Bijlage Routekaart religieus erfgoed
Tekst van het document
Routekaart Religieus erfgoed Schiedam Sporen van religie
Inhoud Inleiding: Naar een routekaart religieus erfgoed
5
1 Benutten, Beleven,
8
2 Inhoud en reikwijdte
13
3 Gedeelde opgaven en
16
4 Gemeentelijk
20
5 Plattegrond gebouwen
23
routekaart
handelingsperspectief
Behouden
specifieke hulpvragen van eigenaren
2
Inhoud
6
3
Inhoud
7
Uitleg document Navigatie Algemeen Navigeer naar inhoud Gebouwpaspoorten Navigeer naar bijbehorend gespreksverslag Navigeer naar de gebouwplattegrond Gespreksverslagen Navigeer naar bijbehorend gebouwpaspoort
Legenda gebouwpaspoorten Algemene gegevens Het gebruik Het gebouw Financieel
4
Inleiding Naar een routekaart religieus erfgoed
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Inleiding
5
Inleiding: Naar een routekaart religieus erfgoed Met de Routekaart Religieus Erfgoed Schiedam anticipeert de gemeente Schiedam op toekomstige opgaven rond de bijzondere categorie van erfgoed: de kerken, kapellen en gebedshuizen in onze stad. Schiedam volgt daarmee een landelijke trend en niet ten onrechte. De verwachting is dat landelijk in de komende tien jaar de deuren van 25% tot bijna 70% van (met name) kerken zullen sluiten. Het maatschappelijk belang bij het voorbestaan van de gebouwen is niettemin groot vanuit de erfgoedwaarde en de vaak beeldbepalende positie van de gebouwen in het (stedelijk) landschap. Het Erfgoed en Monumentenbeleid Schiedam zet daarom in op de ontwikkeling van een kerkenvisie.
Opgave Nederland kent een hoge kerkdichtheid van in totaal ruim 7000 gebedshuizen (kerken, synagogen, moskeeën en tempels) waarvan verwacht wordt dat de komende tien jaar 1.800 tot 4.800 de deuren zullen sluiten. Dit heeft een duidelijke oorzaak: al jaren loopt het aantal kerkgangers op landelijke schaal terug. Dit betekent dat kerkelijke gemeenten het met minder leden moeten stellen en dat er minder vrijwilligers en financiële middelen zijn om in te zetten voor het behoud van de vaak karakteristieke gebouwen. Dit betekent een enorme opgave, omdat de vrijkomende gebouwen en percelen vragen om herbestemming en soms ook om herontwikkeling. Deze gebouwen voldoen daarbij steeds minder aan
hedendaagse eisen rond duurzaamheid, comfort en gebruik. Dit maakt gebruik duur en herbestemming ingewikkeld. Veel religieuze gebouwen hebben bovendien een monumentale status, vanwege hun brede, maatschappelijke betekenis (architectonisch, stedenbouwkundig, cultureel) voor de omgeving. In deze routekaart religieus erfgoed Schiedam zal inzichtelijk worden gemaakt hoe deze opgave zich naar Schiedam vertaalt.
Naast enkele ondergeschikte wijzigingen (ten behoeve van de definitieve vaststelling van de routekaart begin 2026) zijn teksten die niet meer van toepassing zijn (bijvoorbeeld 750 feestjaar) uit de routekaart gehaald.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Inleiding: Naar een routekaart religieus erfgoed
6
De rol van de gemeente
Kerkenvisie wordt routekaart Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft het instrument ‘kerkenvisie’ geïntroduceerd. Via het gemeentefonds kunnen gemeenten financiële middelen aanvragen om een kerkenvisie op te zetten. Deze visies zijn vormvrij, dus iedere gemeente kan uiteindelijk maatwerk bieden voor de opgaven waar zij zich voor gesteld zien staan. De gemeente Schiedam vroeg en kreeg financiële middelen ter ondersteuning van dit traject. Voor Schiedam is de kerkenvisie vertaald naar een routekaart religieus erfgoed (hierna genoemd: routekaart). De gemeente beoogt geen overkoepelende visie op religieus erfgoed op te stellen, maar door middel van concrete maatregelen bij te dragen aan de uitdagingen die eigenaren van religieuze gebouwen ervaren. Het doel van de routekaart is tweeledig: het behouden van (monumentaal) religieus erfgoed door het aanbieden van gerichte maatregelen en het creëren van een netwerk en gespreksplatform van eigenaren en gebruikers van dit erfgoed.
Veel religieuze gebouwen in Schiedam zijn nog in gebruik bij de oorspronkelijke geloofsgemeenschappen die voor hun totstandkoming verantwoordelijk waren. Deze kerkelijke stichtingen gebruiken en onderhouden de gebouwen. Zij nemen besluiten over de toekomst van die gebouwen. Dat is ook primair hun taak. De gemeente heeft daarbij soms al een adviserende rol, bijvoorbeeld als het een monumentaal gebouw betreft en er een restauratieopgave ligt. Steeds vaker liggen er ook opgaven om het gebouw anders te gebruiken of om het gebouw een nieuwe bestemming te geven. Dit vraagt ook om samenwerking tussen de geloofsgemeenschap, de lokale overheid en betrokken burgers. De lokale overheid is dan betrokken vanuit haar rol als regisseur van de omgeving, steun van maatschappelijke & culturele initiatieven en de (wettelijke) verantwoordelijkheid voor behoud van erfgoed. De wettelijke taak voor monumentenzorg bepaalt de noodzaak van de (lokale) overheid om op ontwikkelingen te anticiperen en gebouweigenaren te faciliteren. De opgave verschilt wel sterk per regio en vraagt om een lokale inbreng en aanpak. Schiedam kiest hierin dan ook een eigen koers met deze routekaart. De opgaven rond religieus erfgoed zijn divers en verschillen per gebouw, kerkelijke gemeente, genootschap of groepering.
Met een aantal eigenaren voerde de gemeente Schiedam al overleg, vaak rond thema’s als verkoop of herbestemming van een gebouw. Met andere eigenaren was nauwelijks contact. De opgaven waar de diverse eigenaren zich voor gesteld zien, zijn dan ook vaak niet (volledig) in beeld. Deze routekaart omvat alle gebedshuizen van Schiedam ongeacht monumentale status, huidig gebruik, denominatie van de religieuze gemeente etc. Door een ronde van verkennende één op één gesprekken zijn de opgaven, kansen, bedreigingen en uitdagingen per gemeenschap in kaart gebracht. Op basis van deze gesprekken is ook een analyse opgesteld van de diverse en met name ook de gedeelde opgaven. Vervolgens is een aantal overkoepelende thema’s gedistilleerd met daaraan gekoppeld een voorzet voor mogelijke invullingen om aan deze uitdagingen tegemoet te komen.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Inleiding: Naar een routekaart religieus erfgoed
7
1 Benutten Beleven Behouden
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Benutten - Beleven - Behouden
8
1 Benutten Benutten -- Beleven Beleven -- Behouden Behouden Op 2 2 november november 2021 2021 is is het het Erfgoed Erfgoed en en MonumenMonumenOp tenbeleid Benutten, Benutten, Beleven, Beleven, Behouden Behouden door door de de tenbeleid gemeenteraad vastgesteld. vastgesteld. Dit Dit beleid beleid is is vormgegevormgegegemeenteraad ven rond rond de de verhalen verhalen die die van van belang belang zijn zijn voor voor de de ven geschiedenis van van Schiedam. Schiedam. Eén Eén van van de de verhaallijverhaallijgeschiedenis nen omvat omvat de de sporen sporen van van religie religie en en geloof. geloof. In In dat dat nen kader is is vastgesteld vastgesteld dat dat de de gemeente gemeente Schiedam Schiedam kader een kerkenvisie kerkenvisie zal zal opstellen. opstellen. Deze Deze routekaart routekaart is is een daar het het resultaat resultaat van. van. Hoewel Hoewel geïnitieerd geïnitieerd vanuit vanuit daar het belang belang van van erfgoed erfgoed en en monumentenzorg, monumentenzorg, is is de de het betekenis van van deze deze routekaart routekaart breder breder relevant relevant en en betekenis raakt het het ook ook andere andere gemeentelijke gemeentelijke beleidsterreibeleidsterreiraakt nen. In In dit dit hoofdstuk hoofdstuk worden worden deze deze brede brede beleidsbeleidsnen. kaders nader nader geduid. geduid. kaders
Erfgoed- en en monumentenbeleid monumentenbeleid Erfgoed-
De Routekaart Routekaart religieus religieus erfgoed erfgoed is is gekoppeld gekoppeld aan aan het het ErfgoedErfgoed- en en De Monumentenbeleid. De vorming van een visie op religieus erfgoed Monumentenbeleid. De vorming van een visie op religieus erfgoed was één één van van de de kernpunten kernpunten uit uit het het uitvoeringsplan uitvoeringsplan van van die die beleidsbeleidswas nota. Het Erfgoeden Monumentenbeleid is opgebouwd uit drie nota. Het Erfgoed- en Monumentenbeleid is opgebouwd uit drie belangrijke pijlers: benutten, beleven en behouden. Die pijlers vorbelangrijke pijlers: benutten, beleven en behouden. Die pijlers vormen ook de kern voor deze routekaart. Voor het erfgoedbeleid heeft men ook de kern voor deze routekaart. Voor het erfgoedbeleid heeft de gemeente gemeente aan aan Schiedammers Schiedammers gevraagd gevraagd welke welke verhalen verhalen relevant relevant de zijn voor voor onze onze stad stad en en ons ons beleid. beleid. Het Het uitgangspunt uitgangspunt daarbij daarbij was was dat dat zijn de historische verhaallijnen zichtbaar moeten zijn in de bebouwde de historische verhaallijnen zichtbaar moeten zijn in de bebouwde omgeving. Eén Eén van van de de verhaallijnen verhaallijnen waar waar Schiedammers Schiedammers zich zich in in omgeving. herkenden, is ‘sporen van religie en geloof’. herkenden, is ‘sporen van religie en geloof’.
Verhaallijn: Sporen Sporen van van religie religie en en geloof geloof Verhaallijn: Schiedam kent veel imposante religieuze gebouwen, zoals zoals de de Schiedam kent veel imposante religieuze gebouwen, Grote Kerk, de Havenkerk en de Liduinabasiliek. Met de aanGrote Kerk, de Havenkerk en de Liduinabasiliek. Met de aanwijzing tot tot Basiliek Basiliek door door de de paus paus in in 1990 1990 bevindt bevindt die die laatste laatste wijzing zich op een korte Nederlandse erelijst. Deze statige monuzich op een korte Nederlandse erelijst. Deze statige monumenten staan staan op op prominente prominente plekken plekken en en bepalen bepalen het het aanzien aanzien menten van de stad en de wijken. Midden in de historische kern van van de stad en de wijken. Midden in de historische kern van Kethel staat de Dorpskerk en aan de rand van het voormalige Kethel staat de Dorpskerk en aan de rand van het voormalige dorp, in in de de Kerkbuurt, Kerkbuurt, staat staat de de Jacobuskerk. Jacobuskerk. Deze Deze kerk kerk is is één één dorp, van de pleisterplaatsen op de pelgrimsroute naar Santiago de van de pleisterplaatsen op de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella. De gemeente Schiedam heeft als mede-eigenaar Compostella.
De gemeente Schiedam heeft als mede-eigenaar bijzondere betrokkenheid betrokkenheid bij bij de de voormalige voormalige Rooms Rooms Katholieke Katholieke bijzondere begraafplaats aan de Vlaardingerdijk. begraafplaats aan de Vlaardingerdijk. Onderstaand figuur figuur toont toont de de respons respons van van Schiedammers Schiedammers op op Onderstaand de herkenbaarheid van de verhaallijn Sporen van Religie. de herkenbaarheid van de verhaallijn Sporen van Religie.
822
respondenten
Routekaart religieus religieus erfgoed erfgoed Schiedam Schiedam || Benutten Benutten -- Beleven Beleven -- Behouden Behouden Routekaart
Zeer herkenbaar: Herkenbaar: Neutraal: Onherkenbaar: Zeer onherkenbaar: Weet niet:
150 350 227 67 11 17
(18%) (43%) (28%) (8%) (1%) (2%)
9
Vanuit Monumentenzorg is de doelstelling om deze verhaallijn zichtbaar, herkenbaar en beleefbaar te maken, te houden en de kwaliteit ervan zo mogelijk te versterken. Dit vraagt om een duurzaam toekomstperspectief op religieus erfgoed en in het kort komen de ambities hier op neer: Benutten Herbestemming van monumenten is een belangrijk thema binnen monumentenzorg. Bij verlies van functie dreigt verwaarlozing en verval. Een goede nieuwe bestemming maakt behoud van het monument mogelijk. Daarnaast is het van belang om erfgoedwaarden te benutten in gebiedsontwikkeling. Erfgoed geeft identiteit aan een gebied en gebruik van bestaande waarden bij gebiedsontwikkeling leidt tot (economische) meerwaarde. Tot slot speelt duurzaamheid een grote rol. Verduurzaming is onderdeel van de opgave voor goed en toekomstig gebruikt van monumenten. Verduurzaming van monumenten is altijd maatwerk. Voor monumentale religieuze gebouwen geldt dat vaak in het bijzonder. Beleven Monumenten dragen bij aan de authenticiteit van Schiedam en zijn daarmee belangrijk voor de marketingstrategie waarin dit één van de kernwaarden is. De gemeente zet zich daarom in voor het beleefbaar en toegankelijk maken van het erfgoed. Veel kerken kregen de afgelopen jaren al nevenfuncties – vaak met cultureel karakter - die de toegankelijkheid vergroot hebben.
Deze gebouwen kunnen als voorbeeld dienen voor toekomstige herbestemmingen.
Open Monumentendagen Open Monumentendagen is een landelijk evenement en stelt zich tot doel om het draagvlak en de kennis over monumenten te vergroten door het openstellen van zo veel mogelijk monumenten rond een thema. Open Monumentendagen behoort tot de top-10 van meest belangrijke evenementen voor Schiedam. Religieuze gebouwen behoren te de meest prominente gebouwen die jaarlijks zijn opengesteld. Tijdens Open Monumentendagen proberen het comité en de gemeente zo veel mogelijk religieuze gebouwen open te stellen zodat het publiek de gebouwen kan bewonderen.
Behouden Behoud van belangrijke historische bouwwerken is de kerntaak van Monumentenzorg. De gemeente beschikt over diverse wettelijke instrumenten met verschillende beschermingsregimes om invulling te geven aan die taak. De vergunningverlening is het bekendste. Het belangrijkste is echter goed contact met de eigenaren van monumenten om gezamenlijk succesvol te zijn in behoud van het pand. In deze routekaart wil de gemeente samen met de eigenaren van religieuze gebouwen bepalen wat nodig is voor het behoud van deze (karakteristieke en vaak monumentale) gebouwen.
Het jaarlijkse Jeneverfestival in de Havenkerk.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Benutten - Beleven - Behouden
10
Verdwenen kerken In Schiedam zijn in het verleden al meerdere kerken door sloop verdwenen. In de tweede helft van de twintigste eeuw zijn vijf bijzondere gebouwen gesloopt: de Frankelandsekerk, de Julianakerk, Onze Lieve Vrouwe Visitatiekerk, Johannes de Doperkerk en Hervormde Bethelkerk. Er werd toen op een andere manier over de waarde van historische gebouwen gedacht. Met name het verlies van de Frankelandsekerk en de Julianakerk wordt tegenwoordig nog door veel – vooral oudere - Schiedammers betreurd. Beide gebouwen hebben plaatsgemaakt voor woningen. Het verlies van deze bijzondere gebouwen, toont de relevantie om het toekomstperspectief van het Schiedams religieus erfgoed in kaart te brengen
Overige relevante beleidsvelden De Routekaart Religieus Erfgoed Schiedam is binnen de gemeente organisatorisch ondergebracht bij het team economie, cultuur en stadspromotie. Het religieus erfgoed en de benoemde opgaven hebben naast cultuurhistorie en erfgoed juist ook veel raakvlakken met andere beleidsterreinen, zoals: duurzaamheid, leefbaarheid (sociaal / maatschappelijk / wijkaanpak), ruimtelijke ordening, gebiedsontwikkeling en herbestemming, erfgoed en cultuurhistorie, programmering (cultuur / marketing / horeca en evenementen) en vastgoed en grondzaken. Samenwerking met verschillende afdelingen en wijkteams is noodzakelijk om de opgaven realiseerbaar en minder complex te maken.
De iconische Julianakerk in Schiedam-West werd gesloopt in 1988.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Benutten - Beleven - Behouden
11
Erfgoed en cultuurhistorie Religieus erfgoed vormt een belangrijk onderdeel van het Schiedamse erfgoed. Veel monumentale gebedshuizen zijn bepalend voor het aanzien en de identiteit van Schiedam. In het erfgoed- en monumentenbeleid is een aparte verhaallijn gewijd aan het religieuze erfgoed: Sporen van religie. Voor deze verhaallijn wordt vanuit afdeling monumenten een cultuurhistorische waardenkaart gemaakt als fundament voor het Omgevingsplan. Ruimtelijke ordening, gebiedsontwikkeling en bestemming Het strategisch gebruik van bestaande erfgoedwaarden bij gebiedsontwikkeling leidt vaak tot meerwaarde. Erfgoed geeft identiteit aan het gebied en is een middel om betrokkenheid bij een gebied te organiseren. Om die reden is het van belang om bij gebiedsontwikkelingen op voorhand deze erfgoedwaarden in beeld te brengen en hier gewicht aan toe te kennen. Leefbaarheid (sociaal / maatschappelijk / wijkaanpak) Leegloop, samenvoeging en sluiting van kerken is een actueel thema. Door meer zicht te hebben op de levensvatbaarheid van religieuze gebouwen in Schiedam (religieus gebruik of alternatief gebruik) kan tijdig worden gekeken naar een passend toekomstperspectief. Dit kan naast de religieuze functie nevengebruik of volledige herbestemming zijn waardoor de economische draagkracht wordt versterkt en de betekenis van het gebouw binnen de wijken wordt behou¬den.
Tevens zetten veel gebedshuizen in op een maatschappelijke functie die verloren kan raken
bij eventueel verlies van de functie. Ook sloop kan het gevolg zijn als er geen belangrijke cultuurhistorische of stedenbouwkundige waarden in het geding zijn en het gebied om een andere invulling vraagt. Programmering (cultuur / marketing / horeca en evenementen) Een bruisende stad of wijk vraagt om beleving en toegankelijkheid van cultureel erfgoed en zeker ook religieus erfgoed. Een bruisende stad met een eigen identiteit is een aantrekkelijke vestigingsplaats voor winkels, horeca en bedrijven. Het verrijkt het woonen leefmilieu voor onze bewoners en is interessant voor recreatieve bezoekers. Hiermee heeft religieus erfgoed een directe economische waarde en draagt het bij aan ‘een weekendje weg stad’. Vanuit Cultuur wordt ingezet op cultureel programmeren in historische panden. Dit betreft nadrukkelijk ook religieus erfgoed, zoals de Havenkerk en de Grote Kerk. Vastgoed & grondzaken Herbestemming van monumenten en cultureel erfgoed is en blijft een belangrijk thema binnen monumentenzorg. Verlies van een functie betekent verlies van de economische drager en dan dreigt verwaarlozing en verval. Een goede nieuwe bestemming maakt behoud van het monument mogelijk. De toenemende ontkerkelijking heeft grote gevolgen voor de toekomst van monumentale kerkgebouwen.
Voor deze gebouwen - bakens in het stedelijk landschap - is het door hun specifieke vorm en opzet vaak lastig een nieuwe bestemming te vinden en vaak zijn bepaalde bestemmingen voor de hand liggend, bijvoorbeeld maatschap-
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Benutten - Beleven - Behouden
Voorstelling ‘Dans naar de hemel’ voor de Havenkerk in Schiedam
pelijk of cultureel gebruik. Kosten voor onderhoud vormen een struikelblok, zeker als er onderhoudsachterstanden zijn ontstaan. Duurzaamheid Verduurzaming is onderdeel van de opgave voor goed en toekombestendig gebruik van monumenten en monumentale gebieden. Duurzaamheid op het gebied van energiegebruik en monumentenzorg vraagt om maatwerk. Standaardoplossingen kunnen vaak niet worden toegepast. Oplossingen voor energieopwekking op moderne daken buiten het zicht in een monumentale omgeving kan een oplossing zijn. De gemeente wil duurzaamheidsmaatregelen aan monumenten stimuleren door gerichte informatie beschikbaar te stellen over mogelijkheden en door heldere kaders te stellen over de toelaatbaarheid van ingrepen in het kader van vergunningverlening.
12
2
Inhoud en reikwijdte routekaart
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Inhoud en reikwijdte routekaart
13
2
Inhoud en reikwijdte Routekaart
Doel van de routekaart is om het handelingsperspectief van de gemeente te bepalen en concreet op actuele ontwikkelingen te kunnen anticiperen in bijvoorbeeld omgevingsvisie en omgevingsplan. De inzet daarbij is behoud van monumentale en karakteristieke gebedshuizen. Een tweede belangrijk onderdeel van deze routekaart is het creëren van een netwerk en gespreksplatform voor eigenaren en gebruikers van de gebedshuizen. De gebouwen en religieuze genootschappen die voor de grootste opgaven staan, zullen in deze routekaart het meeste aandacht krijgen.
De inventarisatie op de kaart Een inventarisatie van het religieus erfgoed (monumentaal en niet monumentaal) laat zien dat Schiedam 26 religieuze gebouwen kent die vaak een belangrijke plek innemen in de stad, wijk en buurt. Al deze gemeenschappen en gebouwen hebben hun eigen verhalen, sociaal maatschappelijke verbindingen en opgaven. Negen van deze gebouwen zijn aangewezen als Rijksmonument en één als gemeentelijk monument. Ook heeft Schiedam een Rijksmonumentale religieuze begraafplaats met een kapel. Voor ieder gebouw is een gebouwpaspoort opgesteld waarop systematisch de kenmerken staan vermeld. Hiermee is een basis gelegd waarop voortgebouwd kan worden. Inventarisatie en categorieën gebedshuizen De religieuze gebouwen in Schiedam zijn door middel van bureauonderzoek geïnventariseerd. Vervolgens zijn de gebouwen op basis van de gevoerde gesprekken ingedeeld in de volgende categorieën: A. Huidig en toekomstig religieus gebruik B. Meervoudig gebruik: religieus en nevenfuncties C. Verliest functie of staat leeg: herbestemmingsopgave D. Religieus gebruik, maar toekomst onzeker E. Duurzaam herbestemd
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Inhoud en reikwijdte Routekaart
14
Onderverdeling in categorie per gebouw De onderverdeling in categorieën van de 26 religieuze gebouwen is als volgt: A. Huidig en toekomstig religieus gebruik Zes gebouwen hebben nu- en naar verwachting in de toekomst - een volledig religieus gebruik: Liduina Basiliek, Dorpskerk, Plantagekerk, voormalige St. Jan de Doper-Visitatiekerk, Plaats van Samenkomst en de kapel op de R.K. begraafplaats
D. Religieus gebruik, maar toekomst onzeker Drie gebouwen worden nu nog religieus gebruikt, maar toekomstig religieus gebruik van het gebouw is onzeker: Sint Jacobus de Meerderekerk, de Ark en de Nederlands Gereformeerde kerk.
B. Meervoudig gebruik: religieus en nevenfuncties Zes gebouwen hebben een meervoudig gebruik, waarbij de nadruk voor sommige gebouwen op religieus gebruik ligt en bij andere gebouwen op de nevenfuncties: Grote- of Sint Janskerk, Westvest90-kerk, het Alevitisch cultureel centrum (voormalige Magnalia Deïkerk), Yildiz Moskee, Muradiye Moskee en ‘t Huis te Poort
E. Duurzaam herbestemd Vijf gebouwen worden al religieus gebruikt en hebben tegenwoordig een nieuwe bestemming: Havenkerk, Kapel Sint Jacobsgasthuis, de Rank, de Hoeksteenkerk en de Opstandingskerk
C. Verliest functie of staat leeg: herbestemmingsopgave Drie gebouwen hebben een herbestemmingsopgave. Ze staan nu leeg of bevinden zich midden in een herbestemming: De voormalige Lutherse kerk (Vaste Burg), Heilig Hartkerk en voormalige kapel Dominicanessenklooster.
16
2 5 17
21
Schiedam 4 11
9
Niet ingedeeld Over vier gebouwen heeft geen gesprek plaatsgevonden en is het toekomstperspectief onduidelijk. Van de voormalige kapel Dominicanessenklooster is bekend dat deze leegstaat zonder bestemming. Deze is ingedeeld in categorie C. De overige drie gebouwen zijn niet ingedeeld en hebben daarom ook geen gebouwpaspoort: Vergadering van Gelovigen, Verenigde Pinkstergemeente en de Koninkrijkszaal van Jehovagetuigen.
15
10
23
7
12
1
20
6 8
19 18
22
13 3
14
Klik op het vergrootglas om naar gebouwplattegrond te gaan Gesprekken en vervolg Naast de (bureau)inventarisatie is gestart met het voeren van individuele gesprekken met alle eigenaren van religieus erfgoed. We wilden weten met welke uitdagingen - met name in relatie tot het gebouw - zij te maken hebben. Zo kunnen we de routekaart aanpassen aan de opgaven die hier in de stad leven. De gesprekken waren zeer waardevol en leverden een rijke oogst aan informatie en inzichten op. We hebben in totaal 15 gesprekken gevoerd met verschillende genootschappen en eigenaren. Deze eigenaren vertegenwoordigen 18 gebouwen. Op basis van die gesprekken is de omvang van de opgave in beeld gebracht en deze is vertaald in de routekaart.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Inhoud en reikwijdte Routekaart
15
3
Gedeelde opgaven en specifieke hulpvragen van eigenaren
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gedeelde opgaven en specifieke hulpvragen van eigenaren
16
3
Gedeelde opgaven en specifieke hulpvragen van eigenaren Gedeelde opgaven
Uit de individuele gesprekken met de eigenaren van religieuze gebouwen zijn gemeenschappelijke opgaven naar voren gekomen waar gemeentelijke inbreng en inspanning gevraagd wordt. Die thema’s staan hieronder beschreven, met verwijzing naar de thema’s benutten, beleven en behouden uit het erfgoed- en monumentenbeleid. Op die manier wordt de samenhang van de opgaven met het gemeentelijk beleid inzichtelijk gemaakt. Aansluitend worden enkele individuele opgaven benoemd.
Verduurzaming – benutten Integrale verduurzamingsaanpak is noodzakelijk in relatie tot duurzame exploitatie en instandhouding van het vastgoed. Hierbij spelen twee zaken. Het gaat in eerste instantie om wat wel en niet mag bij een monument ten aanzien van duurzaamheidsmaatregelen. Ten tweede gaat het om de vraag hoe de energiekosten hanteerbaar blijven. Een religieus gebouw is een plaats van samenkomst en biedt plek aan verschillende groepen mensen in de samenleving. Vaak is dit type gebouw energetisch problematisch en kost het veel geld om deze te verwarmen. Thema bij: Grote- of Sint Janskerk, voormalige Lutherse Kerk, Westvest90-kerk, Heilig Hartkerk, Plantagekerk, voormalige Magnalia Deïkerk, ’t Huis te Poort, voormalige St. Jan de Doper-Visitatiekerk, Yildiz Moskee en Muradiye Moskee.
Herbestemming en aansluiting bij gebiedsontwikkeling - benutten Dit thema gaat over de rol van de overheid in het meedenken over toekomstige invulling of bestemming van een monumentaal gebouw in relatie tot zijn omgeving. Dit speelt bij gebouwen die leeg komen te staan, bij gebouwen die een mix aan functies krijgen en gebouwen die onderdeel worden van een gebiedsontwikkeling. Thema bij: Sint Jacobus de Meerderekerk, voormalige Lutherse kerk, R.K. begraafplaats, de Ark en Heilig Hartkerk.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gedeelde opgaven en specifieke hulpvragen van eigenaren
17
Programmering en exploitatievergunning - beleven Dit thema onderzoekt de mogelijkheden van passend gebruik van religieuze gebouwen naast een religieuze functie. Belangrijke uitdaging daarbij is de manier waarop wordt omgegaan met monumentale panden die een soortgelijke functie krijgen en mogelijk elkaar beconcurreren. Een centrale vraag voor de overheid is hoe religieuze gebouwen worden gedefinieerd en waar de grens ligt tussen religieuze, culturele of maatschappelijke gebouwen.
Regelgeving ten aanzien van omgevingsvergunning – behouden Een belangrijk thema zoals bleek uit de gesprekken was het belang van ondersteuning door integrale en soepele, voorspelbare vergunningverlening.
Thema bij: Grote- of Sint Janskerk, Havenkerk, voormalige Lutherse kerk, ‘t Huis te Poort en Westvest90-kerk.
Samenwerking - behouden Het bouwen van een lokaal netwerk voor kennisdeling op het gebied van verduurzaming, gemeentelijke regels en ontwikkelingen in het erfgoedveld werd door de meeste eigenaren als heel zinvol genoemd. Daarbij kunnen de eigenaren van elkaar leren en elkaar inspireren met goede voorbeelden.
Activiteiten en beschikbaarheid vrijwilligers - beleven Veel gebouwen worden multifunctioneel gebruikt. Vaak door middel van culturele programmering zoals concerten, klassieke muziek, toneel en dans. Ook willen meerdere genootschappen graag op regelmatige basis hun (monumentale) gebedshuizen openstellen voor bezoekers. Beide activiteiten vergen de inzet van vrijwilligers. Dat legt vaak een zware belasting bij actieve leden van de genootschappen en stichtingen. Met teruglopende ledenaantallen staat deze manier van organiseren onder druk. Thema bij: Grote- of Sint Janskerk, Westvest90-kerk, ’t Huis te Poort, Dorpskerk.
Thema bij: Grote- of Sint Janskerk, Havenkerk, Heilig Hartkerk, voormalige Magnalia Deikerk en Yildiz Moskee.
Thema bij: alle eigenaren staan open voor het bouwen van een lokaal netwerk voor kennisdeling en kennisuitwisseling.
Kennisdeling (maatwerk) - behouden De gemeente kan een informerende rol op zich nemen bij nieuwe regelingen, gemeentelijke regels of ontwikkelingen in het erfgoedveld. Ook kan zij wijzen op nieuwe en bestaande subsidiemogelijkheden (erfgoedloket). Thema bij: alle eigenaren hebben aangegeven dat kennisdeling vanuit de overheid wenselijk is.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gedeelde opgaven en specifieke hulpvragen van eigenaren
18
Specifieke hulpvragen Ook zijn er specifieke opgaven en thema’s naar voren gebracht waar een duidelijke concrete hulpvraag aan de gemeente is gesteld. Hieronder volgt een overzicht. Waar nodig en mogelijk gaat de gemeente met de betreffende partijen in gesprek over hun uitdagingen. Grote- of Sint Janskerk • Mogelijkheid om burgerlijke huwelijken te organiseren; • Een vervolg geven aan de QuickScan duurzaamheid. Liduina Basiliek • Aansluiting bij plannen voor herontwikkeling Stadserf complex; • Zoektocht naar functie en betekenis van de basiliek voor de Schiedamse samenleving in een tijd waarin het kerkelijk gebruik steeds verder afneemt (is breder thema); • Inzetten op bredere openstelling en toegankelijkheid voor breder publiek. Protestantse gemeente Kethel • Intern overleg is gaande over de functie(s) van de gebouwen, mede i.r.t. het multifunctioneel gebruik van de Ark ter plaatse, en de gebiedsontwikkeling op het Bachplein; • Openstelling van de monumentale Dorpskerk in de zomerperiode.
R.K. Begraafplaats (gedeeld eigenaarschap met gemeente Schiedam) • Onderhoud begraafplaats, hekken en gebouwen (afstemming gemeente Schiedam en Stadsherstel Maassteden); • Herbestemming van de beheerderswoning (verkoop gemeente Schiedam aan Stadsherstel Maassteden); • Ontwikkelen van een visie op de locatie en het houden van bijeenkomst met alle stakeholders om tot gezamenlijk plan voor toekomst te komen. Hierbij is locatie geschikt voor integrale gebiedsontwikkeling en een projectmatige aanpak. Muradiye Moskee • Stadspromotie: meer zichtbaarheid geven aan de Moskee en opnemen in culturele programmering; • Cultuurhistorische waarde: meer kennis over geschiedenis en cultuurhistorische waarde van het gebouw; • Nieuwe voorgevel aansluitend bij historische binnenstad en met karakter aansluitend bij waarden van de moskee. Gebouw als onderdeel van het Schiedams cultureel erfgoed. Sint Jacobus de Meerderekerk • Opgave rond sluiting/afstoting; • Contact tussen gemeente en Bisdom over verkoop en transformatie.
Westvest90-kerk • Beschikbaarheid van vrijwilligers (breder thema).
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gedeelde opgaven en specifieke hulpvragen van eigenaren
19
4
Gemeentelijk handelingsperspectief
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gemeentelijk handelingsperspectief
20
4
Gemeentelijk handelingsperspectief De opgaven zijn in hoofdstuk 3 beschreven. Tijdens plenaire sessies zijn de opgaven besproken met de eigenaren en gebruikers. Middels dialoog tussen de betrokken partijen over deze bevindingen en over mogelijke maatregelen komen we gezamenlijk tot een duurzaam toekomstperspectief. In dit hoofdstuk staat een aanpak op thema’s met passende maatregelen beschreven om mogelijke (leegstands)problematiek voor te zijn. Dit hoofdstuk beschrijft het handelingsperspectief en bijbehorende uitvoeringsonderdelen van de gemeente.
Handelingsperspectief op gedeelde opgaven De gemeente wil geen verantwoordelijkheden naar zich toe halen die primair behoren bij de eigenaar. De gemeente wil wel de eigenaren faciliteren, waarbij haar handelen wordt bepaald door haar beleidsuitgangspunten, in de eerste plaats die van het erfgoeden monumentenbeleid. In hoofdstuk 2 staat dit beleid omschreven. Hierbij is oog voor de scheiding van kerk en staat en bewaakt de gemeente deze grens nadrukkelijk. Belangrijker is echter dat het gemeentelijk handelen aansluit bij de vraag vanuit de betrokken eigenaren. De vraag vanuit de eigenaren stond centraal tijdens de individuele gesprekken en tijdens de plenaire bijeenkomst.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gedeelde opgaven en specifieke hulpvragen van eigenaren
Verduurzaming Verduurzaming is een belangrijke gemeentelijke ambitie. Op verschillende niveaus wordt hier aan gewerkt. Voor monumentale panden – met name gebedshuizen – is verduurzaming maatwerk. De juiste aanpak is in grote mate afhankelijk van de manier waarop het gebouw wordt gebruikt. De gemeente heeft in september en oktober 2023 aan de deelnemende gebedshuizen (ongeacht monumentale status) een duurzaamheidsonderzoek aangeboden. Acht gebedshuizen hebben zich hiervoor opgegeven. De duurzaamheidsonderzoeken worden in opdracht van de gemeente uitgevoerd door architectenbureau TPAHG. De onderzoeken geven inzicht in verbruik en mogelijke energiebesparende maatregelen. Op basis van de onderzoeksrapporten kunnen de eigenaren landelijke subsidies aanvragen voor verduurzamingsmaatregelen. Dit verduurzamingstraject wordt een project dat in gezamenlijkheid door de gemeente, het architectenbureau en de deelnemende eigenaren wordt uitgevoerd. • Locatiebezoeken door TPAHG bij de gebedshuizen; • Tussentijdse inspiratiesessie voor alle eigenaren over eerste bevindingen TPAHG; • Oplevering definitieve rapporten; • Afsluitende sessie voor alle eigenaren over conclusies en mogelijke vervolgstappen.
Programmering, activiteiten en toerisme In het kader van toerisme en een levendige binnenstad wil de gemeente meer bezoekers aantrekken en voorzien in een ruim aanbod aan culturele voorzieningen. Gebedshuizen vormen een belangrijk onderdeel van de identiteit van Schiedam. In veel Europese landen zijn kerken vaak opengesteld voor publiek, zowel voor toeristen als voor mensen die een rustige, contemplatieve plek zoeken. Onder de eigenaren van de deelnemende gebedshuizen was veel interesse om hun gebedshuizen open te stellen en om een breed publiek aan te trekken. Als obstakel werd onder meer de beperkte
21
beschikbaarheid van vrijwilligers genoemd. Ook wisten veel eigenaren niet hoe zij openstelling moesten communiceren en promoten. De gemeente wil daarom laten onderzoeken wat de mogelijkheden voor toeristische openstelling zijn. Daarbij wordt met name gefocust op de gebedshuizen in de binnenstad. Naast openstelling wordt ook onderzocht of het mogelijk is om aan te sluiten bij landelijke activiteiten zoals Open Kerkendagen. • Onderzoek naar mogelijkheden openstelling gebedshuizen; • Verbinding leggen naar vrijwilligersorganisaties. Mogelijkheden binnen bestemmingsplan en vergunning Vrijwel alle gebedshuizen in Schiedam hebben een maatschappelijke bestemming. Onder een maatschappelijke bestemming valt een breed scala aan functies zoals welzijn, zorg, cultuur, religie, onderwijs, kinderopvang, sociale voorzieningen etc. Binnen de huidige bestemming zijn dus al veel functies mogelijk. Wonen hoort daar niet bij. Dat zou een aanpassing van het bestemmingplan vergen. Zorgwoningen zijn onder voorwaarden dan weer wel mogelijk binnen maatschappelijke bestemming. In de praktijk komt het neer op maatwerk per gebouw. Verruiming van mogelijkheden en eventuele aanpassing van bestemming is altijd bespreekbaar. • Aanpassing bestemming is bespreekbaar; Voor vergunningen geldt op hoofdlijnen hetzelfde als voor het bestemmingsplan.
Afhankelijk van het gebruik kunnen de gebedshuizen beschikken over diverse vergunningen. Van gebruikersvergunningen tot exploitatie- en/of evenementenvergunning. Binnen de beschikbare vergunningen is per gebedshuis maatwerk nodig om te kijken welk gebruik en welke activiteiten zijn toegestaan. Het is altijd mogelijk om met de gemeente in gesprek te gaan over mogelijkheden binnen de diverse vergunningen.
Samenwerking en kennisdeling Alle eigenaren van gebedshuizen gaven aan met diverse uitdagingen te maken te hebben. Voor een groot deel zit er overlap in die uitdagingen. Met het opstellen van de Routekaart religieus erfgoed en bijbehorende plenaire sessie heeft de gemeente gezorgd dat de eigenaren de gemeente en elkaar beter leren kennen. De gemeente vindt het belangrijk om netwerkvorming onder de verschillende gemeenschappen te faciliteren. Het gaat dan met name om gemeenschappelijke uitdagingen rond gebruik, behoud en programmering van het gebouw. De gemeente zal daarom minimaal eens per jaar een informatieve sessie organiseren. Daarnaast zet de gemeente in op kennisdeling van relevante ontwikkelingen. Dit kan door middel van nieuwsbrieven of waar nodig één-op-één contact. Vanuit de vakgroep erfgoed wordt dan ook een vast aanspreekpersoon voor de eigenaren van gebedshuizen ingesteld. • Organiseren van jaarlijkse netwerkbijeenkomst; • Kennisdeling via nieuwsbrief; • Instellen gemeentelijke accounthouder gebedshuizen.
Specifieke opgaven en hulpvragen Voor de specifieke opgaven en hulpvragen zal op individuele wijze gesprekken worden gevoerd om te komen tot concrete oplossingen of het beantwoorden van vragen. Vanzelfsprekend is het ook mogelijk dat hier geen specifieke taak voor de gemeente uit volgt. Wanneer mogelijk zal dan worden doorverwezen.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gedeelde opgaven en specifieke hulpvragen van eigenaren
22
Nr. Naam
5
1
Liduina Basiliek
2
Dorpskerk
3
Plantagekerk
Plattegrond gebouwen
4
St. Jan de Doper-Visitatiekerk
5
Plaats van Samenkomst
6
Kapel R.K. Begraafplaats
7
Grote- of Sint Janskerk
8
Westvest90-kerk
9
Alevitisch Cultureel Centrum (Magnalia Deïkerk)
10
Yildiz Moskee
11
Muradiye Moskee
12
Oud-Katholieke Kerk ‘t Huis te Poort
13
Voormalige Lutherse Kerk
14
Heilig Hartkerk
15
Voormalige Kapel Dominicanessenklooster
16
St.-Jacobus de Meerdere kerk
17
De Ark
18
Nederlands Gereformeerde Kerk
19
Havenkerk
20
Sint-Jacobsgasthuis
21
De Rank
22
Hoeksteenkerk
23
Opstandingskerk
16
2 5 17
21
Schiedam 4
11
9 15
10
23
7
12
1
20
6 8
19 18
22 Denominatie
Gebruik
Katholiek
Religieus gebruik
Protestants
Meervoudig gebruik: religieus en nevenfuncties
Evangelisch
Verliest functie/staat leeg, herbestemmingsopgave
Islam
Religieus gebruik, toekomst onzeker
Roemeens Orthodox
Duurzaam herbestemd
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpattegrond
13 3
14
23
6
Gebouwpaspoorten
Categorieën A
Religieus gebruik: huidig en toekomst
B
Meervoudig gebruik: religieus en nevenfuncties
C
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoorten
Verliest functie: herbestemmingsopgave
D
Religieus gebruik: toekomst onzeker
E
Duurzaam herbestemd
24
Categorie
A
Religieus gebruik: huidig en toekomst
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Categorie A - Religieus gebruik: huidig en toekomst
25
Liduina Basiliek
Naam Adres Bouwjaar
Liduina Basiliek Singel 106 1878 - 1881
Huidige denominatie Rooms-Katholieke Kerk in Nederland (RKK) Oorspronkelijke denominatie Rooms-Katholieke Kerk in Nederland Eigenaar kerkgebouw Parochie de Goede Herder
Huidig gebruik Religieus gebruik en nevengebruik in de vorm van concerten Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Zeer groot Geschiktheid voor nevengebruik Geschikt voor nevenactiviteiten passend binnen het religieuze karakter van het gebouw Kerkelijk gebruik Meerdere eucharistievieringen per week Aantal leden
4.716
Gemiddeld aantal kerkgangers 150
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort: Liduina Basiliek
26
Liduina Basiliek
Monumentale status Rijksmonument
Inkomsten Inkomstenvoor voorinstandhouding instandhouding Langer Langerdan dan10 10jaar jaar
Bouwkundige conditie van het gebouw Goed
Gebruikmaking Gebruikmakingvan vanaanvullende aanvullendemiddelen middelen voor voor onderhoud/restauratie onderhoud/restauratie afgelopen afgelopen 5 jaar 5 jaar Nee Ja
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Nee Faciliteiten • Pastorie (Rijksmonument) • Parochiecentrum de Wilgenburg (meerdere ruimtes en eigen toiletten en keuken) • Toiletten • Keuken Zitplaatsen • 450 op de banken en mogelijkheid voor 100 extra zitplaatsen op stoelen, in totaal 550 plaatsen • Galerij met 30 zitplaatsen
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort -Liduina Basiliek
27
Dorpskerk
Naam Adres Bouwjaar
Dorpskerk Noordeinde 10 Veertiende eeuw
Huidig gebruik Religieus gebruik
Huidige denominatie (PKN) Protestantse Kerk in Nederland
Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot
Oorspronkelijke denominatie (NH) Nederlandse Hervormde Kerk
Geschiktheid voor nevengebruik Zeer beperkt
Eigenaar kerkgebouw Protestantse gemeente Kethel te Schiedam
Kerkelijk gebruik Eén keer in de twee weken door de PKN en wekelijks door de Zevende-Dags Adventisten Aantal leden (in combinatie met de Ark)
1.100 – 1.200
Gemiddeld aantal kerkgangers 60 – 80
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Dorpskerk
28
Dorpskerk
Monumentale status Rijksmonument
Inkomsten Inkomsten voor voor instandhouding instandhouding Langer Langer dan dan 10 10 jaar jaar
Bouwkundige conditie van het gebouw Redelijk tot goed.
Gebruikmaking Gebruikmaking van van aanvullende aanvullende middelen middelen voor voor onderhoud/restauratie onderhoud/restauratie afgelopen afgelopen 55 jaar jaar Nee Ja
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Nee Faciliteiten • Vergaderruimte in ‘t Schepphuis • Gemeentecentrum Terpzicht • Pastorie Zitplaatsen • 300 tot 350 zitplaatsen • Geen vaste banken • Geen galerij
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Dorpskerk
29
Plantagekerk
Naam Adres Bouwjaar
Plantagekerk Lange Nieuwstraat 61 1872
Huidige denominatie Hersteld Hervormde Kerk Oorspronkelijke denominatie Gereformeerde Kerken in Nederland Eigenaar kerkgebouw Stichting Bijstand Kerkgemeenschap Hervormd Lokaal 1618-1619
Huidig gebruik Religieus gebruik Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot Geschiktheid voor nevengebruik Beperkt geschikt voor nevenactiviteiten passend binnen het religieuze karakter van het gebouw Kerkelijk gebruik Wekelijks twee diensten op de zondag Aantal leden
150
Gemiddeld aantal kerkgangers 120
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Plantagekerk
30
Plantagekerk
Monumentale status Geen monument wel onderdeel van rijkswege beschermd stadsgezicht Bouwkundige conditie van het gebouw Redelijk
Inkomsten voor instandhouding Langer dan 10 jaar Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Ja
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Moet nog blijken uit bouwkundige opname/inspectie Faciliteiten • Vergaderzaal • Toiletten • Keuken Zitplaatsen • 300 vergunde zitplaatsen • Vaste banken • Galerij met vaste banken en 120 zitplaatsen Geen vergunning voor gebruik van de galerij
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Plantagekerk
31
St. Jan de Doper-Visitatiekerk
Naam Adres Bouwjaar
St. Jan de Doper-Visitatiekerk Monseigneur Nolenslaan 99 1999
Huidige denominatie Evangelie-Pinkster Gemeente Oorspronkelijke denominatie (RKK) Rooms-Katholieke Kerk in Nederland Eigenaar kerkgebouw Evangelie gemeente de Deur Schiedam
Huidig gebruik Religieus gebruik Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot Geschiktheid voor nevengebruik Geschikt voor activiteiten voor eigen gemeenschap passend binnen het religieuze karakter van het gebouw. Geen nevenprogrammering. Kerkelijk gebruik Drie diensten per week op zondag (twee keer) en woensdag. Aantal leden
50 tot 60
Gemiddeld aantal kerkgangers 50 tot 60
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort St. Jan de Doper-Visitatiekerk
32
St. Jan de Doper-Visitatiekerk
Monumentale status Geen monumentale status
Inkomsten voor instandhouding Langer dan 10 jaar
Bouwkundige conditie van het gebouw Goed
Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Nee
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Geen grootschalig onderhoud nodig Faciliteiten • Meerdere zaaltjes • Toiletten • Keuken Zitplaatsen • 200 vergunde zitplaatsen • Geen vaste banken
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort St. Jan de Doper-Visitatiekerk
33
Plaats van Samenkomst Apostolisch Genootschap
Naam Adres Bouwjaar
Plaats van Samenkomst Apostolisch Genootschap Lindeijerstraat 5 1973
Huidige denominatie Apostolisch Oorspronkelijke denominatie Apostolisch Eigenaar kerkgebouw Apostolisch Genootschap
Huidig gebruik Religieus gebruik Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot Geschiktheid voor nevengebruik Goed (concerten etc.) Kerkelijk gebruik Wekelijkse diensten op zondagochtend en andere samenkomsten als zangkoor, jeugdverzorging, gesprekken etc. Aantal leden
Ca. 200
Gemiddeld aantal kerkgangers 50 tot 60 per dienst in wisselende samenstelling
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Plaats van Samenkomst Apostolisch Genootschap
34
Plaats van Samenkomst Apostolisch Genootschap
Monumentale status Geen monumentale status
Inkomsten voor instandhouding Langer dan 10 jaar
Bouwkundige conditie van het gebouw Zeer goed
Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Nee
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Nee Faciliteiten • Meerdere zaaltjes • Toiletten • Keuken Zitplaatsen • Ca. 250 zitplaatsen middels vaste banken
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Plaats van Samenkomst Apostolisch Genootschap
35
Kapel R.K. Begraafplaats
Naam Adres Bouwjaar
Kapel R.K. Begraafplaats Vlaardingerdijk 50 1854
Huidig gebruik Religieus gebruik
Huidige denominatie (ROK) Roemeens Orthodoxe Kerk
Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot
Oorspronkelijke denominatie Niet van oorsprong een gebedshuis
Geschiktheid voor nevengebruik Beperkt
Eigenaar kerkgebouw Stadsherstel Maassteden B.V.
Kerkelijk gebruik Één keer per week door de ROK Aantal leden
Onbekend
Gemiddeld aantal kerkgangers Onbekend
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Kapel R.K. Begraafplaats
36
Kapel R.K. Begraafplaats
Monumentale status Rijksmonument Bouwkundige conditie van het gebouw Matig Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Nee
Inkomsten voor instandhouding Huuropbrengsten dekken de instandhoudingskosten niet Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Ja
Faciliteiten • Kleine bijgebouwen: zondagschool en museumpje Zitplaatsen • 30 tot 50 zitplaatsen • Geen vaste banken • Geen galerij
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Kapel R.K. Begraafplaats
37
Categorie
B
Meervoudig gebruik: religieus en nevenfuncties
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Categorie B - Meervoudig gebruik: religieus en nevenfuncties
38
Grote- of Sint Janskerk
Naam Adres
Grote- of Sint Janskerk Lange Kerkstraat 37
Denominatie Protestantse Kerk in Nederland Eigenaar kerkgebouw Protestantse Stichting tot instandhouding van de Grote- of St. Janskerk te Schiedam Eigenaar toren gemeente Schiedam Exploitatie Stichting Sint Janskerk Vaste huurder Protestantse Kerk in Nederland
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Grote- of Sint Janskerk
Huidig gebruik Religieus en overig gebruik (evenementen, concerten, toerisme) Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot Geschiktheid voor nevengebruik Goed Kerkelijk gebruik Wekelijkse diensten op zondagochtend Aantal leden PKN
1.000
Gemiddeld aantal kerkgangers 100 tot 125
39
Grote- of Sint Janskerk
Monumentale status Rijksmonument Bouwkundige conditie van het gebouw Goed Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Nee
Inkomsten voor instandhouding Langer dan 10 jaar, mits het energieprobleem niet aanhoudtt Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Ja
Faciliteiten • Meerdere inpandige en externe nevenruimten • Keuken (in de klokkenluiderswoning) • Toiletten (binnenplaats) Zitplaatsen • 500 plaatsen • Vergunning voor 1.000 personen • Flexibele opstelling met stoelen• Geen galerij
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Grote- of Sint Janskerk
40
Westvest90-kerk
Naam Adres Bouwjaar
Westvest90-kerk Westvest 92 1909
Huidige denominatie (VrN) Vrijzinnigen Nederland (Geloofsgemeenschap NPB) Oorspronkelijke denominatie (NPB) Nederlandse Protestanten Bond Eigenaar kerkgebouw De Afdeeling Schiedam Van Den Nederlandschen Protestantenbond
Huidig gebruik Cultureel gebruik en religieus gebruik Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Klein Geschiktheid voor nevengebruik Geschikt voor concerten, lezingen en muziekopnames Kerkelijk gebruik Wekelijkse dienst op zondagochtend Aantal leden
60
Gemiddeld aantal kerkgangers 20 tot 25
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Westvest90-kerk
41
Westvest90-kerk
Monumentale status Rijksmonument
Inkomsten voor instandhouding Langer dan 10 jaar
Bouwkundige conditie van het gebouw Redelijk
Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Ja
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Ja, met name op het gebied van verduurzaming Faciliteiten • Pastorie • Zaaltje • Toiletten • Keuken Zitplaatsen • 220 zitplaatsen • Vaste banken • Galerij met vaste banken, die wordt niet gebruikt
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Westvest90-kerk
42
voormalige Magnalia Deïkerk
Naam Adres Bouwjaar
voormalige Magnalia Deïkerk Alberdastraat 67 1963
Huidig gebruik Cultureel, religieus en maatschappelijk gebruik
Huidige denominatie Alevitisme
Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot
Oorspronkelijke denominatie (GK) Gereformeerde Kerken in Nederland
Geschiktheid voor nevengebruik Goed
Eigenaar kerkgebouw Alevitisch Cultureel Centrum Rijnmond
Religeus gebruik Meervoudig gebruik Aantal leden
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort voormalige Magnalia Deïkerk
550 tot 600
43
voormalige Magnalia Deïkerk
Monumentale status Geen monumentale status
Inkomsten voor instandhouding Langer dan 10 jaar
Bouwkundige conditie van het gebouw Matig
Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Nee
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Ja Faciliteiten • Vergaderruimte • Meerdere zalen • Keuken • Toiletten Zitplaatsen • Geen vaste banken • Geen galerij
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort voormalige Magnalia Deïkerk
44
Yildiz Moskee
Naam Adres Bouwjaar
Yildiz Moskee Doctor Schaepmansingel 5 2001 – 2006
Huidige denominatie Islamitisch Oorspronkelijke denominatie Islamitisch Eigenaar kerkgebouw Avrupa Cami Yapma Ve Yasatma Birligi E V Europaische Moscheebau Und Unterstutzungs Gemeinschaft
Huidig gebruik Religieus gebruik Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot, hierbij wel aandacht voor het energieprobleem Geschiktheid voor nevengebruik Goed Religieus gebruik Dagelijkse diensten Aantal leden
Ca. 600
Gemiddeld aantal moskeegangers 500 tot 600 bij het vrijdaggebed. In het weekend volgen 480 leerlingen lessen in de moskee
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Yildiz Moskee
45
Yildiz Moskee
Monumentale status Geen monumentale status
Inkomsten voor instandhouding Onzeker, grotendeels afhankelijk van gestegen energiekosten
Bouwkundige conditie van het gebouw Matig Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Ja Faciliteiten • Multifunctionele zaal • Winkeltje en kapper • Keuken en kantine • Toiletten • Leslokalen Zitplaatsen • Geen vaste zitplaatsen
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Yildiz Moskee
44
Muradiye Moskee
Naam Adres Bouwjaar
Muradiye Moskee Raam 5 – 9 Onbekend
Huidig gebruik Religieus gebruik
Huidige denominatie Islamitisch
Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Groot
Oorspronkelijke denominatie Niet van toepassing, betrof een bedrijfsgebouw
Geschiktheid voor nevengebruik Goed
Eigenaar gebedshuis Islamitische Stichting Nederland (Hollanda Diyanet Vakfi)
Religieus gebruik Dagelijkse diensten Aantal leden waarvan 500 betalende leden
800 tot 1.000
Gemiddeld aantal moskeegangers Varieert sterk. In het weekend volgen 250 tot 300 leerlingen lessen in de moskee van 10:00 tot 16:00 uur in drie groepen van maximaal twee uur.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Muradiye Moskee
47
Muradiye Moskee
Monumentale status Geen monumentale status
Inkomsten voor instandhouding 5 tot 10 jaar. Inkomsten vanuit leden en huurders is stabiel.
Bouwkundige conditie van het gebouw Redelijk Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Nee, wel verduurzamingsmaatregelen Faciliteiten • Inpandige nevenruimten (zalen, klaslokalen, meerdere ontmoetingsruimtes) • Keuken • Toiletten Zitplaatsen • Geen vaste banken • Galerij
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Muradiye Moskee
48
Oud-Katholieke Kerk ‘t Huis te Poort
Naam
Adres Bouwjaar
H.H. Johannes de Doper, Maria Magdalena en Laurentius (’t Huis te Poort) Dam 28 en 30 1862
Huidige denominatie (OKK) Oud-Katholieke Kerk van Nederland Oorspronkelijke denominatie (OKK) Oud-Katholieke Kerk van Nederland Eigenaar kerkgebouw De Roomsch Catholijke Gemeente Van Het Huis Te Poort Te Schiedam
Huidig gebruik Meervoudig gebruik: religieus en nevenfuncties Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Redelijk tot groot Geschiktheid voor nevengebruik Ja, passend binnen de identiteit van de parochie Religieus gebruik Wekelijkse diensten op zondag en open kerk en inlooppastoraat op donderdag Aantal leden
82
Gemiddeld aantal kerkgangers 20
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Oud-Katholieke Kerk ‘t Huis te Poort
49
Oud-Katholieke Kerk ‘t Huis te Poort
Monumentale status Rijksmonument
Inkomsten voor instandhouding Hangt ten dele af van inkomsten uit bijdragen
Bouwkundige conditie van het gebouw Matig tot redelijk
Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Ja
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Ja Faciliteiten • Vergaderruimte, kantoorruimte • Gemeentezaal, paroche gebruik en verhuur aan derden • Toilet en keuken Zitplaatsen • De kerk heeft deels banken en deels stoelen. De banken staan niet vast. • Er is een galerij met zitplaatsen • De kerk heeft een totale capaciteit voor 80 aanwezigen
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Oud-Katholieke Kerk ‘t Huis te Poort
50
Categorie
C
Verlies functie: herbestemmingsopgave
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Categorie C - Verlies functie: herbestemmingsopgave
51
voormalige Lutherse Kerk
Naam Adres Bouwjaar
Voormalige Lutherse Kerk / De Vaste Burg Lange Nieuwstraat 219 1857
Huidige denominatie Geen religieus gebruik Oorspronkelijke denominatie (ELK) Evangelisch-Lutherse kerk
Huidig gebruik Momenteel in herbestemming Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Klein Geschiktheid voor nevengebruik Groot
Eigenaar kerkgebouw Stadsherstel Maassteden BV
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort voormalige Lutherse Kerk
52
voormalige Lutherse Kerk
Monumentale status Rijksmonument
Inkomsten voor instandhouding Langer dan 10 jaar
Bouwkundige conditie van het gebouw Redelijk
Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Ja
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Ja Faciliteiten • Consistorie • Vergaderkamer • Toiletten • Keuken Zitplaatsen • 100 tot 150 zitplaatsen • Vaste banken • Galerij met losse stoelen
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort voormalige Lutherse Kerk
53
Heilig Hartkerk
Naam Adres Bouwjaar
Heilig Hart van Jezuskerk (Heilig Hartkerk) Rijnstraat 1 1927
Denominatie Geen, tot eind 2020 Katholieke Kerk; tot eind 2022 tijdelijk Victory Outreach Kerken Nederland
Huidig gebruik In transitie tot woon-zorglocatie Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Geen Geschiktheid voor nevengebruik Goed
Eigenaar kerkgebouw Joel Investments B.V. Eigenaar toren Joel Investments B.V.
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Heilig Hartkerk
54
Heilig Hartkerk
Monumentale status Gemeentelijk monument Bouwkundige conditie van het gebouw Redelijk tot goed Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Nee
Inkomsten voor instandhouding Langer dan 10 jaar, door duurzame huurcontracten Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Nee
Faciliteiten • Pastorie, kelder en binnenplaats • Aan- of ingebouwde nevenruimten Zitplaatsen • Geen vaste zitplaatsen (kerkbanken zijn al verwijderd)
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Heilig Hartkerk
55
voormalige Kapel Dominicanessenklooster
Naam Adres Bouwjaar
Kapel Dominicanessenklooster Korte Haven 127 1886
Huidige denominatie Geen religieus gebruik
Huidig gebruik Staat leeg Fumctie Momenteel geen functie
Oorspronkelijke denominatie Rooms-Katholieke Kerk
Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Geen
Eigenaar kerkgebouw Particuliere eigenaar
Religieus gebruik Geen
Monumentale status Rijksmonument
Inkomsten voor instandhouding Onbekend
Bouwkundige conditie van het gebouw Onbekend
Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Onbekend
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Onbekend
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort voormalige Kapel Dominicanessenklooster
56
Categorie
D
Religieus gebruik: toekomst onzeker
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Categorie D - Religieus gebruik: toekomst onzeker
57
Sint Jacobus de Meederekerk
Naam Adres Bouwjaar
Sint Jacobus de Meederekerk Kerkweg 53 1889
Huidig gebruik Religieus gebruik
Huidige denominatie Rooms-Katholieke Kerk in Nederland (RKK)
Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Zeer klein
Oorspronkelijke denominatie RKK
Geschiktheid voor nevengebruik Redelijk
Eigenaar kerkgebouw Parochie de Goede Herder
Kerkelijk gebruik Wekelijkse eucharistieviering Aantal leden 3.536 Gemiddeld aantal kerkgangers 60
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Sint Jacobus de Meederekerk
58
Sint Jacobus de Meederekerk
Monumentale status Rijksmonument
Inkomsten voor instandhouding Beperkt
Bouwkundige conditie van het gebouw Goed
Gebruikmaking van aanvullende middelen voor onderhoud/restauratie afgelopen 5 jaar Ja
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Nee Faciliteiten • Pastorie (Rijksmonument) • Keuken • Toiletten • Ontmoetingsruimte Zitplaatsen • 400 • Vaste banken in combinatie met stoelen
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Sint Jacobus de Meederekerk
59
De Ark
Naam Adres Bouwjaar
De Ark Hargplein 101 1971
Huidig gebruik Religieus gebruik
Huidige denominatie (PKN) Protestantse Kerk in Nederland
Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Klein
Oorspronkelijke denominatie (GK) Gereformeerde Kerken in Nederland
Geschiktheid voor nevengebruik Redelijk tot goed
Eigenaar kerkgebouw Protestantse gemeente Kethel te Schiedam
Kerkelijk gebruik Één keer in de twee weken door de PKN en wekelijk door de pinkstergemeente Aantal leden 1.100 tot 1.200 (in combinatie met de Dorpskerk) Gemiddeld aantal kerkgangers 60 tot 80
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort De Ark
60
De Ark
Monumentale status Geen monumentale status Bouwkundige conditie van het gebouw Matig
Inkomsten voor instandhouding Er zijn financiële reserves, maar de vraag is of het nog opportuun is om een aanzienlijke investering in het gebouw te doen
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Ja Faciliteiten • Multifunctionele ruimtes • Keuken • Toiletten Zitplaatsen • 450 tot 500 zitplaatsen • Geen vaste banken • Geen galerij
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort De Ark
61
Nederlands Gereformeerde Kerk
Naam Adres Bouwjaar
Nederlands Gereformeerde Kerk Westvest 30 1953
Huidige denominatie Nederlands Gereformeerde Kerken Oorspronkelijke denominatie Gereformeerde Kerken in Nederland vrijgemaakt (GKv) Eigenaar kerkgebouw Nederlands Gereformeerde Kerk Schiedam
Huidig gebruik Religieus gebruik Kans dat gebouw over 10 jaar nog religieuze functie heeft Matig Geschiktheid voor nevengebruik Slecht Kerkelijk gebruik Wekelijkse diensten op zondagochtend Aantal leden 294 Gemiddeld aantal kerkgangers 80 tot 100
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Nederlands Gereformeerde Kerk
62
Nederlands Gereformeerde Kerk
Monumentale status Geen monumentale status, maar wel onderdeel van Rijksbeschermd stadsgezicht Monumentale status aanpalende bebouwing Rijksmonument Bouwkundige conditie van het gebouw Matig tot redelijk, maar energetisch zeer slecht
Inkomsten voor instandhouding 5 tot 10 jaar. Het gebouw vraagt om verduurzaming met forse investering. Er zijn financiële reserves, maar die worden op dit moment niet aangewend voor een grote investering. Filmpje over de bouw van de kerk: Bouw NGK-Schiedam (1954) Westvest 30 - YouTube
Groot onderhoud nodig de komende 10 jaar Ja Faciliteiten • Nevenruimten in aangrenzende pand • Kleine keuken • Toiletten (slechte toegankelijkheid) Zitplaatsen • 300 plaatsen • Vaste banken • Galerij met zitplaatsen
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Gebouwpaspoort Nederlands Gereformeerde Kerk
63
Categorie
E
Duurzaam herbestemd
Routekaart religieus erfgoed Schiedam | Categorie E - Duurzaam herbestemd
64
Sint Johannes de Doperkerk
Naam Adres Bouwjaar
Sint Johannes de Doperkerk (Havenkerk) Lange Haven 72 1822-1824