Bijlage SOW Kaderbrief 2027

D. Impulsgelden Werkontwikkelbedrijf Het Rijk stelt vanaf 2025 tot en met 2034 (impuls)budget beschikbaar om de infrastructuur van werkontwikkelbedrijven te versterken. Dit moet bijdragen aan het succesvol bieden van en begeleiden naar werk van inwoners uit de Participatiewet. De middelen worden uitgekeerd aan samenwerkingsverbanden rondom werkontwikkelbedrijven, in ons geval de gemeente Schiedam (als grootste gemeente). Het impulsbudget betreft tijdelijke middelen voor een periode van 10 jaar. Wat gaan we doen? Stroomopwaarts wil het impulsbudget sociale infrastructuur inzetten om de transitie naar een toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf te realiseren. Dit wordt vormgegeven aan de hand van de volgende drie inhoudelijke lijnen: 1. Modernisering van de infrastructuur en innovatie (o.a. inclusieve technologie en AI) Om het werkontwikkelbedrijf toekomstbestendig te maken, investeert Stroomopwaarts in het vernieuwen van werksoorten en het benutten van technologische ontwikkelingen.

Dit omvat: • het optimaliseren van bestaande werksoorten om deze efficiënter en beter aansluitend op de arbeidsmarkt te maken; • het uitvoeren van onderzoeken en experimenten met inclusieve technologie en AI die de inzetbaarheid en ontwikkelkansen van doelgroepmedewerkers vergroten; • gerichte investeringen in moderne machines en gereedschappen die noodzakelijk zijn voor hoogwaardige en duurzame werksoorten. 2. Tijdelijke intensivering van accountmanagement Om de marktpositie van het werkontwikkelbedrijf te verstevigen en duurzaam werk te creëren, zet Stroomopwaarts tijdelijk extra capaciteit in op accountmanagement. Deze inzet richt zich op: • het werven van opdrachten tegen eerlijke prijzen om zo een gezond financieel fundament te waarborgen; • het verschuiven van opdrachten binnen het huidige portfolio, zoals het verminderen van afhankelijkheid van Food en meer spreiding tussen werksoorten; • het vergroten van detacheringsstromen, waaronder een strategische verschuiving naar grotere detacheringsopdrachten in de sector Groen. 3. Versterking van ontwikkeling en begeleiding van doelgroepmedewerkers Een toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf vraagt om investeren in vakmanschap, begeleiding en duurzame inzetbaarheid.

Stroomopwaarts zet middelen in voor: • het trainen van werkleiders zodat zij zich ontwikkelen tot praktijkbegeleiders die beter kunnen coachen op het ontwikkelen van vaardigheden en vakmanschap;

Kaderbrief 2027 voor Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

30

•

•

een tijdelijke intensivering van ontwikkelactiviteiten voor doelgroepmedewerkers gericht op ontwikkeling, arbeidsfitheid en verhoging of behoud van arbeidscapaciteit; de vervanging van SW-voorlieden door regulier personeel om dekwaliteit en continuïteit van begeleiding en cruciale functies te borgen.

Wat willen we bereiken? Met de inzet op de voorgenoemde acties willen we het volgende bereiken: • Optimale inzet van doelgroepmedewerkers (ondanks de toenemende complexiteit van de doelgroep). • Financieel rendement werkontwikkelbedrijf optimaliseren. • Behoud van de brede infrastructuur om in te zetten als leerwerkomgeving. Wat gaat het kosten? In de meicirculaire 2025 (§ 3.2-3) zijn middelen toegevoegd voor het toekomstbestendig maken van de sociale infrastructuur (impulsbudget). Dit levert de volgende financiële uitwerking op. Euro x 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

2030

TOTAAL

€ 358

€ 344

€ 344

€ 344

€ 344

€ 344

€ 2.078

MVS

Initiatief

2025

2026

2027

2028

2029

2030

TOTAAL

1. Modernisering

€0

€ 50

€ 50

€ 50

€ 50

€ 50

€ 250

2. Accountmanagement

€0

€ 125

€ 125

€ 125

€0

€0

€ 375

3a+b. Intensieve ontwikkeling en begeleiding

€0

€ 100

€ 100

€ 100

€ 100

€ 100

€ 500

3c. Vervanging SW voormannen

€0

€ 145

€ 145

€ 145

€ 259

€ 259

€ 953

TOTAAL

€0

€ 420

€ 420

€ 420

€ 409

€ 409

€ 2.078

Bedragen in bovenstaande tabellen Euro x 1.000

E. Extra plaatsen beschutwerk Landelijk zien we dat er meer indicaties beschut werk worden afgegeven dan oorspronkelijk door de wetgever was voorzien (zie afbeelding). Dit leidt ertoe dat het huidige financiële kader niet aansluit op de feitelijke behoefte. In de MVS-regio is het aantal toegekende indicaties al jaren ruim boven de taakstelling (het aantal waarvoor we worden bekostigd).

Kaderbrief 2027 voor Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

31

Ondanks dat de MVS-gemeenten in de begroting van Stroomopwaarts al extra plekken hebben ingeregeld, is er de afgelopen periode toch een wachtlijst ontstaan. Dat is met name onwenselijk voor inwoners die een indicatie hebben en direct inzetbaar zijn. Binnen de infrastructuur van het werkontwikkelbedrijf zijn in de basis voldoende arbeidsplekken aanwezig, de financiële ruimte is echter de beperkende factor. Daarom is een gedegen analyse nodig om te bepalen of uitbreiding van beschut werk structureel en verantwoord mogelijk is. Wat gaan we doen? Stroomopwaarts heeft een MKBA-onderzoek uitgevoerd om de effecten van het creëren van extra beschut werkplekken inzichtelijk te maken. De MKBA-methodiek die eind 2025 is opgeleverd, wordt hierbij toegepast om zowel de financiële als de maatschappelijke effecten door te rekenen. Het onderzoek brengt in kaart: • de maatschappelijke kosten en baten van structurele uitbreiding van beschut werk, inclusief effecten op uitkeringslasten, gezondheid en omgeving; • de benodigde organisatorische en financiële randvoorwaarden.

Wat willen we bereiken? Met de MKBA voor extra beschut werkplekken wil Stroomopwaarts: • onderbouwd bepalen of uitbreiding van beschut werkplekken financieel en maatschappelijk rendabel is; • een solide basis creëren voor bestuurlijke besluitvorming door gemeenten, op basis van objectieve kosten-batenanalyse in plaats van alleen volumesturing; • inspelen op toekomstige landelijke ontwikkelingen waarin bekostiging mogelijk wordt gekoppeld aan realisatie in plaats van taakstelling. Wat gaat het kosten? De doelstelling is om voor gemeenten kostenneutraal te blijven met extra positieve maatschappelijke baten door meer participatie van inwoners en uitstroom naar werk waar mogelijk. De MKBA vormt daarmee de noodzakelijke basis om een weloverwogen en toekomstbestendig besluit te kunnen nemen over het opschalen van beschut werkplekken binnen Stroomopwaarts. De investering in 2026 kan worden gestart binnen de beschikbare middelen. De verwachte effecten voor 2027 en 2028 zullen dan voor gemeenten minimaal kostenneutraal uitpakken. Onderstaande cijfers zijn gebaseerd op de gerealiseerde gemiddelde kosten van Stroomwaarts (2025) voor de doelgroep Beschut, geïndexeerd naar prijsniveau 2026.

Kaderbrief 2027 voor Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

32

Voorwaarde voor de baten is dat gemiddeld 50% van mensen uitstroomt uit de uitkering. De berekening is gebaseerd op 1 voltijds contract, maar ook bij contracten boven 24 uur per week is er een positief effect. Naast deze directe financiële analyse, heeft een baan grote maatschappelijke efecten. In verschillende studies wordt aangetoond dat deelname aan werk eenkostenbesparend effect heeft op WMO, Zorg en leidt tot meer zelfvertrouwen en geluk. Voor de zachtere besparingen is gebruik gemaakt van de rekentool van Berenschot; Rekentool MKBA Loonkostensubsidie 2025. Dit wordt in deze studie8 gewaardeerd op een extra effect van per persoon per van € 5.725 per jaar. 3. Bijdrage aan bestaanszekerheid om mensen financieel gezond te houden. F. Implementatie Participatiewet in Balans met nieuwe regelgeving en cultuuromslag op basis van vertrouwen en maatwerk. (Incidenteel € 671.000) G. Intensivering vroegsignalering om schulden te voorkomen. (Structureel € 246.000) H. Begeleiden mensen uit schulden op basis van focusgroepen die gebruik maken van CAK voor ziektekosten-verzekering. (Incidenteel € 250.000 voor 2026 en 2027) I. Individuele Verstrekkingen als compensatie voor Alleenverdienersproblematiek fase 2 (Incidenteel € 790.000).

F. Implementatie Participatiewet in Balans Met ingang van 1 januari 2026 is de Participatiewet in Balans (PwiB) van kracht. De wet wijzigt de Participatiewet op 23 punten. Een deel hiervan betreft kan-bepalingen, zoals het vereenvoudigen van de aanvraagprocedure, het vervallen van de zoektermijn voor jongeren en het kunnen toekennen van bijstand met terugwerkende kracht. Wat gaan we doen? Per 1 januari 2026 zijn 11 wijzigingen ingevoerd; de resterende 12 volgen op 1 januari 2027. Deze wijzigingen vragen om beleidskeuzes en afstemming met uitvoering, 8

(https://www.berenschot.nl/nieuws/rekentool-mkba-loonkostensubsidies-geactualiseerd).

Kaderbrief 2027 voor Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

33

kwaliteit en financiën. Veel van de aanpassingen vragen om wijzigingen in processen, ICT-systemen en werkinstructies, evenals ondersteuning van medewerkers via training en communicatie. De PwiB vraagt daarnaast om een organisatie brede cultuuromslag, waarbij professionals meer ruimte krijgen voor vakmanschap en oordeelsvorming. Dit vraagt om scholing, intervisie en duidelijke communicatie naar inwoners. De voorbereiding van de implementatie van de wet, inclusief de bijbehorende cultuurverandering, is gestart in april 2025 en loopt door tot eind 2027. Wat willen we bereiken? De invoering van de PwiB vereist zowel aanpassingen in de benadering van de wet als in de uitvoering richting burgers. Deze wetswijziging legt de nadruk op vertrouwen en maatwerk boven controle, waardoor professionals meer mogelijkheden krijgen om rekening te houden met de persoonlijke situatie van de inwoners. Wat gaat het kosten? In de septembercirculaire 2025 (§ 2.2-4) zijn middelen toegevoegd voor de implementatie van de PwiB. Dit levert de volgende financiële uitwerking op. De totale kosten voor de implementatie van PwiB bedragen € 654.400.

Deze bestaan uit: • directe (cash) kosten, waaronder externe inhuur en aanpassingen door leveranciers; • Vervangingskosten van de in-kind uren, zijnde de inzet inhuur personeel in plaats van eigen personeel (uren), gewaardeerd op basis van geldende inhuurloonkosten (5 fte). De kosten zijn uitgesplitst per team en werkgroep en sluiten aan bij de inhoudelijke verantwoordelijkheden binnen het project. 2026

Directe kosten

Cultuur en Communicatie

€

Vervangingskosten

299.000 €

Totale kosten -

€

299.000

Werkgroep A.

€

51.350 €

51.350

Werkgroep M.

€

78.800 €

78.800

Werkgroep L.

€

84.650 €

84.650

Werkgroep P.

€

67.125 €

67.125

Werkgroep S.

€

73.475 €

73.475

299.000 €

355.400 €

654.400

Totalen

€

Rijksbijdrage Op dit moment is de hoogte van de rijksbijdrage voor de uitvoering van de PwiB nog niet volledig bekend. In oktober 2025 zijn er bedragen voor de implementatie en voorbereidingen van de Participatiewet in Balans middels de december circulaire uitgekeerd. Extra Rijksmiddelen voor gemeenten voor nieuwe taken Gemeente Maassluis

2025 € 71.855

2026 € 29.926

2027 € 6.153

Totaal € 107.933

Vlaardingen

€ 204.335

€ 85.101

€ 17.498

€ 306.934

Schiedam

€ 197.602

€ 82.296

€ 16.921

€ 296.819

Kaderbrief 2027 voor Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

34

MVS-gemeenten

€ 473.792

€ 197.322

€ 40.572

€ 711.686

G. Intensivering vroegsignalering Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden aan te pakken. Dit pakket is gebaseerd op het basispakket uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden. Wat gaan we doen? De MVS-gemeenten staan voor de opgave om het bereik en de effectiviteit van vroegsignalering te verbeteren. Uit de regionale analyses blijkt dat het aandeel huishoudens met problematische schulden in alle drie de gemeenten boven het landelijk gemiddelde ligt, terwijl de huidige formatie vroegsignalering achterblijft bij gemeenten van vergelijkbare omvang: MVS beschikt over 2 fte, waar 5,7 fte passend is bij het inwonertal9. De hulpacceptatie blijft met gemiddeld ca. 14% bovendien achter bij het landelijk gemiddelde van 35%10. Met de tijdelijke IBO-middelen willen we structurele verbeteringen realiseren in de uitvoering van vroegsignalering. We zetten in op.

Wat willen we bereiken? Met deze inzet werken we doelgericht toe naar de KPI’s uit het Regionaal Activiteitenplan Armoede en Schulden MVS 2025–2028: • Bereik ≥ landelijk niveau (≥20%) • Hulpacceptatie ≥ 25% per jaar (landelijk niveau 35%) Daarnaast draagt de uitbreiding bij aan: • sneller en persoonlijker contact met inwoners met achterstanden; • het voorkomen van escalatie van schulden (kleine schulden klein houden); • betere benutting van aanvullende signalen (CAV, CAK); • een duurzame en toekomstbestendige uitvoering, in lijn met het aanstaande landelijke verbeterplan vroegsignalering en de landelijke ambitie uit het Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS). Wat gaat het kosten? In de meicirculaire 2025 (§ 2.2-11) zijn middelen toegevoegd voor inzet op vroegsignalering. Dit levert de volgende financiële uitwerking op. Voorgenomen inzet van middelen: Gemeente BW1 2026 Begroting 1. Uitbreiding formatie met 2,5 fte 2027 consulenten vroegsignalering. Hiermee Maassluis € 37.292 € 37.292 wordt de capaciteit in lijn gebracht met Vlaardingen € 106.046 € 106.046 vergelijkbare gemeenten en ontstaat Schiedam € 102.552 € 102.552 ruimte voor meer persoonlijk contact en MVS € 245.890 € 245.890 lagere administratieve druk. 2. Verlenging pilot gespecialiseerd callcenter (Certin) met 6 maanden. Voor een volwaardige beoordeling is een jaar looptijd nodig.

Het callcenter verhoogt het bereik substantieel door intensieve belpogingen en ondersteuning via warme overdracht. De middelen voor 2025 zijn reeds beschikbaar gesteld in de meicirculaire. Aanvullende 9

Bron: Divosa Monitor Vroegsignalering Jaarcijfers 2024 Divosa Monitor Vroegsignalering

10

Kaderbrief 2027 voor Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

35

tijdelijke middelen 2026–2029 worden door het Rijk beschikbaar gesteld voor capaciteitsversterking en verbetering vroegsignalering. Daarom ook opgenomen voor 2027 en verder.

H. CAK Project vervolg 2026-2027 Stroomopwaarts is gestart met het CAK-project, een gerichte aanpak binnen de vroegsignalering voor inwoners die minimaal zes maanden geen zorgpremie hebben betaald en daardoor een bestuursrechtelijke premie (boete) moeten voldoen. Een CAKschuld kan een indicatie zijn dat er meerdere schulden binnen het huishouden zijn. Medio 2025 stonden 3.931 inwoners uit de MVS-gemeenten op deze CAK-lijst. In de eerste fase van het project richten we ons op de groep inwoners die zowel op de CAK-lijst staan als een uitkering ontvangen. Als fase 1 van het project definitief een succes blijkt, wordt onderzocht of deze werkwijze kan worden opgeschaald naar alle inwoners op de CAK-lijst (fase 2). Een opschaling van het project vraagt om aanvullende inzet en capaciteit binnen de schuldhulpverlening. • De aanpak via de CAK-lijst past binnen de kaders van de Regionale Nota Armoede en Schulden MVS 2025-2028. Het is geen expliciet onderdeel van het huidige Regionale Activiteitenplan Armoede en Schulden MVS 2025 – 2028. Wat gaan we doen? Fase 1 – Uitkeringsgerechtigden In deze fase richten we ons op de 382 inwoners uit de drie MVS-gemeenten met een Participatiewet uitkering die op de CAK-lijst staan. Deze groep is bij ons bekend, waardoor we meer mogelijkheden hebben om snel maatwerk te leveren.

Fase 2 – Niet-uitkeringsgerechtigden Na het afronden van fase 1 starten we fase 2, gericht op inwoners op de CAK-lijst die geen Pw-uitkering hebben. We onderzoeken hoe we fase 2 kunnen koppelen aan vroegsignalering en doelgroepen. Vanwege de omvang van de lijst, wordt een selectie opgevraagd op basis van criteria, bijvoorbeeld leeftijd, postcodegebied, hoogte openstaand bedrag bij het CAK, duur van de aanmelding bij het CAK. Voor de bepaling van de selectie, is het beschikbare budget leidend. Wat willen we bereiken? De pilot is succesvol wanneer het percentage van het bereik, dat leidt tot hulpaanvaarding groter of gelijk is aan 25% per jaar. Hiermee sluiten we aan bij de KPI-norm voor vroegsignalering zoals is afgesproken in het Regionale Activiteitenplan Armoede en Schulden MVS 2025-2028. Wat gaat het kosten? De kosten van de consulenten schuldhulpverlening (schaal 9) worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve SHV doelgroep CAK. Op jaarbasis bedragen deze kosten € 90.000 voor de medewerker met een jaarovereenkomst en € 160.000 voor tijdelijke inhuurkrachten, totaal € 250.000. Voor fase 2 willen we € 250.000 inzetten en € 300.000 in 2027. Dit wordt gefinancierd vanuit de bestemmingsreserve CAK (resultaatbestemming 2025).

I. Alleenverdienersproblematiek fase 2 De alleenverdienersproblematiek heeft betrekking op huishoudens met één kostwinner die door belasting- en toeslagenregels minder te besteden hebben dan gezinnen met een uitkering, waardoor ze zelfs onder het bestaansminimum kunnen uitkomen. In fase 1 is een

Kaderbrief Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

36

groot deel van het beschikbare budget niet gebruikt. De belangrijkste redenen hiervoor was dat de inwoners uiteindelijk zelf een aanvraag Bijzondere Bijstand moesten indienen. Wat gaan we doen? In de tweede fase van de alleenverdienersproblematiek geeft Stroomopwaarts in de MVSregio in 2025, 2026 en 2027 automatisch een vast bedrag per jaar aan huishoudens. Het gaat om gezinnen waarvan de Belastingdienst vermoedt dat ze door overlappende regelgeving te weinig toeslagen hebben gekregen. In de tabel hieronder staan de bedragen per jaar, wanneer deze worden uitbetaald, en wanneer het budget voor de regeling aan het gemeentefonds wordt toegevoegd. Alleenverdienersproblematiek Fase 2 2025 2026 2027

Verstrekking

Uitbetaling

Budget beschikbaar

€ 1.000 € 1.100 Nog niet bekend

Q1 en Q2 2026 Q3 en Q4 2026 Q2 en Q3 2027

Meicirculaire 2025 Meicirculaire 2026 Meicirculaire 2027

Huishoudens die niet door de Belastingdienst zijn aangemerkt, maar wel binnen de doelgroep vallen, behouden de mogelijkheid om zelf een aanvraag in te dienen, zodat niemand onterecht wordt uitgesloten. Wat willen we bereiken? Met de uitvoering van de Alleenverdienersproblematiek fase 2 willen we het volgende bereiken: • Het compenseren van huishoudens die door stelselmatige fouten in het toeslagen- en belastingstelsel structureel tekortkomen. • Een uitvoerbare, eenvoudige regeling die gemeenten en inwoners niet overbelast. Wat gaat het kosten? In de meicirculaire 2025 (§ 3.2-4) zijn middelen toegevoegd voor de compensatie van de alleenverdieners. Dit levert de volgende financiële uitwerking op. Gemeente Maassluis Vlaardingen Schiedam MVS

BW1 2026 € 185.008 € 260.880 € 344.230 € 790.118

Begroting 2027 € 92.504 € 130.440 € 172.115 € 395.059

Voor 2026 gaat het om de bedragen voor 2025 en 2026.

Kaderbrief Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

37

Bijlage3 Ontwikkeling Rijksmiddelen en lasten Participatie SOW per gemeente Maassluis Meerjaren ontwikkeling 2024 -2027 Basis Participatiebudget rijksmiddelen (zonder SPUK Inburgering) VOLGT Vlaardingen Meerjaren ontwikkeling 2024 -2027 Basis Participatiebudget rijksmiddelen (zonder SPUK Inburgering) VOLGT Schiedam Meerjaren ontwikkeling 2024 -2027 Basis Participatiebudget rijksmiddelen (zonder SPUK Inburgering) VOLGT

Kaderbrief Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

38

Kaderbrief Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030 Uitgave van Stroomopwaarts

Kaderbrief Ontwerpbegroting 2027 en Meerjarenbegroting 2028-2030

39