Economische visie Kansen voor Schiedam
Tekst van het document
1
Economische visie | Gemeente Schiedam
Kansen voor Schiedam Economische visie
Economische visie | Gemeente Schiedam
Colofon ‘Economische visie’ is een uitgave van de gemeente Schiedam. Supervisie Team Stadspromotie | Ingrid Broeren & René den Toom Redactie Esther Schoemaker Fotografie Bob van der Vlist en archief, omslagfoto: Valérie Noordink Vormgeving CreatieCentrale November 2021
2
3
Economische visie | Gemeente Schiedam
Inhoud
Voorwoord Pagina 6
Samenvatting Pagina 7
1
2
3
Visie op een sterk vestigingsklimaat Pagina 11
Missie, visie en ambitie Pagina 23
Strategie: van koers naar kaders Pagina 30
4
5
Bijlage
Strategie werklocaties: ruimte voor ondernemen Pagina 48
Aanpak Pagina 94
Pagina 106
4
Economische visie | Gemeente Schiedam
Kiezen voor een leefbare stad Wonen
Groen
leven, ontwikkelen
leven, ontmoeten, spelen, ontdekken
Werken
Mobiliteit
werken, ondernemen, innoveren
verkeer, parkeren, infrastructuur
Schiedam kent een aantal grote uitdagingen. De vraag naar woningen, veranderende mobiliteit, economische ontwikkelingen en klimaatadaptatie leggen druk op de beperkte ruimte in de stad. Om toch op een duurzame manier groei mogelijk te maken, komt het aan op slimme keuzes. Keuzes waarbij het toevoegen van kwaliteit geldt als voornaamste uitgangspunt en waarbij de ruimtelijke opgaven in samenhang worden gewogen. Doel is een inclusieve stad die kansen biedt aan alle Schiedammers. Een aantrekkelijke, leefbare en bereikbare stad, met een goede balans tussen wonen, groen, werken en mobiliteit. De inzet van nu zorgt voor resultaten in de toekomst. Dat is de uitdaging waarvoor we als college en raad de komende jaren staan.
5
Economische visie | Gemeente Schiedam
Voorwoord Al in 2016 kozen we er met de Kadernota Economie
sterk vertegenwoordigde innovatieve maakindustrie
werkgelegenheid en bedrijfsleven, en van veel meer
bewust voor om de transitie naar ‘de nieuwe econo-
en unieke historische DNA, veranderen ook niet
partijen dan de eigen gemeente en haar beleid.
mie’ in Schiedam te ondersteunen en te stimuleren.
zomaar. We omarmen met deze visie het ‘maken en
Wij bieden met deze visie dan ook geen eindbeeld,
Met deze nieuwe Economische visie bestendigen
beleven’ nog eens extra als kansrijke thema’s voor de
maar een ontwikkelrichting. We kiezen positie vanuit
we die keuze en sturen we waar nodig bij. Omdat
lange termijn.
de toegevoegde waarde voor Schiedam en haar inwo-
de economie daarom vraagt, omdat de aanstaande
ners en gieten onze inzet niet in beton. Context kan
Omgevingswet actuele kaders verlangt en omdat
Een sterk vestigingsklimaat waarin bewoners, onder
immers altijd leiden tot aanscherping en bijsturing,
actualiteiten als de Covid-19 pandemie en toenemen-
nemers en bezoekers van Schiedam langdurig in
vooral in de uitvoering. Partners in en van de stad
de ruimtedruk grote gevolgen hebben voor bewoners,
willen investeren, vraagt om een brede en integrale
nodigen we van harte uit om hieraan mede invulling
ondernemers en stedelijke economieën.
inzet: van onderwijs tot duurzaamheid en van leefkli-
te geven. Gesterkt door de verbinding met andere
maat tot werklocaties. Het totale ‘ecosysteem’ moet
beleidsterreinen en de samenwerking met onze
In de aanloop naar deze visie hebben gesprekken
kloppen en de stad moet léven voor langdurig suc-
netwerken waarmee we lokaal en regionaal blijven
met uiteenlopende partners en stakeholders waarde-
ces. Onze scope is daarom wijds en ons economisch
investeren, zie ik een kansrijke toekomst voor
volle input opgeleverd. Gezamenlijk hebben we de
beleid toont bovengemiddeld veel overlap met andere
Schiedam.
bredere context uitgewerkt, waarbinnen economisch
beleidsterreinen en agenda’s van verschillende
beleid tot stand komt: trends en ontwikkelingen, de
samenwerkingspartners. Digitalisering, circulariteit,
staat van Schiedam, effecten van bestaand (econo-
ruimtegebruik en vrije tijd vragen én krijgen meer
Marcel Houtkamp
misch) beleid en denkbare koerswijzigingen.
focus. De Covid-19 pandemie zal daarbij nog lange
Wethouder Binnenstad,
tijd onze aandacht vragen. Onze inzet voor herstel
(Kennis)Economie,
laat daarom eenzelfde focus zien.
Wijkregie, Vastgoed en
Ook met de inzichten van nu, loopt de voorgestelde koers voor een groot deel langs dezelfde route.
Grondzaken, Stads-
De ambitie van toen - die werkte via strategische
Naast een brede, integrale inzet – vraagt de snel ver-
promotie en Toerisme
gebiedsontwikkeling en onder meer de inzet op
anderende economische context van stadsgemeentes
Gemeente Schiedam
innovatie - was al vooruitstrevend gebaseerd op een
een zekere flexibiliteit. Want economische ontwikke-
toekomstbeeld van langere termijn. En daarbij, onze
ling is afhankelijk van veel meer factoren dan louter Foto: Jan van der Ploeg
6
Economische visie | Gemeente Schiedam
Samenvatting Schiedam is met de Kadernota Economie 2016 een weg ingeslagen, waarmee zij de transitie naar ‘de nieuwe economie’ ondersteunt en stimuleert. De huidige economische context waarin nog meer dan voorheen de nadruk ligt op digitalisering, duurzaamheid en stedelijke verdichting - vraagt om actueel beleid. Ook de aanstaande omgevingswet vraagt om een duidelijke keuze ten aanzien van ruimtegebruik. Deze Economische visie biedt deze vernieuwde kaders.
economische ontwikkeling en daarmee van doorslaggevend belang voor een duurzame stedelijke ontwikkeling. Het gaat dan onder meer om de kwaliteit van de lokale infrastructuur, het al dan niet bieden van ruimte, de kwaliteit van het woon- en leefklimaat, een levendig aanbod van horeca en cultuur, het niveau van dienstverlening aan ondernemers en de exposure van Schiedam in de regio. Tenslotte is er een belangrijke coördinerende en aanjagende rol te vervullen bij het verbinden van en met bedrijfsleven, arbeidsmarkt en delen van het (met name technisch) beroepsonderwijs. Door vervagende grenzen en een hoge innovatiebehoefte
Toekomstbestendige economische ontwikkeling is een belangrijke voor-
die de nieuwe economie typeert, overstijgt het economisch beleid steeds
waarde voor sociaaleconomische stijging, stedelijke ontwikkeling en
vaker gemeentegrenzen en heeft het betrekking op de ontwikkeling van
concurrentiekracht van stad en bedrijfsleven. Dit draagt bij aan een sterk
hele regio’s. Tegelijkertijd is de rol van de lokale overheid ook beperkt
vestigingsklimaat én brede welvaart in Schiedam. Een vestigingsklimaat
en afhankelijk van rijksbeleid en globale economische ontwikkelingen.
waarin bewoners, ondernemers en bezoekers langdurig willen investeren,
Daarom kiezen we in deze visie voor onderwerpen waar we invloed op
vraagt om een brede en integrale inzet: van onderwijs tot duurzaamheid en
hebben en waarop Schiedam zich kan onderscheiden. We benutten de
van leefklimaat tot werklocaties. Het totale ‘ecosysteem’ moet kloppen, nu
unieke eigenschappen, verbinden aanwezige sterktes en vernieuwen in
en in de toekomst. Het economisch beleid heeft daarom bovengemiddeld
lijn met de huidige context van de economie.
veel overlap met andere beleidsterreinen en gebiedsontwikkelingen en agenda’s van verschillende samenwerkingspartners. Hier werkten we al
In de recente studie ‘Stedelijke regio’s als motoren van economische
vanuit. Datagebruik, digitalisering, circulariteit en ruimtegebruik vragen
groei’ van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) worden acht fac-
en krijgen in deze visie wel meer focus. Vernieuwend is vooral de extra
toren genoemd die van belang zijn voor een vitaal economisch ecosys-
nadruk op het gebied van duurzaamheid en circulariteit, het opnemen van
teem en regionale en stedelijke economische groei. Bij het opstellen van
kaders voor de vrijetijdseconomie en het invoegen van ruimtelijke kaders
deze visie is onder meer dit model gebruikt voor actualisatie en vernieu-
voor werklocaties (waaronder ook horeca en winkelgebieden).
wing van beleid. Daarnaast boden onderzoeksresultaten van de ‘Staat van de Stad’, de Ondernemersmonitor+ en gesprekken met partners en
De rol van de overheid is voor een belangrijk deel voorwaardelijk voor
bedrijfsleven sturing.
7
Economische visie | Gemeente Schiedam
Onze missie Schiedam staat voor een sterk, aantrekkelijk en toekomstbe-
Focusonderwerpen
Strategische gebiedsontwikkelingen
stendig economisch vestigingsklimaat, als voorwaarde voor
• Dienstverlening en partnerschap
• Binnenstad
brede welvaart in stad en regio.
• Innovatie en innovatief vestigingsklimaat
• SchieDistrict
• Samenwerken en netwerken
• Havens
• Circulaire economie
• Nieuw-Mathenesse
Onze visie De komende jaren ontwikkelt en versterkt Schiedam het
• Onderwijs en arbeidsmarkt
economisch vestigingsklimaat door in te zetten op de thema’s
• Vrijetijdseconomie
‘maken en beleven’. Maken refereert daarbij aan de sterke en innovatieve maakindustrie met een deels ambachtelijke oorsprong en beleven aan de historisch unieke eigenschappen
We zetten op bovenstaande punten extra in om de lokale en regionale economi-
van de stad.
sche ontwikkeling te stimuleren. De focusonderwerpen hebben een integraal
Doelgroepen
karakter en komen overeen met factoren die de stedelijke economie stimuleren (PBL-factoren) en die vanuit de Schiedamse contextanalyse kansrijk bleken of
Voor ondernemers streven wij naar een optimaal vestigings-
extra aandacht behoeven. Ze beschrijven deelambities en kaders voor uitvoering.
klimaat, waarin zij naar wens en toekomstbestendig kunnen
Dat geldt ook voor de strategische gebiedsontwikkelingen. De algemene ruim-
ondernemen, investeren en groeien. Voor bewoners streven
telijke uitgangspunten voor onze werklocaties tenslotte, moeten ervoor zorgen
wij naar voldoende passende en toekomstgerichte werkgele-
dat de werklocaties uitstekend kunnen functioneren en optimale voorzieningen
genheid in stad en regio en een optimaal voorzieningenniveau.
aan het bedrijfsleven bieden. De inzet op ruimtelijke componenten is randvoor-
Bezoekers willen wij een optimale beleving van Schiedam
waardelijk voor economische ontwikkeling. De focusonderwerpen krijgen uiting
kunnen bieden met bijpassende voorzieningen.
in de ruimtelijke werklocaties en sturen de gemeentelijke inzet ook vanuit ander
Focus bij inzet Voor het succesvol vertalen van de koers richting uitvoering
beleid, bijvoorbeeld op het gebied van wonen en mobiliteit. Gezamenlijk zorgen ruimtelijke en thematische ontwikkelingen voor een optimaal lokaal en regionaal vestigingsklimaat.
is focus aangebracht, vertaald in zes focusonderwerpen en de ruimtelijke strategie werklocaties. Die bevat algemene
Hoewel flexibel en wendbaar, bepalen deze focusonderwerpen en strategische
uitgangspunten voor optimale werklocaties vier specifieke
gebiedsontwikkelingen bij de start van deze visie onze voornaamste doelstellin-
gebiedsontwikkelingen.
gen. Zo werken we verder met vernieuwde kaders.
1
Economische visie | Gemeente Schiedam
8
9
Economische visie | Gemeente Schiedam
1 Visie op een sterk vestigingsklimaat Voor u ligt de Economische visie van de gemeente Schiedam. Deze visie beschrijft de gemeentelijke koers ten aanzien van de economische ontwikkeling en het werken en ondernemen in de stad voor de komende vijf jaar, met een doorkijk naar 2031 (tien jaar). Deze visie vernieuwd die van de Kadernota Economie ‘Ruimte voor ondernemen’ uit 2016 en is tevens een bouwsteen voor de Omgevingswet.
1.1 Leeswijzer In hoofdstuk 1 schetsen we kort de aanleiding voor deze vernieuwde visie, die vooral ligt in een snel veranderende context, en de rol van de gemeente en het bedrijfsleven bij het versterken van het lokale en regionale vestigingsklimaat. We introduceren daarbij het model van het Planbureau voor de Leefomgeving die naast de Staat van de Stad, waardering van het bedrijfsleven en huidige beleidseffecten als basis is gebruikt voor het krijgen van inzicht in de context van het beleid en kansen voor Schiedam. Ofwel, de basis voor onze beleidskeuzes. In hoofdstuk 2 formuleren wij onze missie, visie en ambitie. Vervolgens introduceren we in hoofdstuk 3 bouwstenen voor uitvoering aan de hand van focusonderwerpen en in hoofdstuk 4 de ruimtelijke kaders voor ontwikkeling. In hoofdstuk 5 sluiten we af met de beschrijving van de aanpak, waarbij onder meer aandacht uitgaat naar monitoring van onze inspanningen. Bijlagen geven enig achtergrondinformatie en bronvermelding.
Disclaimer Omgevingswet
nog onduidelijk. Ook het verdere verloop van de crisis is nog niet duidelijk. Covid-19
Deze Economische visie sorteert voor op de landelijke invoering van de nieuwe Omgevings-
blijft vragen om een slimme en vooral ook flexibele programmering ten aanzien van
wet In deze visie zijn kansen en ontwikkelrichtingen aangegeven, die specifiek betrekking
economische ontwikkeling en herstel. Met een bewuste en brede focus op herstel en
hebben op de Schiedamse economie. Bij de uiteindelijke ruimtelijke keuzes en de uitwer-
investering kunnen de gemeente en het Schiedamse bedrijfsleven in positieve zin
king hiervan wordt een integrale afweging gemaakt tussen verschillende belangen, waar
invloed uitoefenen op de veerkracht van eenieder om deze (sociaal)maatschappelijke en
onder mobiliteit, duurzaamheid en wonen.
economische gezondheidscrisis het hoofd te bieden. Zo bouwen we gezamenlijk verder aan de kwaliteit en aantrekkingskracht van Schiedam, zonder de hoofdlijn van deze
Covid-19 Deze Economische visie is opgesteld tijdens de Covid-19 crisis. De definitieve gevolgen hiervan voor de lokale, regionale en landelijke economie zijn op het moment van schrijven
visie te verliezen.
10
Economische visie | Gemeente Schiedam
1.2 Aanleiding en werkwijze
De gemeente kan via beleidskeuzes de lokale economische ontwikkeling sturen en stimuleren. We noemen dat het schep-
We stellen deze Economische visie voor, omdat de huidi-
pen van randvoorwaarden voor ontwikkeling en het bieden
ge economische context, trends en ontwikkelingen hierom
van een wenkend perspectief.
vragen. Het is voor een groot deel een actualisatie van beleid; we beginnen niet vanaf nul maar bouwen voort op ingezette
Bezien vanuit de toegevoegde waarde voor economische ont-
ontwikkelingen en het beleid vanuit de Kadernota Economie
wikkeling worden aan de overheid andere eisen gesteld dan
2016. Dit beleid was al ambitieus gebaseerd op ‘de nieuwe
voorheen. Onze rol is voor een belangrijk deel voorwaardelijk
economie’, waar onder andere technologische ontwikkelingen
voor economische ontwikkeling en daarmee van doorslagge-
en digitalisering versnelden. We volgen hiermee een consis-
vend belang voor een duurzame, stedelijke ontwikkeling. Het
tente beleidskoers, die ons voor langere tijd in staat stelt mee
gaat dan onder meer om het stimuleren van samenwerking
te bewegen met markt en samenleving. We vernieuwen en
tussen en met kennisinstellingen en het bedrijfsleven, de
verschuiven accenten daar waar de huidige context daarom
kwaliteit van de lokale infrastructuur, het bieden van ruimte
vraagt.
voor ondernemen, de kwaliteit van het woon- en leefklimaat, de energietransitie en klimaatbeleid, een levendig aanbod
1.2.1 Rollen in stedelijk economische ontwikkeling
van horeca en cultuur, het niveau van dienstverlening aan ondernemers en de exposure van Schiedam in de regio. Zij is
Rol van de gemeente
daarbij initiërend, coördinerend en faciliterend.
De rol van de gemeente bij de actualisatie van beleid ligt in de eerste plaats in het aansluiten bij zowel lokale en regionale
Rol van het bedrijfsleven en de samenleving
ontwikkelingen (zoals vervagende gemeentegrenzen en toe-
Doelgericht en vraag gestuurd werken vormt ons uitgangs-
nemende ruimtedruk) als nationale en mondiale trends (zoals
punt. Voor het op- en bijstellen van economisch beleid (inclu-
circulariteit en robotisering). Gemeentelijk economisch beleid
sief uitvoeringsprogramma’s) maken we gebruik van een breed
volgt in de basis deze factoren. Ondernemers, maatschappelij-
pallet aan bronnen en input vanuit participatie. Dit betreft
ke organisaties, bewoners en bezoekers geven elk vanuit hun
data-analyse (zoals Staat van de Stad), monitoring (zoals de
eigen rol en betekenis invulling aan de stedelijke economie.
Ondernemersmonitor), deskresearch (zoals cross-studies naar
11
Economische visie | Gemeente Schiedam
ander stedelijk beleid) en onafhankelijk onderzoek en advies
het menselijk kapitaal, de woon- en leefomgeving en de infra-
in opdracht (zoals naar doelgroepen bij evenementen). Uitge-
structuur. Evenzo richt het zich zowel op de regionale con-
voerde onderzoeken voor deelonderwerpen zoals voor gebieds-
currentiekracht voor vestiging en investering, als ook op een
ontwikkelingen en nationale en regionale toekomstschetsen
lokaal ecosysteem van wonen tot werken en van mobiliteit tot
(zoals de Roadmap Next Economy, het Klimaatakkoord en de
duurzaamheid. Idealiter is er dan ook grotendeels een overlap
UN GlobalGoals) horen daar vanzelfsprekend bij.
tussen ’regiobeleid’ en lokaal beleid.
Het betrekken van Schiedammers en samenwerking met het bedrijfsleven zorgen ervoor dat beleid effectief aansluit bij
1.2.3 Economisch beleid = beleid op breed ecosysteem
actuele behoeften. Deze samenwerking vindt op verschillende
Groei van de lokale economie, die positieve impact heeft op
manieren plaats. Vanuit bestaande duurzame dialoog, zoals in
zowel bewoners, ondernemers als bezoekers van Schiedam en
relatie met accountmanagers en netwerken, en specifiek om
tegelijk de regio versterkt: dat is ons uitgangspunt. Immers,
een (voorgenomen) beleidskoers te toetsen of monitoren, zoals
benaderen we de lokale economie als een ecosysteem, dan
met een specifieke kennissessie over ondernemersdiensten.
moeten we nadrukkelijk verder kijken dan de eigen stadsgren-
Bijlage 9: Bronnenlijst toont een volledig overzicht van ge-
zen. Er is sprake van een ‘regio-economie’ en regionale samen-
bruikte bronnen (inclusief participatie).
werking is daarbij essentieel.
1.2.2 Lokaal beleid = regiobeleid
Breed beleid of de inzet op een totaal ecosysteem vormt ook
De gemeentelijke rol in economisch beleid moet worden
de basis voor de Omgevingswet en de bijbehorende Agenda
bezien in een brede context. Door vervagende grenzen en de
van Schiedam 2030. Want voor een vitale en toekomstbesten-
innovatiebehoefte van de nieuwe economie, overstijgt beleid
dige ontwikkeling van de stad, moet Schiedam zich als geheel
vaker gemeentegrenzen en heeft het betrekking op de eco-
krachtig ontwikkelen op weg naar brede welvaart. Het beleid
nomische ontwikkeling van een gehele regio. In dit beleid
dat voortvloeit uit deze Economische visie is daarom afge-
worden regionale en nationale agenda’s op elkaar afgestemd
stemd op zowel de agenda’s van verschillende interne beleids-
en zo versterken deze elkaar. De inhoud richt zich niet alleen
domeinen als ook op nationale en regionale agenda’s.
op het versterken van de economische structuur, maar ook op
12
Economische visie | Gemeente Schiedam
1.2.4 PBL-model als methodiek In de recente studie ‘Stedelijke regio’s als motoren van economische groei’ van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) worden acht factoren genoemd die van belang zijn voor een vitaal economisch ecosysteem en regionale economische
Nationale economie
groei. Wij gebruiken het model als één van de bronnen voor de
Ondernemerschap
actualisatie van de economische visie. Het model bestaat uit:
Menselijk kapitaal
Clusters
1. Clusters (van samenwerkende en aan elkaar gerelateerde bedrijven); 2. Ondernemerschap (nieuwe bedrijven, snelgroeiende bedrijven (scale-ups) en nieuwe activiteiten van bestaande bedrijven); Bestuur & toezicht
3. Menselijk kapitaal (een goed gekwalificeerde, opgeleide en vaardige beroepsbevolking);
Stedelijke economie
Kennisinfrastructuur
4. Kennisinfrastructuur (de kwaliteit van publieke en private onderzoeks- en onderwijsinstellingen); 5. Fysieke infrastructuur (de bereikbaarheid en connectiviteit via weg, spoor, lucht en water);
Fysieke infastructuur
Financiering
6. Financiering (met name van economische structuurversterking en risicovolle innovaties, venture capital); 7. Leefwoonklimaat (voorzieningen die bijdragen aan een
Leefklimaat
aantrekkelijk woon-, werk- en interactiemilieu); 8. Governance (de kwaliteit van bestuur en effectiviteit van samenwerking tussen bestuurslagen).
PBL-model
Economische visie | Gemeente Schiedam
1.3 Input voor actualisatie van beleid Bij het opstellen van deze actualisatie is de context (of ‘foto’) van de (sociaal-)economische status van Schiedam en regio sturend. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om economische trends en ontwikkelingen, maar ook om statische gegevens als bestaande gebiedsprofielen. De volgende bronnen zijn gebruikt om de huidige stand van zaken in beeld te brengen, genoemden bijlagen geven een samenvatting van de bron: 1. Staat van de Stad (bijlage 3) 2. Huidige beleidsinzet (bijlage 4) 3. Waardering lokaal vestigingsklimaat (bijlage 5) 4. Foto economische trends en ontwikkelingen (bijlage 6)
13
14
Economische visie | Gemeente Schiedam
1
Staat van de Stad
2
Met de Staat van de Stad meet het Kenniscentrum
Huidige beleidsinzet (Kadernota economie 2016)
jaarlijks de lokale demografische gegevens en lokale
Ontwikkelingen die in gang gezet zijn vanuit uitvoe-
en regionale trendontwikkelingen. Gegevens over de
ringsprogramma’s binnen de kaders van de kadernota
beroepsbevolking, bedrijvigheid en arbeidsplaatsen
economie 2016, vormen een belangrijk onderdeel
geven inzicht in de kansen voor lokale economische
van de huidige context waarbinnen we beleid maken.
ontwikkeling. Opleidingsniveau en bedrijvenmutaties
Ruimtelijke ontwikkelingen hebben daarbij een langere
kunnen daarbij een indicatie zijn voor het type be-
tijdlijn nodig om gerealiseerd te worden en effect te
drijven waarvoor het Schiedamse vestigingsklimaat
sorteren. Ook bij niet-ruimtelijke opgaven kan het even
gunstig is. Daarnaast voert het Kenniscentrum een
duren voor effecten van beleid zichtbaar worden, zoals
benchmark uit, waarmee unieke eigenschappen van
bij de complexe opgave om onderwijs en arbeidsmarkt
Schiedam, Schiedammers en haar positie ten opzichte
beter op elkaar te laten aansluiten.
van vergelijkbare steden in kaart te worden gebracht.
Uit de benchmark komt het beeld naar voren van Schiedam
De huidige beleidsinzet bestaat uit vijf thematische opgaven en vier strategische gebiedsontwikkelingen
als middenmoter. Op diverse fronten scoort Schiedam echter
(onderstaand samenvattend):
onder het gemiddelde van ‘soortgelijke’ steden: een iets lager inkomen, iets meer praktisch opgeleiden en een iets hogere
THEMATISCHE OPGAVEN
STRATEGISCHE GEBIEDSONTWIKKELINGEN
werkloosheid. Dit beeld past bij Schiedam als ‘regio-wijk’ in de
1
1
Binnenstad
Zuidelijke Randstad.
2 Verbeteren van de aansluiting vraag en aanbod
2
SchieDistrict
Professionele samenwerking en goed gastheerschap onderwijs/arbeidsmarkt
3
Havens
3
Stimuleren van innovatie en een innovatief klimaat
4
Nieuw-Mathenesse
4
Samenwerken in coalities
5
Regionale samenwerking
15
Economische visie | Gemeente Schiedam
3
4
Waardering lokaal vestigingsklimaat (Ondernemersmonitor+)
Foto economische trends en ontwikkelingen
De gemeente heeft de ambitie om beleid en uitvoe-
Aan de hand van de eerder genoemde factoren van het
ring dichter bij inwoners en ondernemers te brengen.
PBL-model zijn de diverse voor Schiedam relevante
Met de Ondernemersmonitor peilen we tweejaarlijks
trends en ontwikkelingen en kansrijke factoren voor
de ervaring en tevredenheid van ondernemers in de
economische ontwikkeling in kaart gebracht. In
stad aan de hand van negen vestigingsfactoren. Deze
bijlage 6: Analysekaarten trends en ontwikkelingen is
scores geven inzicht en richting voor prioritering
deze foto in de vorm van denkkaarten (uitwerking door
in beleid en uitvoering. Voor deze visie zijn aan de
de Argumentenfabriek) opgenomen.
Ondernemersmonitor aanvullende vragen toegevoegd, waaronder toekomstverwachting en maatschappelijk verantwoord ondernemen.
1
Bereikbaarheid
2
Nabijheid onder- en toeleveranciers
3
Woonklimaat
4
Beschikbaarheid gekwalificeerd personeel
6
Parkeergelegenheid
7
Gemeentelijke dienstverlening
8
Regeldruk
9
Handhaving
5
Openbare ruimte
16
Economische visie | Gemeente Schiedam
Samenvatting Schiedams bedrijfsleven
Schiedam heeft een sterke economische positie door de ligging in de vitale MRDH
Schiedam heeft een sterke economische positie door de aanwezigheid van sterke clusters
Delen van het Schiedamse bedrijfsleven zijn goed aangesloten bij de huidige transitie van digitalisering en circulariteit
Schiedam kent een goed economisch kennisnetwerk
Schiedam is uitstekend en op vele manieren bereikbaar
In het economische DNA van Schiedam zit een robuuste en innovatieve maakindustrie en ambachtelijkheid in een historische omgeving
De gebiedsontwikkeling van de Schiedamse havens, de binnenstad, Nieuw-Mathenesse en het SchieDistrict zijn belangrijke hefbomen voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de stad
17
Economische visie | Gemeente Schiedam
Clusters
Maritiem/offshore en mechatronica Schiedam is sterk in innovatieve maakindustrie en mechatronica (een combinatie van technische disciplines als elektrotechniek, (fijn-)mechanica en ICT), en huisvest diverse bedrijven in de topsector HTSM (high tech systemen en materialen). In het havengebied bevindt zich een maritiem en offshorecluster met vestigingen van internationaal opererende bedrijven zoals Huisman Equipment, Damen Shipyards, Mammoet, ERS Saipem en HSM. Naast deze stuwende bedrijven zijn in het havengebied, maar ook op de andere bedrijventerreinen diverse aan deze sector ondersteunende en innoverende bedrijven gevestigd. Naast de directe toegang tot en ligging aan het water zijn ook de nabijheid van (binnen)stedelijk gebied, goede infrastructuur en de regionale beschikbaarheid van technisch personeel belangrijke vestigingsfactoren voor deze bedrijven.
Gedistilleerd cluster
Zorgcluster
Het gedistilleerd cluster bestaat uit distilleerderijen en branderijen, toeristische trekpleisters zoals het Jenevermuseum, historische industriegebouwen (molens, branderijen, mouterijen, etc) en het vak van brander. Deze zijn sterk gekoppeld aan de jenevergeschieden en de locatie Schiedam. Vestiging in de stad biedt bedrijven uit het cluster een waardevolle toevoeging aan hun merk. Tegelijkertijd geeft hun aanwezigheid extra waarde aan het merk ‘Schiedam’. Het gedistilleerd cluster heeft een duurzame waarde voor de toeristische sector én het bedrijfsleven: het kent een wereldwijd afzetgebied en een sterke lokale binding met Schiedam.
Met het Vlietland ziekenhuis, lokaal verzorgende medische en zorgbedrijven en een aantal medische innovatieve maakbedrijven, heeft Schiedam ook een omvangrijk zorgcluster. Deze partijen hebben een sterk lokale en regionale focus en zijn in die zin sterk verbonden met Schiedam. Het zorgcluster heeft een directe link naar innovatieve technologie.
2
Economische visie | Gemeente Schiedam
18
19
Economische visie | Gemeente Schiedam
2 Missie, visie en ambitie 2.1 Missie Schiedam staat voor een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig economisch vestigingsklimaat, als voorwaarde voor brede welvaart in stad en regio.
Een sterke en toekomstbestendige economische ontwikke-
Het economisch beleid maakt integraal onderdeel uit van de
ling is een voorwaarde voor belangrijke aspecten van brede
ontwikkelingen in de stad op gebieden als wonen, onderwijs,
welvaart: meer kans op sociaaleconomische stijging door een
groen en mobiliteit. De uitdaging is om de juiste ‘beleidsmix’
hoge aantrekkings- en concurrentiekracht van stad en be-
te vinden in relatie tot regionale, gemeenschappelijke doelen
drijfsleven.
en aan te sluiten bij lokale bestaande structuren, ruimtelijk én maatschappelijk. Vestigingsfactoren voor het bedrijfsleven
Om een sterke en toekomstbestendige economie te ontwikke-
worden als belangrijke pijlers van inzet aangehouden.
len, is een duurzaam aantrekkelijk vestigingsklimaat nodig.
In welke rol men Schiedam ook ervaart, de stad is het waard
Een klimaat, waarin het collectief van bewoners, ondernemers
om voor langere tijd en op verschillende vlakken in te investe-
en overheid zorgt voor daadwerkelijk economisch succes.
ren: in ieder opzicht een aantrekkelijke stad.
20
Economische visie | Gemeente Schiedam
2.2 Visie De komende jaren gaan we voor het ontwikkelen en versterken van het economisch vestigingsklimaat door in te zetten op de speerpunten Maken en Beleven.
Want: met een focus op ‘maken en beleven’ kiest Schiedam
text van Schiedam en de economische trends en ontwikkelin-
koers op weg naar haar hoofddoel: een sterk, aantrekkelijk en
gen, dan geven deze richting aan onze beleidskaders en onze
toekomstbestendig vestigingsklimaat. Maken refereert daar-
inzet voor de komende jaren.
bij aan de sterke en innovatieve maakindustrie met een deels ambachtelijke oorsprong, beleven aan de historisch unieke
Schiedam kiest voor een focus van haar inzet op die punten,
eigenschappen van de stad.
waarmee we ons op het vlak van economische ontwikkeling regionaal, nationaal en wereldwijd op korte en langere termijn
Omdat: in het PBL-model van Planbureau voor de Leefomge-
kunnen onderscheiden van andere gemeenten. We benutten
ving, worden acht factoren van beleid benoemd die het ont-
de unieke eigenschappen, verbinden aanwezige sterktes en
wikkelen van een krachtig, economisch ecosysteem en lokale
vernieuwen in lijn met de ‘nieuwe economie’.
en regionale economische groei kunnen beïnvloeden. Leggen
De twee speerpunten voor de doorontwikkeling van de Schie-
we deze factoren langs de lijn van de brede, economische con-
damse economie zijn: Maken en Beleven.
21
Economische visie | Gemeente Schiedam
MAKEN
BELEVEN
Schiedam als stad met een lange geschiedenis én toekomst
Schiedam als aantrekkelijke stad om te ervaren en waar altijd wat
in de innovatieve maakindustrie en ambachtelijke bedrijvig-
te beleven valt; met een stedelijke economie gericht op beleving,
heid; een werk- en maakstad waar hoogwaardige, innovatieve
waar economische activiteiten zelf beleefbaar zijn, en waar met
en/of ambachtelijke producten worden bedacht én gemaakt,
een historische binnenstad vol bijzondere horeca en speciaalza-
met de clusters maritiem/ offshore, mechatronica en de dis-
ken, het Dutch Distillers District (zien maken, ruiken, proeven)
tillateurs als stuwende en toonaangevende bedrijfssectoren.
en de alom aanwezige maakbedrijvigheid (van winkelstraat tot bedrijventerrein) als belangrijkste troeven en ‘unique selling points’, de zintuigen worden geprikkeld.
SCHIEDAM, MAAK HET MEE!
22
Economische visie | Gemeente Schiedam
Schiedam als innovatieve maakstad
>
Schiedam heeft op het vlak van maritiem, gedistilleerd en mechatronica hoogwaardige kennis en partijen in huis.
>
Schiedam kan als innovatieve maakstad een aanjager zijn voor andere sectoren, zoals toerisme en zorg.
>
Onderdeel van de innovatieve maakindustrie zijn ‘stuwende bedrijven’, die op hun beurt andere bedrijven aantrekken.
>
De innovatieve maakindustrie past goed bij (de historie van) Schiedam, als stad van het gespecialiseerde en technische ambacht.
>
De innovatieve maakindustrie past goed bij de demografie van Schiedam (veel mbo-technisch opgeleide arbeidskrachten, relatief weinig vergrijzing) .
>
De innovatieve maakindustrie past goed bij de ligging van Schiedam: in het hart van de MRDH en omringd door kenniscentra en bedrijvigheid (op de kennis-as Leiden – Den Haag – Delft Rotterdam) .
23
Economische visie | Gemeente Schiedam
Beleving van Schiedam >
Uniek DNA in de regio en zelfs ver daarbuiten.
>
Het havengebied heeft potentieel voor bezoekers (zien maken)
>
Groei van bezoekers en toeristen: Schiedam trekt de laatste jaren steeds meer bezoekers aan.
>
Het gedistilleerd cluster heeft zowel vanuit historisch oogpunt als ook vanuit bestaande kenmerken een unieke waarde en groeipotentieel voor bedrijfsleven en bezoekers.
>
Schiedam als interessante, historische trekpleister levert Schiedamse ondernemers meer omzet en bekendheid op (met name horeca, cultuur en detailhandel).
>
De historische binnenstad heeft grote waarde en potentie voor een sterk, aantrekkelijk woonleefklimaat.
>
Schiedam heeft toeristisch potentieel op het gebied van techniek, bijvoorbeeld met een mechatronica museum.
>
Het bestaande monumentale en culturele aanbod (waaronder theater en musea) biedt groeikansen.
24
Economische visie | Gemeente Schiedam
2.3 Ambitie De ambitie ten aanzien van een sterke en toekomstbestendige economische ontwikkeling richt zich op drie doelgroepen: ondernemers, bewoners en bezoekers van Schiedam.
Ondernemers
Doel: een optimaal vestigingsklimaat om toekomstbestendig te kunnen ondernemen, investeren en groeien.
Het is onze ambitie om met het economisch beleid het be-
voelen en zorgt voor bereidheid om zich langdurig in de stad
drijfsleven (zowel stuwende als verzorgende bedrijvigheid)
te vestigen en te investeren. De sterke clusters willen we laten
ruimte te bieden om te kunnen ondernemen en te groeien:
groeien, waarbij we nadrukkelijk kansen zien voor Schiedam
kwantitatief in de zin van aantallen en groeicijfers én kwa-
als innovatieve maakstad met een hoge beleefwaarde. We
litatief in de zin van waardering en niveau van werklocaties
koesteren de unieke eigenschappen van Schiedam, met haar
(aanwezige faciliteiten, veiligheid, uitstraling, etc.).
jenevercultuur en historische binnenstad. De kansen om deze karakteristieke kenmerken verder uit te breiden, willen we op-
We zetten daartoe in op een in brede zin aantrekkelijk vesti-
timaal benutten. Daarbij willen we het economisch perspectief
gingsklimaat, dat ondernemers aantrekt, hen zich thuis laat
en het kunnen beleven hiervan, verder ontwikkelen.
25
Economische visie | Gemeente Schiedam
Bewoners
Doel: voldoende passende en toekomstgerichte werkgelegenheid voor stad en regio en een optimaal voorzieningenniveau.
Het is onze ambitie om bewoners hoogwaardige en aantrek-
woningaanbod en goede scholen. Het economisch beleid moet
kelijke voorzieningen te bieden. Het gaat dan om een breed
bijdragen aan een gevoel van trots op de eigen stad, die bruist
aanbod aan werkgelegenheid in kansrijke sectoren in de eigen
van de kansen en activiteiten en een uitgebreid aanbod kent
stad of regio, een rijk scala aan winkels, horeca en leisure
aan sfeer en beleving.
voorzieningen en bijpassende evenementen, een aantrekkelijk
Bezoekers
Doel: optimale beleving van Schiedam en optimale voorzieningen.
Het is onze ambitie om met het economisch beleid Schiedam
dam. Het enthousiasme van bezoekers (ook eigen bewoners)
met haar ‘unique selling points’ (USP’s) in brede zin aan-
en hun ervaringen moeten motiveren om terug te komen en
trekkelijk te maken voor (herhalend) bezoek. Schiedam biedt
de positie van de stad te verbeteren door bijzondere, positieve
talloze, soms zelfs unieke mogelijkheden die beleefd (zou-
verhalen. Een goede bereikbaarheid en een breed en aantrek-
den) kunnen worden. Wij stimuleren dit met een inzet op het
kelijk aanbod aan activiteiten dat inspeelt op de beleefbehoefte
beleven van Schiedam. Het economisch beleid moet ervoor
en unieke eigenschappen van Schiedam, spelen hierbij een
zorgen dat gemeente en ondernemers gezamenlijk inzetten op
cruciale rol.
het kunnen beleven van de unieke eigenschappen van Schie-
3
Economische visie | Gemeente Schiedam
26
Economische visie | Gemeente Schiedam
3 Strategie: van koers naar kaders Schiedam staat voor een sterk, aantrekkeOm ambities waar te maken, zijn vanuit de contextanalyse in lijk en toekomstbestendig economisch ves- hoofdstuk 1 (input voor actualisatie van beleid) aandachtspunten en kansen in kaart gebracht. De (innovatieve en tigingsklimaat, als voorwaarde voor brede ambachtelijke) maakindustrie en de (potentiële) beleefwaarde welvaart in stad en regio. Daartoe zetten van Schiedam komen als meest kansrijk naar voren en kleuwe in op veerkracht en bestaande sterktes ren koers. ‘Maken en beleven’ zijn sleutelbegrippen, ook voor uitvoering. van de stad. Maken en beleven staan in de koers centraal. Voor ondernemers streven wij naar een optimaal vestigingsklimaat, 3.1 Ontwikkelfactoren voor Schiedamse waarin zij naar wens en toekomstbestendig economie kunnen ondernemen, investeren en groeien. Voor het succesvol vertalen van de visie en koers naar kaders Voor bewoners streven wij naar voldoende voor uitvoering is focus aangebracht. Wij hebben focusonderpassende en toekomstgerichte werkgelewerpen (hoofdstuk 3) en gebiedsontwikkelingen (hoofdstuk 4) genheid in stad en regio en een optimaal aangeduid als primaire factoren om de economische groei te stimuleren. De ontwikkelfactoren komen grotendeels overeen voorzieningenniveau.
Bezoekers willen wij met ingezette opgaven vanuit de economische kadernota van een optimale beleving van Schiedam kun2016. Vernieuwing vindt plaats door extra nadruk te leggen nen bieden met bijpassende voorzieningen. en kaders op te nemen voor duurzaamheid en circulariteit en In het vorige hoofdstuk hebben wij deze vrijetijdseconomie (waaronder toerisme en horeca) en beschrijving van ruimtelijke uitgangspunten. missie, visie en ambitie onderbouwd.
27
28
Economische visie | Gemeente Schiedam
De ontwikkelfactoren waar we op inzetten hebben een inte-
3.2 Focusonderwerpen
graal karakter en komen overeen met factoren die de stedelijke economie stimuleren (PBL-factoren) en die vanuit de
De focusonderwerpen beschrijven deelambities en kaders voor
Schiedamse contextanalyse kansrijk bleken of extra aandacht
uitvoering. Concreet zijn de focusonderwerpen bij deze Econo-
behoeven. Hoewel deze factoren niet vaststaand zijn, bepalen
mische visie de volgende:
zij bij de start van deze visie nadrukkelijk onze voornaamste doelstellingen. Al naar gelang ontwikkelingen in de markt of andere omstandigheden kan wijziging of bijsturing
1
Dienstverlening en partnerschap
2
Innovatie en innovatief vestigingsklimaat
3
Samenwerken en netwerken
4
Circulaire economie
5
Onderwijs en arbeidsmarkt
plaatsvinden. De ruimtelijke component - in hoofdstuk 4 uiteen gezet, vertaald in vier gebiedsontwikkelingen en algemene uitgangspunten voor ‘ruimte voor ondernemen’ – is randvoorwaardelijk voor de gehele economische ontwikkeling. De focusonderwerpen landen in ruimtelijke werklocaties. Met een gedeelde inzet zorgen ruimtelijke en thematische ontwikkelingen voor een optimaal lokaal en regionaal vestigingsklimaat.
6 Vrijetijdseconomie
29
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.1 Dienstverlening en partnerschap
doelgericht), duidelijk (inzichtelijk en gericht op uiteenlopende doelgroepen) en proactief (in houding, toetsend en met het aanbieden en ontwikkelen van producten en diensten).
Ambitie: we werken aan het versterken van het vestigingsklimaat van Schiedam, door professionalisering
We werken aan:
van onze dienstverlening en onze rol als samenwer-
Vanuit het focusonderwerp dienstverlening en partnerschap
kingspartner en door ondersteuning van marktinitiatie-
werken wij aan de volgende doelstellingen om te komen tot
ven die hieraan bijdragen.
een sterk vestigingsklimaat: a. Onderzoek: toetsen (zoals de Ondernemersmonitor) en
Want: De nieuwe economie vraagt om meer ruimte van de
klantonderzoeken om zo optimaal mogelijk invulling te
overheid voor ondernemen: fysieke ruimte om te groeien, maar
geven aan het vraag gestuurd werken;
ook ruimte om te experimenteren en andere samenwerkingen aan te gaan.
b. Kennisdelen: beschikbaar stellen van data analyse en open data sources om het datagericht en daarmee doelge-
Omdat: Digitalisering speelt een steeds belangrijker rol, in de
richt werken te optimaliseren;
zin van het vergroten van digitale kennis, het verbeteren van de digitale toegankelijkheid van onze voorzieningen en het
c. Accountmanagement: breed ontwikkelen van accountma-
bieden van open data sources voor doelgericht werken, ook in
nagement, in kennis, relatiebeheer en samenwerkingsvor-
relatie tot beleidssturing.
men (online en offline), om zo gedeelde opgaven beter en sneller te realiseren;
Dus: Wij willen het bedrijfsleven hierin faciliteren met moderne, vraaggerichte producten en diensten.
d. Producten en diensten: verbeteren van dienstverlening aan het bedrijfsleven, door middel van producten, diensten
Hoe: Voor onze dienstverlening aan het bedrijfsleven houden
en projecten die bijdragen aan de ‘basis op orde’, digitali-
wij vijf uitgangspunten aan; samen (hoe we aanpakken), snel
sering, kennis en onderzoek en het versterken van ‘doelge-
(in communicatie en processen), passend (vraag gestuurd en
richt’ (ofwel data gedreven) en ‘vraag gestuurd’ werken. We
30
Economische visie | Gemeente Schiedam
streven hierbij naar een juiste balans tussen maatwerk en standaardisatie en het stroomlijnen van interne processen. e. Partnerschap en samenwerking: faciliteren van ideeën vanuit de stad als partner van het Schiedamse bedrijfsleven en aansluiten bij landelijke of regionale initiatieven.
Uitgangspunten bij beleid:
WEETJES
• Dienstverlening gaat om ‘samen, snel, passend, duidelijk
Uitvoeringsvoorbeelden:
en proactief’; •
Dienstverlening biedt ruimte voor ondernemen;
• Professioneel partnerschap is noodzakelijk om effectief te kunnen samenwerken aan gemeenschappelijke doelen in stad en regio;
intaketool Nieuwe Ondernemers, landingspagina OndernemendSchiedam. nl, concept Dutch Distillers
f. Profilering vestigingsklimaat: het actief versterken van
District, vouchersystemen
het profiel van het Schiedamse vestigingsklimaat (sterk,
voor covid-19 herstel, expat
aantrekkelijk en toekomstbestendig), het Schiedamse
service, ZomerOndernemer,
bedrijfsleven en haar clusters in de stad en daarbuiten.
online diensten
g. Helder afwegingskader voor vestiging en uitbreiding
Het focusonderwerp Dienst-
van bedrijve: door duidelijke vestigingsfactoren en -voor-
verlening en partnerschap
waarden, zodat het juiste bedrijf op de juiste plek kan
is nauw verweven met:
ondernemen.
programma Dienstverlening, Open Schiedam, communicatie en ICT en sluit aan op de actuele ontwikkelingen ten aanzien van digitalisering en de informatiesamenleving.
Economische visie | Gemeente Schiedam
31
32
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.2 Innovatie en innovatief klimaat stimuleren
Hoe: Innovaties ontstaan vooral door nieuwe en onverwachte combinaties van techniek, bedrijven en samenwerking. Het gaat dan om zowel kleinschalige vernieuwing alsook om grote
Ambitie: We werken aan het versterken van het lokale
bewegingen zoals digitalisering, de transitie naar circulariteit
en regionale vestigingsklimaat, door inzet op het
en nieuwe vormen van bedrijvigheid. Innovatie komt vooral
stimuleren van innovatie in de vorm van een sterk
voort uit open netwerken in onderlinge samenwerking.
aanbod van kennis, netwerken, menselijk kapitaal, investeringsbereidheid, beleidskeuzes en hoogwaardige
Voor de overheid is het inzetten op een vestigingsklimaat
werklocaties.
waar innovatie kan plaatsvinden van groot belang, zodat de markt daadwerkelijk kan inzetten op innovatie. Er komt dan waardevolle kennis en informatie beschikbaar over duurzame
Want: Innovatie geldt als dé bepalende factor in de nieuwe
groeikansen en concurrentiekracht, waarmee zowel stad als
economie. Thema’s als circulariteit, digitalisering, automatise-
ondernemers hun voordeel kunnen doen.
ring en de informatiesamenleving draaien om innovatie. Schiedam deelt haar opgave om innovatie binnen bedrijven en Omdat: Innovatie is een randvoorwaarde voor toekomstbe-
tussen bedrijven onderling te stimuleren met andere steden,
stendige, economische ontwikkeling. De maakindustrie heeft
de regio en de gehele provincie Zuid-Holland. Samenwerking
innovatie nodig om te kunnen blijven bestaan. En dit geldt
op gemeentelijk en regionaal niveau biedt het collectief kansen
evenzeer voor in de stad gevestigde multinationals in de inno-
en ruimte voor groei: om de economische kracht te versterken,
vatieve maakindustrie.
innovatie(s) concreet te maken, bedrijven duurzaam te verbinden en te laten groeien en inwoners duurzaam werkgelegen-
Dus: Voor Schiedam vormt deze innovatieve maakindustrie een belangrijk bedrijfscluster. Het levert werkgelegenheid en zet Schiedam op de kaart in de regio. Juist deze combinatie maakt het een krachtig uitgangspunt voor een sterke stedelijke economie.
heid te bieden in allerlei sectoren.
33
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan: Uitgangspunten bij beleid:
WEETJES
tienetwerken en investeren in samenwerking met partners
• Innovatie is een vereiste voor duurzame, economische
Uitvoeringsvoorbeelden:
van verschillend schaalniveau (binnen en buiten de stad);
ontwikkeling en daaraan gelieerde ontwikkelingen als
fysieke innovatieplekken
circulariteit;
Mechatronica Innovatie
a. Samenwerken en netwerken: actief faciliteren van innova-
b. Profilering vestigingsklimaat en stimulering: actief
• Innovatie is nodig om de concurrentiepositie van (bedrijven in) Schiedam, de regio en Nederland te borgen en te
uitdragen van onze gemeentelijke én regionale inzet op innovatie;
versterken; •
Samenwerking is cruciaal om innovatie te bevorderen.
Campus Schiedam, ONS-pand, Circulair Ambachts Centrum, deelname UpStream festival
c. Samenwerking: faciliteren en stimuleren van opkomende en kansrijke initiatieven en ruimte bieden voor nieuwe
Omsluit thema’s als:
vormen van samenwerking met stimuleringsregelingen;
digitalisering, automatisering, robotisering, circulari-
d. Fysiek ruimte bieden: bieden van ruimte voor innovaties door plekken en momenten voor ontmoeting te faciliteren; e. Pilots: bieden van ruimte voor experimenten en innovatieve pilots; f. Samenwerking: Stimuleren van innovatie door de koppeling van onderwijsinstellingen met de arbeidsmarkt op dit gebied te versterken; g. Kennisdelen: beschikbaar stellen van waardevolle kennis en informatie over duurzame groeikansen en concurrentiekracht aan het bedrijfsleven.
teit, energietransitie
34
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.3 Samenwerken en netwerken
kennis binnen lokale bedrijventerreinen – in combinatie met vernieuwingen door uitdagers van de gevestigde orde – is kansrijk voor innovatieve netwerken.
Ambitie: We werken aan het versterken van het vestigingsklimaat van Schiedam, door samen met
Vanuit de inhoud sluiten wij partnerschappen, om zo onze
onze lokale en regionale partners bij te dragen aan
inzet te versterken en de impact van ons beleid op de regio
een economisch sterke stad en regio. Wij zetten ons in
te vergroten. Dat kan met onze directe buurgemeenten Vlaar-
voor sterke clusters en samenwerkingsverbanden die
dingen en Rotterdam, maar ook met andere gemeenten en
innovatie bevorderen.
netwerkpartners met wie wij ambities delen. Gedeeld eigenaarschap en integrale samenwerking vormen daarbij de
Omsluit thema’s als:
voornaamste uitgangspunten. Het aansluiten bij regionaal en
Innovatie, werkgelegenheid,
Want: Waar innovatie een randvoorwaarde is voor een bloei-
provinciaal beleid maakt krachtig en is kansrijk, omdat zo een
maakindustrie, regionaal
ende nieuwe economie, is samenwerking een randvoorwaarde
sterke combinatie kan worden gemaakt van een lokale focus
beleid.
voor innovatie.
met daarbij passende regionale en provinciale programma’s.
Omdat: (Informele) uitwisseling van kennis en ideeën is nodig, ook tussen partijen die elkaar nog niet of slechts beperkt kennen. Dit vraagt om netwerken, op en tussen bedrijventerreinen en clusters, ofwel om een hoge organisatiegraad. Zo wordt uitwisseling van kennis en expertise mogelijk ten behoeve van nieuwe combinaties en innovaties. Die vergroten bovendien de diversiteit van de economische structuur. Hoe: De gemeente kan het kennisdelen bevorderen door netwerken, ontmoeting en samenwerking tussen bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen te faciliteren en stimuleren. Het bundelen en benutten van unieke eigenschappen en
35
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan: a. Stimuleren van de organisatiegraad door steun aan ondernemers- en winkeliersverenigingen en (informele)
Uitgangspunten bij beleid:
WEETJES
• Schiedam pakt de regie bij het ondersteunen van bedrij-
Uitvoeringsvoorbeelden:
ven in hun duurzame ontwikkeling;
netwerken;
• Economie en economisch beleid stoppen niet bij de stadsgrenzen. Wij zetten ons in voor de (economische) ontwik-
b. Samenwerken aan regionale ontwikkeling om zo internationaal concurrerend te worden, met een focus op innovatie in de transitie van het havengebied en de (maritieme) maakindustrie; c. Faciliteren van contact tussen bedrijven met belangrijke stakeholders in de regio, waaronder kennisinstellingen, voor regionale ontwikkeling; d. Aansluiten bij agenda’s van onze regionale partners
keling van zowel Schiedam als ook van de regio; • Een sterke regio is van belang voor onze (internationale) concurrentiepositie. • Schiedam bevat een aantal (duurzaam gevestigde) kans-
fysieke plekken voor ontmoeting en innovatie, zoals Schiedam Mechatronica Campus, subsidies aan winkeliers-/ondernemers-/ netwerkorganisaties,
rijke clusters, waarop wij met ons beleid aansluiten;
deelname aan samenwer-
• Ons beleid en de agenda’s en doelen van onze partners
kingsverbanden zoals de
versterken elkaar; •
Vanuit de inhoud zoeken wij de samenwerking op;
• In de partnerschappen die wij sluiten, gaan wij uit van gedeeld eigenaarschap en integrale samenwerking.
MRDH en het sluiten van partnerschappen om impact te vergroten.
(zoals MRDH) voor ontwikkeling van de economie én werkgelegenheid van stad, regio en provincie; e. Waarderen en faciliteren van bestaande, informele vormen van samenwerking, ofwel door bedrijven en andere stakeholders zelf opgezette samenwerkingsvormen en
Partners: Schiedam werkt onder meer samen met: MRDH, PZH, Economic Board
netwerken);
Zuid-Holland, Holland Instrumentenation, InnovationQuarter, Riverboard
36
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.4 Circulaire economie
economische ontwikkeling ondenkbaar. De overgang naar een circulaire economie is wenselijk én noodzakelijk om de economische positie van Schiedam in de regio te versterken en te
Ambitie: We werken aan het versterken van het
bestendigen, met het oog op de toekomst en om een aantrek-
vestigingsklimaat van Schiedam, door het actief toe-
kelijk en toonaangevend ondernemers-en vestigingsklimaat te
werken naar een circulaire economie met innovatieve
kunnen (blijven) bieden.
en circulaire bedrijventerreinen, waar afval dient als grondstof, waar een levendige deeleconomie bestaat en
Dus: Duurzaamheid en circulariteit bieden uitdagingen, maar
kringlopen gesloten zijn. Wij dragen deze ambitie ook
zeker ook kansen voor overheid, bedrijfsleven en samenleving.
actief uit in de regio en op bedrijventerreinen.
Het zijn belangrijke ingrediënten voor de toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen in de stad. Bedrijven zien kansen om zich te profileren als duurzaam, of werken hard aan inno-
Want: De belangrijkste economische trend voor de komende
vatieve oplossingen om een circulaire bedrijfsvoering mogelijk
tien jaar lijkt de ontwikkeling naar een duurzame en circu-
te maken. Om duurzaamheid verder te kunnen door vertalen
laire economie. De economie gaat naar verwachting geheel
naar inrichting, ontwikkeling en activiteiten op onze bedrij-
elektrificeren, waarvan een deel met op duurzame elektra
venterreinen, onderstrepen we in Schiedam het belang van de
geproduceerde brand- en grondstoffen. Daarnaast speelt er
circulaire economie.
ook een socio-economische factor mee, namelijk de opkomst van de deeleconomie (delen en huren in plaats van bezit), bij-
Circulariteit en duurzaamheid vragen om een collectieve aan-
voorbeeld in de vorm van deelmobiliteit. Duurzaamheid gaat
pak. We faciliteren en stimuleren de energietransitie op bedrij-
naast CO2-uitstoot ook om hergebruik, het verminderen van
venterreinen. Vanuit gezamenlijke ambities van stakeholders
de uitstoot van andere schadelijke stoffen, het minimaliseren
werken we een collectieve aanpak uit om bedrijventerreinen
van afval (tot 0 in 2050 conform het Klimaatakkoord) en het
te verduurzamen. Als gemeente pakken we hierin een initië-
gebruik van eerlijk geproduceerde grondstoffen.
rende, faciliterende en verbindende rol. Vanuit (het versterken
Omdat: De innovatieve maakindustrie is sterk verbonden met
van) samenwerking en het samenbrengen van relevante partij-
de circulaire economie. Zonder duurzaamheid is toekomstige
en willen we komen tot innovatieve, circulaire oplossingen.
37
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan:
g. Fysieke ruimte: bieden van fysieke ruimte voor (het
a. Samenwerking en netwerken: ruimte bieden voor nieuwe
realiseren van) de circulaire economie: het benutten van
WEETJES
vormen van samenwerking (en deze stimuleren), zorgen
duurzaamheidskansen via bouw, gebruik van hernieuw
Uitvoeringsvoorbeelden:
voor versterking van bestaande netwerken en samenbren-
bare energie en duurzame logistiek.
verder ontwikkelen
gen van relevante partijen voor innovatieve, circulaire
Circulair Ambacht Centrum,
oplossingen;
aanstellen van een lokale Uitgangspunten bij beleid:
b. Kennisdelen: aanjagen van het werken in netwerken en het delen van data;
• Het Rijk wil in 2030 50% minder gebruik van grondstoffen en in 2050 een volledige circulaire economie. • Groei van de circulaire economie zorgt op de arbeids-
aanjager die wensen en mogelijkheden van ondernemers inventariseert,
markt voor meer vraag naar personeel met een techni-
onderzoek naar succesvolle
sche achtergrond, o.a. voor reparatie- en productiedien-
maatregelen, aanbieden
(gebruik van afval, potentie van de deeleconomie, ener-
sten en het industrieel ontwerpen voor circulariteit en
van energiescans.
giegebruik, circulaire koppelkansen en afvalstromen op
circulaire bedrijvigheid.
c. Kennisdelen: inzicht bieden in lokale waardestromen
bedrijventerreinen); d. Onderzoek: ruimte bieden voor onderzoek naar circulariteit;
• Bedrijventerreinen spelen een belangrijke rol in het realiseren van de klimaatopgave en het vormgeven van de circulaire economie. • De circulaire economie is een groeisector, die zowel in financieel als in beleidsmatig opzicht om ruimte vraagt. • Circulaire bedrijfsprocessen vragen in fysieke zin om
e. Stimuleringsregelingen: aanbieden van stimulerende maatregelen op het gebied van duurzame energie;
meer ruimte, o.a. voor warmteopslag. • We werken toe naar innovatieve en circulaire bedrijventerreinen, waar afval dient als grondstof, een levendige
f. Profilering vestigingsklimaat: het actief uitdragen van het belang van (circulaire) innovatie;
deeleconomie bestaat en kringlopen gesloten zijn.
Omsluit thema’s als: duurzaamheid, datadelen, deeleconomie, kringloop.
38
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.5 Onderwijs en arbeidsmarkt
bedrijven om vacatures te vervullen, verder te groeien en te blijven innoveren.
Ambitie: We werken aan het versterken van het
Dus: Daarom willen we het aanbod van technisch personeel
vestigingsklimaat van Schiedam, door het verbeteren
uitbreiden en talent en personeel duurzaam ontwikkelen en
van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt
aan Schiedam verbinden.
en het duurzaam ontwikkelen en verbinden van talent en personeel aan Schiedam en het behouden hiervan
Tegen die achtergrond stimuleren we mobiliteit op de arbeids-
voor de stad.
markt en bieden we ruimte voor technische scholing. Het delen van kennis over het ontstaan van nieuwe werkgelegenheid door transities en het erkennen van het belang van gelijke
Want: Voor wat betreft de werkgelegenheid zorgen de snelle
kansen door een diverse en inclusieve arbeidsmarkt te stimu-
technische ontwikkelingen van de nieuwe economie voor
leren, maakt hiervan onderdeel uit. Tenslotte moet de lokale
een toenemende vraag naar technisch geschoold personeel
en regionale aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt
(van alle niveaus). De innovatieve- en de technieksector in
verbeteren, ofwel moet de afstemming tussen het beroepson-
Schiedam leveren op de arbeidsmarkt ook veel werkgele-
derwijs en de vraag van de lokale en regionale arbeidsmarkt
genheid. De innovatieve en ambachtelijke maakindustrie en
verbeteren.
de technieksector in Schiedam leveren op de arbeidsmarkt ook veel werkgelegenheid.
Samenwerking en netwerken gelden hierbij als voorwaarden voor succes. Samenwerking met en tussen onderwijsinstellin-
Omdat: Op de Nederlandse arbeidsmarkt is er een groot tekort
gen, lokaal en regionaal bedrijfsleven en netwerken om kennis
aan personeel in de ICT, maakindustrie, techniek en publieke
te delen over de arbeidsmarkt en betrokkenen te laten kennis-
sectoren. Met name voor praktisch opgeleiden en laaggeletter-
maken met het banenaanbod in Schiedam. Het verbeteren van
den vergroot de flexibilisering van contractvormen het risico
de informatievoorziening over (mogelijke) vervolgstappen op
op werkloosheid. Daarom is het belangrijk dat het onderwijs-
de arbeidsmarkt is daarbij waardevol voor alle partijen (werk-
aanbod goed wordt afgestemd op de door bedrijven gevraagde
gevers, werknemers en overheden).
competenties. Zonder voldoende talent is het moeilijk voor
39
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan: a. Interne samenwerking: met het sociaal domein ter onder-
f. Stimuleren kennisdeling en samenwerking:
WEETJES
steuning van de samenwerking tussen onderwijsinstellin-
Ondersteunen van initiatieven voor het realiseren van een
Uitvoeringsvoorbeelden:
gen en bedrijfsleven en de ontwikkeling van onderwijsar-
diverse en inclusieve arbeidsmarkt, waaronder workshops
Talentenpool, MOIC, Girls
rangementen en met woonbeleid om talent aan de stad te
over ondernemerschap, kennisdeling over arbeidsmarktdis-
Day, ZomerOndernemer,
binden;
criminatie en het stimuleren van deelname door meisjes en
sessies Scholen ontmoeten
vrouwen aan de techniek.
Bedrijven
b. Externe samenwerking: het stimuleren van samenwerking met en tussen onderwijsinstellingen en bedrijfsleven,
Het samenwerken aan deze
onder meer gericht op de realisatie van ‘Leven Lang
doelen doen we met lokale en
Ontwikkelen’;
Uitgangspunten bij beleid:
regionale partijen, waaronder de provincie Zuid-Holland en
•
Het inwonertal van Schiedam zal de komende jaren stijgen;
•
Schiedam vergrijst relatief langzaam;
de MRDH, Stroomopwaarts
de samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt voor
•
Schiedammers zijn overwegend praktisch opgeleid;
en het regionale Riverboard.
optimale afstemming van het onderwijsaanbod op de door
• Schiedamse kinderen krijgen lagere basisschooladviezen
c. Stimuleren netwerken: investeren in het versterken van
bedrijven gevraagde competenties en voor het aanjagen van innovaties (bijv. via campusvorming); d. Kennisdelen: vergroten van kennis over transities in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, bijv. via informatievoorziening over (mogelijke) vervolgstappen op de arbeids-
•
samenwerking bepalend voor
Het werkloosheidspercentage in Schiedam is relatief hoog;
een succesvolle inzet, onder
• Het aantal arbeidsplaatsen in Schiedam blijft naar verwachting de komende jaren stabiel; • Ongeveer een derde van de Schiedamse arbeidsplaatsen wordt ingevuld door Schiedammers; • Ongeveer tweederde van de actieve Schiedamse beroepsbe-
markt;
volking werkt buiten de stad; • Schiedamse bedrijven kampen met een tekort aan technisch
e. Profilering vestigingsklimaat: uitdragen dat voor iedereen met een (toekomstige) technische opleiding geldt: ‘je bent welkom in Schiedam en je vindt hier de mooiste banen bij prachtige bedrijven’.
geschoold personeel op alle niveaus; •
Daarnaast is ook interne
dan gemiddeld in Nederland;
Vraag naar om- of bijscholing in gespecialiseerde techniek.
andere met het sociaal domein en het woondomein.
Economische visie | Gemeente Schiedam
40
41
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.6 Vrijetijdseconomie
leert ‘trots’ op Schiedam. Er is wat te bieden voor bezoekers, die er positieve ervaringen op doen, over rondvertellen en terug komen. Voor het bedrijfsleven zien we de toegevoegde
Ambitie: We werken aan het versterken van het
waarde van de vrijetijdseconomie lokaal vooral in een groei-
vestigingsklimaat van Schiedam, door gericht in te
end aantal banen binnen de sector, maar ook in het vitaal hou-
zetten op ‘het beleven’ van de unieke eigenschappen
den van lokale winkelkernen en het toegankelijk houden van
van Schiedam en het stimuleren van bezoek, levendig-
culturele instellingen. Daarnaast is de aantrekkingskracht op
heid en trots. We versterken het imago en het econo-
stuwende bedrijvigheid uit de innovatieve maakindustrie noe-
misch profiel behorend bij het concept van het Dutch
menswaardig. Zij vestigen zich graag in een bijzondere stad
Distillers District en behouden het cultureel erfgoed.
‘waar wat te beleven is’ op het gebied van cultuur en horeca. Dus: Om vrijetijdseconomie te stuwen almede de kracht ervan
Want: Vrije tijd wordt steeds belangrijker. Er is meer vrije tijd
te gebruiken voor stedelijke ontwikkeling, is een sterke en in-
beschikbaar dan ooit. Mensen willen daarin meer ervaringen
tegrale programmering en een passend aanbod aan faciliteiten
beleven in een aangename omgeving. Historische steden met
en voorzieningen nodig. Het kunnen ‘beleven’ van Schiedam