Economische visie Kansen voor Schiedam
Tekst van het document
een uniek verhaal en een gezellige sfeer, zijn bij uitstek in
staat daarbij centraal.
staat om deze ervaringen te bieden. Hoe: Dit kan met uitbreiding van het aantal aantrekkelijke Omdat: Vrijetijdseconomie omsluit toerisme, detailhandel,
publieksvoorzieningen, waaronder verblijfsaccommodaties
kunst en cultuur, evenementen, leisure, recreatie en horeca.
in de binnenstad (vooral de zogenaamde ‘experience hotels’),
Een krachtige vrijetijdseconomie maakt een stad een prettige
evenementen, aantrekkelijke horeca en cultuur (waaronder
plaats om in te wonen, te werken en te verblijven en is het
musea).
waard om langdurig in te investeren. Het jeneververleden is hier een unique selling point. Door het Vrijetijdseconomie wordt dan ook steeds belangrijker voor
toevoegen van publieksfuncties daaraan (met name relevante
stedelijke ontwikkeling. Voor bewoners biedt het werkgelegen-
horeca en proeflokalen) en het vergroten/verbreden van het
heid, aantrekkelijke voorzieningen en levendigheid. Het stimu-
relevante bedrijfsaanbod (gedistilleerd en drankproductie)
42
Economische visie | Gemeente Schiedam
kan het jeneververleden niet alleen als zakelijk cluster maar
• Leisure voorzieningen: Schiedam beschikt over twee
ook qua beleefbaarheid groeien. Verdere uitwerking van het
sterke leisure clusters, namelijk op Schieveste (het gebied
concept Dutch Distillers District staat hierbij centraal, bijvoor-
op de linkeroever van de Schie, met onder meer de Euro-
beeld door het ontwikkelen van arrangementen, het uitbreiden
scoop en diverse grote horecaketens, met passende ruime
van het aanbod en het vergroten van de zichtbaarheid in de
exploitatiemogelijkheden) en aan de Prinses Beatrixlaan
openbare ruimte (o.a. muurschilderingen) , het stimuleren van
(met onder meer Thermen Holiday, Eat Palazzo en diverse
evenementen en het breed delen van de bijbehorende context.
sportfaciliteiten). Uit onderzoek naar overige kansrijke leisure voorzieningen voor Schiedam, waarbij ook is gekeken
De MRDH, provincie Zuid-Holland, gemeenten en andere sta-
naar het aanbod en vraag in de regio, komt met name een
keholders bouwen met elkaar verder aan het aanbod voor toe-
kinderspeelparadijs als kansrijk naar voren. Uitgangspunt
risme en vrije tijd in provincie en regio. In regionaal verband
voor nieuwe leisure is clustering van leisure voorzieningen
wordt ingezet op een verdere ontwikkeling van de vrijetijds-
buiten de binnenstad, woongebieden en bedrijventerreinen.
economie en de profilering daarvan. • Recreatie: Voor duurzame en gezonde mobiliteit versterkt We hebben voor dit focusonderwerp een aantal specifieke aan-
de MRDH in samenwerking met aangesloten gemeenten
dacht- en uitgangspunten per deelsector:
het regionale netwerk van wandel- en fietsroutes.
• Kunst en cultuur: Schiedam beschikt op het gebied van
• Hotels: Bij het stimuleren van mogelijkheden voor ver-
kunst en cultuur over een goed aanbod, zoals theaters, mu-
blijfsaccommodaties, zetten we in de binnenstad na-
sea, galeries en bijzondere locaties voor concerten. Dit is te
drukkelijk in op kleinschalige hotels en Bed&Breakfast’s
waarderen en te behouden.
(‘experience’ hotels). Voor hotels die aansluiten bij de standaardfaciliteiten (‘necessity’ of zakelijke hotels), is de
• Evenementen: Evenementen moeten naast cultuurparti-
beschikbare marktruimte met de huidige ontwikkelingen
cipatie een bijdrage leveren aan het economisch verster-
en plannen (met name het nieuwe Van Der Valk hotel op
ken van de stad, in lijn met het verhaal van Schiedam.
Harga noord en de hotelontwikkeling op Schieveste naast
Daarnaast bestaat de wens om enkele evenementen meer
de Euroscoop), volledig benut.
nationaal op de kaart te zetten.
43
Economische visie | Gemeente Schiedam
• Versterken levendigheid op het water: Er liggen veel kansen voor het kunnen beleven van “de stad aan de Schie”
daarom aan de het concept en haar profilering als Dutch Distillers District.
en het verlevendigen van de (ligging aan) wateren voor verschillende doelgroepen: pleziervaart,, sloepen, passa-
• Logiesbelasting: Ter bevordering van het toerisme is
giersvaart en bereikbaarheid en beleving van het water en
logiesbelasting ingevoerd die deels wordt ingezet ter bate
het havengebied (zoals met de watertaxi).
van toerisme. Deze activiteiten worden samen met partijen in de stad opgesteld.
• Concept Dutch Distillers District: Het jeneververleden is een unique selling point van waarde. Schiedam werkt
Concept Dutch Distillers District
(en toekomstige) productie van gedistilleerd te maken
Het jeneververleden is cultureel en economisch van grote
heeft. In een gebied/route rondom de loop van de Schie
waarde. Schiedam werkt daarom aan de het concept en
en Nieuwe Haven, vanaf de vestiging van Nolet aan de
haar profilering als ‘Dutch Distillers District’.
zuidpunt van het distilleercluster tot aan het voormalige Dirkzwagerterrein aan de noordzijde van de binnenstad.
Het jeneververleden heeft vorm in de graanmolens,
Het distilleercluster op Nieuw-Mathenesse vormt een
voormalige branderijen, distilleerderijen, mouterijen,
belangrijk onderdeel van het Dutch Distillers District.
pakhuizen e.d.) en de aanwezigheid van toonaangeven-
Hier zijn kansen voor versterking van de beleving en de
de producenten van jenever, gin en ander gedistilleerd
economische aantrekkingskracht van het gebied door
(waarvan sommige eeuwenoud gevestigd in Schiedam en
toevoegen van publieksfuncties (met name gerelateerde
internationaal opereren). In combinatie met de groeiende
horeca en proeflokalen) en vergroten/verbreden van het
populariteit van gin en cocktails en van smaakbeleving in
bedrijfsaanbod in gedistilleerd en drankproductie. Schie-
het algemeen, is het een vestigingsfactor van belang.
dam wil ondernemers in het Dutch Distillers District nadrukkelijk ruimte bieden om publieksgerichte activiteiten
In het Dutch Distillers District draait het om de beleving van alles wat met de jenevergeschiedenis en de huidige
te ontplooien.
44
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan: • Stimuleren van kunst en cultuur, aantrekkelijke horeca en evenementen, leisure en andere recreatieve activiteiten, bij
• Recreatie: inzet op het versterken van het regionale netwerk van wandel- en fietsroutes en het versterken van de levendigheid op het water;
voorkeur in lijn met ‘het verhaal van Schiedam’; • Gericht bieden van fysieke ruimte aan kleinschalige hotels • Ruimte voor kunst en cultuur: het op peil houden van
en Bed & Breakfast’s;
broedplaatsen voor kunstenaars om zo de culturele sfeer te verhogen en deze vast te houden;
• Faciliteren van regionale samenwerking in netwerken; • Uitdragen en stimuleren van een gevoel van ‘trots’ op
• Behoud van cultureel erfgoed: inzet op jeneververleden;
Schiedam: actief inzetten op het benoemen van stadsambassadeurs die een positief Schiedams verhaal vertellen, haar
• Faciliteren en initiëren van evenementen die de leven-
identiteit versterken en haar imago positief beïnvloeden;
digheid van de stad vergroten, het verhaal van Schiedam uitdragen en deze beleefbaar maken. Als gemeente ondersteunen we deze evenementen vooral door subsidies te verstrekken. • Profilering: bepaalde evenementen meer nationaal op de kaart zetten;
• Opzetten van methoden voor monitoring.
45
Economische visie | Gemeente Schiedam
Dutch Distillers District specifiek
Uitgangspunten bij beleid:
WEETJES
• Gerichte inzet op het DNA van Schiedam: Schie-
• Landelijk ‘bestemmingsmagement’ ten behoeve van het
Omsluit thema’s als:
dam (inter)nationaal op de kaart als dé jeneverhoofdstad van Nederland met het Dutch Distillers District;: het uitwerken en verder geven van vorm en inhoud aan het Dutch Distilllers District, Concept Dutch (internationaal); • Nadrukkelijk bieden van ruimte aan ondernemers in het Dutch Distillers District om publieksgerichte activiteiten te ontplooien door hen te faciliteren op het gebied van vergunningverlening; • Versterken van het economisch profiel van het
spreiden van toerisme en bezoekers; • Toerisme is geen doel op zich, maar een middel om de levendigheid en de economische kracht van de stad te vergroten voor bezoekers, bewoners en het bedrijfsleven. • Om kansen voor de vrijetijdseconomie te kunnen benutten, is een verdere uitwerking van en focus op het specifieke DNA van Schiedam en specifieke doelgroepen noodzakelijk; • Iedereen moet zich thuis kunnen voelen in de stad, wat vraagt om een uitgebalanceerd aanbod voor zowel bewoners, ondernemers als bezoekers. • We zetten in op geclusterde leisure voorzieningen buiten
Dutch Distillers District via het gedistilleerd cluster
de binnenstad en buiten woongebieden, voor de binnen-
Nieuw-Mathenesse.
stad zijn alleen kleinschalige voorzieningen voorzien.
(water-)toerisme, evenementen, cultuur, monumenten, citymarketing, binnenstad en Dutch Distillers District.
4
Economische visie | Gemeente Schiedam
46
47
Economische visie | Gemeente Schiedam
4 Strategie werklocaties: ruimte voor ondernemen Werklocaties zijn gebieden waar economische activiteiten
Kansrijke doelgroepen
zijn geconcentreerd: bedrijventerreinen, kantorenlocaties en detailhandelslocaties (winkel- en voorzieningencentra). Goed functionerende en aantrekkelijke werklocaties vormen een belangrijke pijler van het economische vestigingsklimaat. Deze paragraaf bevat de ruimtelijke vertaling van de economische visie, met speerpunten Maken en Beleven. We beschrijven de ruimtelijk economische uitgangspunten en de strategie voor een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigingsklimaat, specifiek gericht op duurzaam optimaal functionerende werklocaties. De Strategie werklocaties bestaat uit twee delen: 1. Algemene ruimtelijke uitgangspunten ten aanzien van het optimaal benutten en functioneren van de Schiedamse werklocaties; 2. Gebiedsontwikkelingen: integrale gebiedsgerichte ontwikkeling van de vier economische kerngebieden Binnenstad, Havens, Nieuw-Mathenesse en SchieDistrict.
Toekomstbestendige werklocatie Aantrekkelijke winkelcentra
Stuwende bedrijven
Koesteren HMC
Diversiteit in werkmilieus
Kantoren op OV-knooppunten
Optimaal voorzieningenniveau
MAKEN EN BELEVEN Ruimte om te ondernemen Innovatieve maakindustrie en ambachtelijke maakbedrijven
Sterke clusters / versterken clusters Horeca als smaakmaker Evenwichtige mix van werken winkelen wonen recreëren Detailhandelsstructuur
48
Economische visie | Gemeente Schiedam
Overzicht werklocaties Schiedam
Malmö Woudhoek
Kethelvaart Borodinlaan
Hof van Spaland
�s-Gravelandse Polder
De Contrabas
Spaanse Polder
Schieveste Nolenslaan
Detailhandelslocaties
Stationsplein
Binnenstad / Centrum Schiedam
Kantorenlocaties Bedrijventerreinen
Nieuw-Mathenesse
Rubensplein
Vijfsluizen
Groenelaan / De Gorzen
Wilhelminahaven
Nieuwe Maas
49
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1 Uitgangspunten werklocaties In de Omgevingsverordening van de Provincie Zuid Holland
Voor deze visie zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd naar
(PZH) worden drie typen werklocaties onderscheiden, waarop
kwantitatieve en kwalitatieve aspecten van de Schiedamse
ruimtelijke regelgeving van toepassing is: bedrijventerreinen;
werklocaties, met onder meer behoefteramingen, unieke eigen-
kantorenlocaties; en detailhandelslocaties.
schappen van de diverse werklocaties en kansrijke doelgroepen. Op basis van deze onderzoeken, het regionale afspra-
PZH stuurt vanuit het oogpunt van een sterke, toekomstbe-
kenkader en de speerpunten ‘maken en beleven’ is een aantal
stendige economie en voldoende (ruimte voor) werkgelegen-
kaderstellende uitgangspunten geformuleerd ten aanzien van
heid, actief op ontwikkeling van deze werklocaties. Regionale
de Schiedamse werklocaties (bedrijventerreinen, kantorenlo-
afstemming speelt hierbij een belangrijke rol. In de Strategie
caties en detailhandelslocaties). Voor de horecabranche - een
Werklocaties van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag
belangrijke factor in relatie tot een aantrekkelijk voorzienin-
(MRDH) is het regionale afstemmings- en afsprakenkader voor
genniveau, levendige voorzieningencentra en beleefbaarheid
de regionale werklocaties opgenomen.
van de stad - worden aanvullend de wenselijke ontwikkelrichtingen aangegeven.
50
Economische visie | Gemeente Schiedam
Ruimtelijk economische effecten van de Covid-19 pandemie Het volledige effect van de Covid-19 crisis op de
versterkt. Tegelijkertijd zien we als gevolg van de
Verplichte tijdelijke sluiting van ‘niet essentiële’
economie zal pas op termijn duidelijk zijn. Inmid-
covid-19 crisis een sterke groei van e-commerce/
fysieke winkels droeg hieraan extra bij. Super-
dels blijkt dat na een forse krimp van de economie
webshops en logistieke/bezorgdiensten.
markten en andere levensmiddelenwinkels zagen
in 2020, het herstel in 2021 buitengewoon snel
in elk geval tijdelijk hun omzet flink stijgen. Con-
lijkt te verlopen, met een sterk oplopende vraag
Kantoorgebruik:
sumenten lieten meer bezorgen, maar wisten ook
naar arbeidskrachten tot gevolg. Langdurige
Tijdens de covid-19 crisis daalde het kantoor-
lokale retailers vaker te vinden en meer te waar-
effecten op het ruimtegebruik zijn echter moeilijk
gebruik noodgedwongen sterk. Thuiswerken
deren. Vooralsnog zijn er geen structurele ruim-
te voorspellen. Wel zijn onder meer de volgende
bleek, met de huidige digitale mogelijkheden voor
telijke effecten ten gevolge van de Covid-19 crisis
zaken op- en voorgevallen:
bepaalde (kantoor)werkzaamheden, een goed
zichtbaar en is de verwachting dat eerdere retail
alternatief dat bovendien reistijd en vervoersbe-
trends zich zullen voortzetten (verdere stijging
Markt voor bedrijfsruimte:
wegingen scheelt. Naar verwachting wordt (deels)
van het marktaandeel van online winkels, minder
Voor deze markt verschilt de impact sterk per
thuiswerken onder een deel van de kantoorwer-
fysieke winkelmeters, kansen voor aantrekkelijke
sector. De export van goederen daalde fors en een
kers de nieuwe standaard. Onduidelijk is of dit
winkels en levendige winkelgebieden met divers
groot aantal bedrijfssectoren en –ketens wordt
een substantiële afname van de behoefte aan
en aanvullend aanbod).
hierdoor direct en indirect geraakt (‘domino/
kantoorruimte zal betekenen. Het is mogelijk dat
keteneffect’ op toeleveranciers van exporterende
kantoren meer als plek voor ontmoeting en ken-
Horeca:
bedrijven). Er lijkt echter geen sprake te zijn van
nisuitwisseling gaan fungeren (een ontwikkeling
Door de diverse restricties en verplichte sluiting
een structurele daling van de marktvraag naar
die voor Covid-19 al merkbaar was), met daarbij
daalde de omzet van de horeca in 2020 met ca.
goederen. Mogelijk ontstaat door de covid-19
passende (grotere) ruimte. Verder zal in kantoren
34% ten opzichte van 2019. De verwachting is dat
crisis wel een beweging naar minder afhankelijk-
sowieso meer ruimte nodig zijn om voldoende
de bestedingen in de horeca in 2021 snel en sterk
heid van andere landen (bijvoorbeeld door resho-
onderlinge afstand te kunnen houden.
zullen stijgen (e.e.a. uiteraard afhankelijk van hoe
ring van productie of het vaker gebruikmaken van
lang restricties nog blijven gelden). Dit beeld was
regionale en landelijke toeleveranciers). Ook het
Detailhandel:
ook zichtbaar na 2008 (kredietcrisis), met een
consumentenbewustzijn ten aanzien van lokale
In de detailhandel zorgde Covid-19 voor een nog
stevige groei in omzet- en bezoekersaantallen in
productie en -producten is door Covid-19 (verder)
sterkere groei van het aantal internetaankopen.
de restauratieve horeca en hotellerie.
51
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1.1 Bedrijventerreinen Schiedamse bedrijventerreinen
Door grote druk op binnenstedelijke ontwikkelruimte wordt
Schiedam heeft de volgende bedrijventerreinen:
het bedrijfsareaal in de regio steeds schaarser. Dit is vooral aan de orde voor bedrijventerreinen met hogere milieucategorieën (industrieel werkmilieu). Juist dit type terrein en
Kethelvaart
werkmilieu is essentieel voor de economische vitaliteit van de zwaardere productie- en maakindustrie en voor stuwende
Nieuw-Mathenesse/Nieuwe Maas
bedrijvigheid om goed te kunnen functioneren. In Schiedam neemt ook de druk op de beschikbare ruimte toe, onder meer
’s-Gravelandsepolder/Spaanse Polder
door de woningbouwopgave. Er is slechts beperkte bedrijfsgrond direct uitgeefbaar en het aanbod in Schiedam ligt onder
Vijfsluizen/Wilhelminahaven
het zogenaamde frictieniveau (percentage beschikbare ruimte benodigd om de markt naar behoren te doen functioneren, dit bedraagt 5%).
De totale oppervlakte van het areaal bedrijventerreinen be-
Bedrijventerreinen: nut en noodzaak
draagt ruim 200 hectare. Schiedam telt ca. 11.000 banen in
Bedrijventerreinen hebben als voornaamste doel het bieden
aan bedrijfsruimten gerelateerde sectoren (welke grotendeels
van ruimte voor economische activiteiten en bedrijvigheid. Het
zijn geconcentreerd op bedrijventerreinen). Dit is 30% van de
zijn in bestemmingsplannen aangewezen gebieden, die spe-
totale Schiedamse werkgelegenheid. Qua type banen kennen
cifiek gericht zijn op productie, verwerking van grond- en/of
de terreinen Spaanse Polder, Nieuw-Mathenesse/Nieuwe
afvalstoffen en logistiek. Dit zijn veelal bedrijfsmatige functies,
Maas en Wilhelminahaven grotendeels werkgelegenheid die
die belang hebben bij zowel voldoende fysieke ruimte
gerelateerd is aan bedrijventerreinen, waaronder een groot
(bedrijfs- en verkeersruimte, infrastructuur) als milieuruimte
aantal banen in de industrie. Het beeld op Vijfsluizen en
(o.a. geluidsbelasting, geuremissie) en zich in het algemeen
’s-Gravelandsepolder is diverser, hier zijn ook (grotere) kan-
moeilijk laten combineren met kwetsbare functies zoals wonen.
toorpanden gevestigd. Met name Kethelvaart kent veel werk-
Het belang van bedrijventerreinen voor de stad (en meer spe-
gelegenheid in overige sectoren.
cifiek het belang van goed functionerende en aantrekkelijke
52
Economische visie | Gemeente Schiedam
bedrijventerreinen voor een vitaal economisch vestigingskli-
economie en duurzame energie (o.a. nieuwe productie-
maat) is divers:
processen, energieopwekking en –opslag, het verwerken
• Bedrijventerreinen bieden ruimte voor bedrijvigheid in ho-
van afvalstromen naar opnieuw bruikbare materialen en
gere milieucategorieën (HMC) en daarmee, naast logistieke en grondstofverwerkende bedrijven, ook voor zwaardere
stedelijke (last mile) distributie); • Bedrijventerreinen zijn van belang voor de stad, maar om-
productie-/maakbedrijven. Dit zijn vaak stuwende bedrijven
gekeerd is de nabijheid van goede stedelijke voorzieningen
gericht op export. Stuwende bedrijven spelen een sleutelrol
van belang voor bedrijven/werklocaties (vestigingsfacto-
in de lokale en regionale economische structuur;
ren) en is er dus sprake van wisselwerking.
• Goed functionerende en geoutilleerde bedrijventerreinen bieden zekerheid aan gevestigde bedrijven, zijn aantrekke-
Volgens de Strategie Werklocaties van de MRDH vormen vol-
lijk voor nieuwkomers en zorgen voor investeringsbereid-
doende en kwalitatief sterke bedrijventerreinen een belangrij-
heid bij ondernemers en andere investeerders. Hiermee
ke voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van de regionale
zorgen zij voor (behoud van) werkgelegenheid;
economie. Het ruimtelijk sturen op een marktevenwicht tussen
• Ondernemingen leveren ongeveer 30% van de totale
vraag en aanbod en het borgen van een duurzame vitaliteit
werkgelegenheid in de stad. Deze arbeidsplaatsen worden
van bedrijventerreinen vormen gezamenlijk de hoofddoelstel-
voor het overgrote deel ingevuld door lokale en regionale
lingen van de MRDH als het gaat om bedrijventerreinen.
arbeidskrachten en dit aandeel zal in de komende jaren verder toenemen;
Bedrijventerreinen: behoefteraming
• Schiedamse bedrijventerreinen zijn vestigingslocaties voor
Op basis van een prognose van de groei van de werkgelegen-
drie belangrijke economische clusters: het gedistilleerd
heid, de historische uitgifte en de vervangingsvraag is een
cluster (Nieuw-Mathenesse), het maritieme/offshore cluster
kwantitatieve extra vraag naar bedrijventerreinen in Schiedam
(Havens) en het mechatronicacluster (SchieDistrict);
bepaald van ca. 17 tot 21 ha tot 2030 (onderzoek adviesbureau
• Bedrijventerreinen bieden plek aan stadsverzorgende
BSP, 2021).
bedrijvigheid, zoals onderhouds- en reparatiebedrijven, groothandel en distributie/logistiek;
Bedrijventerreinen: uitgangspunten / strategie
• Bedrijventerreinen bieden zowel fysieke als milieuruim-
Op basis van de voornoemde factoren en uitgaande van onze
te, die benodigd is voor de transitie naar een circulaire
missie en visie ten aanzien van de ontwikkeling van een sterk,
53
Economische visie | Gemeente Schiedam
aantrekkelijk en toekomstbestendig economisch vestigings-
c) beter benutten van bestaande bedrijfsgrond door herstruc-
klimaat, met kwalitatief en kwantitatief passende werkgele-
turering en herverkaveling, het creëren van schuifruimte en
genheid en met een focus in de koers op ‘maken en beleven’,
uitgifte van braakliggende kavels;
komen we tot de volgende uitgangspunten voor Schiedamse bedrijventerreinen:
d) beter benutten van bestaande bedrijfsgrond door (inzet op) een optimaal gebruik van beschikbare milieuruimte: met name het zoveel mogelijk inzetten van bedrijfskavels in
1
(Behouden en realiseren van) Voldoende en
hogere milieucategorieën voor innovatieve maakindustrie
passende fysieke ruimte en milieuruimte voor bedrijvigheid, in het bijzonder voor (vestiging en uitbreiding van) de innovatieve maakindustrie en/of clusterversterkende bedrijven.
en/of clusterversterkende bedrijven, die deze milieuruimte daadwerkelijk nodig hebben; e) beter benutten door verdichting op en intensiever gebruik van bedrijfskavels, door meerlaags grondgebruik en het stapelen van functies (bijvoorbeeld kantoorruimte, parkeerplaatsen of leisure voorzieningen op bedrijfsruimtes en
We doen dat door:
meerlaagse bedrijfsruimtes), of het delen van faciliteiten (bijvoorbeeld parkeren in gedeelde voorzieningen, gemeen-
a) behoud van het bestaande bedrijfsareaal op bedrijven
schappelijk gebruik kantines, vergaderruimtes). Kansrijke
terreinen, e.e.a. conform de ontwikkelkaders van de
instrumenten om meerlaags grondgebruik te stimuleren,
gebiedsontwikkelingen en inclusief de gronden op
zijn het toestaan van voldoende bouwhoogte, een minimale
het terrein Kethelvaart;
floor/space index en grondprijskortingen voor bedrijfsruimten op hogere lagen. Nader onderzoek naar goede praktijk-
b) ontwikkeling van nieuwe bedrijfslocaties (met name in ’s-Graveland Noord) en inzet op het beschikbaar maken en opnieuw in gebruik kunnen nemen van complexe bestaande kavels (met name het slibdepot in de Wilhelminahaven);
voorbeelden is nodig.
54
Economische visie | Gemeente Schiedam
f) functiemenging: het combineren van functies binnen
e) kan vaak goed worden gecombineerd met woonfuncties.
gebieden, met name die van wonen en werken (variërend
Met oog op het behoud en optimaal gebruik van schaarse
van een bedrijfsgebouw tussen woongebouwen tot een
HMC ruimte op bedrijventerreinen enerzijds, en de moge-
werkplaats in de eigen woning), biedt naast een concrete
lijkheden die functiemenging kan bieden voor aantrekkelij-
oplossing voor het schaarser worden van ruimte ook kan-
ke woon-, werk- en recreatiemilieus anderzijds (‘beleving’),
sen voor het creëren van aantrekkelijke woonwerk-interac-
wordt de komende jaren ingezet op (het zoeken naar inno-
tiemilieus. Lichte bedrijvigheid (tot en met milieucategorie
vatieve oplossingen ten behoeve van) functiemenging.
VOORBEELDEN FUNCTIEMENGING Op het terrein Nieuw-Mathenesse Noord wordt een stedelijk interactiemilieu ontwikkeld, met naast een aanzienlijk woonprogramma ook ca. 25% aan werkfuncties. In de binnenstad zetten we in op het toevoegen van ambachtelijke bedrijvigheid. Hiermee bereiken we verschillende doelen: een optimale mix van functies die zorgen voor levendigheid in de stad, het versterken van het economisch vestigingsklimaat en de aantrekkelijkheid van de binnenstad, een beter ruimtegebruik door invulling van leegstaande winkelpanden en het vrijspelen (of vrijhouden) van schaarse bedrijfskavels op bedrijventerreinen.
Fig: Voorbeelden van type bedrijven die goed inpasbaar zijn in gemengde werkmilieus Bron: The new London Mix, 2018
55
Economische visie | Gemeente Schiedam
g) optimaal benutten van de ligging van bedrijfskavels aan het water, ter behoud en versterking van het maritieme
WATERGEBONDEN BEDRIJVENTERREIN
cluster en toekomstige mogelijkheden voor vervoer over
Aan vaarwater gelegen bedrijventerreinen bieden mogelijkheden voor watergebonden en
water ten behoeve van stedelijke distributie: Schiedam be-
-verbonden bedrijvigheid. Watergebondenheid van een bedrijventerrein wordt gedefinieerd
schikt over een aanzienlijk areaal aan bedrijventerrein dat
als ‘een (deel van een) bedrijventerrein dat aan vaarwater ligt met een vaarklasse van II
aan water gelegen is en waar bovendien watergebonden
of hoger met een haven, kade, drijvende laad- en losinstallatie of scheepshelling of –dok
en –verbonden bedrijven zijn gevestigd (met name in het
(beperkt tot de aan de laad- en losvoorziening liggende kavel)’ (PZH, Strategie Bedrijven-
maritieme cluster). Met het oog op een toekomstbestendig
terreinen). Waterverbonden bedrijvigheid heeft zelf geen laad- en losmogelijkheid, maar
maritiem cluster en toekomstige ontwikkelingen op het
is daarvan wel afhankelijk. Watergebondenheid is een bijzondere eigenschap, vanwege
gebied van duurzaamheid, zetten we in het gebied Havens
de mogelijkheden voor scheepsbouw en offshore industrie en voor de aan- en afvoer van
in op het bestendigen van deze watergebondenheid en
goederen in het kader van stedelijke distributie (vervoer over water i.p.v. wegtransport)
waar mogelijk op versterking. Ook bij andere aan het water
en circulaire economie (recycling, bouwlogistiek). Watergebonden locaties en meer in het
gelegen bedrijventerreinen (met name het terrein Nieuwe
algemeen bedrijventerreinen gelegen aan water zijn de afgelopen jaren in regio en provincie
Maas) onderzoeken we mogelijkheden voor het benutten
steeds schaarser geworden en zullen naar verwachting nog verder onder druk komen te
van de ligging aan vaarwater.
staan, doordat deze interessant zijn voor (transformatie naar) woningbouw. Daarbij wordt de ligging aan het water van bestaande bedrijfskavels vaak niet benut, reden waarom PZH en MRDH inzetten op het behoud van watergebonden bedrijventerreinen en het beter benutten van de ligging aan het water.
56
Economische visie | Gemeente Schiedam
Met het oog op zowel de behoefteraming voor bedrijven-
kan worden voor nieuwe bedrijvigheid. Tabel 1 geeft hiervan
terreinen (ca. 17-21 ha extra bedrijfsareaal tot 2030) als de
het overzicht. Deze inventarisatie is als uitgangspunt opge-
benodigde compensatie voor het te transformeren bedrijven-
nomen in het in 2021 tussen PZH en de gemeente gesloten
terrein op Nieuw-Mathenesse, is voor alle Schiedamse locaties
Woonwerkakkoord Nieuw-Mathenesse.
geïnventariseerd waar nog ruimte beschikbaar is of gemaakt
Locatie
Type ontwikkeling
Totaal ha.
Type werkmilieu en milieucategorie
Verwachte termijn en voorwaarden voor realisatie
Schiedistrict: deelgebied bedrijventerrein ʼs-Graveland Noord
Ontwikkeling nieuwe locaties
Ca. 5
Industrieel werkmilieu, Milieucategorie 3 (mogelijk 4.1)
Betreft wijzigingsbevoegdheid; terreinen komen beschikbaar op voorwaarde van een inrichtingsplan, waarin o.a. de diverse bestemmingen in het gebied (recreatie, verstedelijking rondom toekomstig station Kethel), worden gecombineerd en geborgd (verwachting ca. 2 jaar)
Havens: slibdepot
Ontwikkeling/ Beter benutten
Maritiem werkmilieu,
Verwacht binnen ca. 5 jaar vanaf 2021. Voorwaarde: sanering
Uitbreiding met 2x2,5 ha nieuw bedrijventerrein Ca. 7
Milieucategorie t/m 5.1
Havens: Wilhelminahaven zuidelijk deel
Beter benutten (uitgifte braakliggende kavels; herstructurering)
Ca. 2,5
Maritiem werkmilieu
Verwacht binnen max. ca. 3 jaar voor zuidzijde, noordzijde is afhankelijk van slibdepot ontwikkeling
Milieucategorie t/m 5.1
Nieuw-Mathenesse: o.a. deelgebied Nieuwe Maas en zuidpunt Gustoweg
Nieuw-Mathenesse: noordelijk deel
Beter benutten (uitgifte braakliggende kavels)
Functiemenging (ontwikkeling stedelijk interactiemilieu)
Ca. 3,5 (NB: in het deelgebied Distilleercluster heeft het bedrijf Nolet op eigen terrein bovendien ca. 1 ha. beschikbaar voor geplande uitbreiding)
Industrieel en klassiek kleinschalig werkmilieu
20-40.000 m2 werkruimte
Stedelijk interactiemilieu
Milieucategorie t/m 3.2
Milieucategorie 1-2
Tabel 1: overzicht nieuwe bedrijfslocaties, beter benutten en functiemenging
In principe per direct uitgeefbaar; uitgaande van nieuw bestemmingsplan en procedure Ruimtelijk raamwerk: tot 2 jaar
Gelijk aan woningbouwontwikkeling
57
Economische visie | Gemeente Schiedam
Als alle genoemde mogelijkheden tot ontwikkeling komen,
mogelijkheden en gevestigde bedrijvigheid worden bedrij-
kan er in de komende 5 tot 10 jaar in totaal ca. 18 ha extra aan
venterreinen in verschillende werkmilieus ingedeeld. Bij
bedrijventerrein (beter) worden benut. Dit is binnen de marge
behoefteramingen wordt van deze kwalificaties uitgegaan.
van de kwantitatieve behoefteraming. Naast de genoemde
Op Schiedamse bedrijventerreinen is al een divers palet
mogelijkheden zijn op bedrijventerrein ’s-Gravelandsepolder
aan werkmilieus aanwezig, van klassiek kleinschalig tot
bovendien diverse braakliggende kavels reeds in ontwikkeling
industrieel en maritiem. Hier kan niet alleen een breed
in het kader van de herstructureringsaanpak (totaal ca. 4 ha.).
scala aan bedrijfstypen en –branches goed functioneren
Uitgaande van een terreinquotiënt (ruimtegebruik per werk-
maar kunnen ook volledige economische ketens van be-
nemer) op bedrijventerreinen in Schiedam van circa 155 m²,
drijven (o.a. afnemers, toeleveranciers, reparatie- en onder-
zou de extra ruimte van 18 ha bedrijventerrein bij benadering
houdsbedrijven) gevestigd zijn. Hiermee complementeren
plaats kunnen bieden aan ruim 1150 arbeidsplaatsen. Ook ten
en versterken terreinen, werkmilieus en bedrijfsbranches
aanzien van het type werkmilieu zal met voornoemde moge-
elkaar en zorgen zij voor een robuuste, maar ook flexibele
lijkheden grotendeels worden voldaan aan de toekomstige
economische structuur die minder vatbaar is voor conjunc-
behoefte. Alleen het klassiek kleinschalige werkmilieu staat
tuurbeweging en crises.
enigszins onder druk en verdient dan ook aandacht. b) focus op kansrijke en profiel-/clusterversterkende doelgroepen, die het aanzien en de economische structuur 2
(Behouden en realiseren van) een
van de terreinen en van belangrijke Schiedamse clusters
veerkrachtig en robuust vestigingsklimaat en bijbehorende economische structuur, met sterke en toekomstbestendige bedrijfsclusters.
versterken: het consequent doorvoeren van een duidelijke profilering en inzet op kansrijke doelgroepen versterkt de herkenbaarheid van werklocaties en de interactie tussen gerelateerde bedrijven en zorgt daarbij voor het efficiënte benutten van de beperkt beschikbare ruimte. Tabel 2 geeft
We doen dat door:
een globaal overzicht van doelgroepen voor de diverse terreinen, gekoppeld aan de verschillende werkmilieus.
a) ruimte te (blijven) bieden aan diverse werkmilieus: afhankelijk van locatie specifieke eigenschappen, ruimtelijke
58
Economische visie | Gemeente Schiedam
Bedrijventerrein
Type werkmilieu
doelgroepen
Kethelvaart
Klassiek kleinschalig
• Kleinschalige bedrijvigheid tot 500 m2 • Wijkverzorgende en ambachtelijke bedrijvigheid
DEFINITIES
Havens (Vijfsluizen en Wilhelminahaven)
Maritiem werkmilieu
•M aritieme maak- en kennisindustrie, engineering, toeleveranciers • Watergebonden en -verbonden bedrijven • Havengebonden kantoren
Nieuw-Mathenesse
• Noordelijk deel: Stedelijk interactie-milieu (mix wonen en werken) • Gustoweg: Klassiek kleinschalig • Distilleercluster & Nieuwe Maas: industrieel werkmilieu
• Kleinschalige bedrijvigheid voor creatief ambachtelijk, food, reparatie, engineering, design, startups • Stadsverzorgende bedrijvigheid • Productie, distilleerders/drankproducenten, stadsdistributie
• Industrieel werkmilieu • Klassiek kleinschalig • A20 zone: gemengd kantorenmilieu
Dienstverlenende en stadsverzorgende bedrijvigheid
• Industrieel werkmilieu • A20 zone: gemengd kantorenmilieu
• Maakindustrie, mechatronica en fijnmechanica • Circulaire en duurzame economie • Stadslogistiek, groothandelsbedrijven •B edrijfsgebonden en aan bedrijventerrein gerelateerde kantoren • Bedrijven met showrooms
Spaanse Polder (SchieDistrict)
’s-Graveland (SchieDistrict)
Schieveste (Schiedistrict)
Gemengd kantorenmilieu (verder hoofdzakelijk woongebied)
Tabel 2: werkmilieus en (kansrijke) doelgroepen
• Regionale hoofdkantoren •K leinschalige units voor zzp’ers en kleine bedrijven • Flexibele kantoor- en coworking-concepten • I nformatie en communicatie, advies en onderzoek
Maritiem Een netwerk van bedrijven in de maritieme (maak)industrie met aan-en toeleveranciers op doorgaans kade gebonden en –verbonden kavels. Het gaat hier niet om zeehaventerreinen. Stedelijk interactie-milieu Een werkmilieu dat bepaald wordt door zijn stedelijkheid. Een rijke culturele omgeving met vele voorzieningen, een onderscheidende kwaliteit van de leefomgeving, vele informele ontmoetingsplekken en een brede attractiviteit (nationaal en internationaal) om te werken, te wonen en te bezoeken. Het is een interessante vestigingslocatie voor talent, kent een grote hoeveelheid aan startups en ZZP’ers en tegelijkertijd ook grotere (inter)nationale bedrijven. Hoogwaardig werkmilieu, kantorenmilieu Een hoogwaardig werkmilieu kenmerkt zich door de aanwezigheid van m.n. kantoorgerelateerde bedrijfsfuncties op een bedrijventerrein. Het betreft veelal verzamelgebouwen, waar bedrijven uit bijvoorbeeld de zakelijke dienstverlening zich vestigen. Bij voorkeur is een hoogwaardig werkmilieu multimodaal bereikbaar en zijn er voorzieningen aanwezig. Klassiek kleinschalig Een traditioneel werkmilieu met een diversiteit aan bedrijven op overwegend kleine(re) kavels.
Bedrijventerreinen met een klassiek, kleinschalig werkmilieu zijn ook geschikt om kleinschalige activiteiten uit andere werkmilieus te huisvesten, bijvoorbeeld kleinschalige logistiek (kavels < 1,5 ha, stadsdistributie) of productie met een lage milieu-/hindercategorie. Dit sluit niet uit dat er enkele zwaardere bedrijven zijn gehuisvest of grotere kavels aanwezig zijn, vaak mogelijk gemaakt door zonering. Dit type terreinen is belangrijk voor de werkgelegenheid en dynamiek in stedelijke gebieden en kernen. Industrieel werkmilieu Een werkmilieu met een industrieel karakter, waarbinnen bedrijven op zowel kleine(re) als grote(re) kavels, veelal met hogere milieucategorieën, produceren en verwerken.
59
Economische visie | Gemeente Schiedam
realiseren van de energietransitie (en daarmee het voldoen 3
(Behoud en/of realiseren van) kwalitatief hoogwaardige en duurzame bedrijventerreinen
aan de klimaatopgave). Op bedrijventerreinen vindt de bulk van productieprocessen plaats, van grondstoffen of halffabrikaten naar eindproducten en rest-/afvalstromen. Daarbij bieden bedrijventerreinen de fysieke en milieuruimte voor opslag, recycling, logistiek en bewerking van (rest-)
We doen dat door:
materialen (bijvoorbeeld een grondstoffenbank) en benodigde ruimte voor stadsdistributie. Bedrijventerreinen zijn
a) versterken van de organisatiegraad en samenwerking
daarnaast grootverbruikers van energie: naar schatting
tussen ondernemers: voor brede inzet op hoogwaardige
60% van het energieverbruik in de Nederlandse economie
kwaliteit en verduurzaming van bedrijventerreinen en
vindt plaats op bedrijventerreinen. Dit levert een noodzaak
bedrijfsgebouwen is betrokkenheid van ondernemers en
op (of: biedt juist kansen) voor innovatieve maatregelen om
eigenaren van bedrijfsvastgoed van belang en zijn sterke
energie te besparen en/of te verduurzamen. Gunstig in dit
stakeholdersverbanden nodig, bij voorkeur gekoppeld aan
opzicht is dat juist bedrijventerreinen de fysieke en plano-
financieringsmogelijkheden zoals ondernemersfondsen.
logische milieuruimte bieden om hernieuwbare energie op te wekken, op te slaan en/of te distribueren. Met name
b) benutten van duurzaamheidskansen via bouw, gebruik
binnenstedelijke bedrijventerreinen kunnen en zullen naar
van hernieuwbare energie, duurzame logistiek, toepassen
verwachting steeds meer fungeren als schakels/hubs in
van klimaat adaptieve maatregelen en (ruimte voor) cir-
toekomstige energienetwerken van de stad.
culaire economie: Binnen de MRDH heeft Schiedam zich gecommitteerd aan de Roadmap Next Economy. De hierin
Duurzaam bouwen kan worden gestimuleerd door mi-
benoemde uitgangspunten en transitiepaden vormen een
lieuprestaties van zowel bestaande als te ontwikkelen
samenhangende strategie (inclusief bijbehorend actiepro-
bedrijfsgebouwen te bepalen (bijvoorbeeld aan de hand van
gramma), die nodig is om de nieuwe economie concreet
de GPR-methode die binnen verschillende gebiedsontwik-
vorm te geven. Bedrijventerreinen spelen een essentiële
kelingen al wordt toegepast).
rol bij de ontwikkeling naar een circulaire economie en het
Economische visie | Gemeente Schiedam
60
61
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1.2 Kantorenlocaties
kantoor Woonplus). Hierbij gaat het veelal om oudere solitaire vestigingen.
Kantorenlocaties in Schiedam Met ca. 11.000 banen behoort zo’n 30% van de werkgelegen-
In de Strategie Werklocaties van de MRDH zijn regionale
heid in Schiedam tot de kantoorhoudende sectoren. De totale
afspraken over kantorenlocaties opgenomen, met als voor-
kantorenvoorraad bedraagt ca. 217000 m2 bvo (bedrijfsvloer-
naamste doel een bij de regionale vraag passende kantoren-
oppervlak). Kantorenlocaties zijn aangewezen gebieden waar
voorraad. Het regionale kantorenbeleid stuurt op het kwalita-
(voornamelijk) grotere, zelfstandige kantoren (>1000m ) zijn
tief versterken van de bestaande voorraad en het onttrekken
gevestigd of zich kunnen vestigen.
van incourant(e) aanbod en plancapaciteit. Er wordt, conform
2
provinciale regelgeving, onderscheid gemaakt in de volgende In Schiedam worden drie kantorenlocaties onderscheiden op
locatietypen: grootstedelijke toplocaties, centrum/Intercity-sta-
basis van ruimtelijke regelgeving: Vijfsluizen; ’s-Graveland
tionslocaties, ov-knooppuntlocaties, snelweglocaties en overi-
Zuid (langs De Brauwweg) en het gebied rond station
ge locaties (waaronder campus- en specifieke clustergebonden
Schiedam Centrum (waaronder het gebied Schieveste).
kantoren zoals bij luchthavens en havens), elk met een eigen ontwikkelrichting.
Recent is de plancapaciteit voor kantoren op Schieveste fors gereduceerd als gevolg van de woningbouwontwikkeling daar
Het gebied rondom station Schiedam Centrum, een centrum/
en is plancapaciteit toegevoegd langs de noordzijde van de
IC-stationslocatie, biedt veel perspectief voor de ontwikkeling
A20 (en de zuidrand van de bedrijventerreinen ’s- Graveland
van zelfstandige kantoren. Dit vanwege de centrale ligging,
Zuid en Spaanse Polder) in verband met de gebiedsontwik-
een optimale en multimodale bereikbaarheid en de beschik-
keling SchieDistrict. Hiermee is effectief één kantorenzone
baarheid van een aanzienlijke plancapaciteit (ca. 40.000 m2).
ontstaan, in de invloedssfeer van IC/metro/tram/busstation Schiedam Centrum, lopend van het station tot aan het kan-
Op Vijfsluizen is nog 12.750 m2 plancapaciteit beschikbaar
toorgebouw aan de De Brauwweg.
voor havengerelateerde kantoorruimte.
Ook buiten de genoemde kantorenlocaties bevinden zich in
Behoefteraming kantoren Schiedam
Schiedam enkele grotere kantoren (o.a. het Stadskantoor en
De vraag naar kantoren tot 2030 is in beeld gebracht op basis
62
Economische visie | Gemeente Schiedam
van een prognose van de werkgelegenheid, de vervangingsvraag, de historische opname en ontwikkelingen in kantoorge-
1
Ontwikkeling van nieuwe zelfstandige
kantoren alleen op de daartoe aangewezen, goed en multimodaal ontsloten kantorenlocaties; optimale benutting van aanwezige OV-mogelijkheden.
bruik. Hieruit blijkt dat met de nog beschikbare plancapaciteit voor kantoren van ca. 52.750 m , in 2030 wordt uitgekomen 2
op +/- 5000 m2: verwachte vraag en aanbod zijn dus vrijwel in evenwicht. Zowel kwantitatief als kwalitatief is er voldoende marktruimte beschikbaar (berekening Bureau Stedelijke Planning, ladderonderbouwing kantoren, 2021). 2
Beschikbare plancapaciteit voor kanto-
ren benutten voor het versterken van de economische structuur, de aanwezige maakclusters en/of de profilering van een gebied/terrein.
Kantorenlocaties: uitgangspunten / strategie Op basis van de voornoemde factoren en uitgaande van onze missie en visie ten aanzien van de ontwikkeling van een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig economisch vestigings klimaat, met kwalitatief en kwantitatief passende werkgelegenheid en met focus in de koers op ‘maken en beleven’, komen we tot de volgende uitgangspunten voor Schiedamse kantorenlocaties:
3
(Inzet op) Het verplaatsen van kantoren
van minder goede en incourante plekken naar de aangewezen kantorenlocaties, wanneer zich daartoe mogelijkheden voordoen (waarbij tevens ruimte kan worden vrijgespeeld voor nieuwe ontwikkelingen).
63
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1.3 Detailhandelslocaties
Gelet op de geografie en samenstelling van het winkelaanbod en fysieke barrières (met name de A20) zijn er in Schiedam
Detailhandelslocaties/voorzieningencentra in Schiedam
twee betrekkelijk autonoom functionerende stadsdelen te
Detailhandelslocaties zijn werklocaties waar consumenten
Schiedam Noord (deel boven A20) met het Hof van Spaland en
producten en diensten direct bij ondernemers en/of bij onder-
Schiedam Zuid (deel onder de A20) met de binnenstad. Even-
nemingen kunnen afnemen. Afhankelijk van grootte en verzor-
tuele effecten van ontwikkelingen in de detailhandel zullen zich
gingsgebied zijn in detailhandelslocaties, naast reguliere win-
primair op dit schaalniveau voordoen. In Noord is de structuur
kels en supermarkten met dagelijks en niet-dagelijks aanbod,
helder en op hoofdlijnen op orde. Rondom het centraal gelegen
vaak ook horecabedrijven, dienstverleners, leisure voorzienin-
Hof van Spaland ligt een viertal kleine buurtcentra in planmatig
gen en culturele en maatschappelijke voorzieningen te vinden.
opzicht evenwichtig verspreid, met allemaal één moderne su-
Naast aanzienlijke werkgelegenheid leveren de gezamenlijke
permarkt als trekker (alleen in Malmö is de supermarkt kleiner
detailhandelslocaties inwoners van de stad zowel essentiële
dan 1.000 m² winkelvloeroppervlakte/wvo). Met uitzondering
voorzieningen als ook diverse recreatieve voorzieningen en
van het Hof van Spaland zijn deze centra allen relatief nieuw
mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding. Goed functionerende,
of (deels) vernieuwd, met redelijk tot goede parkeervoorzienin-
aantrekkelijke detailhandelslocaties met een passend aanbod
gen en weinig tot geen leegstand. Daarnaast is er nauwelijks
en diverse faciliteiten zijn daarom van groot belang voor zowel
sprake van verspreid winkelaanbod. In Zuid zijn het centrum/
de stedelijke economie als het welzijn van inwoners.
de binnenstad en de twee wijkwinkelcentra aan de Mgr. No-
Fysieke detailhandel, met name in het niet-dagelijkse seg-
lenslaan en Groenelaan de voornaamste aankooplocaties, allen
ment, staat onder druk als gevolg van online concurrentie en
voorzien van één of meer moderne supermarkten. Daarnaast is
mobiele, kritische consumenten, die ervoor kiezen optimaal
sprake van een versnipperde detailhandelsstructuur, met veel
gebruik te maken van de ruime keuze aan winkelmogelijk-
kleinschalige bewinkeling, minisupers en een verspreid gelegen
heden en vrijetijdsbesteding. Er wordt steeds meer waarde
aanbod. De gemiddelde omvang van supermarkten is relatief
gehecht aan beleving bij het winkelen en dus aan winkelge-
klein (644 m² versus 1.285 m² in Noord) en dit geldt ook voor
bieden met een hoge verblijfswaarde, zowel voor wat betreft
het aantal supermarktmeters per 1.000 inwoners (197 versus
andere, aanvullende functies (horeca, dienstverlening etc.) als
264 in Noord). In de wijk West is geen supermarkt van moderne
ook voor een aantrekkelijke omgeving.
omvang (groter dan 1.000 m² wvo) gevestigd. De consumenten-
onderscheiden met elk één dominant hoofdwinkelcentrum:
verzorging is daardoor niet optimaal.
64
Economische visie | Gemeente Schiedam
Naast de bestaande locaties worden nieuwe ontwikkelingen in
Marktruimte detailhandel
de detailhandel verwacht als gevolg van woningbouwontwik-
Om uitspraken te kunnen doen over het optimaliseren van de
keling op onder meer Schieveste, Toernooiveld en in Schie-
winkelgebieden/structuur is de huidige en toekomstige markt-
dam Oost.
ruimte (tot 2030) bepaald voor Schiedam als geheel en meer specifiek voor het noordelijk en zuidelijk deel van Schiedam
In vier winkelgebieden is sprake van een samenwerkingsver-
(BRO, distributie planologisch onderzoek Schiedam, 2019).
band tussen ondernemers: Binnenstad (centrummanagement)
Een inschatting van het economisch functioneren komt tot
en Hof van Spaland, Mgr. Nolenslaan en Groenelaan (winke-
stand door het uitwerken van een marktbenadering, waarin
liersverenigingen). De meeste winkelgebieden zijn momenteel
de vraagzijde (bevolkingscijfers, bestedingsniveau), koops-
goed bereikbaar. Wel is in sommige winkelgebieden sprake
troomcijfers en de aanbodzijde tegen elkaar worden afgezet. In
van een hoge parkeerdruk.
de marktruimteberekening is gekeken naar trends en ontwikkelingen, waaronder de te verwachten bevolkingsgroei en de
Het provinciaal detailhandelsbeleid richt zich op concentratie
toenemende invloed van het online winkelen. Ten aanzien
en clustering van detailhandel in de centra van steden, dorpen
van het huidig en toekomstig functioneren zijn de volgende
en wijken en het tegengaan van verspreid aanbod. PZH heeft
conclusies te trekken:
het centrum van Schiedam aangemerkt als één van de 17 ‘te optimaliseren’ middelgrote centra in Zuid-Holland, waarvoor
Dagelijks: in de bestaande situatie functioneert het dagelijks
de provincie streeft naar kwalitatieve versterking. Voor de
aanbod op gemeenteniveau ongeveer 10% onder het landelijke
centra met een lokale functie (focus op dagelijkse boodschap-
gemiddelde (vloerproductiviteit van € 7.225,- per m² wvo t.o.v.
pen) biedt de provincie ruimte voor maatwerk. De Regionale
€ 7.984,- landelijk). Dit kan worden verklaard door het ruime
Detailhandelsagenda, opgenomen in de Strategie Werklocaties
aanbod aan kleinschalige minisupermarkten, die doorgaans
van de MRDH, sluit aan op het provinciale beleid. Naast con-
met een gemiddeld lagere vloerproductiviteit rendabel func-
centratie van detailhandel in sterke centra is het bieden van
tioneren. Wanneer het huidig functioneren als norm voor de
meer verblijfskwaliteit in winkelgebieden (van place to shop
toekomst wordt gehanteerd, ontstaat er vanwege de bevol-
naar place to be, ‘Niet meer, maar beter’) het voornaamste
kingstoename richting 2030 maximaal circa 3.150 m² wvo aan
uitgangspunt binnen het detailhandelsbeleid.
uitbreidingsruimte. Deze concentreert zich met name in het zuidelijk deel van Schiedam (circa 2.400 m² wvo).
65
Economische visie | Gemeente Schiedam
Niet-dagelijks: de niet-dagelijkse artikelensector functioneert
• het Hof van Spaland en de directe omgeving als stads-
op gemeenteniveau zowel in het heden als in de toekomst rond
deelcentrum en als belangrijk voorzieningencentrum voor
een gezond gemiddelde wat voor het aanbod in Schiedam mag
Schiedam Noord;
worden verwacht. Uitgesplitst naar delen van de stad, ontstaat
• enkele sterke wijkwinkelcentra, met name gericht op de da-
er richting 2030 enige marktruimte in Noord (maximaal circa
gelijkse boodschappen (o.a. Groenelaan, Mgr. Nolenslaan),
800 m² wvo) en beperkte ruimte in Zuid (circa 200 m² wvo).
met eigentijdse supermarkten als publiekstrekkers; • diverse kleinere buurtcentra en winkelstrips gericht op de
Strategie detailhandelsgebieden/voorzieningencentra
directe omgeving.
Op basis van de voornoemde factoren, en uitgaande van een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigingsklimaat en een optimaal commercieel voorzieningenniveau voor bewoners en bezoekers met focus op Maken en Beleven, komen we
2
Sterke, aantrekkelijke en toekomst
bestendige winkelgebieden
tot de volgende uitgangspunten ten aanzien van de Schiedamse detailhandelslocaties.
We doen dat door: a) concentratie van detailhandel (en andere publieksgerichte
1
en robuuste, duidelijke en goed functioneE rende stedelijke hoofdwinkelstructuur, met evenwichtig verspreide, complementaire winkelcentra met een passend aanbod en een passende bereikbaarheid met:
functies) in winkelgebieden en beperken van verspreide bewinkeling. Uitgangspunt is alleen uitbreiding of nieuwvestiging van detailhandel in of aansluitend bij de bestaande (kansrijke) winkelgebieden, met als enige mogelijke uitzondering een situatie waarin sprake is van een sterke toename van bewoners in een straat of wijk ten gevolge van
• de binnenstad als multifunctioneel hoofdwinkelcentrum
woonontwikkeling. Naast het tegengaan van het verzwak-
voor Schiedam en de regio, met de weekmarkt, speciaalza-
ken van gebieden (en daarmee leegstand), levert concen-
ken en winkelketens in een evenwichtige en aantrekkelijke
tratie van functies meerwaarde op in de zin dat bedrijven
mix met horeca, dienstverlening en ambachtelijke bedrij-
zo profiteren van elkaars nabijheid, wederzijdse aantrek-
vigheid en met een hoge toeristisch-recreatieve en culturele
kingskracht en gemeenschappelijke faciliteiten. Voor de
attractiviteit;
consument betekent het vooral gemak, overzicht en meer
66
Economische visie | Gemeente Schiedam
keuzemogelijkheden. Clustering levert zo meer bezoekers
c) Stimuleren van sterke samenwerkingsverbanden van on-
op en zorgt voor een versterking van de concurrentieposi-
dernemers en vastgoedeigenaren in de winkelgebieden, bij
tie. Daarnaast draagt concentratie bij aan het beperken van
voorkeur gekoppeld aan financieringsmogelijkheden voor
het aantal verkeersbewegingen.
gebiedsversterkende activiteiten, zoals ondernemersfondsen.
b) Inzet op een optimale invulling van de consumentenbehoef-
Hoofdstructuur Detailhandelslocaties
te, kwaliteitsverbetering en een versterking van de aan-
De in onderstaande tabel 3 opgenomen Hoofdstructuur
trekkelijkheid en belevingswaarde van winkelgebieden (en
Detailhandelsgebieden is tot stand gekomen op basis van
daarmee het vergroten van de koopkrachtbinding, het deel
een analyse van de eigenschappen van diverse Schiedamse
van de totale bestedingen dat de consument in de woonge-
winkelcentra (onderzoek BRO, 2019). Onder meer de volgende
meente besteedt). Als tegenwicht voor het online winkelen,
aspecten zijn per winkelgebied getoetst: aanbod, leegstand,
dat veel gemak maar weinig beleving biedt, zijn aantrekke-
ruimtelijke structuur, parkeersituatie, bereikbaarheid, uitstra-
lijke multifunctionele centra waar altijd iets te beleven valt,
ling van openbare ruimte en vastgoed, de verzorgingsfunctie/
kansrijk. Randvoorwaarde hierbij is een goede kwaliteit
grootte van verzorgingsgebied, het economisch functioneren
van de winkelgebieden als geheel: voldoende en passend
en kansen en bedreigingen vanuit algemene trends en vanuit
aanbod, compactheid, aantrekkelijke inrichting, verzorgde
plannen in de omgeving.
buitenruimte, logische routing, goede bereikbaarheid en voldoende en comfortabele parkeervoorzieningen. Die extra
Niet alle locaties waar winkels zijn gevestigd, zijn opgenomen
belevingswaarde hangt, afhankelijk van het type centrum/
in de tabel. Het gaat dan met name om locaties die niet (meer)
winkelgebied, samen met bijvoorbeeld de aanwezigheid
als winkelgebied zijn aan te merken door een gebrek aan
van horeca en culturele instellingen (evenwichtige mix van
samenhang en een beperkt totaalaanbod, bijvoorbeeld Sint
functies), regelmatige evenementen, een zichtbare en am-
Liduinastraat, Dieselstraat/Lorentzlaan, ’s Gravelandseweg en
bachtelijke bedrijvigheid, maar zeker ook met de uitstraling
Nieuwlandplein. Deze gebieden zijn als zodanig geen onder-
van en beleving in de winkels zelf. Deze laatste komt onder
deel meer van de hoofdwinkelstructuur, al kunnen afzonderlij-
meer tot uitdrukking in de klantgerichtheid, mate van spe-
ke winkels wel bestaansrecht hebben als buurtvoorziening.
cialistische kennis van lokaal betrokken ondernemers en
De daar gevestigde supermarkten (Lidl in de Dieselstraat,
bijvoorbeeld de mogelijkheid om producten te zien, testen,
Sahan aan het Nieuwlandplein en Coöp op de ‘s Gravelandse-
proeven etc.
weg) worden als solitaire supermarkten beschouwd.
67
Economische visie | Gemeente Schiedam
Positie in structuur
Winkelgebied
Winkelaanbod (WVO m², jan 2020)
Kenmerk
Aandachtspunten
Hoofdwinkelcentrum
Binnenstad
24.559
• F unctie voor gemeente en toerisme • Recreatief en boodschappen
Optimaliseren ruimtegebruik en recreatieve functie. Gerichte actie wordt uitgevoerd met als doel optimalisatie: aanpak structurele leegstand in combinatie met meer focus op dagelijks aanbod en recreatieve detailhandel, passend bij toeristisch-recreatief profiel (speciaalzaken, ambachten en evt. kleinschalige city store supermarkt of vershal). Toewerken naar evenwichtige mix van winkelen, uitgaan, cultuur, ambachten, diensten en wonen.
Stadsdeelcentrum
Hof van Spaland
7.652
• Functie voor Noord • Boodschappen+
Relatief gunstig toekomstperspectiefdoor omvang en eigen verzorgingsgebied, perspectief hangt echter nadrukkelijk samen met noodzakelijke vernieuwing. Optimaliseren aanbod en vernieuwen (renovatie) zijn wenselijk. Daarmee ontwikkelroute naar positie binnen stadsdeelcentrum.
Wijkwinkelcentrum
Nolenslaan
3.999
• Wijkverzorgende functie • Boodschappen+
Toekomstperspectief is goed, aandachtspunt is de toekomstige positionering van supermarkten in relatie tot de langgerekte structuur. Westzijde van het gebied biedt hiertoe mogelijk ontwikkelkansen.
Groenelaan (De Gorzen)
2.682
• Wijkverzorgende functie • Boodschappen+
Langgerekte structuur van het gebied en versnipperd aanbod. Verdere concentratie en clustering van detailhandelsaanbod aan noordelijk deel van de straat rondom de aanwezige supermarkt is wenselijk.
Woudhoek
1.739
• Buurtverzorgende functie • Boodschappen
Hoge parkeerdruk vormt aandachtspunt.
Malmo
1.011
• Buurtverzorgende functie • Boodschappen
Aanwezige supermarkt heeft een eigen verzorgingsgebied, maar er is geen sprake van overig winkelaanbod (wel horeca en dienstverlening). Versterking detailhandelsaanbod binnen bestaande bebouwing is wenselijk.
Contrabas
2.078
• Buurtverzorgende functie • Boodschappen
Geen
Borodinlaan
1.218
• Buurtverzorgende functie • Boodschappen
Geen
Rubensplein
1059
• Buurtverzorgende functie • boodschappen
Gebied heeft buurtfunctie, maar een supermarkt van moderne omvang ontbreekt (en is niet in te passen). Er is weinig samenhang in het aanbod.
Schieveste
-
•B uurtverzorgende functie en functie OV • Boodschappen
Gebied nog te ontwikkelen. Op basis van voorzieningenonderzoek voor het te ontwikkelen nieuwe woongebied, is hier ruimte voor een stadssupermarkt van moderne omvang en enig aanvullend aanbod (totaal inclusief bestaande stationsvoorzieningen ca. 1250-2000m2). Ontwikkelmogelijkheden bezien in samenhang met consumentenvoorziening in Oost (zie Lidl Dieselstraat).
Lidl Dieselstraat
765
• Buurtverzorgende functie
Supermarkt heeft te beperkte omvang voor toekomstbestendige consumentenverzorging in Oost, maar uitbreiding is op de huidige locatie niet mogelijk. (Woon-)ontwikkeling Schieveste e.o. biedt mogelijk kansen.
Coöp ’s Gravelandse-weg
847
• Buurtverzorgende functie
Geen
Buurtwinkel-centrum
Solitaire supermarkt
Tabel 3: Schiedamse detailhandelsstructuur
68
Economische visie | Gemeente Schiedam
Positie in structuur
Winkelgebied
Winkelaanbod (WVO m², jan 2020)
Kenmerk
Opmerkingen
Solitaire supermarkt (vervolg)
Sahan Nieuwlandplein
878
• Buurtverzorgende functie
Toekomstperspectief voor de supermarkt is redelijk tot goed (bedient specifieke doelgroep). Perspectief van locatie Nieuwlandplein als winkelgebied is matig. Verbetering van de aansluiting met winkelcentrum Mgr. Nolenslaan is wenselijk.
Toernooiveld
-
• Buurtverzorgende functie
Gebied nog te ontwikkelen, beoogde locatie voor een to go-supermarktformule gericht op consumentenverzorging in West en het nabijgelegen haventerrein (plancapaciteit detailhandel 500-750 m2)
Stationsplein
584
• Gemeenteverzorgende functie
Toekomstperspectief is goed, voornamelijk in relatie tot de verdere ontwikkeling van het stationsgebied/Schieveste. Als OV-knooppunt heeft de locatie een eigen verzorgingsfunctie.
Speciaal Winkelgebied
Tabel 3: Schiedamse detailhandelsstructuur
Economische visie | Gemeente Schiedam
69
70
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1.4 Horeca
Tezamen met eerder doorgevoerde verruimingen van
Horecabedrijven vormen een belangrijke (sociaal-)economi-
exploitatiemogelijkheden (o.a. openingstijden) en verlaging
sche factor voor het vestigingsklimaat in het algemeen en
van regeldruk is het vestigingsklimaat voor aantrekkelijke en
het Schiedamse in het bijzonder. Horeca is een zeer diverse
diverse horeca in Schiedam verder verbeterd.
bedrijfsbranche en draagt in hoge mate bij aan de aantrekkingskracht van de stad en haar winkel-/verblijfsgebieden,
Indicatieve marktruimte horeca in Schiedam
de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de wijken en
In Schiedam zijn in totaal 167 horecabedrijven gevestigd
bedrijventerreinen en de lokale werkgelegenheid. De horeca-
(per maart 2021), waarvan 50 restaurants, 34 café/bars en
branche als geheel is bovendien een belangrijke klant van een
74 fastservice zaken (snackbars, grillrooms, lunchrooms, etc.).
aanzienlijk deel van het MKB en de groothandelsbedrijven in
Op basis van de verwachte bevolkingsgroei en het bestedings-/
de regio.
vraagpotentieel is tot 2030 een indicatieve extra marktruimte
Het gebiedsgerichte beleid ten aanzien van horecabedrijven
berekend van circa 2.500 - 4.100 m² verkoopoppervlakte (bere-
wordt voor een belangrijk deel bepaald door het Horecabeleid
kening BRO, 2021). Dit betreft voornamelijk marktruimte in de
Schiedam. Dat beleid is gebaseerd op openbare orde aspecten
recreatieve horeca (drankenverstrekkers en restaurants).
uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en het exploitatievergunningenstelsel. Uitgangspunt van het horecabeleid is dat de aanwezigheid van uitnodigende horeca de aantrekkelijkheid van Schiedam vergroot, zowel op het gebied van wonen en
Verdeling horeca in Schiedam
recreëren als ook werken. Een algemeen streven is daarom om kwalitatief hoogwaardige en aantrekkelijke horeca in Schiedam te hebben, die gericht is op zowel inwoners van Schiedam als bezoekers van de stad, zowel overdag als ’s avonds.
Restaurants
In de recente actualisatie van het horecabeleid (januari 2021)
Fastservice
is voor wat betreft het gebiedsgerichte beleid, het voormalige maximumstelsel voor (bepaalde typen) horecabedrijven losgelaten. Vestiging van horecabedrijven volgt nu grotendeels de gegeven mogelijkheden in het bestemmingsplan.
Drankverstrekkers
Overig
71
Economische visie | Gemeente Schiedam
Vanuit ruimtelijk economisch perspectief worden, met het oog
bestemmingsplanmatige restricties gelden en er is op basis
op de speerpunten ‘Maken en Beleven’ de volgende kansen en
van de Alcoholwet een verbod op het schenken van alcohol-
ontwikkelrichtingen gezien ten aanzien van horeca:
houdende drank in combinatie met detailhandel in dezelfde ruimte/lokaliteit. Binnen de geldende restricties wordt, met het oog op het kansrijke perspectief van het mengen van functies
1
Horecabedrijven (met name restaurants,
voor zowel ondernemer als het centrumgebied, gezocht naar
lunchrooms, proeflokalen, cafés) in de Binnenstad als belangrijke publiekstrekkers en smaakmakers, met een voorkeur voor speciale concepten die de belevingswaarde vergroten;
mogelijkheden om bijzondere initiatieven mogelijk te maken.
De binnenstad is in de afgelopen jaren steeds meer verkleurd
Sinds ongeveer tien jaar omarmt de gemeente haar jenever-
van een winkelgebied naar een recreatief/verblijfsgebied. Kan-
verleden. De opkomst en groeiende populariteit van gin van
sen voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigings-
de afgelopen jaren heeft dit versterkt. Schiedam is al enige
klimaat en een hoogwaardig verblijfsgebied in de binnenstad
tijd bezig met het verwezenlijken van het ‘Dutch Distillers
worden gezien in een evenwichtige mix van functies (winke-
District’, een gebied en aparte belevingswereld die voert langs
len, werken, recreëren, wonen), geconcentreerd in de centrum-
huidige distillateurs, molens, voormalige pakhuizen, branderij-
straten Broersveld, Broersvest, Dam, Grote Markt, Hoogstraat,
en, mouterijen en het Jenevermuseum, vanaf het gedistilleerd
Koemarkt, Korte Dam, Land van Belofte, Lange Kerkstraat en