Bijl. 3 - Bewonersonderzoek Nieuw-Dokkum - Schiermonnikoog

42

43

Bijlagen Bijlage 1: Interviewschema stakeholdersanalyse Wijze van afnemen

Bij voorkeur in Teams, met opnemen van gesprek en automatische transcriptie (let op instelling taal). Toestemming vragen voor opname en transcriptie – bij niet akkoord tijdens gesprek notities maken. Opname verwijderen als transcriptie is gecontroleerd en aangepast (eventueel wordt opname automatisch na drie maanden verwijderd). Transcriptie op One-Drive zetten en verwijderenuit Teams

Doelstelling

In kaart brengen van belangrijke partijen / organisaties in het project ‘Aardgasvrij eiland’ op Schiermonnikoog, om verschillende vervolgstappen te verkennen voor verduurzaming en het sociale netwerk tussen deze stakeholders, alsmede hun verschillende belangen en wensen

Topics

• • • • •

Rol organisatie op Schiermonnikoog/aardgasvrij eiland Rol van deze persoon Contact andere stakeholders Het project ‘Aardgasvrij eiland’ en de verwachtingen De buurt/Schiermonnikoog

Introductie

• • • • • •

Voorstellen Doel, duur, vorm van het gesprek benoemen Spreken van alle betrokkenen bij het project ‘Aardgasvrij eiland’ Duur: 30-40 min. (Indien online: opname, akkoord?) Vooraf nog vragen?

Openingsvraag

Rol stakeholder

“Ziet u zichzelf of uw organisatie als een betrokkene bij het project ‘Aardgasvrij eiland’? “Kunt u iets vertellen over de manier waarop u of uw organisatie hierbij betrokken is”? Kunt u iets vertellen over de manier waarop u of uw organisatie door het project ‘Aardgasvrij eiland’ wordt beïnvloed? En hoe kunt u of uw organisatie het project ‘Aardgasvrij eiland’ beïnvloeden? Welke rol speelt de organisatie momenteel? Hoe ziet dit eruit? Wat is voor u / uw organisatie het belang van het project ‘Aardgasvrij eiland’? En hoe groot is dit belang (gering – redelijk groot – behoorlijk groot- heel groot)? Welke rol kunt u / uw organisatie in de toekomst spelen in het project ‘Aardgasvrij eiland’?

44

Contact andere stakeholders

Met welke andere organisaties, bedrijven of personen heeft u (of hebben jullie als organisatie) contact omtrent dit onderwerp / project ‘Aardgasvrij eiland’? Hoe ziet dit contact er uit (per organisatie waar contact mee is)? Wat is het doel van het contact? Hoe vaak heeft u contact met hen? Hoe verloopt het contact? Hoe zou u het contact met de bewoners omschrijven? Zijn er nog andere belangrijke personen of organisaties die een rol (gaan) spelen binnen dit project ‘Aardgasvrij eiland’?

Het project ‘Aardgasvrij eiland’ en de verwachtingen

Wat is er tot nu toe gedaan in het project ‘Aardgasvrij eiland’? Hoe kijkt u als organisatie naar het project ‘Aardgasvrij eiland’? Wat verwacht u van het project ‘Aardgasvrij eiland’ / hoe staat u er in? Wat verwacht u van de verschillende andere partijen? In hoeverre is er al sprake van succes? Hoe kan dat, wat zijn volgens u succesfactoren in dit project ‘Aardgasvrij eiland’? En wat zijn de barrières? Hoe zou de buurt volgens u betrokken moeten of kunnen worden bij de plannen?

De buurt/ Hoe zou u Schiermonnikoog omschrijven? Schiermonnikoog Wat speelt er momenteel, wat leeft er in de buurt? T.a.v. verduurzaming? In hoeverre hebben mensen contact met elkaar? Welke verenigingen zijn er allemaal, hoe actief zijn deze? Valt er onderscheid te maken tussen verschillende bevolkingsgroepen binnen Schiermonnikoog? Wat zijn aandachtspunten? Overig:

Heeft u nog aanvullende ideeën over het project ‘Aardgasvrij eiland’ en de rol en invloed van uw organisatie? Zoals u misschien weet is onderdeel van het project ‘Aardgasvrij eiland’ om een vragenlijst af te nemen onder de bewoners, om zo een goed beeld te krijgen van wat er speelt en leeft in het dorp. Heeft u misschien nog ideeën over hoe u of uw organisatie hieraan mee kan helpen? Welke rol zou dat kunnen zijn?

45

Opmerkingen? Persoonlijke gegevens (leeftijd, inkomen, positie binnen het bedrijf, opleiding, (identificatie met) geslacht) Afsluiting

• • • • •

Bedanken voor deelname Korte samenvatting Vervolg: Verwerking gegevens: Respondent krijgt geen terugkoppeling van het gesprek. Contactgegevens up-to-date? Nog vragen?

46

Bijlage 2: Social fingerprint tabellen Nieuw Dokkum Demografische gegevens: Variabelen

n

Range

M

SD

Lee?ijd

66

20-88

59

16.55

Variabelen Geslacht Man Vrouw Geen van beide / zeg ik liever niet Ontbrekend

n

%

35 32 2 2

49 45 3 3

Soort woning Koopwoning Sociale huurwoning ParHculiere huurwoning

36 33 2

51 46 2

Hoogst voltooide opleiding Lagere school Lager beroepsonderwijs (lbo, lts, lhno, vmbo) Middelbaar beroepsonderwijs (mulo, mbo) Voortgezet onderwijs (mms, hbs, havo, vwo, gymnasium) Hoger beroepsonderwijs (hbo) Universiteit Onbekend

1 2 33 6 18 6 5

1 3 47 9 25 9 7

Bruto jaarinkomen Beneden modaal (< 36.500 euro) Rond modaal (ca. 36.500 euro) Boven modaal (> 36.500 euro) Weet ik niet Zeg ik liever niet Ontbrekend

23 8 12 9 11 8

32 11 17 13 16 11

Geboorteland In Nederland geboren In de Europese Unie geboren Buiten de Europese Unie geboren Ontbrekend

66 2 1 2

93 3 1 3

Dagelijkse acBviteiten (meerdere antwoorden mogelijk) Ik studeer aan een onderwijsinstelling Ik werk in een betaalde baan

2 29

3 41

47

Ik ben zelfstandig ondernemer Ik doe vrijwilligerswerk Ik doe het huishouden/zorg voor de kinderen Ik verricht mantelzorg Ik ben gepensioneerd Ik ben werkzoekend of zit in de ziektewet Anders

Meehelpen verduurzamen Ja, want Misschien, als Nee, want

11 24 21 4 30 5 5

24 (34%) 21 (30%) 17 (24%)

48

16 34 30 6 42 7 7

Bijlage 3: Social fingerprint rest van het eiland Demografische gegevens: Variabelen

n

Range

M

SD

Lee?ijd

83

26-90

65

15.88

Variabelen Geslacht Man Vrouw Geen van beide / zeg ik liever niet Ontbrekend

n

%

50 34 1 4

56 38 1 5

Soort woning Koopwoning Sociale huurwoning ParHculiere huurwoning Ontbrekend

67 14 7 1

75 16 8 1

Hoogst voltooide opleiding Lagere school Lager beroepsonderwijs (lbo, lts, lhno, vmbo) Middelbaar beroepsonderwijs (mulo, mbo) Voortgezet onderwijs (mms, hbs, havo, vwo, gymnasium) Hoger beroepsonderwijs (hbo) Universiteit Onbekend

0 5 16 14 34 16 4

0 6 18 16 38 18 5

Bruto jaarinkomen Beneden modaal (< 40.000 euro) Rond modaal (ca. 40.000 euro) Boven modaal (> 40.000 euro) Weet ik niet Zeg ik liever niet Ontbrekend

24 9 28 4 17 7

27 10 32 5 19 8

Geboorteland In Nederland geboren In de Europese Unie geboren Buiten de Europese Unie geboren Ontbrekend

83 1 0 5

93 1 0 6

Dagelijkse acHviteiten (meerdere antwoorden mogelijk) Ik studeer aan een onderwijsinstelling

2

2

49

Ik werk in een betaalde baan Ik ben zelfstandig ondernemer Ik doe vrijwilligerswerk Ik doe het huishouden/zorg voor de kinderen Ik verricht mantelzorg Ik ben gepensioneerd Ik ben werkzoekend of zit in de ziektewet Anders

22 10 27 7 11 49 0 12

25 11 30 8 12 55 0 13

Van de 89 respondenten wonen er 67 in een koopwoning, en 21 in een huurwoning, waarvan het merendeel (n = 14) in een sociale huurwoning. De meeste mensen (n = 50) wonen in een vrijstaande woning of een 2-onder-1-kap woning (n = 22). Gemiddeld wordt het wonen op Schiermonnikoog met een 8.8 beoordeeld (gemiddelde = 8.84, standaarddeviaHe = .94). Geen enkele respondent gee? een cijfer lager dan 7, en slechts 6 respondenten geven een 7. Het grootste deel van de mensen beoordelen het wonen op Schiermonnikoog met een 8 (n = 28), 9 (n = 27) of 10 (n = 26). Twee respondenten hebben deze vraag niet ingevuld. Individuele factoren:

Variabelen AGtude Bevorderen duurzame energie Minder aardgas gebruiken Aetude totaal

n

M

SD

85 86 85

4.61 4.28 4.45

0.69 1.04 0.75

Locus of control

78

3.86

0.98

SubjecBeve norm (ervaren sociale druk)

84

2.26

0.69

Waargenomen gedragscontrole

71

3.35

0.84

Verantwoordelijkheid Energiebedrijven Lokale bedrijven en instellingen Eilanders

n 81 81 81

M 3.33 3.22 3.73

SD 1.39 1.33 1.18

Eigen verantwoordelijkheid

80

3.68

1.25

NaHonale overheid Provinciale overheid Gemeente

79 79 80

3.66 3.62 3.95

1.37 1.32 1.21

Kennis: Voor kennis geldt dat respondenten gemiddeld 5.07 bronnen kunnen opnoemen (standaarddeviaHe = 2.05), een afwijking van 16% (standaarddeviaHe = 11.60) als het gaat om het inschaxen van de hoeveelheid duurzame energie in Nederland. De meeste bekendheid is er met zonnepanelen (gemiddelde = 4.32, standaarddeviaHe = 0.96, schaal 1-5), de overige technieken zijn 50

gemiddeld minder bekend bij de respondenten met gemiddelden variërend van 2.39 tot 3.39. Gemiddelde bekendheid van de zes technieken komt uit op 3.03 (het midden van de schaal) met een standaarddeviaHe van 1.08. 67 respondenten (75%) geven aan zelf al acHe te hebben ondernomen om het eigen huis te verduurzamen. Van de 17 mensen die nog geen acHe hebben genomen, is het merendeel (n = 14) dit ook niet op korte termijn van plan, twee personen zixen in de contemplaHe fase (denken erover na om dit binnen nu en vijf jaar te doen) en één persoon zit in de preparaHe fase (denkt erover na om dit binnen nu en een jaar te doen). De overige vijf respondenten hebben deze vraag niet ingevuld. Sociale invloed factoren: Mensen wonen gemiddeld 32 jaar op Schiermonnikoog (standaarddeviaHe= 23.12), waarbij er 11 mensen 5 jaar of korter wonen en 21 mensen wonen er 50 jaar of langer. De woonduur varieert van 1 – 90 jaar. Ook gee? het merendeel van de respondenten (88%, n = 78) aan het liefst voor alHjd op Schiermonnikoog te willen blijven wonen. Voor onderlinge uitwisseling (5 items, α = 0.68, gemiddelde = 3.62, standaarddeviaHe= 0.65 geven mensen aan regelmaHg dingen voor elkaar te doen. Mensen zijn over het algemeen tevreden met het aantal sociale contacten dat zij hebben, 83% (n =74) van de mensen gee? aan dat dit niet meer en niet minder is dan dat ze zouden willen.

Het overgrote merendeel (n = 85, 96%) gee? aan meer dan 12 mensen op Schiermonnikoog bij naam te kennen. Onderling vertrouwen: 54 mensen geven aan vertrouwen te hebben in de eilanders bij het gezamenlijk oplossen van een probleem (61%), 27 mensen geven aan dit niet te hebben (30%) en 8 mensen hebben deze vraag niet beantwoord. Mensen die aangeven wel vertrouwen in elkaar te hebben, refereren het meeste aan de saamhorigheid in de buurt, dit wordt namelijk in 38% van de reacHes genoemd. Ook worden de hoge zelfredzaamheid (13%) en de aanwezigheid van de juiste capaciteiten (11%) van de eilanders een aantal keer genoemd. Respondenten die aangeven géén vertrouwen in elkaar te hebben, benoemen hierbij bijvoorbeeld het gebrek van invloed van de eilanders (30%), de hoeveelheid tegenstrijdige belangen onder eilanders (15%) en het gebrek aan saamhorigheid (19%). 68 respondenten zijn lid van een vereniging (76%): Van de mensen die lid zijn van een vereniging wordt 26 keer vrijwilligerswerk bij een buurtvereniging genoemd (waar bijvoorbeeld dorpsbelang, de begrafenisvereniging, KNRM en een museum onder kunnen worden gecategoriseerd), 45 keer een recreaHeve vereniging (zoals koor, voetbal en biljart) en 9 keer een religieuze vereniging (de kerk in het dorp of een meditaHeclub).

Gebruik van voorzieningen: Mensen maken dagelijks vooral gebruik van lokale ondernemers (totaal 50 keer aangegeven), maar ook wekelijks wordt hier door een grote groep gebruik van gemaakt (25 keer aangegeven). Het dorpshuis wordt vooral op wekelijkse (22 keer), maandelijkse (18 keer) en jaarlijkse (26 keer) basis bezocht. Van de school / kinderopvang wordt relaHef weinig gebruik van gemaakt, waarschijnlijk door de hoge gemiddelde lee?ijd van de respondenten (7 mensen zeggen hier dagelijks gebruik van te maken). De horeca worden door relaHef veel mensen benoemd, vooral op wekelijkse (37 keer) en maandelijkse basis (22 keer) maakt men hier gebruik van. De kerk wordt door weinig mensen op wekelijkse of maandelijkse basis bezocht (2 en 10 keer genoemd), maar door meer mensen op jaarlijkse basis (20 keer genoemd). Sportverenigingen worden daarnaast door een relaHef grote groep wekelijks bezocht (34 keer genoemd). LocaHes die men (n = 85) noemt om buurtgenoten te treffen bestaan voornamelijk uit antwoorden als ‘op straat’ of ‘in het dorp’, ‘in de natuur’ (41 keer genoemd), of in winkels (35 keer genoemd). Anderen refereren nog aan andere plekken, waaronder in de horeca (26 keer genoemd), bij de sportvereniging of vrijwilligerswerk (23 keer genoemd), thuis (12 keer genoemd), in het dorpshuis (11 keer genoemd), 51

op het werk (8 keer genoemd) en in de kerk (7 keer genoemd). Ook worden een aantal locaHes een enkele keer genoemd, zoals de haven, de boot, speeltuin, of de school. Sociaalhistorische context factoren: In totaal zijn er 73 reacHes op de vraag welke problemen mensen graag opgelost zouden zien worden op Schiermonnikoog. 38% van de respondenten noemt het tekort aan woning als probleem. Verder worden verkeersproblemen (18%), slechte voorzieningen voor ouderen 15%), een gebrek aan betaalbare voorzieningen (11%), problemen die betrekking hebben op de gemeente (8%), slechte sociale cohesie en integraHe (7%), natuurmonumenten (7%) en (geluids)overlast door toeristen (6%) allen meerdere keren genoemd genoemd. In totaal hebben 63 mensen één of meerdere succesvolle gezamenlijke acHviteiten genoemd. In 52% van de reacHes worden opruimacHes genoemd. Hiernaast worden de kinderboerderij (27%) en speeltuin/speeltoestellen (27%) ook vaak genoemd. Andere acHviteiten zoals gezamenlijke feesten, het plaatsen van glasvezel en hondenpoep opruimen worden ook nog een aantal keer genoemd. Vertrouwen in de gemeente: 39 mensen geven aan vertrouwen in de gemeente te hebben bij het oplossen van een probleem (44%), 39 mensen geven aan dit niet te hebben en 11 mensen hebben deze vraag niet beantwoord. Dit is meer verdeeld dan het vertrouwen in elkaar.

Bij respondenten die aangeven wel vertrouwen te hebben in de gemeente gaat het bij een derde van de reacHes om een algemeen blijk van vertrouwen in de gemeente (bijvoorbeeld: “Die kan het uiteindelijk wel regelen”). Verder werd er meerdere keren benadrukt dat het situaHeaZankelijk is, dat er vertrouwen bestaat door de korte lijnen tussen de gemeente en de eilanders, en dat de gemeente daar de juiste middelen voor hee?. Ook is een aantal keer genoemd dat de gemeente alleen in staat is een probleem op te lossen als zij dit samen met de eilanders doet. Respondenten die aangeven géén vertrouwen in de gemeente te hebben benoemen hierbij bijvoorbeeld dat de gemeente te bureaucraHsch is, te traag is, er een grote afstand is tot de eilanders, er een gebrek is aan experHse, dat dit niet binnen hun mogelijkheden valt, of er is sprake van een algemeen negaHeve indruk.

Variabelen Mutual trust InsHtuHonal trust

% ja 61 44

ParBcipaBe factoren: Meehelpen verduurzamen Ja, want Misschien, als Nee, want

39 (44%) 16 (18%) 21 (24%)

Uit de toelichHngen op de vraag om mee te helpen om het eiland te verduurzamen blijkt dat mensen die mee zouden willen helpen dit willen doen vanuit een collecHef belang voor een duurzame toekomst of een persoonlijke interesse. Mensen die aangeven misschien mee te willen helpen hebben hiervoor verschillende voorwaarden genoemd. Zo is er onder een aantal mensen behoe?e aan financiële ondersteuning. Daarnaast geven een aantal respondenten aan alleen bereid te zijn te helpen als hun 52

bijdrage zinvol en realisHsch is, als anderen ook meehelpen, of als ze op een vrijblijvende manier iets kunnen bijdragen. Verschillende redenen worden genoemd voor het niet willen helpen. Zo verwijzen mensen naar een gebrek aan Hjd en/of energie, weinig vertrouwen door eerdere ervaringen of de kosten. Bekendheid van het project: Met betrekking tot het kennen van het project: er is geen enkele respondent die aangee? het project niét te kennen. Veruit de meeste mensen (n = 64, 72%) gee? aan op de hoogte te zijn van de acHviteiten, 21 mensen (24%) kennen het alleen van naam en 4 respondenten zijn acHef betrokken bij het project ‘Aardgasvrij Eiland’. Persoonlijke betrokkenheid is tensloxe gemiddeld te noemen met een score van 3.67 (standaarddeviaHe 0.93).

53

Bijlage 4 Oordelen verschillende aspecten twee technieken (ICQ) Hieronder zijn de gemiddelden op de verschillende aspecten van de technieken weergegeven. Dikgedrukte aspecten betreffen aspecten die door bewoners ook belangrijk worden gevonden.

Warmteketel met aansluiting op warmtenet Huur

Koop

Ruimte apparaat binnen

0,70

-0,10

Warmte komt uit warmtecentrale

0,93

-0,17

Aansluitkosten

-0,50

3,40

Kosten huren warmteketel

0,38

-2,90

Gebruikskosten warmte en stroom

-1,55

-1,96

Het hebben van een warmtemeter

3,03

2,36

Warmtebedrijf

0,73

-3,07

Straat moet open

-2,03

-2,46

Installatie duurt 2/3 dagen

-0,93

-1,75

Onderhoud door warmtebedrijf

3,40

0,71

Storingen worden gratis opgelost

6,40

3,00

Totaaloordeel

5,10

5,77

Elektrisch warmtepomp paneel Huur

Koop

Apparaat lijkt op een grote koelkast

-0,83

0,28

Ruimte apparaat buiten

0,57

0,21

Ruimte apparaat binnen

-3,00

-2,10

Geluid warmtewisselaar

-1,76

-0,93

Aansluitkosten

4,76

-5,17

54

Servicekosten stroom (huur), kosten onderhoud (koop)

-3,97

Kosten terugleveren stroom (huur)

-6,03

Gebruik van stroom

1,07

2,32

Installatie duurt 4/5 dagen

-2,69

-1,77

Aanpassen meterkast

-1,45

-2,33

-1,41

Zelf regelen onderhoud (koop)

-2,50

Voorraadvat van 190 liter

-1,93

-0,04

Totaaloordeel

5,43

5,63

55