Zomernota 2025

7

Renteontwikkeling

(bedragen x € 1.000)

2025

Renteontwikkeling

938

2026 461

2027

2028

243

336

Indicatie renteontwikkeling Voor het bepalen van de rentelast zijn twee componenten van belang. Enerzijds een berekening van de omvang van het te lenen bedrag, anderzijds een aanname voor het rentetarief dat we de komende jaren verwachten te betalen over nieuwe leningen. De volgende bouwstenen zijn gebruikt voor het bepalen van het jaarlijks te financieren bedrag:  de (geüpdatete) meerjaren liquiditeitenplanning voor exploitatie-uitgaven;  het meerjaren rente- en aflossingsschema van de bestaande leningportefeuille;  de in de financiële administratie openstaande investeringskredieten en de geplande investeringen over 2025 (incl. IUPB-investeringen) en verder;  het MPG 2024;  de financieringsactiviteiten tot en met maart 2024. In het kader van de zomernota is de financieringsbehoefte (dit is de verwachte omvang van de nieuw aan te trekken leningen) op basis van bovenstaande bouwstenen als volgt bepaald: Begroting (bedragen x € 1.000.000)

2025 8,8

-4,6

2027 -2,2

Financiering (aflossing)

-30,7

-32,3

-28,4

-23,0

Investeringen en grexen

-34,1

-27,6

-30,8

-24,1

Financieringsbehoefte

-56,0

-64,5

-61,4

-45,4

Exploitatie

2026

2028 1,7

Dit is de verwachte omvang van de nieuw aan te trekken leningen. Het rentepercentage waarmee gerekend wordt voor het aantrekken van deze leningen wordt gesteld op 3,5%. Dit is gebaseerd op het economisch beeld dat wordt gerapporteerd door de BNG waarin een rentevisie is afgegeven. Het is op

27

Zomernota 2025

dit moment moeilijk te voorspellen hoe de rente zich zal gaan ontwikkelen in verband met de oorlog in Oekraïne, de economische vooruitzichten en de inflatie. Dat zijn op dit moment onzekere factoren. In 2023 is er voor € 25 miljoen aan langlopende leningen aangetrokken. Om rentestijgingen op te kunnen vangen in de komende periode is een marge aangehouden van 0,37%. Dit leidt tot een begroot rentepercentage voor nieuw aan te trekken leningen van 3,5%. Deze marge houden we aan in verband met de verwachting in de geldmarkt dat de rente op de langere termijn zal oplopen. Vertaald naar de meerjarenbegroting levert dit het volgende financieel effect op: Begroting (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Begrote rentelast

9.133

10.107

11.575

13.027

Rentelast op basis van verwachte ontwikkelingen

8.195

9.647

11.333

12.692

938

461

243

336

Renteontwikkeling

De rentelasten laten de komende jaren een stijging zien van € 8,2 miljoen in 2025 naar € 12,7 miljoen in 2028. Dit heeft enerzijds te maken met de stijging van het rentepercentage en anderzijds de stijgende financieringsbehoefte. De stijging van de financieringsbehoefte heeft voornamelijk te maken met een daling in de algemene uitkering van het Rijk.

Ontwikkeling rente grondexploitatie De nieuwe BBV notitie grondbeleid heeft een wijziging doorgevoerd met betrekking tot het rentepercentage dat wordt gehanteerd binnen de grondexploitaties. Waar eerst een aparte rekenrente moest worden berekend, moet nu gebruikgemaakt worden van de omslagrente die de gemeente hanteert voor haar activa. Voor Schiedam heeft dit als gevolg dat de rente stijgt van 1,7% naar 2,5%. Deze nieuwe rente is berekend over het nieuwe MPG en heeft als gevolg een structurele dotatie van € 73.000 aan de voorziening tekorten bouwgrondexploitatie.

8

Recapitulatie Financiële ruimte

Stand financiële ruimte (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

A. Totaal beginstand

3.846

-11.289

-9.201

-6.452

B. Totaal loon- en prijsontwikkelingen

-6.906

-6.816

-6.764

-6.735

C. Totaal algemene uitkering

-3.264

3.335

3.267

3.269

D. Totaal ontwikkelingen sociaal domein

-7.269

-9.569

-11.707

-13.939

E. Totaal wettelijk, onvermijdelijk

-3.749

-2.930

-2.930

-2.930

F. Renteontwikkeling

866

388

170

263

G. Overige ontwikkelingen

527

539

554

-72

-15.950

-26.342

-26.611

-26.596

-26.342

-26.611

-26.596

Totaal financiële ruimte ongewijzigd beleid

Vrijval reserves

1.479

Totaal stand Zomernota 2025

-14.471

28

Zomernota 2025

4

Bijlage 2 Staat van de Stad

Staat van de stad 2024 Jaarlijks wordt onder de noemer de Staat van de Stad een beeld geschetst van hoe Schiedam zich ontwikkelt op thema’s als bevolking, woningvoorraad, sociaal, economie en veiligheid. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de meest in het oog springende trends van de afgelopen tijd.

Bevolking Al langere tijd vertoont het inwonertal van Schiedam een opgaande lijn. Per 1 januari 2024 telde de stad 81.859 inwoners. Dat zijn er bijna elfhonderd meer dan een jaar ervoor. Maar omdat er dit jaar geen omvangrijke nieuwbouwprojecten meer worden opgeleverd, zal de groei van het aantal inwoners in 2024 enigszins lager uitvallen. Omdat er de komende jaren nog diverse woningbouwplannen in de pijplijn zitten (onder meer Schieveste), mag worden verwacht dat het inwonertal zal blijven toenemen. Het tempo van deze groei is echter mede afhankelijk van ontwikkelingen op de woningmarkt alsmede de tijdigheid waarmee woningbouwprojecten van de grond komen. Onder de meest gunstige omstandigheden zou Schiedam over 20 jaar 92.000 inwoners tellen. Rekening houdend met een wat lager bouwtempo komt het inwonertal in 2043 op ongeveer 86.500 uit. Hoewel er sprake is van een positief geboortesaldo (er worden jaarlijks meer kinderen geboren dan dat er Schiedammers overlijden), wordt de groei van het aantal inwoners voor het grootste gedeelte veroorzaakt door een positief verhuissaldo. Er komen meer mensen naar Schiedam toe dan dat er uit de stad vertrekken. Saldo van vestiging en vertrek naar gebied, periode 2018 tot en met 2023

Dat heeft vooral te maken met een fors positief buitenlands migratieoverschot: in zes jaar tijd zijn er per saldo bijna 4.200 inwoners rechtstreeks uit het buitenland bijgekomen (10.300 instroom vanuit het buitenland, 6.100 uitstroom naar het buitenland). Schiedam trekt ook veel inwoners uit Rotterdam aan (positief saldo van bijna 3.300 personen). De meeste inwoners die per saldo Schiedam verlaten gaan naar Vlaardingen. Binnen de categorie Overig Rijnmond is het vooral Maassluis dat de laatste jaren in toenemende mate Schiedammers aan zich weet te binden.

29

Zomernota 2025

Zo’n driekwart van de vestigers in Schiedam heeft een migratieachtergrond. Onder de vertrekkers uit Schiedam ligt dit op 65%. Het grootste deel van de vestigers uit het buitenland betreft mensen uit Polen en Bulgarije, gevolgd door Oekraïne en Turkije. Tot de vertrekkers uit Schiedam behoort ook relatief vaak de Poolse bevolkingsgroep. Dat is bij Bulgaren, Oekraïners en Turken wat minder vaak het geval. Dat neemt niet weg dat de Poolse bevolkingsgroep in Schiedam groeit, maar de Oekraïense, Bulgaarse en Turkse groep nog het meest. Door de instroom per saldo vanuit mensen met een migratieachtergrond en een uitstroom van Schiedammers met een Nederlandse achtergrond wordt de stad steeds multicultureler van samenstelling. Zo heeft nu ruim 48% van de Schiedammers een migratieachtergrond (Nederland 28%). Bevolking Schiedam naar herkomstgebied (1-1-2024) Achtergrond Personen % Nederlands 42.272 51,6 Midden- en Oost-Europa 5.778 7,1 Overig Europa 5.985 7,3 Turkije Marokko Suriname Nederlandse Cariben Overig Afrika Overig Amerika Overig Azië Totaal

8.496 3.001 3.315 2.304 3.480 1.469 5.759 81.859

10,4 3,7 4,0 2,8 4,3 1,8 7,1 100,0

Als de trend van de laatste jaren aanhoudt, zal in 2027 de meerderheid van de Schiedammers een migratieachtergrond hebben. De meeste Schiedammers afkomstig uit Midden- en Oost-Europa zijn arbeidsmigranten. Qua huisvesting zijn zij vooral aangewezen op de particuliere huursector. Dit type woning komt veel voor in Schiedam-Oost, zodat de arbeidsmigranten vooral in deze wijk terechtkomen. Inmiddels heeft bijna 1 op de 5 inwoners van de wijk een Oost-Europese achtergrond. Ook in Schiedam-West neemt het aandeel arbeidsmigranten sneller toe dan gemiddeld. Sinds enige tijd is deze trend ook zichtbaar in Schiedam-Zuid. De veranderende samenstelling van de bevolking naar culturele achtergrond zorgt er mede voor dat inclusief beleid een steeds belangrijker gemeentelijk thema wordt. Terwijl er landelijk sprake is van een (sterk) toenemende vergrijzing van de bevolking, valt op dat het aandeel ouderen in Schiedam nauwelijks groeit. Zo behoort landelijk inmiddels 20,5% tot de groep 65+, in Schiedam bedraagt dit aandeel 17,5%. Het effect van een verouderende bevolking wordt in Schiedam namelijk teniet gedaan door een - per saldo - forse instroom van jonge mensen die zich in de stad vestigen en tegelijkertijd door een uitstroom van ouderen. Zo zijn er de afgelopen zes jaar ruim 3.000 jonge inwoners (20-34 jaar) bijgekomen.

Maar ook onder de groep 0-19 jaar en 35-49 jaar was er per saldo sprake van een toename van 1.200 personen. Vanaf 50 jaar is de situatie geheel anders: dan is er sprake van een negatief saldo (-900 personen), oftewel er gaan meer oudere Schiedammers weg uit de stad dan erbij komen. Dat neemt niet weg dat door veroudering van de zittende bevolking, op de wat langere termijn het aandeel senioren in Schiedam nog wel enigszins zal toenemen, maar veel minder sterk dan landelijk.

30

Zomernota 2025

Woningmarkt Onder meer door de bouw van nieuwe woningen in Park Harga en het gebied Parkweg-Midden (Nieuwland) zijn steeds meer Schiedamse huishoudens in staat om een woning in het midden of hogere segment in de stad te vinden in plaats van erbuiten. Dat neemt niet weg dat oudere Schiedammers (vaak afkomstig uit Schiedam-Noord) nog wel relatief vaak de stad verlaten omdat het type woning dat zij zoeken (in veel gevallen een appartement) in onvoldoende mate in Schiedam voorhanden is. De trend dat Rotterdamse huishoudens meer dan voorheen in het duurdere deel van de Schiedamse woningvoorraad een woning zoeken, blijft zich doorzetten. Dat heeft onder meer te maken met de forse prijsstijgingen van woningen in Rotterdam. Schiedam is daardoor voor veel Rotterdammers aantrekkelijker geworden bij de zoektocht naar een woning in het midden en hogere segment. Met overigens als gevolg dat ook in Schiedam de huizenprijzen fors stijgen. Dat blijkt onder meer uit de ontwikkeling van de woz-waarde van woningen. De stijging in Schiedam ligt al drie jaar boven het landelijke gemiddelde. De ontwikkelingen van de afgelopen tijd maken duidelijk dat veranderingen in de woningvoorraad qua aanbod en prijs, invloed hebben op de verhuisstromen en het type huishoudens dat de stad aantrekt.

Dat neemt niet weg dat sociale stijging ook nu nog steeds leidt tot het vertrek van (oudere) Schiedammers en een instroom van jonge huishoudens aan de onderkant van de woningmarkt. In het hoogste segment is er overigens weinig veranderd en is er evenals voorheen nog altijd sprake van een uitstroom van huishoudens.

Leefomgeving Uit de landelijke Politiemonitor 2023 (CBS) blijkt dat Schiedam bijzonder matig scoort op onderwerpen als fysieke verloedering van het openbaar gebied (rommel op straat, hondenpoep, vernield straatmeubilair etc.) en buurtoverlast. Op deze thema’s bungelt de stad onderaan de ranglijst van Nederlandse gemeenten. Ook de eigen lokale monitor Leefbaarheid & Veiligheid geeft vergelijkbare uitkomsten te zien. Bovendien is er over een lange periode bezien nog weinig vooruitgang zichtbaar.

Sociale samenstelling De veranderingen in de woningvoorraad beginnen geleidelijk aan zichtbaar te worden in de sociale samenstelling van de bevolking. Een duurdere woningvoorraad trekt huishoudens aan die doorgaans meer te besteden hebben en minder vaak werkloos zijn. Vergeleken met 15 tot 20 jaar geleden is het aandeel Schiedammers zonder baan of met een bijstandsuitkering lang niet meer zo erg afwijkend van andere steden. Ontwikkeling werkloosheid 10%

Schiedam

9% 8% 7% 6%

Nederland

7,4% 5,9%

5,8% 4,9%

5%

5,8%

5,4%

4,9%

4,4%

5,2% 4,2%

4,4%

4,1% 3,5%

4%

3,6%

3% 2% 1% 0% 2017

2018

2019

2020

31

2021

2022

2023

Zomernota 2025

Zo ligt de werkloosheid in Schiedam nog wel op een hoger niveau dan landelijk, maar is het verschil in de loop der jaren steeds kleiner geworden. Kwam Schiedam vroeger vaak meteen na Rotterdam als het gaat om ernst van de sociale problematiek, de laatste jaren ligt dat meer op het niveau van veel andere middelgrote gemeenten in de provincie Zuid-Holland. Ontwikkeling huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum 2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

ontwikkeling 2016-2022

Schiedam

18,0%

17,8%

17,1%

16,2%

15,7%

15,4%

14,5%

afname 3,5%

Nederland

14,0%

13,8%

13,4%

13,0%

13,0%

12,7%

12,1%

afname 1,9%

Ook als het gaat om huishoudens met een laag inkomen is sprake van een gunstige ontwikkeling. Het zijn er in Schiedam naar verhouding nog altijd meer dan landelijk, maar het verschil wordt geleidelijk aan steeds kleiner. Dat neemt overigens niet weg dat het aantal huishoudens dat in armoede leeft vergeleken met andere gemeenten nog altijd relatief groot is. Daarnaast zijn er op sociaal gebied nog belangrijke aandachtspunten, want als het gaat om het sociaal welbevinden (gezondheid, eenzaamheid, overgewicht, voldoende bewegen) zijn de verschillen met vergelijkbare gemeenten - in negatief opzicht - soms groot. Ook op het gebied van sociale cohesie en de veiligheidsbeleving blijft de situatie in Schiedam behoorlijk achter bij het landelijk gemiddelde. Een gerichte aanpak hiervan kan mede helpen om de (sociale) segregatie waar in Schiedam sprake van is - meer dan in de meeste andere gemeenten - te verminderen.

Colofon Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 AE Schiedam 14 010 schiedam.nl

32