant met de buitenunit. Maar ze geven wel aan dat het kan.

▶ 0:32:15Ook nu op de korte termijn. Dank voor deze beantwoording. Dan stel ik voor dat we nu eerst verder gaan met het vervolg van de van jullie presentatie. En wie van jullie twee mag dat?. Mevrouw Barendregt Ik zal aftrappen. Wij nemen u graag mee door het warmteprogramma en ik kijk even met een schuin oog naar de tijd. Een beetje Moet er een beetje tempo in? Ja. Ik doe een korte toelichting op waar we vandaan komen en dan zal Peter ons meenemen in de kaders. Hoe zit het nou? Wie heeft nou welke bevoegdheid? Waar komt deze wet nou vandaan?. Rol van college. De rol van de raad, Maar vooral ook welke doelen gaan we onszelf stellen en aan welke criteria willen we gaan hanteren?. Willen we straks een heel eiland vol met warmtepompen of toch ook

▶ 0:33:18andere varianten?. En tenslotte willen we ook graag nog even met jullie wat eerste inzichten delen over waar we nu, in welke fase we nu zijn en wat wij voor eerste bevindingen zien. Allereerst dit plaatje. Dat hebben we begin dit jaar ook hier laten zien. Dat geeft even de samenhang weer van. Waar zit nou zo'n warmteprogramma? En ik weet niet of jullie het heel goed kunnen lezen, maar het groene bolletje boven is de omgevingsvisie. Dus daar horen jullie straks het tweede deel van de avond meer over. Dus dat is zeg maar de lange termijn ver vooruit. Kaderstellend. Wat willen we met. De ruimte op ons eiland. Daaronder? Daar komen verschillende programma's te hangen in de Omgevingswet. En dan zijn er een aantal programma's zijn verplicht en een aantal programma's kun je zelf als gemeente opstellen. En dat warmte programma, dat is één van de verplichte programma's, dus die is nu. Elke gemeente

▶ 0:34:21in het hele land moet die nu maken. En daar kun je vervolgens weer uitvoeringsplannen voor maken. En dat hebben wij dan bijvoorbeeld al gedaan voor Nieuw Dokkum. Eigenlijk is dat onze eerste wijkuitvoeringsplan en vervolgens kan dat ook weer worden vertaald in een omgevingsplan, zeg maar het huidige bestemmingsplan. Dus dat is even om aan te geven van goh, dat warmteprogramma, waar hoort dat nou?. Hier nog even een een tijdlijn vanaf het begin. Het warmteprogramma is dus de opvolger van de Transitievisie Warmte van een aantal jaren terug. Dus we beginnen ook niet opnieuw. En we werken door vanuit de basis die toen is gelegd en de stappen die we vervolgens hebben gezet. Dus die Transitievisie Warmte, die gaf al een eerste beeld van goh, hoeveel warmte gebruiken we eigenlijk?. Wat voor mogelijke alternatieven voor aardgas hebben we?. Vervolgens zijn we aan de slag gegaan met de proeftuin. Daar hebben we ook

▶ 0:35:21verschillende zaken geleerd van goh,. Hoe neem je nou bewoners mee in zo'n proces? Hoe werkt dat als je technische keuzes hebt, Hoe koppel je daar ook de de maatschappelijke kant en de betaalbaarheid aan aan vast?. Waar denken bewoners aan? Bijvoorbeeld die eigen regie die zo belangrijk is? Of de stilte? Dus al die lessen die wij op hebben gedaan in die proeftuin, nemen we ook nu mee in dat warmteprogramma. Vorig jaar hebben we nog een technisch onderzoek laten doen, nog weer meer gericht. Op welke alternatieve bronnen hebben we nou op dit eiland?. Een warmtenet wellicht, maar daar waar haal je dan die warmte vandaan? Wat doet dat met kosten, maatschappelijke kosten of juist de kosten bij inwoners zelf? Dat kunnen twee verschillende dingen zijn. En begin dit jaar zijn we samen met Peter van K+ W aan de slag gegaan, om nu echt stappen te zetten op

▶ 0:36:24het nieuwe warmteprogramma. Peter doet dat overigens ook voor Vlieland en Terschelling, dus dat we vonden wij ook een mooi. Eiland is toch iets bijzonders. Zoals we net al bespraken. En dat moet dan volgend jaar uitmonden in dat warmteprogramma. Er is niet veel verplicht, dus iedereen kan dat redelijk vormvrij doen. Wat wel verplicht is, is het moet participatief vanuit de Omgevingswet ook. En je moet ook een terugblik kijken en leren van. De vorige visie. Ik noemde net al een aantal leerpunten uit uit de proeftuin. Maar we hebben ook natuurlijk de vorige visie nog eens goed gelezen, gekeken van waar staan we nou?. We merken dat sommige doelen die daar werden gesteld niet even goed meetbaar zijn. Dus dat is één ding die we meenemen in het nieuwe warmteprogramma. Dat we de doelen die we stellen graag ook heel meetbaar voor onszelf.

▶ 0:37:25Willen houden. De vorige visie ging heel erg in op de woningen. En het lijkt ons heel mooi dat we het nieuwe warmteprogramma maken voor alle gebouwen op het eiland. En met name ook de recreatiewoningen, want dat is een enorm deel van de warmtevraag op dit eiland. En hoe mooi zou het zijn als ook die eigenaren aan de slag gaan met verduurzamen? En we hebben gezegd de vorige visie was een mooie, mooie voorzet, Maar we zouden het heel fijn vinden als we met dit warmte een echt een duidelijke strategie maken richting 2050, zodat iedereen die hier woont of werkt ook weet wat kan ik nou zelf doen? Wat gaan we samen doen en hoe gaan we dat doen? Dus dat zouden we heel erg graag willen bereiken. En hoe ziet dat proces er dan uit? We doen het langs een aantal fases. We zijn al gestart met voorbereiden en concepten maken. We zitten nu een beetje op

▶ 0:38:27het kantelpunt van fase drie naar fase vier. En we hebben onze onze stakeholders ook hier al over gesproken. Één op één gesprekken met Woonfriesland. Wat zijn nou hun verduurzamingsplannen? Liander Hoe kijkt Liander er bijvoorbeeld tegenaan als we het hele eiland. Zouden elektrificeren? Dus daar hebben we gesprekken mee. Ook Stedin, die ons gasnet onderhoudt. En met bewoners en ondernemers. En. Daar zijn we van plan om te starten met een enquete. En die nog dit najaar uit te zetten onder de inwoners en ondernemers, en vervolgens. Dat aan te vullen met gesprekken. En dat kunnen één op één gesprekken zijn. Van mensen die daar geïnteresseerd zijn, gaan we actief uitvragen. En dat kunnen ook groepsgesprekken zijn. Zo waren er bijvoorbeeld bij de vorige Transitievisie ook groepsgesprekken met bewoners. We weten nog wie er hebben meegedaan,

▶ 0:39:30dus lijkt ons ook heel mooi om hen nogmaals uit te nodigen. En dan vijf jaar later. Nou, wat is er gebeurd? Hoe gaan we verder om daar op te reflecteren?. En dat voor wat betreft de introductie. Uhm, je gaat door met deze. Ja. En uh. Na dit blokje elke gelegenheid om wat vragen te stellen voor u allen. Uhm ja, ik neem u even kort mee in wat het warmteprogramma eigenlijk is en wat de rol van het warmteprogramma is. Want het is toch wel fijn. Waar praten we nou over?. Het warmteprogramma is een verplichting. Zoals ik al zei, het is een verplicht programma wat je moet vaststellen onder de Wet gemeentelijk instrument, de warmtetransitie. Uiterlijk eind 2027. Dat was eerst 26, maar gelukkig hebben we een jaartje erbij gekregen. Eind 2027 moet iedere gemeente in Nederland een warmtepomp hebben vastgesteld. En dat is dus de opvolger van de Transitievisie Warmte. De Transitievisie Warmte was trouwens een collegestuk, dus dat betekent niet automatisch dat de Transitievisie

▶ 0:40:30Warmte verdwijnt. Daar gaat u allen nog over. Maar het vaststellen van het warmtebron,. Sorry, excuses en raad stuk en het college stuk is het warmteprogramma, dus het warmteprogramma is een college bevoegdheid,. De Transitievisie Warmte. Dat was een raadsbesluit. Wat is dat warmteprogramma nou precies? Het is een strategisch document waarin eigenlijk de gemeente vanuit haar wettelijke regierol Aangeeft. Wat is er te verwachten aan een pad richting 2050? Richting aardgasvrij verwarmen? Dat gaat dus over niet alleen over woningen, maar dat gaat over alle gebouwen, dus de hele gebouwde omgeving. En in dit document geeft de gemeente eigenlijk aan wat de verwachting is, wat er te verwachten valt voor alternatieven die in verschillende wijken of voor verschillende doelgroepen het meest relevant zullen zijn. En ook wat de tijdspad daarin zou kunnen zijn. En daarin geef je als gemeente sturing aan, maar je stuurt niet op individuele uitkomsten. Het blijft een keuzevrijheid van een

▶ 0:41:31inwoner om te kiezen voor een warmteoplossing, voor zijn of haar woning, of voor zijn of haar gebouw. En daar gaat de gemeente zelf niet over. De gemeente geeft alleen richting aan en geeft oplossingen aan. De looptijd van dwangprogramma's tien jaar dus, versnellen. Een programma voor de komende tien jaar? Vast. Alleen elke vijf jaar volgt er een actualisatie met ook weer een terugblik. En zo wil je een lerend warmteprogramma opstellen dat je richting 2050, richting aardgasvrij. Zit in het warmteprogramma onder dezelfde Wet gemeentelijke instrumenten. Warmtetransitie is ook 111 wettelijk middel vastgesteld en dat is de aanwijsbevoegdheid en aanwijsbevoegdheid is een optie van een gemeente om wat meer sturing en wat meer tempo. Ja, ik wil het woord forceren zeker hier niet gebruiken, maar wat meer tempo te bewerkstelligen. Ik neem u even kort mee in wat die aanwijsbevoegdheid dan is. Aanwijsbevoegdheid gaat namelijk over het aanwijzen van een bepaald

▶ 0:42:32gebied. Een warmtekavel. Op binnen de gemeentegrenzen, waar het aardgasnet versneld verwijderd zal worden. Dat betekent dat je de. Dat je in dit geval Stedin, Dat je de. Netbeheerder de opdracht geeft om het aardgasnet eerder te verwijderen dan 2050. Dit doe je niet zomaar uiteraard. Dit doe je met. Inachtneming van een aantal termijnen. Eerste seizoen je dit als voornemen opnemen in het warmteprogramma. Warmteprogramma is dus een collegebevoegdheid, dus dat betekent dat je in het warmteprogramma. Mocht je dit willen gaan doen in de komende vijf jaar, dus in de komende periode voor de actualisatie zul je dit moeten opnemen. Vervolgens in het uitvoeringsplan daaronder moet je een onderbouwing van die aanwijzing geven. Moet je borgen dat het alternatief wat er beschikbaar komt ook betaalbaar is. Goede bewijslast hebben waarom je het passend vindt dat het aardgasnet hier versneld verwijderd gaat worden. En tenslotte komt er een aanwijsbesluit. En in dat aanwijsbesluit, daar wordt het besluit tot stop van levering van aardgas

▶ 0:43:36genomen. Heb je een minimale periode van acht jaar. Dus op het moment dat je dat aanwijsbesluit vaststelt, dan heb je acht jaar de tijd minimaal als inwoner om een alternatief te kiezen. En dat is niet per se het alternatief wat de gemeente voorstelt. Maar dat mag ook een ander alternatief, een duurzaam alternatief zijn. En dit vraagt ook een wijziging in het omgevingsplan. En uiteindelijk is dit dus daarom ook een raadsbevoegdheid. Even heel snel er doorheen. En. Dat betekent op het moment dat je dus de komende tien jaar eigenlijk aan de slag wil met het versneld verwijderen van het aardgasnet. Dat kan een reden zijn. Kan bijvoorbeeld omdat je een warmtenet wil realiseren. Moet je in dwangprogramma dat voornemen nu al opnamen? Nou, daar hebben we nu nog geen keuze over gemaakt of we dat wel of niet gaan doen. Op dit moment hebben we vooral inachtneming van ja, je moet een heel goed verhaal in alternatief hebben. Wil je dat gaan doen, wil je de inwoner eigenlijk een soort van gedwongen versnellen om een alternatief te kiezen. Op dit moment hebben we die signalen of voor zo'n duidelijk alternatief nog niet. Maar er zal ook later over

▶ 0:44:39bijgepraat worden. Maar dat is even de gang van zaken voor de aanwijzing bevoegdheid. Dan even een update waar we staan in het proces. Zoals GSK al zei een aantal doelen. Transitievisie Warmte had ook een aantal doelen, maar eigenlijk ons grootste leerpunt is, willen we wat doelen waarop we de komende. 25 jaar ook kunnen gaan monitoren die we kunnen bijstellen elke vijf jaar. Maar dat kun je alleen doen als je dat ook goed meetbaar maakt. Nou, de eerste doelstelling eigenlijk is gewoon het volgen van een landelijke doelstelling. Dat is uiterlijk. In 2050 wordt de gebouwde omgeving op Schiermonnikoog aardgasvrij verwarmd. Het is eigenlijk een doelstelling die je niet kan kiezen. Je kan alleen kiezen om hem wat vervroegd naar voren te halen. Maar in ieder geval moet je 2050 als als streeftijd aanhouden. Als tweede punt dat gaat over CO2 reductie. Dat is toch meteen de klimaatimpact die je die je hebt. Als doelstelling nu geformuleerd. In 2035 hebben we de CO2 uitstoot als gevolg van aardgas gebruikt in de gebouwde omgeving, met minimaal 50% verminderd. Ten

▶ 0:45:41opzichte van 2019. Dit is wat afwijkt van de duizendnegenhonderdnegentig richtlijn die normaal gesproken met CO2 wordt gehanteerd. Waarom?. Omdat we van duizendnegenhonderdnegentig gewoon geen data uitgesplitst hebben op op niveau van de gemeente gebouwde omgeving. En ook omdat in 2019 eigenlijk de warmtetransitie gestart is. Dus heel veel. Vanaf dat moment is het ook niet meer verplicht om een aardgasaansluiting te krijgen bij de bouw. Eigenlijk is dat niet meer standaard. Dus dat is vaak het beginpunt van de warmtetransitie. En zoals u al zag, de oplettende kijker heeft dat gezien, hebben we al ruim 30% reductie ten opzichte van 2019 op dit moment. Dat is wel de reductie. Die volgt voornamelijk uit gedrag. Dus dat betekent dat de volgende procenten echt, met name uit isolatie en investeringen, in een alternatief moeten zijn. Ik kom zo even met voor een blok met vragen, dus ja. Nou, Dokkum hanteren we gewoon de doelstellingen die we al hebben geformuleerd in de Proeftuin Aardgasvrij wijken. De proeftuin valt namelijk ook

▶ 0:46:44onder het warmteprogramma, dus dat betekent dat uiterlijk in 2028 de woningen aardgasvrij gereed en uiterlijk in 2030 Nieuw Dokkum aardgasvrij verwarmt. Dat zijn de doelstellingen zoals ze toen der tijd zijn opgenomen. Gemeentelijk vastgoed als voorbeeldrol. Ook gemeentelijk vastgoed valt onder het warmteprogramma. Uiterlijk. In 2035 wordt al het gemeentelijk vastgoed zonder aardgas verwarmd. Uiterlijk in 2028 is per gebouw duidelijk welke maatregelen, planning en investering daarvoor nodig zijn. En tenslotte aardgasvrij. Gereed. Dat is dus eigenlijk de stap om tot een alternatief te komen. Dus het isoleren van woningen, maar ook. Binnen huis weten welke ventilatie opties er nodig zijn. In 2035 is voor de hele gebouwde omgeving vastgesteld welke isolatieinstallatie en overige maatregelen nodig zijn om over te stappen op een aardgasvrije warmteoplossing. Dit omdat er eigenlijk een hele natuurlijke termijn van vijftien jaar is, waarin mensen vaak een cv ketel afschrijven wanneer die aan vervanging toe is. En als je in 2050 de doelstelling hebt om

▶ 0:47:47dan je hele gebouwde omgeving aardgasvrij verwarmd te willen hebben. Dan wil je ook binnen die cyclus of die cyclus die je nodig hebt, eigenlijk om natuurlijke vervanging te hebben. Daarvoor wil je eigenlijk alle maatregelen in beeld hebben. Wat zijn dan die alternatieven die we meenemen en kom ik straks even wat in detail op? Maar we hebben daar een aantal randvoorwaarden in ieder geval in opgenomen. Welke technieken zijn er nou een alternatief voor aardgas? Een alternatief om te verwarmen met aardgas? En daarin kijken we naar alternatieven die vanuit het Planbureau voor de Leefomgeving worden voorgeschreven. Dat zijn een aantal die ik zo al eventjes zal noemen, maar daar bovenop hebben we ook voor Schiermonnikoog specifiek een aantal randvoorwaarden meegenomen. Eerste is volwaardig heid. Dat betekent dat de oplossing ook een geheel gebouw kan verwarmen en warm tapwater kan leveren. Dat om de vergelijking namelijk zo eerlijk mogelijk te maken. Er zijn een aantal alternatieven die u kunt kiezen als inwoner of als gebouweigenaar die hier niet aan voldoen. En sommige mensen vinden dat voldoende. Dat kan zijn een airco. Dat kan zijn infrarood panelen, dat kan zijn en hout of pelletkachel. Alleen die opties

▶ 0:48:49kunnen we niet vergelijken met de andere opties en zijn ook geen volwaardige warmte oplossing. En daarom zijn het niet oplossingen die we meenemen. Inwoner kan uiteraard zelf kiezen voor deze oplossingen. Dat staat een inwoner vrij. Alleen die vergelijking kun je niet, kun je niet maken. De tweede is heel belangrijk. Dat is namelijk beschikbaarheid. En dat is namelijk ook iets wat samenhangt met de unieke situatie die op een eiland nou eenmaal hebt. De energiebron die nodig is voor verwarming moet ook voldoende aanwezig of beschikbaar zijn, Dus dat kan zijn op het eiland zelf idealiter, maar ook ook van de wal. Dus dat betekent dat we zekerheid moeten hebben dat voor een optie de energiebron beschikbaar is. En als het gaat om levering van de wal, passeren we natuurlijk met name hierop de stakeholder gesprekken met Stedin en Liander. Hij moet duurzaam zijn en daadwerkelijk toepasbaar. Dit zijn wel de randvoorwaarden die we hebben meegenomen voor het kiezen van de alternatieven. Het beoordelen van de warmte alternatieven. Dat doen we op basis van een aantal criteria. Die criteria houden eigenlijk het volgende in. Dat zijn de nationale kosten.

▶ 0:49:51Nationale kosten zijn niet alleen de kosten van de inwoner of de gebruiker zelf, maar er zijn ook de kosten die gemaakt moeten worden door de netbeheerder, maar die we ook gemaakt moeten worden, bijvoorbeeld door ingrepen in de fysieke leefomgeving. En dan hebben we de eindgebruikers kosten uiteraard ook een hele belangrijke. Het moet ook betaalbaar zijn. En daarom is het ook een belangrijk criterium dat de opties die we kiezen, dat we daar ook kiezen voor betaalbaarheid. Welke van de opties is relatief het betaalbaarst op de lange termijn, ook voor onze inwoners?. Milieueffecten. We kijken ook naar wat bodem, water en geluidseffecten zijn. Past dit ook binnen de kaders zoals we die zelf hebben vastgesteld? En moeten daar misschien nog andere kaders voor onderzocht worden?. Ruimtelijke kwaliteit en inpassing. Past het, maar is het ook? Doet het geen afbreuk aan de ruimtelijke voorwaarden die we ook binnen de gemeente belangrijk vinden. Dat kan ook zijn bijvoorbeeld een beschermd dorpsgezicht, wat daar onder valt. En hoe. Kijk ook naar complexiteit. En dat is met name de organisatorische complexiteit die bijvoorbeeld een collectieve oplossing met zich meebrengt. Ook dat wegen

▶ 0:50:54we mee in de in de kosten en de baten analyse. En dan even nu de gelegenheid voor een aantal vragen. We beginnen bij meneer Bouwman. Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zag inderdaad een sheet staan. Ten opzichte van 2019. 31% minder vermindering van gasverbruik. Ja, er staat hier aardgasgebruik. Nee, dit is niet de sheet die ik bedoel. Maar goed, in ieder geval, in die eerdere stond 31% minder gasverbruik ten opzichte van 2019. Maar. Hou je er dan rekening mee dat dat gelijk staat aan. CO2 reductie? Is dat in deze exact hetzelfde?. Uh ja. Uh. Want als het aardgasverbruik verminderd wordt, dan is T11 op één relatie met de CO2 die uit aardgas verbruik komt. Dus ja. Andere vraag op dit moment. Ja, dan kunt u

▶ 0:51:56doorgaan met de presentatie. Ja. U kunt dus ja, als u nog iets wil wil zeggen of een verduidelijking daarmee wilt creëren, dan graag. Dit zijn conceptdoelen. Hoe kijkt u daar tegenaan?. Ja, nu. Nu krijgt u allen een vraag, meneer Bouwman. Nou, ik wil wel een poging wagen. Ik. Dat is dan even vanuit mijn eerste indruk, vanuit mij als als persoon en persoonlijk raadslid. Maar ik, ik, ik kijk hier. Positief tegenaan. Ik vind de ambities goed. Ik vind in sommige gevallen, zoals 2050 vind ik ook nog wel best ver weg, dus dat is een hele ruime termijn wat mij betreft. Maar goed, het moet ook haalbaar zijn en. Mensen moeten ook wel hun vrijheid houden om keuzes te maken. Dus ik begrijp hem wel. Maar wat dat betreft dus positief.

▶ 0:52:58Anderen. Meneer Postma. Dank u wel. U gaat er in en in deze sheets allemaal zonder meer van uit dat alles volledig electificeerd wordt. Ik hoor al buiten de microfoon om Nee, maar dat geef ik even door. Ik Ik zie alleen maar aardgasvrij en elektrisch. En ik miste dus ook waterstof. Mevrouw Barendregt of collega. In het volgende blokje. Komen we daar nog over te spreken?. Ja, ja. Meneer Van Halm. Ja, ik. Op de vraag van hoe kijk je er tegenaan? De, de, de doelen en de ambities zijn helder en. Ambitieus moet ik zeggen. Maar. Ik verwacht. En verwacht u eigenlijk dat straks iedereen naar de bouwmarkt rent en isolatiemateriaal gaat aanschaffen en een warmtepomp bestelt? Dat vraag ik me

▶ 0:53:58eigenlijk. Dat vraag ik me eigenlijk af. Hoe kijkt de inwoner van Schiermonnikoog hier tegenaan tegen deze, tegen deze plannen? En wordt het niet met die. Aanwijsbevoegdheid? Uiteindelijk. Heeft de lokale overheid wel een machtsmiddel om mensen te gaan dwingen. En het werd net wat eufemistisch verwoord. Maar als puntje bij paaltje komt, dan vind ik dat wel een fors. Een forse inzet, Een fors middel. Dank u wel. Mevrouw Barendregt. Of wilt u daar even nog iets aan toevoegen? Nee, dan even beantwoorden dan. Dat is ook een fors middel, dus het is ook helemaal de vraag. Dat, en dat is ook aan u om of of je dat nu al zou in willen zitten of helemaal niet. Of misschien pas in 2049. De verwachting is ook nou, dat weet jij beter dan wat er in de rest van het land speelt. Maar dat daar nu niet veel.

▶ 0:55:02Dat er niet veel warmteprogramma's zullen zijn waar dit al in geregeld is. Op het punt wat u eerder zei. Of iedereen nu massaal naar de bouwmarkt rent. De energierekening. Ik had net toevallig zelf deze week een seintje van stelde de de de maandbedrag maar bij omhoog, want de prijzen gaan weer behoorlijk omhoog. Ja, deze kunnen allerlei redenen meespelen waarom je nu aan de slag zou willen gaan. En deze doelen kunnen daarbij helpen, Maar het hangt ook heel erg van af. Wat mensen zelf belangrijk vinden en dan spelen. Die natuurlijke momenten kunnen daar wel heel belangrijk in zijn. Of je gaat verhuizen, of je krijgt een kind, of. Je wil een nieuwe keuken. Je kunt. De ketel gaat stuk. Dus wat wij denken als overheid wel kunnen doen is mensen begeleiden en daarbij helpen. Dus met onze energie adviseurs. Of zorgen dat mensen weten waar zijn die subsidies dan te vinden? Of hoe vind je

▶ 0:56:03een installateur? Hoe kom je tot een goed plan? En ook denk ik wel in de tijd wegzetten. Het hoeft niet allemaal morgen of volgend jaar. We hebben dus nog enige tijd, maar alles wat je nu zou kunnen doen is niet alleen mooi meegenomen. Voor CO2 reductie, maar ook voor je eigen comfort en voor je eigen energierekening. En we zijn ook wel heel benieuwd naar wat de mensen op Schiermonnikoog hiervan vinden. Dus vandaar ook dat de volgende stap zo'n enquete is. En dan gaan we hier ook gericht naar vragen en vervolgens een gesprek daarover van. Ook wel over deze doelen. Zijn ze ambitieus genoeg of willen we nog ambitieuzer? Of wat is er voor nodig? Die vraag gaan we ook ook letterlijk stellen om u op weg te helpen. En dan. Nog even op. Mijn verhaal. Maar dan mevrouw Van der Molen. Ja. De gemeentelijk vastgoed als voorbeeldrol. Waarom? Waarom wordt dat niet omgedraaid? Dat het gemeentelijk vastgoed.

▶ 0:57:04Eerder van het gas en. Allerlei maatregelen neemt om de bewoners te laten zien van kijk, zo kan het ook. Dat is precies wat we bedoelen. Dan hebben we het hier niet goed uitgelegd. Maar dat bedoelen we wel. Dat we als gemeente het ook een beetje moeten voorleven van oké dan. Duizenddertig wordt Nieuw Dokkum aardgasvrij verwarmd en in 2035 het gemeentelijk vastgoed. Dus als je het zo bekijkt. Zo bekijk je de wijk. Ja. Ja. Nou ja,. Misschien moeten we dat dan ook op 2030 zetten. Ja. Of niet in 2050. Dat hangt weer met de rijkssubsidie samen. Dus daar hebben we. Ja. Ja. Ja. Ja. Het stuivertje wisselen lukt nog niet helemaal. Meneer Van Halm. Mevrouw van der Meulen. Nou ja, ik wil toch wel. Even een antwoord geven op de vraag, want. Er werd ons wel een vraag gesteld natuurlijk. En ik denk je. Je kan niet plannen maken zonder een doel te hebben, dus je zult toch echt wel doelen moeten stellen. Ze zijn al

▶ 0:58:05wat verruimd. Het zou allemaal al eerder. Dus ik, ik, ik ben het hier wel mee eens. En ook dat er dan. Op een gegeven moment ga je lezen van. Er moeten maatregelen, planning, investering. Dat moet. Als dat klaar staat, dan kan je weer verder. Dus zoals het daar staat ben ik het wel mee eens in ieder geval. En 2050 lijkt ver weg, maar ik heb het gevoel dat er veel moet gebeuren nog. En dat het nu ook aan ons is om dat goed neer te zetten en alle maatregelen die nu nu genomen moeten worden. Maar we moeten met een doel beginnen en dan vind ik dit wel reëel. Dat is mijn antwoord. Dat is zeker een antwoord. Dank. Uhm. Ik kijk even naar de presentatoren om de presentatie af te maken, denk ik Nu even. En daarna nog kijken of er nog een aantal vragen zijn. Ook omwille van de tijd. Ik wil er geen druk op leggen, maar gaat u rustig door. Rustig met een klein beetje druk? Nee helemaal goed. Welke alternatieven vallen naar die randvoorwaarden of blijven naar die randvoorwaarden dan over? Waar hebben we het over?. Dat zijn eigenlijk drie categorieën om om te gaan verwarmen. Eerste optie is

▶ 0:59:07de individuele elektrische route. Dat zijn eigenlijk de verschillende typen warmtepompen. We maken in het warmteprogramma straks geen onderscheid per type warmtepomp als wij. Het gaat over verschillende doelgroepen. Waarom? Omdat dit heel erg individueel afhangt van waar en wanneer en ook erg per woning bepaald wordt. We kunnen in dit programma nou eenmaal niet de diepte per woning vinden. Wat we wel aan kunnen geven is wat de voor en de nadelen zijn, zodat een inwoner goed gefundeerd zijn of haar keuzes kan maken. Daarin zitten onder andere de individuele waterpomp, lucht, water, warmtepomp, de bodem, warmtepomp en allen hebben zo hun voor en hun nadelen. En we zullen dus daar ook over informeren in het warmteprogramma, wat de voor en nadelen zijn en welke we criteria, randvoorwaarden. Moet ik zeggen, er daar ook aan vastzit. Tweede optie is het verwarmen met een warmtenet. Een collectieve oplossing. In dit geval. Als het gaat over beschikbaarheid van bronnen, dan gaat het over de beschikbaarheid van aquathermie.

▶ 1:00:10Daar zijn we vooral aan het kijken. Wat zijn de vervolg onderzoeksvragen die we daarvoor voor de haalbaarheid en de kansrijkheid daarvoor moeten moeten opstellen?. En de laatste oplossing, dat is een hybride warmtepomp. Dan blijf je dus gebruik maken van de cv ketel alleen in plaats van dat er aardgas gebruikt wordt voor de klimaatneutraal gas, zoals de term tegenwoordig is. Dat kan zijn groen gas of dat kan zijn waterstof en dat zal van de wal moeten komen. Er is nu eenmaal niet genoeg groen gas of waterstofproductie op de op het eiland. En daarbij zitten natuurlijk ook een aantal voor en nadelen aan. Het voordeel kan zijn dat de investeringskosten wat kleiner zijn aan de voorkant. Nadeel kan wel zijn dat de energierekening erg begint op te lopen en ook het vastrecht. Gaat oplopen richting 2050. Zeker duurdere technieken zoals groen, gas en waterstof zijn natuurlijk ook. Op betaalbaarheid zeker scoren die wat minder. De weging van van die criteria, die zullen we dus ook op basis van de inwoners enquete ook gaan bepalen.

▶ 1:01:11Dan nog even een kort doorkijkje. We gaan straks deze warmtealternatieven allemaal beoordelen voor een aantal verschillende doelgroepen, voor een aantal verschillende clusters. Nou, het is even indicatief, maar u kunt hier zien dat we een aantal verschillende clusters eigenlijk hebben geformuleerd. En voor die verschillende clusters gaan we in kaart brengen wat de meest kansrijke alternatieven zijn. Op basis van ook de voorkeuren van verschillende inwoners, zodat we eigenlijk zo goed mogelijk kunnen informeren wat de voorkeursalternatieven per wijk en per doelgroep kunnen gaan worden, Blijft. Kan het niet vaak genoeg herhalen? Een individuele keuze dus. Al die opties, daar kan een inwoner zelf uit kiezen. Nou ja, 111, een collectieve systeem dan, dan niet zelf. Maar in principe is er gewoon keuzevrijheid binnen de opties. We geven alleen aan wat wij zien als gemeente vanuit de regierol, wat de meest kansrijke route is. En om even af te sluiten. Dit zijn wat eerste inzichten. Hier zit nog geen weging aan vast, want die moeten we nog vaststellen naar nadat we

▶ 1:02:14de inwoners ook meer hebben geïnformeerd. Maar als wij kijken naar verschillende clusters,. Dan zien we dat er voor de verschillende doelgroepen een aantal opties overblijft. We zien met name voor het beschermd dorpsgezicht dat er een mogelijke collectieve oplossingen nog mogelijk is. Dat geldt ook voor een aantal woningen in het dorp. En datzelfde geldt voor een aantal van de de hotel en logiefuncties. Dus daarvoor geldt eigenlijk dat het onderzoek nog wat dieper moet op collectieve oplossing, dus een warmtenet. Voor de andere oplossingen zien we dat zeker in beschermd dorpsgezicht. De rol van klimaatneutraal gas, dat die nog zeker niet uit te sluiten valt. En dat we zien dat, zeker als er geen warmtenet komt met alle beperkingen die voor de warmtepomp gelden, daar, dat het nog wel 1111 logische route is. En voor wat meer de vrijstaande woningen zien we toch een lossere woning en zien we toch dat het warmtepomp meest kansrijk is. Ook omdat Liander aangeeft dat in de hun verwachting. Of dat zij

▶ 1:03:14het elektriciteitsnet zo uitleggen dat alle woningen ook elektrisch verwarmd zouden kunnen worden. Dat is een eerste doorkijk. Er zit nog geen weging aan. Dat kan ik niet vaak genoeg herhalen. Die weging gaat dus plaatsvinden nadat we ook de inwoners hebben geraadpleegd. En daar zullen we dat vervolg. Aan geven. En hoe zit dat vervolg eruit? Nou, die enquete onder inwoners, die gaat dus de komende tijd uit. Daar toetsen we ook de criteria en de alternatieven. Maar ook vooral wat is belangrijk en wat wat belemmert nou een inwoner eventueel. In december januari is het opstellen van het ontwerp warmteprogramma het ontwerp warmteprogramma. Als die vastgesteld is op het college, dan komt die ter inzage te liggen. Zes weken lang kunnen verschillende partijen zienswijzen indienen. En nadat die zienswijzen zijn zijn ingediend, dan stellen we daar een reactienota op of kunnen we op bijsturen. En dan? Vervolgens is het de planning om voor de zomer in Q2 het definitieve warmteprogramma vast te

▶ 1:04:15stellen. Tot zover. Dank u wel. Daarmee komt u aan het einde van de presentatie. Dank daarvoor. Ik kijk rond naar de raadsleden of er nog vragen zijn. Meneer Postma. Dank u wel. Meneer de voorzitter. U stond er net een aantal dingetjes op. Ehm, hoe eh om te gaan? Alle electric aquathermie of hybride met waterstof? Windmolens zijn te duur gebleken. De windmolen. Het gaat hier over het warmteprogramma, dus de. De bron van elektriciteit is daar geen onderdeel van. Wel herkennen we dat op het moment dat er veel elektrisch. Verwarmd gaat worden, dat die elektriciteit sbehoefte niet vanaf van het eiland zelf kan komen zonder gebruik te maken van verschillende duurzame bronnen. Maar dit is buiten de scope van het programma. Meneer Postma, heeft u nog een vervolgvraag?. Ja, Nou ja, het het het. Het één zit hem

▶ 1:05:18natuurlijk in verbinding met het ander. En daar gaat mijn volgende vraag ook over. Batterijen voor opslag. Ja, mevrouw Barendregt. U heeft helemaal gelijk. Het is natuurlijk één systeem. Alleen door eigenlijk door deze samenhang wordt het een beetje opgeknipt. Dus dat warmte programma, dat gaat echt over. Wat zijn de alternatieven voor aardgas?. En waar je die alternatieven dan vandaan haalt? Dat stop je weer in een ander plan. Dus eigenlijk is dat de energievisie. En dan gaan we ook raakvlakken zien met de omgevingsvisie. Dus als wij het hele eiland willen elektrificeren, ja, waar halen we dan die elektriciteit vandaan? Nog meer zon of inderdaad een wind en batterijen?. Ja dus wij gaan. Het zijn losse programma's, maar wij willen het wel in samenhang gaan bezien. Dus eerst kijken van oké, hoe we. Hoe zetten we de ambities in de tijd? Dus wat betekent dat voor de voor de warmtevraag? Welke bronnen willen we gaan inzetten? En

▶ 1:06:22dan kijken hoe komen we dan aan de energie voor die duurzame bronnen?. Dank u wel, meneer Postma. U maakt nog een schijnbeweging, maar dat was een schijnbeweging, begrijp ik hieruit. Andere. De microfoon gaat aan, dus de schijnbeweging wordt gemaakt. Maar als ik. Ik zei het net ook al zonder dat de microfoon aanstond. Maar het is een beetje een kip en een ei verhaal. Want je kunt wel hele mooie plannen maken, maar als er geen energie is, dan krijg je ook geen warmte. Dus ja, men kan wel zeggen van nou we gaan eerst kijken of we alles all electric kunnen krijgen, maar als er dan vervolgens geen elektriciteit is, op wat voor manier dan ook, dan ja, dan wordt het ook niet al electric. U spreekt een een duidelijke zorg uit die die denk ik meegenomen. Nee, ik ik begrijp dit. En ik, ik ik ben hier ook zeker niet op tegen. Maar het is gewoon wel zo van jongens, we moeten wel zorgen dat dit een tweesporenbeleid is, want anders dan dan gaat dit niet werken. Mevrouw Barendregt. Dat alle energie op het eiland opgewekt. Dat

▶ 1:07:25bedoelt u een zelfvoorzienend eiland?. Dat zou kunnen. En dat zou natuurlijk het allermooiste zijn. Maar we blijven met het feit zitten dat er een elektriciteitskabel hier onderdoor gaat. En nou, als het wordt geschetst dat het -15 is, dan zit die elektriciteitskabel heel snel aan zijn. En dat is voor 2030 niet opgelost. En ik denk zelfs voor 2035 ook niet. Maar hier hebben we het over. Over 2050. Dus we hebben de tijd lang. Het zou prachtig zijn als we in 2035 al al zover zouden zijn. Het is momenteel al moeizaam, dus laat staan dat het in 2035 gelukt is. Dan zou het mooi zijn. Maar stel je voor dat het ook in 2050 niet lukt. Het moet een tweesporenbeleid zijn, want anders dan gaat het niet. Daar gaat het niet werken. We rekenen wel scenario's door, ook met Liander en ook dus op het hele eiland all electric. En dan zien

▶ 1:08:25de getallen er goed uit met alles wat Liander nu aan het doen is. Dus het midden spanningsnet hier op het eiland, maar ook een nieuw onderstation in Dokkum. Stevig aan de kabel. En dat, dat biedt veel perspectief. Nou, dat zou mooi zijn. Dank u wel. Ik kijk nog een keer rond naar de leden van de raad of er nog vragen zijn. Dat lijkt niet het geval. Ik heb wel een hele grote betrokkenheid geconstateerd bij dit onderwerp, gezien de vele vragen. Dank aan de beide deskundigen noem ik het maar even aan tafel voor uw bijdrage en om de raad op deze manier mee te nemen. Wij schorsen de vergadering nu tot 8.55u en dan gaan we daarna door met de omgevingsvisie.

▶ 1:13:13Dan gaat de microfoon aan. En een.

▶ 1:24:00Beetje stil staat als we naar de klok kijken. Maar. Ik stel toch voor dat we deze vergadering gaan heropenen. Want als we blijven wachten tot 8.55u, dan weet ik het niet. Als we naar de klok kijken, maar we gaan door. En het volgende onderwerp is agendapunt vijf. En dat is de presentatie van de concept startnotitie omgevingsvisie. En die zal vanavond worden gepresenteerd en toegelicht. En dit document vormt de basis voor een transparant en zorgvuldig proces, waarin volop ruimte is om mee te doen, inhoudelijk te verdiepen en uiteindelijk bestuurlijke afweging te maken. U heeft zojuist in de presentatie voor ook die omgevingsvisie al even zien staan. Vanavond is het aan u als raad om vragen te stellen en raadsleden kunnen ook wijzigingen of aanvullingen aanvullen voorstellen op deze startnotitie. En voordat ik het woord ga geven aan een tweetal medewerkers van Bureau Bureau HMA. Meneer Schema en mevrouw Steenbergen wil ik eerst de gelegenheid geven aan meneer Vellinga, onze wethouder, om een korte toelichting te geven. En meneer Verder attendeerde mij daarnet op. Het is niet echt een maidenspeech, maar toch de eerste keer dat er hier in deze raad het woord neemt. Dus we zullen geboeid naar hem

▶ 1:25:02luisteren. Ja, voorzitter, dank u wel voor deze voorzet en die die ik dan ook met alle liefde in. En ik ben ontzettend, ontzettend blij dat ik hier vanavond voor het eerst het mag zeggen. Na een maand hard werken al. Welkom ook allemaal en ik voel me ook heel erg welkom. Zelf. Bij u,. Maar ook bij bij de bewoners tot nu toe. Ik hoop dat het zo blijft. En ik? Ik Ik kijk met een blik van buiten ook naarmate ik het eiland leer kennen kijk ik naar naar dit mooie eiland. En er vallen mij heel veel dingen op, namelijk. Hoe ontzettend mooi dat dorp is. De faciliteiten die hier zijn, Alles wat hier is. Iedereen die hier betrokken is, de horeca, het bruist, het leeft. En als je dan één stap buiten dat dorp zet, dan heb je misschien wel de mooiste natuur van Nederland. Het is echt onvoorstelbaar wat jullie hier hebben. En ja, dat brengt me eigenlijk bij die omgevingsvisie, want. Die gaat daar

▶ 1:26:05over en die, die biedt ons ook de kans. En dat is. Daarom is het een hele mooie start vanavond. Die biedt ons de kans u, inwoners, maar ook ons als college om heel ver vooruit te kijken. Twintig jaar misschien wel meer. Wat voor eiland wil je zijn? Wat willen we behouden? Wat willen we? Waar willen we naartoe? Hoe gaan we om met al die uitdagingen die er zijn? Beperkte ruimte als het gaat om wonen. We zitten met natuuropgave. We zitten met allemaal dilemma's en allemaal belangen. En enorme kansen ook. En daar is deze omgevingsvisie voor. En die startnotitie die is vanavond wordt gepresenteerd door Uh Bureau Hayema. Die uh heeft m samen met onze ambtelijke organisatie gemaakt. En uhm, ik nodig u ook van harte uit om om daar uhm, goed naar te luisteren en ook mee te geven of u deze startnotitie voldoende vindt, wat u mist, wat u er nog aan zou willen toevoegen, welke vragen u nog heeft. Want dan komen wij later dit jaar met een definitieve

▶ 1:27:06startnotitie. Want dit is een concept naar u toe ter besluitvorming. En dat is dan het kader, het startpunt ook van dit hele mooie proces eigenlijk waar we ook iedereen bij gaan betrekken het komende jaar. En uiteindelijk ligt er dan over een dik jaar een een, een, een, een document wat echt richting geeft en waar we andere dingen aan kunnen, kunnen, kunnen, kunnen, kunnen ophangen en waar we op kunnen terugvallen. Het is echt meer dan een wettelijke verplichting. Het is een enorme kans. En ik nodig u van harte uit om die kans ook te grijpen. Daar gaan wij ook doen. En. Ga uw gang, meneer Scholma. Ik denk dat goed beginnen zo. Ja, maar eigenwijs als ik ben, neem ik gewoon eerst even weer het woord natuurlijk. Dank wethouder wethouder Vellinga voor deze warme woorden. En zo te horen hebben we er weer een ambassadeur bij voor ons mooie eiland. Dus dank daarvoor. En dan geef ik nu het woord aan meneer Scholkema. Of mevrouw Steenbergen of F2. En ik wil ook nog even zeggen dat ook de heer De Munk in de zaal aanwezig is. Die gaf aan als het echt lastig wordt en echt moeilijke vragen, dan zal hij eventueel ook nog kunnen bijspringen vanaf de

▶ 1:28:09zijlijn. Het woord is aan meneer Schollen, maar. Dank u wel. Ja, we voelen ons gesteund door hem. Die zit ook recht tegenover mij, dus ik kan hem meteen aankijken als ik iets zie. Waar zijn hulp bij nodig is. Mooi dat wij vanavond in uw midden zijn van de startnotitie. Er mankeert inderdaad de start van een proces. Wat een tijdje gaat lopen en wat belangrijk is. Het is. Het doel is een omgevingsvisie maken. Maar eigenlijk is de weg ernaartoe minstens zo belangrijk, omdat dat het gesprek gaat vormen waar de wethouder net op wees om te bepalen wat belangrijk is, wat van waarde is, hoe je om wilt gaan met veranderingen en wat daarbij van belang is. En het is fijn om bij u te zijn. Want als er één instrument is in onder de Omgevingswet die van de gemeenteraad is, dan is dat de omgevingsvisie. Dus ook heel goed om het vertrekpunt samen te bepalen. Want dat is waar je fundament waar je op verder bouwt als fundament niet goed is en bouwt het lastig. Dus vandaar. Fijn om daar bij stil te staan vanavond. Dat doen René en ik in afwisseling. Ik begin en we zijn allebei opgeleid als jurist, maar vanuit een

▶ 1:29:10bestuurskundige oogpunt en dus ook beide dingen gedaan. Dat betekent dat we snappen hoe het zit, maar dat we ook altijd in het oog houden wat moet het nou doen? Wat? Je gaat een instrument maken met een bepaald doel en. En die doet iets in de verhoudingen tussen raad en college, tussen gemeente en samenleving. En daar moet die visie een rol in vervullen. En we hebben hem alvast een ondertitel gegeven. Staat hij ook in beeld?. Er gaat nu iets gebeuren. Kijken. We Startnotitie voor de omgevingsvisie. We hebben hem als onderschrift voorlopig in de werktitel Toekomstgericht denken, Eilandbewust handelen. Ik kom er zo nog wel even op terug hoe we hiertoe gekomen zijn. Maar toen we deze te pakken hadden uiteindelijk. Dacht van o ja, maar dit is eigenlijk wel. Dit geeft een goed houvast en geeft ook meteen een soort richting in wat we. Wat aan het doen zijn. We gaan een paar dingen bij langs natuurlijk over de startnotitie en de inhoud daarvan. Daar gaat René. Het nodige over vertellen, maar het leek ons wel goed als introductie ook nog even stil te staan bij de Omgevingswet en het systeem van die wet, en wat de

▶ 1:30:12visie daarin doet en waarom dat voor u ook een belangrijk instrument is. Het kan zijn dat u het al een keer eerder gehoord heeft. Dan zal het herhaling zijn. Sorry daarvoor. Is het nieuw, is het wel belangrijk omdat het ook uw verhouding tot het instrument bepaalt. En het is goed om even met elkaar bij stil te staan. Daarna gaan we natuurlijk in op de dingen die we aan het doen zijn. In de startnotitie die er als basis onder ligt, Met alle ruimte voor uw vragen en in de opmerkingen. En de Omgevingswet is. Na een tijdje hebben die onder in onder ons bereik heel lang aangekondigd geweest en dus heel lang heeft hij boven de markt gehangen en hebben we met zijn allen ons moeten voorbereiden op op een nieuw systeem van plannen eigenlijk, waarbij het oude systeem meer lineair was. Dus volgt duidelijk je. Je bedenkt iets, legt het in bestemmingsplan vast en dan is het voor tien jaar in planologisch beton gegoten. Dan redeneert de Omgevingswet veel meer vanuit een cyclische gedachte. Dus je bedenkt iets, je voert dat door, je realiseert en

▶ 1:31:14je checkt of het gewerkt heeft. Werkt dat? Hou je vast. Werkt het niet, stuur je bij. En die cyclus? Die kan sneller lopen dan die tien jaar die vroeger onder de WMO zat. En die kan voor sommige dingen misschien ook wel langzamer lopen, maar veel verandert er. Maar andere dingen blijven ook hetzelfde. De fase van beleidsontwikkeling, dat is waar we het nu met de omgevingsvisie mee hebben. Die is kaderstellend en doet de aftrap. En dan is het domein met name van de gemeenteraad. Dus u bent aan zet om de visie vast te stellen. En u geeft daarmee als het ware het vertrekpunt voor de uitwerking die daarna komt. Dus de stap in de beleids doorwerking. Die vindt plaats binnen de kaders die de omgevingsvisie geeft. Dus het werkt als een trechter. Het gaat van groot naar kleiner en komt uiteindelijk op de uitvoering. En die gaat om het verlenen van vergunningen, het realiseren van projecten. Dus in dat kader zet je steeds een volgende stap. En uiteindelijk is de terugkoppeling en de monitoring. Dat is. Dat is een hele relevante stap in de Omgevingswet, want die zegt leer nou ook van wat je gedaan hebt en kijk ook terug voor je opnieuw begint. En dat is iets wat niet vaak niet

▶ 1:32:17populair is in de beleidswetenschap. Want je wilt liefst vooruit en nieuwe dingen doen. En terugkijken kost tijd, maar het moet wel even gebeuren om je vertrekpunt weer goed te bepalen. En uiteindelijk betekent dat dus ook dat wat we nu aan het doen zijn, het maken van die omgevingsvisie twee dingen doet. Het legt vast wat je van waarde vindt en wat je mee wil nemen voor de toekomst. En het vertaalt je ambities voor de toekomst in concrete acties. En die gaan vervolgens uitgewerkt worden in een programma. Dat is een taak voor het college. Dus de raad geeft de opdracht college te zetten. Volgende stap en het land in het omgevingsplan. Daar bent u weer aan zet. En dat is eigenlijk het juridische verbindende document waarin staat wat je wel of niet mag. Vergelijkbaar met wat een bestemmingsplan vroeger deed. Dus deze doorwerking zit er in. En deze aftrap is daarmee dus heel relevant. Want het bepaalt ook dat wat je uiteindelijk juridisch gaat borgen en regelen. Voor de omgevingsvisie zelf. Dat is een document waar ook verschillende schaalniveaus in zitten. Er mag

▶ 1:33:20gedroomd worden in de omgevingsvisie. Ver vooruitkijken. En ook vanuit de gedachte stel nou dat alles lukt. Wat zouden we dan het liefst voor ons zien? Wat zou de ideale vorm zijn waarin we naar onze gemeente en ons eiland kijken. Dat mag in de omgevingsvisie. De blik ver vooruit en de vertaling naar het tactische niveau. Hoe gaan we de eerste stappen zetten om die dromen te bereiken? Dat is het niveau van het denken en dat is het. De basis waar je uiteindelijk de programma's op wilt baseren. En het is ook heel fijn als je op een aantal onderdelen de eerste stap herdefinieert, want dan krijgt hij ook stevigheid en je laat zien wat je bedoelt. Er worden alleen mooie woorden over toekomst dromen. Dat levert nog niet meteen beweging. Het is ook fijn als je zegt Dat betekent dat wij de komende jaren deze stappen gaan zetten. Dus we proberen in die visie steeds die verschillende schaalniveaus naast elkaar. En hoe concreet het wordt uiteindelijk. Dat is uiteindelijk ook aan u. Om te bepalen. En wij helpen daarbij om te kijken waar de keuzes en de

▶ 1:34:22dilemma's liggen, zoals ook straks in de notitie al. Zal blijken. Nou een aantal uitgangspunten hebben meegenomen bij het maken van de aanpak, die eigenlijk ook al vanaf het moment dat de gemeente op zoek ging naar een partij om te helpen,. Belangrijk zijn. Gevonden. Ik zou toekomstgericht denken en eilandgericht handelen. Eigenlijk is vanaf dag één duidelijk dat de specifieke omstandigheden van het eiland maken dat niet elke standaard aanpak die op de vaste wal werkt, ook hier werkt. En heel veel kaders die gemaakt worden. Heel veel beleidskaders die gemaakt worden, die die werken misschien op de grote plek of op de. Voor gemeenten in een andere omvang. Maar die vraag op het eiland misschien net even een andere benadering en een andere uitwerking. Dat is dus ook een beetje het zoeken van ruimte. En dat kan zijn onderling, maar het kan ook zijn in relatie tot de provincie, waarin je te maken hebt met de doorwerking van regels en daar een beetje een eigen handvat in wil maken. Dus eilandgericht handelen. Het is een beetje

▶ 1:35:23eigenwijs. Misschien is het wel eilandwijs. Misschien is dat wel de goede De term voor de zoektocht die je aan het maken bent. Wat heb je nodig om het hier goed te doen?. Dat gedragen toekomstbeeld, dat helpt. Als je samen een stip maakt en een richting bepaalt, heb je altijd iets om samen op terug te vallen. Als er dingen gebeuren die je niet had verwacht. En dat is fijn, maar dat geeft een basis, een gedeelde basis om naar de uitvoering te kunnen. En ruimte is schaars, dat is zeker hier zo. Dat is eigenlijk overal zo, ook waar het lege en ruim lijkt. Er is veel te doen. Er zijn veel functies die vragen om een plek en die kunnen niet allemaal altijd tegelijk. Dus je moet omgaan met schaarste. Daar moet die visie iets over zeggen. En dan is het fijn als je daar een gedeeld beeld bij hebt hoe je dat gesprek aangaat, ook al weet je niet precies wat je overkomt de komende jaren. Dat moet je ook. Realiseren. En het verbindt en het vernieuwt. Bestaande beleidskaders betekent eigenlijk niks anders. Het is ook een moment om alles wat je hebt aan beleid voor de fysieke leefomgeving, eens even weer bij elkaar te pakken en te zorgen dat

▶ 1:36:23je dat op één plek hebt en geactualiseerd hebt. Dus hiermee zijn wij als bovenliggend kader vertrokken voor de volgende stap. Dit stappenplan is een loop lijn voor de dingen die we gaan doen. En daar geef ik het woord aan jou. En dan deel ik ook mijn microfoon ruiterlijk met jou. Zo. We zijn begonnen met het maken van de startnotitie. Daar ligt het resultaat vanavond voor de eerste keer. Voor parallel zijn we al, zeg maar met het het bureau huiswerk begonnen. Om te zorgen dat dat wat je parallel kunt doen, dat dat alvast gebeurt. Dat helpt. Maar dan kun je een beetje tijd winnen. De stappen die hierna komen, die gaan echt over het in gesprek gaan met alle betrokkenen over wat deze visie moet zijn, deze markt. Een visie maak je niet achter het bureau. Uiteindelijk schrijf ik hem daarop, maar hij komt tot stand in gesprek. Dat is heel wezenlijk. Dus je wilt checken wat is belangrijk? Wat is belangrijk? Vanuit verschillende perspectieven. Of je nou onderneemt of bezoekt of waar je woont, Dat wil je weten, zodat je op basis

▶ 1:37:24daarvan de richting kunt kiezen. Dat is een belangrijke stap. Bepalen op basis van alles wat je gehoord en gezien hebt, welke koers je kiest. En dat verwerken we in een concept van de visie en uiteindelijk ook in een nota van uitgangspunten om die stap naar het omgevingsplan te kunnen maken. Dus dan leg je ook de link die ik net beschreef. De visie stelt de kaders en hoe laat je daar landen in het juridisch instrument. Nou. Stappenplan op hoofdlijnen. In de volgende is de startnotitie. En dat doet René. Dank. Doet deze het ook? Klik jij voor mij? OK. Top. Ehm. Nou de startnotitie. Het stappenplan wat Pieter net liet zien. Stap één is die startnotitie. En heel belangrijk moment. Eigenlijk wel in het proces, want het zorgt voor een gedeelde basis. Het geeft de hoofdlijnen aan. Het geeft aan wat we gaan doen, welke onderwerpen in ieder geval aan zet moeten komen, wie we willen gaan spreken. Dat is fijn. En dat geeft inderdaad die gedeelde houvast, maar geeft ook richting en

▶ 1:38:27houvast voor het hele proces. Want zo'n omgevingsvisie, die stel je niet in een paar maanden op. Dat duurt een tijd en het is lekker Als we dan gewoon een een goede basis hebben en van elkaar weten wat we gaan doen. En het is fijn. Hij wordt door u vastgesteld. Nou ja, Pieter vertelde het al de omgevingsvisie is het instrument van de raad. Dus ook fijn om u aan de voorkant. Daarin mee te nemen. Het schetst ook een transparant proces of het geeft inzicht in het proces. Daarmee. Maakt het helder welke opgaven komen naar voren in die omgevingsvisie? Waar zou die in ieder geval een antwoord op moeten formuleren of proberen te formuleren? En hoe gaan we die keuzes en afwegingen, Hoe komen die tot stand. En actualisatie en samenhang? Nou, dat zei Pieter net eigenlijk ook al. Je begint niet opnieuw. Er ligt al een boel beleid. Ook weer redelijk recent beleid. Daar gaan we naar kijken, Dat nemen we mee. Maar

▶ 1:39:28we gaan ook vernieuwen en dat wordt samengevoegd tot één integrale koers. Dat doet eigenlijk die startnotitie. Die schetst het proces en die geeft houvast. Als er vragen zijn, mogen ze wat mij betreft ook tussendoor hoor. Dan. Kijk. Die uitdaging gaan ze graag aan, meneer De Vries. En zeker klopt het dat wij een. Mooie schetsplaatje foto van Lauwersoog zien bij de Omgevingsvisie voor het oog. Ja. Ik hoor hier het woord startpunt al. Maar kijk. De wethouder is ook wakker. Horen we. Ja, ja ja. Wij hadden. Daar hebben ze even een kijkje achter scherm. Toen wij de offerte kwamen presenteren hadden wij een een bewegende en beweegt proces geschetst van wat we wilden gaan doen en wij hadden als vertrekpunt de haven van Lauwersoog genomen en zij. En toen is ging het bootje varen langs onze processtappen en die kwam uit. Of misschien wil ik ook. Dus uiteindelijk is dat ook de bedoeling. Maar scherp opgemerkt,

▶ 1:40:28meteen. Passen we voor. De. Mevrouw Van der Meer. Moet. Dank u wel, voorzitter. Hebben we het hier dan ook al over de. Op het stappenplan van de planning of. Mag ik daar al iets over vragen?. De planning. Komt straks. Ook expliciet, want daar hebben we ons bewapend op dat moment. Ja. Maar ik werd wel nog getriggerd door het woord offerte. Komt daar ook nog iets over?. Nou, dat zal. Ik eerst even. Naar u komen. Ja. Nee. De planning. De planning komt aan bod als u. U heeft een vraag over de offerte. Nou, wellicht niet specifiek over de offerte, maar er ligt een document. Echt een prachtig document. Uhm, wat de startnotitie is? Ik mis alleen volledige financiële onderbouwing. Wat dit. Wat dit voor consequenties heeft voor ons als gemeente, maar bijvoorbeeld ook ambtelijke inzet. Dat ja, dat die. Die vraag is minder geschikt voor ons natuurlijk om te beantwoorden. Maar ik snap wel dat u stelt. Daar kan vast wel iets over.

▶ 1:41:31Ik zie. Ik zie haar. Dit is zo'n moment dat jij en. Nou ik. Harmsen. Wil je de wethouder uh. Wethouder Vellinga Ja, dat vind ik ook wel een uh, een een uh, een vraag, een antwoord van mij. Maar als het over de financiën gaat. Dit proces zit al in de begroting. Het is begroot, inclusief ambtelijke inzet, inclusief de kosten voor het adviesbureau. En alles wat daarbij komt kijken. Dus er het heeft er al over besloten, zelfs volgens mij in 2025. Ik vind het goed heb. De NVK zet het in. Ja, klopt. De ene kaart dus dit. Dit is. Dit is al begroot. Mevrouw Van der Meer. Ik zoek het even op. Dank u. Wel. Dank u dat, maar ik neem aan dat. Die gelden zijn inderdaad beschikbaar gesteld en er wordt nu niet om extra geld gevraagd op dit moment binnen het traject. Ik was er eigenlijk. En we gaan verder met de presentatie. Dank u. Ehm, nou, bij een omgevingsvisie.

▶ 1:42:34Wordt ook vaak een omgevings effectrapportage gemaakt. Voorheen hadden we altijd het MER, misschien wel bekend de milieueffectrapportage onder de Omgevingswet. Daar komen is het niet meer alleen milieu, maar meerdere aspecten van de fysieke leefomgeving en is het een omgevings effectrapportage gemaakt. Daarbij hoort ook een leefomgeving X-FOTO En dat is een belangrijke stap, want het is eigenlijk een soort nulmeting. Pieter vertelde het al in die beleidscyclus daar zit monitoring. Je kunt eigenlijk alleen maar meten om te kijken of je ambities haalt of je doelen bereikt. Als je ook weet op welk punt je begonnen bent. Daar is die oer is daar belangrijk voor die leefomgeving. Foto. Dat is eigenlijk. Een moment dat je de huidige stand. De HS noemende de. De technici dat heel mooi. Het wordt ook door een ander bureau gedaan, door touwingenieurs. Die stelt in samenwerking met ons, met u, met de gemeente de. OER op. Zij zijn begonnen met een HS. O, dat staat voor huidige

▶ 1:43:34staat en autonome ontwikkeling, huidige situatie en autonome ontwikkeling. En ze kijken eigenlijk naar de huidige situatie en de autonome ontwikkelingen. En dat samen vormt eigenlijk de nulmeting. Dat doen ze op basis van twintig indicatoren. Dat, daar kunnen we een heleboel over vertellen, maar dat gaat een beetje te ver voor vanavond. Maar die wordt eerst gedaan. Vervolgens kunnen ze dan kijken naar op basis van alles wat wij in het proces ophalen naar de alternatieven. Welke mogelijkheden heb je? Wat betekent dit? Nou, dat kun je door gaan rekenen en op die manier door zo'n oer door te lopen. Dat proces, dat kan heel goed helpen om helderheid te creëren in dilemma's die er zijn. Welke mogelijkheden heb je? Wat betekent het nou als je het één ergens doet of op een andere plek?. En zeker op een eiland als Schiermonnikoog waar veel natuur aanwezig is, Weinig ruimte. Kan dit enorm helpen in het proces om helderheid te verschaffen. Nou, mijn volgende plaatje is nog een beetje ingewikkelder, maar dit laat zien hoe die OER.

▶ 1:44:37Samengaat met de omgevingsvisie, want dat zijn eigenlijk communicerende vaten met elkaar. Bovenin staat het oer. Dat zijn eigenlijk die stappen die we net ook lieten zien en daar horen stappen bij de omgevingsvisie bij. Dus wij zijn begonnen met een basisverkenning. Zij zijn met de Ha, met die met die leefomgeving foto begonnen. En dat werkt de hele tijd samen en samen Leidt dat ertoe dat je tot een uitvoerbare omgevingsvisie komt?. En het is een heel technisch. Verhaal, maar dat dit helpt om de keuzes helderder te krijgen. In de startnotitie hebben we naast het proces en de participatie en een aantal algemene uitgangspunten ook een aantal thema's beschreven. Wat er nu speelt en waar richting nodig is. We hebben dit opgesteld samen met de ambtelijke projectgroep.

▶ 1:45:37Dat zijn een aantal thema's waar we zometeen even kort bij langslopen. En het is niet de bedoeling om in de startnotitie richting te geven of alvast keuzes te maken. Het is meer bedoeld om ze te benoemen, om aan te geven dat dat de onderwerpen zijn waar in de omgevingsvisie idealiter een een richting voor geeft, houvast voor gaat geven. Dus waar wij met elkaar over in gesprek moeten gaan en waar uiteindelijk. Aan u is om daar te zeggen wat gaan we daarvoor opnemen voor de toekomst van Schiermonnikoog? Daarnaast hebben we een aantal leidende principes. Gaan we formuleren hoe worden keuzes gemaakt en waar moeten oplossingen aan voldoen? Dat is meer niet. De wat ga je oplossen, maar hoe doe je dat? Hoe worden de dingen op Schiermonnikoog gedaan? En daarnaast zijn er ook een aantal externe ontwikkelingen waar je misschien niet heel veel invloed op hebt, maar die wel invloed op de inhoud van de omgevingsvisie hebben. Dus die nemen we ook mee. Wind op zee is daar een voorbeeld van. De

▶ 1:46:39vier thema's staan daaronder. Het zijn titels. Het. Het is bedoeld om het een beetje te categoriseren. We lopen er even bij langs en wij horen eigenlijk wel heel graag. Missen wij nog wat?. Zijn er dingen die niet meegenomen moeten worden? Nou, dat is eigenlijk waar we naar op zoek zijn. Nou, ruimtelijke schaarste en het ruimtegebruik. Het is vanavond al een paar keer genoemd,. Maar dat is een duidelijk thema wat wij inderdaad in alle stukken, ook in de voorbereiding van de omgeving van de uitvraag hebben gelezen. De. De ruimte is hier schaars. Het is hier prachtig, maar dat betekent ook dat niet voor alles ruimte is. Nou, dat betekent Wat voor woningbouw, recreatie en toerisme, maar ook bedrijvigheid. Er zijn uitdagingen, Er zijn. Plekken nodig waar woningen kunnen worden gebouwd tot 2030. Is dat in de woonvisie geregeld? Maar daarna? En die omgevingsvisie, die loopt tot pak m beet 2050,.

▶ 1:47:40Zal daar wat over gezegd moeten worden. En daar is de omgevingsvisie ook een plek voor Recreatietoerisme. Die recreatieve druk. Wat gaan we daarmee doen? Wordt het reguleren van verhuur? Allemaal onderwerpen die in de omgevingsvisie aan bod zouden moeten komen. Nou, bedrijvigheid, de schaarste van de ruimte weer er is, is een zoektocht gaande naar een plek voor nieuwe bedrijventerreinen. Ook dat is zo'n ruimtelijke opgave die goed in een omgevingsvisie zou kunnen landen.. De polder zoals die er staat is die iets breder, dus. Het gaat over het perspectief van de polder. Er is de stikstofopgave,. De landbouw. Het is goed om in de omgevingsvisie ook daarover met elkaar in gesprek te gaan. Natuur en biodiversiteit is hier veel aan de orde. Op het eiland ook een belangrijk onderwerp. En het multifunctionele multifunctionaliteit. Een moeilijk woord zo op de op de

▶ 1:48:44avond. Maar dat gaat inderdaad over het. Het. Het inzetten voor waterberging, lokale energie initiatieven. Dat klinkt allemaal heel mooi, maar er is een beperkte ruimte, dus wat is belangrijk daarin? Dat geeft prioriteit, Wat misschien ook niet. Hoe kun je dingen combineren? Allemaal onderwerpen die van belang zijn voor de omgevingsvisie. Klimaat. Water. Duurzaamheid. Ik denk dat de meesten hiervan voor zich spreken. Zoetwater. De zoetwaterbel. De waterveiligheid zijn grote onderwerpen. Belangrijke onderwerpen die. Vanuit de ambtelijke werkgroep ook werden aangedragen. Die moeten een plekje krijgen in de omgevingsvisie, klimaatadaptatie, duurzaamheid en energietransitie. En de netcongestie met de capaciteit van de kabel zijn allemaal belangrijk voor al die ontwikkelingen die in de fysieke leefomgeving gaan spelen. Hebben jullie net al. Wat warmte. Bijpraten over gehad? Ja.

▶ 1:49:44Nou en dan ook een hele belangrijke, want. De Omgevingswet heeft het over de fysieke leefomgeving. En dat is meer. Dan wat we vroeger met de ruimtelijke ordening zeiden. Dus het gaat ook echt over leefbaarheid. Wat je En die inclusieve woningmarkt iedereen kan wonen. Nou, we hebben al veel gehoord over de sterke en dan moet ik het woord goed uitspreken. Mienskip hier. Dat is ook een belangrijk onderdeel en hoort ook thuis in een omgevingsvisie en een gezonde, toegankelijke inrichting van de openbare ruimte. Hoe zorg je dat iedereen. Overal kan komen en zijn ding kan doen?. Dat waren in een notendop de thema's waarvan. Ze uitgewerkt staan in de startnotitie. Zijn daar. Meneer Balman. Ja. Dank u wel, voorzitter. Dank. Tot zover alvast. Ik heb even een vraag, want het ging zijdelings ook over de woonzorgvisie waarin we al dingen hebben

▶ 1:50:47besloten destijds en die loopt tot 2030. Interpreteer ik het goed als dat?. Gaan we na 2030 een nieuwe woonzorgvisie opstellen of gaat die eigenlijk op in de omgevingsvisie? Wordt dit een een allesomvattend document? Hoe moet ik dat zien?. Mevrouw Steinberg of meneer Scholma?. Ja. Ik zet hem in het midden. Nou, dat. Daar zit ook nog wat. Er zit ook keuze in. De omgevingsvisie is wel het overkoepelende kader, dus het is fijn dat hij houvast geeft. Ook voor de uitwerking op thema's waarvan je later zegt. Op wonen hebben we een aantal uitgangspunten. En voor woonzorg moeten we misschien na 2030 wel een specifiek programma of een uitwerking maken. Het kader zou daar wel de richting voor moeten geven, Dus dat betekent niet dat elk detail en elke oplossing nu in deze omgevingsvisie moet, want dan wordt hij zo groot en omvangrijk dat je tot niks meer komt waarschijnlijk. Maar de uitgangspunten die van belang zijn, die ook u als raad van belang acht. Het is wel goed om die erin te krijgen.

▶ 1:51:50Ja. Ik zie nog wel wat twijfel. Meneer Bouwman. Nou ja, twijfel niet zozeer, maar. Het gaat dan ook. Dit is dan ook afhankelijk van op welk detail je dat gaat doen en. En je kan me het tijdspad van van deze omgevingsvisie die is die is korter dan dat de woonzorgvisie nog nog geldt. Dus. Dus. Tot in hoeverre ga je daar dingen over opnemen? Maar daar dat je de ruimte creëert om het later toe te voegen, bijvoorbeeld dat dat, die zie ik wel. Alleen gaan we ook heel erg over de zorg oplossing praten in de omgevingsvisie. Of juist met opzet. Niet omdat die nog onder een andere noemer valt. In ieder geval nog vier jaar. Ja. Dus. Maar ja, voor beide valt iets te zeggen, want. Het kan zijn dat de discussie zo opspeelt dat je toch de behoefte hebt om in deze omgevingsvisie te zeggen even vooruit kijkt. Naar de periode na 2030 zien we een aantal ontwikkelingen waarvan we nu een houvast willen maken. Als dat nu aan bod komt in de gesprekken of in de discussies over de dingen die belangrijk zijn, dan zou ik zeggen benut die kans om dat wel te doen.

▶ 1:52:55En zeg dan vervolgens bij de uitwerking of het herijken van de woonzorgvisie na 2030 is dat ons uitgangspunt En dan gaan we detailleren. Dan ben je ergens op zo'n uniek punt moeten komen dat we zeggen dat dit is wat we nu toe in staat zijn. En sommige discussies vragen misschien ook meer tijd. En als dat zo is, moet je die zelf ook gunnen, want dan is het ook maar een moment. En en. Niet alles kan op hetzelfde moment helemaal uitgesproken zijn. Nog een vervolgvraag. Gaat uw gang. Ja, tot slot dan, want dat wordt ons eigenlijk ook gevraagd. Maar wat missen we nogal. Wat vinden we te veel of dingen? Maar dan zouden we allicht ook een kopje. Maar misschien heb ik eroverheen gekeken. Maar demografische ontwikkelingen en dergelijke mee moeten nemen als pijler in de ontwikkeling van dit stuk. Mooie toevoeging denk ik. Er wordt hier zeker genoteerd zie ik. Ja wordt opgeschreven. Anderen nog? Meneer Postma. Dank u wel. U had het in het begin over de leefomgeving. X-FOTO als zijnde een nulpunt. En onze vraag is worden wij daar ook in gekend en meegenomen? Weten wij wat het

▶ 1:53:58nulpunt is zometeen voordat we verder gaan. Die van dat jaar zal ik doe maar ja. Ja, nadien die. Die, die zet, die kan nu zeker te. Uit de toege. Daar kunnen we u in meenemen. Ja. Dat is gewoon. Dat is beschikbaar en dat is uh uh, Dat is ook een bouwsteen van het proces, dus dat lijkt me alleen maar goed. Dank u wel. Anderen nog? Op dit moment. Niet. Dan stel ik voor dat u doorgaat. Dank u. Uhm,. Nou die omgevingsvisie, die uhm die, die komt participatief tot stand. Het is ook weer een lekker woord. Nee, die komt participatief tot stand. Daar hebben we een plan voor bedacht. Dat is mooi uitgeschreven in de startnotitie, maar die gaat eigenlijk uit van de ringen. Van invloed noemen we dat. Daar heb je vier ringen in. De buitenste ring is mee weten. Dat is eigenlijk de minst intensieve vormen. Dat is gewoon dat dat men weet die omgevingsvisie wordt gemaakt. Als wij informatie zoeken, dan moeten we daar

▶ 1:55:02zijn. Het gaat heel erg over informeren. Meedenken gaat al een stapje verder. Dat is mee doen in werksessies, interviews. Een enquete mee doen gaat nog weer een stapje verder. Dan ga je echt. Mee denken over de koers, over de hoe die opgezet wordt, welke keuzes er gemaakt worden en beslissen. Dat is uiteindelijk de middelste stap en dat is aan u. Sturen. En ja, het staat er echt. Een mapje per. Dat is een enquete. Ja. Enquete met een kaart. Dan kun je op de kaart ook. Op de map. Ja,. Het is ja. Het is een soort een soort enquete waar je ook plekken op de kaart kunt aangeven wat waar wat is. Ja meneer Van Halm. Dan kun je dat toch ook een een kaartje noemen?. Ja. Eigenlijk mooier hè?. Ja, mooi. Die schrijven we ook even af. Hier gaan wij, die gaan. Ja, je kan het zeggen.

▶ 1:56:02Denk ik. Maar eerst even behandelen. Ja, de woorden worden steeds leuker en moeilijker. Want in de loop van de avond. Nu ja. Gaat u door met uw presentatie?. Dank u wel. Nou, we hebben. We hebben samen met de projectgroep, de stakeholders, de belanghebbenden geïdentificeerd, gekeken wie er allemaal zijn. En die hebben we in de ringen gezet. Nou ja, wat denk ik. Het belangrijkste is dat we zoveel mogelijk mensen willen laten mee weten. Meedenken is ook een belangrijke stap. Daarin zitten. We zitten veel werksessies, maar ook op een gegeven moment. Dat is die stap drie in gesprek. Echt thema avonden waarbij we bepaalde thema's gaan. Bespreken, behandelen, maar waar we eerst een expert uitnodigen die dat thema kan toelichten zodat iedereen Eenzelfde kennisniveau heeft of op eenzelfde manier begint. En dat je dan met elkaar in gesprek kunt over over dat thema. En daar hopen we veel op te halen.

▶ 1:57:04Dat is met inwoners, ondernemers. U kunt ook aanwezig zijn. Verder interviews, boot, gesprekken met jongeren en uiteindelijk het meedoen. Dat komt meer richting die die die vierde stap de koers bepalen. En dan komt er echt een omgevingsfestival, is het idee waar iedereen die eerder in die eerdere stappen heeft meegedaan mee kan denken over welke kant. Welke dilemma's zijn er? Wat zouden goede richtingen zijn?. Dat, en het is heel veel, dus het is een beetje te veel om dat hele participatieproces hier te gaan beschrijven en op te lepelen. Maar het staat volgens mij goed opgeschreven in de startnotitie. En daar is al een vraag. Ja meneer Van Halm. Dank u wel. Ik heb één vraag over de fase meedenken. Met name over de uitvoerende kant. Ik zie staan 111 koffiekar. Ik zie staan school en gastcolleges en boot gesprekken. Is er al nagedacht over of over hoe

▶ 1:58:05dat uitgevoerd gaat worden? Of loop ik dan erg op de zaken vooruit?. Nou, we hebben het nog niet compleet uitgedacht. We hebben wel wel ideeën daarover. Nou, die gastcolleges, dat is eigenlijk dat zijn die thema avonden waar ik het. Waar ik het net over had,. Hoe we de scholen gaan betrekken. Dat is. Daar moeten we nog verder over nadenken. Dat doen we in andere omgevingsvisie trajecten. Vaak bedenken we een plan met de school samen, want het werkt vaak niet als wij met een kant en klaar plan komen en dat daar neerleggen, dan. Meestal doen we dat samen. We doen wel eens themacolleges. Of echt. Dat ze een wat langere leergang over de toekomst gaan nadenken. Zelf een onderwerp kiezen. Er zijn allerlei vormen in te bedenken, maar dat moet ook bij de school passen. En ze moeten het ook willen doen. Dus daar. Soms doen we teken wedstrijden met de basisschool. Het verschilt heel erg. Het hangt ook maar net vanaf welke groep, welke klas, welke leeftijd we gaan pakken. Dus dat is nog niet compleet uitgedacht. De boot. Gesprekken met jongeren. Het idee daarin was van waarneer kunnen we de

▶ 1:59:08jongeren spreken? Want dat is best wel altijd een lastige. En wij hebben begrepen dat zij eigenlijk altijd wel een beetje op vaste momenten met zijn allen op de boot zitten. En we dachten daarin nou, dan is het misschien wel mooi als wij daar dan ook zijn en heel kort, maar wel gericht, proberen met ze in gesprek te gaan om die over de omgevingsvisie.. Dus wel nagedacht, nog niet het hele plan compleet uitgeschreven. Meneer Bouwman?. Ja, dank u wel. Is dit ook al een moment dat we over de financiële paragraaf mogen beginnen? Of komt dat later nog terug in de. Pers. De vraag waar de definitie van de financiële paragraaf is. Bestel de vraag maar, dan kunnen we kijken waar die waar die hoort. Wat mij betreft. Voorzitter. Nou, laat de vraag stellen, meneer Bouman. Nou, daar gaan we. Nou, het is ook even in navolging op wat de collega Van der Meer

▶ 2:00:10zei en. Het antwoord op het en en en ook deze sheet van het participatieproces wat wij. De afgelopen maanden hebben bedacht met elkaar. Wanneer we over Startnotitie praten, is dat we het ook fijn zouden vinden als daar een een financiële paragraaf in beschreven is, zodat je ook een houvast hebt om te monitoren op kosten en budget. Want, zo. Gaf wethouder Vellinga aan van het dit is allemaal al begroot. Maar goed dat het is begroot. Dat zegt natuurlijk nog niks over de reële afspiegeling van de kosten wat we in de zomer nota gepresenteerd krijgen. Dus wat we wel fijn zouden vinden ook. Ook als het gaat om participatiemomenten. We moeten nog bedenken van wat worden die momenten dan, hoe gaan we dat doen en waar gaan we dat doen? Maar misschien is het wel. Ik denk dat wij het wel fijn zouden vinden als we daar van tevoren iets van budgettering of noem het maar voorgeschoteld krijgen, waar wij dan ook nog.

▶ 2:01:10Mee akkoord kunnen gaan of suggesties op kunnen geven. Kijk eerst even naar meneer Scholema of die daar op wil reageren. Ja, dit is een. Er zal een beetje wisselwerking zijn, denk ik. Wat wij geprobeerd hebben te doen, is natuurlijk van tevoren inschatten als we dit en dit en dit gaan doen en wij helpen daarbij, wat kost dat dan? Want anders komen wij nooit tot een opdracht. Dus zo hebben wij het kunnen omschrijven. Daar horen natuurlijk andere dingen nog bij, want buiten onze inzet zijn er ook nog andere kosten. Het is ambtelijke inzet. Ik denk dat het is dat we in staat moeten zijn om bij de startnotitie ook dat inzicht te bieden, zodat u dat heeft voordat de startnotitie vastgesteld wordt. Dat zou een werkbare route kunnen zijn, wat mij betreft. Dan komt er dus bij de definitieve startnotitie terug, als ik dat zo mag samenvatten. Dank. Ik kijk naar mevrouw Van der Meer. Ik. Ik heb het even opgezocht, voorzitter, Dus ik wou dat graag even delen, want er is namelijk op 11 juli 2023 vastgesteld in de NFK dat er voor vier jaar € 50.000. Steeds wordt gereserveerd voor de omgevingsvisie en de voorbereiding van de omgevingsplannen. Dus op dit moment zou

▶ 2:02:14daar twee ton voor geraamd moeten zijn. Nu krijgen we waarschijnlijk morgen de begroting. Voor het komende jaar, dus ik ben heel benieuwd. Hoe dat er dan in opgenomen staat ook. Ja, ik doe het even uit mijn hoofd. Voor zover ik weet staat op dit moment de reservering en dan kijk ik stiekem naar het netwerk van 250 € 500. En op dit moment. En daar wordt instemmend geknikt. En op dit moment vallen alle kosten, dus ook de offertes van het bureau, allemaal binnen die die geraamde kosten. Dus er is geen sprake van overschrijding van budgetten op dit moment. Mocht dat wel zo zijn, komen we uiteraard bij u als raad terug. Dat even vanuit het financiële verhaal. Mevrouw van der Meulen. Het is meer even een opmerking over die vorige sheet met al die kringetjes. En er wordt ook veel gevraagd van ondernemers en van inwoners, toeristen, van jongeren. En ze kunnen pas goede antwoorden geven wanneer er goede informatie is. Is dat goed meegenomen? Dat de inwoners ook echt weten waarom het gaat en wat van hun wordt gevraagd?.

▶ 2:03:15Is er een duidelijke informatiestroom?. Ja, kijk maar dan. Daarom zit er wel een een volgt duidelijkheid in. Dus dat meewegen staat niet als eh, niet voor niks in de buitenste ring. Dus je zult eerst goed op de hoogte moeten stellen van wat je van plan bent te doen en ook welke vraag je vervolgens stelt. Dus dat is een hele terechte opmerking die je maakt. Als je niet weet waarover je in gesprek gaat, dan wordt het heel lastig praten. Dus proberen dat goed te doen. En we proberen ook iedere keer zo een vorm hebben die een volgende stap inluidt. Om steeds even weer de blik terug te werpen. Wat hebben we alweer gedaan en waarom gaan we nu deze stap zetten? En over schaarste van tijd. Want dat is dan nog wel een terechte opmerking. Er zijn ook andere trajecten die vragen om gesprekken en om participatie. Het zal over de over warmte niet anders zijn. Waar het kan, gaan we dat combineren om ervoor te zorgen dat wij bij informatie nodig. Maar mensen komen een keer vertellen over wat ze belangrijk vinden. Daar kunnen wij twee vragen stellen. Dus waar we het kunnen combineren Zo, dan hoeven we schaarse tijd niet dubbel te vragen en dan kunnen we één gesprek voeren en daar allebei ons voordeel mee doen. Dus dat proberen we ook te doen.

▶ 2:04:15Dank u wel. Kijk even rond en dan zou ik zeggen gaat u verder met uw verhaal. Ja, dit laatste stapje is, en dat ging ik net ook al even de. De planning van wat zien we voor ons en waarin we deze stappen allemaal kennen. Zoals gezegd, het is een omvangrijk traject. We proberen het binnen een beknopte periode te doen, maar wel een realistische periode. Zo hebben we geprobeerd deze deze planning te maken, dus we zitten nu in de fase van de startnotitie en parallel de leefomgeving. Foto. Om vervolgens vroegtijdig te stappen, te kunnen zetten zoals we ze besproken hebben en toegelicht hebben. En dan is het Er doel om in september van 2027 de ontwerp omgevingsvisie zover gereed te hebben dat de formele procedure gaat starten en de besluitvorming kan plaatsvinden. Dus nog steeds een ambitieuze planning, maar wel een realistische planning, omdat we op voorhand wel duidelijk willen maken dat het een hele bak met werk is en dus een te ambitieuze planning maken, betekent dat iedereen het gevoel heeft dat je daar niet aan kan

▶ 2:05:16voldoen. Dat is niet reëel. Deze geeft ons dat gevoel wel. En mocht er toch iets gebeuren onverhoopt onderweg, waardoor er andere tijd nodig is of meer tijd nodig is, dan kunnen we er ook op terugkomen en vroegtijdig over rapporteren. Dus dit is ons houvast voor de komende periode. Ik kijk even rond of er vragen zijn. Mevrouw Van der Meer. Dank u wel, voorzitter. Ik had niet verwacht dat ik ooit zo'n opmerking zou maken, maar op pagina 25. Hebben we het over januari tot april 2026. Als eindresultaat. Als planning. Ja, dat waar de planning eindigt bedoelt u. Want daar hebben we het over. Met elkaar in gesprek en zojuist op de sheet die u presenteerde stond wel 2027,. Maar in de startnotitie staat 2006. Dan gaan we even kijken, want er klopt dat niet. Oh ja, het was heel leuk geweest. Als t gebeurd was al natuurlijk, maar helaas. Nee, maar dan hadden we ook iets gedaan. Wat nu? Waar we nog geen startnotitie over hadden, dus dan was het ook weer niet

▶ 2:06:19goed gegaan. Dus wij zorgen even dat de goede data erin staan. Bedankt voor de scherpe blik. Dank. Mevrouw van der Meer. U bent aan het einde van de presentatie gekomen. We zijn op het eiland aangekomen. We zijn er aangekomen. Zijn. Heel goed. Vraagstelling. Even vanuit de ogen. Ja. Zijn er vragen? Want het is ook weer heel veel informatie. Een uitvoerig proces waarin u wordt meegenomen. Dat komt op meerdere momenten terug En ook ook u zult absoluut betrokken worden in alle momenten van inspraak zijn er op dit moment. Ja, ik zie mevrouw Van der Meer. Gaat uw gang. Dank u wel, voorzitter. Die laatste sheet ging ook. Er stonden nog drie vinkjes. Dat betekent dat de raad nog. Ja, dat wij nog. Dat er nog drie momenten komen waarop u bij ons terugkomt om iets te laten vaststellen. Ja, dat zijn in ieder geval de formele momenten waarop en tussendoor. Dat zei René net ook al. Over het gesprek zijn alle momenten natuurlijk ook toegankelijk en

▶ 2:07:20beschikbaar. Alleen daar heeft u geen. Hoeft u geen formele positie in te nemen. Op die momenten die gelinkt staan, dan is het ook daadwerkelijk aan u om iets te vinden of te besluiten. Daarmee is die vraag beantwoord. Ik kijk naar de leden van de raad of er nog meer vragen zijn. Op dit moment niet. Uh. Ik weet niet of de wethouder nog iets wil toevoegen. Nee. Dank voor alle aandacht en. De opmerking over de financiële paragraaf. Die is goed begrepen en daar komen we mee bij de definitieve vaststelling van deze startnotitie. Dank u wel. Dan wil ik u beiden heel hartelijk bedanken voor de manier waarop de raad is meegenomen in dit verhaal, ook voor de beantwoording van de vragen. Ook weer dank aan de aanwezige raad. Voltallig voor uw vragen. Dat zijn er ook weer mooie vragen geweest. Geeft ook aan hoe betrokken u bent, als ook duidelijk aangeeft dat u op meerdere momenten weer wordt betrokken bij dit proces. Zowel formeel om maar ook de informele momenten waar inspraak in alles zal plaatsvinden. En maak daar

▶ 2:08:22ook gebruik van om samen met onze inwoners te komen tot een hele mooie omgevingsvisie, het toekomstbestendige voor ons eiland. Daarmee komen we ook aan het einde van deze vergadering. De volgende vergadering staat gepland voor 20 oktober aanstaande. Daar zie ik u allen graag terug. En dan sluit ik bij deze de vergadering.

Vorige: Raadsvergadering 15 september 2026 Volgende: Raadsvergadering 20 oktober 2026 Alle vergaderingen van Schiermonnikoog

Automatisch verwerkt. Het officiële verslag is leidend. Bron: https://schiermonnikoog.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/d7bdd572-71c7-4357-ab2f-9433cf4be2ff

Sprak je in of word je genoemd en wil je je naam hier niet terugzien? Vraag verwijdering aan.