Document · PDF

Bijlage Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost

Raadscommissie 13 september 2022, gemeente SchiedamBij agendapunt: Brieven van het college van burgemeester en wethouders, dan wel de burgemeester, dan wel collegeleden:12.045 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Vastgesteld door de Stuurgroep Stadspartners Schiedam 17 juni 2022

INHOUDSOPGAVE

Programma Stedelijke

Voorwoord

Vernieuwing

Pag. 3

Nieuwland & Oost Pag. 5

Pag. 4

Onderwijs

Werk

Pag. 14

Pag.19

Gezondheid & Samenleven Pag. 24

Wonen Pag. 33

Financiën & BIJLAGE

Organisatie Pag. 44

Veiligheid Pag. 28

Voorwoord De leefbaarheids- en veiligheidsproblemen in de wijken Oost en Nieuwland vragen om een grondige, langdurige en integrale aanpak. Om die problemen aan te pakken, is het nodig dat we de positie van de inwoners versterken. Zij hebben goede opleidingen, werk en een betere financiële positie nodig. Alleen fysieke maatregelen die ingrijpen in de woon- en leefomgeving van de wijk zijn niet genoeg. De situatie vraagt ook om ingrepen in de sociale infrastructuur. Het gaat de slagkracht van Schiedam te boven om de optelsom van huidige problemen op te lossen. In het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid werken we samen met het Rijk en andere gemeenten met kwetsbare gebieden, focusgebieden, aan het verbeteren van de levens van ruim een miljoen inwoners. Dit programma voor Nieuwland en Oost beschrijft de problematiek, ambitie en onze aanpak voor beide wijken. Ik wil graag benadrukken dat dit programma een voorbeeld is voor de gewenste integrale aanpak. Wij hebben de ambities van dit programma samen opgesteld. Vele professionele partners in de stad hebben bijgedragen. Schoolbesturen, culturele organisaties, welzijnspartners, ondernemersverenigingen, politie en openbaar ministerie, ontwikkelende en bouwende partijen dachten met mee. En vanuit deze gezamenlijk uitgesproken ambitie gaan we aan het werk. Daar waar we konden, zijn we al aan de slag gegaan.

Het is mijn grote wens en die van de Stadspartners om de wijken Oost en Nieuwland te transformeren tot wijken waar het goed is om te wonen, te werken, te verblijven en te recreëren, waar meer inwoners participeren, waar het onderwijs goed is en waar kinderen gelukkig kunnen opgroeien. Cor Lamers Voorzitter Stuurgroep Stadspartners Stedelijk Vernieuwingsprogramma Nieuwland & Oost Nationaal Programma Leefbaarheid en veiligheid Burgemeester van Schiedam

Programma Stedelijke Vernieuwing Schiedam Nieuwland en Oost vormen samen één van de door het Ministerie van BZK aangewezen kwetsbare gebieden in Nederland waar een integrale gebiedsaanpak voor leefbaarheid en veiligheid nodig is, omdat de leefbaarheid slechter wordt. hoe deze middelen ook in de stedelijke focusgebieden kunnen Ambtelijk is in 2021 een voorstel gedaan aan het ministerie van BZK landen. Een groot deel van de benodigde investeringen in voor een langjarige integrale gebiedsaanpak. De andere Nieuwland en Oost zou op deze manier kunnen worden aangewezen kwetsbare gebieden hebben ook een voorstel gedaan. gefinancierd. De programma’s zijn met een analyse getoetst op maatschappelijke kosten en opbrengsten. De conclusie van de analyse is dat elke geïnvesteerde euro anderhalve euro maatschappelijk rendement oplevert. Er valt dus met gerichte investeringen veel maatschappelijke winst te behalen in deze kwetsbare gebieden. Omdat de kosten van de maatregelen die nodig zijn om de problematiek aan te pakken, hoger zijn dan Schiedam alleen kan dragen, zijn er extra financiële middelen nodig, focus van (lokale) partners en sturing op samenhang om deze investeringen te doen.

Dit geldt niet alleen voor Schiedam, maar ook voor de andere gebieden en daarom heeft het nieuwe kabinet, met een coördinerend minister het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, de samenwerking omarmd. Hiermee laat het kabinet zien dat het de urgentie deelt en committeert het zich aan een langjarig en op integraliteit gerichte aanpak gekoppeld aan de lokale Stedelijke Vernieuwingsprogramma’s. Dit kabinet trekt veel extra middelen uit voor bijvoorbeeld het tegengaan van kansenongelijkheid, onderwijsachterstanden, armoede en schulden en veiligheid. Waar aan de orde en waar mogelijk wordt gekeken

Het hier voorliggende programma beschrijft de problematiek, de doelstellingen en focusgebieden voor de komende 20 jaar. De partners in stad en medeoverheden werken samen aan het bereiken van deze doelstellingen op het gebied van Onderwijs, Werk, Wonen, Samenleven & Gezondheid en Veiligheid. Bewoners worden daarbij betrokken. Nog niet voor alle benodigde maatregelen zijn financiële middelen beschikbaar. Onderdeel van het programma is dan ook het generen van bijdragen van de verschillende partners, al dan niet met cofinanciering.

Nieuwland en Oost Nieuwland en Oost zijn twee typische Schiedamse woonwijken. Nieuwland is een van de grootste wijken van Schiedam met circa 14.000 inwoners en 6.800 woningen, voor het merendeel uit de vijftiger en zestiger jaren van de vorige eeuw. Schiedam Oost is vooral gebouwd in de jaren ‘20 en ‘30 en afgebouwd in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw. Oost ligt tegen Rotterdam aan. De wijk telt ruim 11.000 inwoners in circa 5.300 woningen. Oost heeft duidelijk veel potentie door haar ligging in de stedelijke omgeving. Maar in Oost is ook de achteruitgang in leefbaarheid zichtbaar. Het is een dynamische wijk met een hoge woningdichtheid: 62 woningen per hectare, dat is in vergelijking met het Schiedamse gemiddelde van 21 woningen hoog. In Schiedam Oost is 78% particulier woningbezit en 64,0% van de bewoners heeft een migratieachtergrond.

kleinere particuliere verhuurders verhuurd (32% van alle woningen) of bewoond door particulieren (45%). In Oost is er sprake van funderingsproblematiek, lage energielabels, kleine woningen, onderverhuur en woonoverlast. Het gevolg al dit is een afnemende sociale cohesie en controle en een groeiend gevoel van onveiligheid en overlast.

Er vindt een geleidelijke verandering van de bevolkingssamenstelling plaats: de Nederlanders trekken weg, de nieuwkomers uit middenen oost Europa nemen toe. Daarnaast neemt het aandeel ouderen af, terwijl de groep tussen 16 en 26 jaar groter wordt. Investeringen in woningen en buitenruimte nemen af. We zien naast een uitstroom van kansrijke groepen en een instroom van kansarme groepen, sinds kort ook instroom van hoger opgeleide starters met een lager inkomen. De mogelijkheden om hier (grootschalige) fysieke projecten te realiseren zijn gering, omdat slechts 22% van de woningen bij de corporatie in bezit zijn. De rest is particulier bezit en wordt door

Nieuwland is een typische naoorlogse wijk. De wijk heeft voornamelijk portiek- en galerijwoningen van vier lagen, afgewisseld met hogere flats. Er wonen bijna 150 verschillende nationaliteiten. Nieuwland is in vele opzichten exemplarisch voor de levensloop van stadswijken van dezelfde omvang en leeftijd. De wijk is in sociaaleconomisch opzicht veranderd van een topwijk in de jaren vijftig, tot een gemiddelde wijk eind jaren zeventig, naar een probleemwijk in de laatste twintig jaar. Er zijn veiligheidsproblemen als jongerenoverlast, drugscriminaliteit en ondermijning. Mensen zijn lager geschoold en schooluitval is hoog. De gezondheid is hier slechter, er zijn gewichtsproblemen/obesitas bij alle groepen en er wordt weinig gesport of bewogen. Er is sprake van eenzaamheid en verwaarlozing. De woon- en leefkwaliteit in de wijk nemen steeds meer af. Delen van het openbaar gebied zien er verouderd en verwaarloosd uit. Ook grote delen van het woningaanbod zijn verouderd en eenzijdig van samenstelling. ‘Achter de voordeur’ gaat het vaak niet goed; bewoners hebben te maken met multi-problematiek. Bewoners zijn armer, meer dan gemiddeld werkloos en vaker klein behuisd dan in de rest van Schiedam (en Nederland). Ook scoort de wijk laag op het gebied van veiligheid.

Het aantal inbraken behoort tot de hoogste van de stad (en van Nederland) en bewoners rapporteren er vaker onveiligheidsgevoelens. Relatief veel jongeren uit de wijk volgen een Vmbo of Mbo-opleiding en verlaten zij de school vaker voortijdig. Daar is dringend aandacht voor nodig.

De wijk in cijfers Indicator Havo/vwo-advies groep 8 basisonderwijs Personen met taalachterstand Werkeloosheid Huishoudens onder armoedegrens (onder 110% sociaal minimum) Huishoudens met participatiewet (arbeidsbeperking) Netto besteedbaar inkomen Sociale index (rapportcijfer) Stapelingsmonitor: huishoudens met voorziening(en) in het sociaal domein Veiligheidsindex (rapportcijfer) Overlast (rapportcijfer) WOZ-waarde woningen

Nieuwland 34 % 42 % 4,5 %

Oost 28 % 34 % 5,9 %

Schiedam 39 % 27 % 4,3 %

Nederland 48 % 20 % 3,4 %

22,0 %

15,6 %

13,5 %

10,6 %

14,0 % € 32.300,5,6

6,5 % € 32.300,5,7

7,1 % € 38.300,6,2

5,4 % € 43.500,-

28,8 %

17,2 %

21.2 %

20,8 %

6,4 6,3 € 159.000,-

6,1 6,0 € 150.000,-

6,8 6,8 € 198.000,-

7,6 € 270.000

Percentages over 25.000 inwoners, december 2021

Samen aan de slag Om de problematiek het hoofd te bieden, zijn met de maatschappelijke partners, zeven doelstellingen en vijf focusgebieden benoemd. Deze doelstellingen en focusgebieden vormen het vertrekpunt voor het opstellen van het eerste Uitvoeringsplan Stedelijke Vernieuwing Nieuwland en Oost, dat onder regie van de Stuurgroep Stadspartners en in gezamenlijkheid met haar brede achterban wordt opgesteld. De huidige inzet in het gebied wordt geïntensiveerd, uitgebreid met extra dan wel andere middelen en instrumenten. De inzet van de Stedelijke Vernieuwingsaanpak zal worden verbonden met de huidige inzet. Daarbij wordt ook de verbinding gezocht met andere gebiedsontwikkelingen in Schiedam, zoals Schieveste, Stationsgebied en Nieuw Mathenesse, maar ook met de Rotterdamse gebiedsaanpak in Oud Mathenesse-Witte Dorp.

structuur, toegankelijke voorzieningen voor welzijn, sport en recreatie en uiteraard veiligheid en handhaving. De daadwerkelijke gewenste verandering moet echter uit de wijk komen en niet uit de ‘ivoren (gemeentelijke) toren’. Diversiteit is zeer belangrijk bij de uitvoering van het programma. Samen met rolmodellen uit de wijken, actieve wijkbewoners moeten we een goede vertegenwoordiging van de wijk vinden . Iets vergelijkbaars geldt ook voor het perspectief van jongeren. Ook daarvoor moeten we bekijken hoe we constructief met hen, meedenken en tegenspraak kunnen organiseren. We beginnen echter niet op nul. Bij het bouwen aan de programma- en netwerkorganisatie voor en door de wijkbewoners sluiten we aan bij, en versterken we het werk van de wijkprocesregisseurs.

Bewoners & stadspartners Om de wijk wezenlijk van koers te doen veranderen, moeten het de bewoners en partners zijn die mede de richting bepalen. De sociaaleconomische ontwikkeling is leidend, maar onlosmakelijk verbonden met de fysieke ontwikkeling waarmee we de voorwaarden scheppen. Dit betekent een fundamenteel andere rol van de gemeente: de gemeente bedenkt het niet, maar geeft ruimte, creëert mogelijkheden en sluit waar gewenst aan bij het netwerk van bewoners en betrokken partners.

In de wijk Oost kunnen we voortbouwen op de ingezette koers; daar is al veel energie los gemaakt. Oost loopt in het Schiedamse voorop met het experimenteren met bewonersinitiatieven, netwerkversterking, het beleggen van gemeentelijke opdrachten bij ondernemers uit de wijk en diverse vormen van samenwerking tussen bewoners, gemeente en professionals. De aanpak wordt zowel binnen Schiedam als daarbuiten meermaals als best practice

Dat vraagt veel van de gemeente: een andere opstelling, houding en gedrag. De gemeente draagt zorg voor een stevige basis vanuit haar kerntaken: een aantrekkelijke fysieke leefomgeving, een evenwichtige woningvoorraad, een krachtige pedagogische

aangehaald. In de coronacrisis zagen we de kracht van het wijknetwerk en dit is hét moment om hierop door te pakken en de aanpak te verankeren en verder te ontwikkelen.

Eindresultaat wijken waar het goed verblijven is, waar elk kind gelukkig kan opgroeien, en naar ieders potentie naar school gaar, waar er voldoende werkgelegenheid is, en waar de omgeving uitnodigt tot een gezonde leefstijl.

Doelstellingen van het programma: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Meer bewoners beheersen de Nederlandse taal goed Meer wijkbewoners zijn aan het werk Meer wijkbewoners kunnen makkelijker rondkomen Meer wijkbewoners hebben een gezonde leefstijl Meer wijkbewoners voelen zich verbonden met hun eigen wijk Meer wijkbewoners voelen zicht veilig in hun eigen wijk Evenwichtige woningvoorraad met kwalitatief betere verbindingen en openbare ruimte.

De doelstellingen behalen we samen door inzet op de volgende focusgebieden: 1. 2. 3. 4. 5.

Onderwijs Werk Samenleven en Gezondheid Veiligheid Wonen

Toelichting doelstellingen voor de komende 20 jaar 1. Meer bewoners beheersen de Nederlandse taal goed De huidige waargenomen taalachterstand bij de bewoners van Nieuwland en oost wordt in 20 jaar ingelopen, het gemiddelde taalniveau van de inwoners van deze wijken is dan op het niveau van Schiedam. Het percentage personen met een taalachterstand ligt in Nieuwland in ieder geval onder de 30% (in 2020 is dat 42%).

staan, is voor iedereen te bereiken. Schimmelproblematiek en tochtige woningen worden aangepakt. 5. Meer wijkbewoners voelen zich verbonden met hun eigen wijk De zoektocht naar een sterke sociale cohesie en een inclusieve samenleving is ook urgent in beide wijken, de sociale index is structureel lager dan het Schiedamse gemiddelde. Door meer te investeren in goede ontmoetingsplekken, sociale netwerken, wijkeconomie en andere initiatieven in beide wijken zal dit in de komende 20 jaar naar het Schiedams gemiddelde groeien.

2. Meer wijkbewoners zijn aan het werk De huidige werkeloosheid in beide wijken is over 20 jaar dusdanig gereduceerd dat het werkeloosheidspercentage in de wijken maximaal tien procent hoger is dan het stedelijk gemiddelde.

6. Meer wijkbewoners voelen zich veilig in hun eigen wijk De subjectief gemeten veiligheidsgevoelens van de bewoners in beide wijken laten een verontrustend beeld zien: zij vinden hun eigen wijk (die ze goed kennen) onveiliger dan de rest van Schiedam. Dit subjectieve veiligheidsgevoel moet in de komende 20 jaar omgedraaid worden. Ook moet er objectief meer werk gemaakt worden van schoon, heel en veilig, en is de overlast in elke vorm (door jongeren, overbewoning etc.) teruggebracht tot het gemiddelde van Schiedam. Ook de aanpak tegen de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit wordt versterkt voortgezet.

3. Meer wijkbewoners kunnen gemakkelijker rondkomen Anno 2020 zijn er veel huishoudens die onder de armoedegrens leven, en ondersteuningstrajecten in het sociale domein hebben lopen. Het gaat met name om huishoudens in de wijk Nieuwland waarop dit van toepassing is: in 2020 leeft 22% van alle huishoudens onder armoedegrens (heel Schiedam 12,8%), en heeft iets meer dan 30% één of meerdere ondersteuningstrajecten in het sociale domein loepen (Schiedam: 22,5%). In 20 jaar tijd moet deze weerbarstige problematiek minimaal op het niveau van Schiedam zijn voor beide wijken.

7. Evenwichtige woningvoorraad met kwalitatief betere verbindingen en openbare ruimte De sociale woningvoorraad is in Schiedam onevenredig verdeeld. Zonder op stedelijk niveau in absolute zin terug te gaan in de sociale corporatievoorraad, zal Nieuwland van nu 55% sociale corporatie

4. Meer wijkbewoners hebben een gezonde leefstijl Onze gezondheid hebben we deels zelf in de hand, deels ook niet. De omgevingsfactoren (zoals vervuilde lucht en geluidsoverlast) is voor de individuele bewoner zeer beperkt te beïnvloeden. Maar een gezonde leefstijl, waar goed eten en voldoende bewegen centraal

voorraad, door herstructurering en renovatie teruggaan naar 40% sociale corporatievoorraad. In de wijk Oost zal met name de problematiek in de particuliere woningvoorraad opgelost worden: aanpakken en tegengaan van zeer slecht onderhouden gebouwen (“rotte kiezen”) en huisjesmelkers, stimuleren van samenvoegen en andere woningverbeteringen. Het aandeel sociale woningen zal hierdoor in Oost worden teruggebracht. In beide wijken is de basis aanwezig om tot een goede structuur in de openbare ruimte te komen met betere verbindingen naar de omgeving, onder andere naar de binnenstad. De ingrepen doen we voor de huidige bewoners, voor sociale stijgers (die nu te vaak de wijk verlaten) en voor nieuwkomers die hier een volgende stap in hun wooncarrière willen maken. Door al deze ingrepen komen beide wijken in 20 jaar tijd meer in balans, worden de woonmilieus verbeterd, en worden de doelen in het sociale en veiligheidsdomein ook door fysieke ingrepen ondersteund. De WOZ-waarden in beide wijken zal in 20 jaar tijd stijgen naar het gemiddelde van de wijk Zuid.

Onderwijs In Oost en Nieuwland is een divers aanbod van onderwijs en opvang. In Nieuwland is naast basisonderwijs ook Voortgezet Onderwijs aanwezig. In Oost staat het Lentiz (Voortgezet Onderwijs). Zowel voor het primair- als voortgezet onderwijs geldt dat een aantal scholen veel leerlingen opvangt van buiten de stad. In het primair onderwijs gaat het om de basisscholen in wijk Oost (ruime opvang van Rotterdamse leerlingen, ongeveer 500 leerlingen) en de beide basisscholen voor Islamitisch onderwijs (ruime inschrijving van leerlingen uit Vlaardingen, Maassluis en Delft). Ontwikkelingen Het onderwijs in Schiedam en ook in Nieuwland en Oost staat er goed voor. De inspectie beoordeelt zowel de peuteropvang als de scholen voldoende tot goed. De huisvesting is op orde en met het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs is er ook perspectief voor de scholen die in oudere gebouwen zijn gehuisvest. Er is echter geen reden om achterover te leunen. Uit landelijke onderzoeken (Pre Cool, Mulder et al. 2014, 2017) blijkt dat kinderen van laagopgeleide ouders met een migratie achtergrond een achterstand van 8 maanden hebben op kinderen van hoogopgeleide, autochtone ouders.

Oost Primair: De Peperklip, De Singel, Kaleidoscoop MBO en VMBO: Lentiz LIFE College Nieuwland Primair: Het Startblok, De Taaltuin, IKC Blink, Ababil, (De Loep en El Furkan Groenoord) Wereldschool: internationale schakelklas Voortgezet onderwijs: Mavo Schravenlant XL, Lyceum Schravenlant, Sg Spieringshoek, Ilex College (speciaal onderwijs), ProNova College (praktijkonderwijs) Techniek College Rotterdam, MBO

DOEL Meer bewoners beheersen de Nederlandse taal goed. De huidige waargenomen taalachterstand bij de bewoners van Nieuwland en Oost wordt in 20 jaar ingelopen, het gemiddelde van deze wijken is dan op het niveau van Schiedam. Het percentage personen met een taalachterstand ligt in Nieuwland in ieder geval onder de 30% (in 2020 is dat 42%).

De groep kinderen van laagopgeleide ouders met een migratieachtergrond is in Nieuwland en Oost sterk vertegenwoordigd. Dit bevestigt het beeld dat de peuteropvang en de basis en voortgezet onderwijs hebben over grote (en toenemende) achterstanden, met name op het gebied van taal en lezen. Het gevolg hiervan zijn de schooladviezen die sterk afwijken van het Schiedamse en Nederlandse gemiddelde. Hetzelfde geldt voor het opleidingsniveau van de beroepsbevolking. In het algemeen willen we voor een educatief/pedagogische omgeving zorgen waarin de kinderen hun potentieel volledig kunnen inzetten en professionals hun werk optimaal kunnen uitvoeren. Met als resultaat dat er voor elk kind, ongeacht zijn of haar niveau en achtergrond, perspectief is op een goede toekomst.

Taal centraal In 2020 hebben de gemeente, opvang & onderwijs en overige maatschappelijke partners in educatie en zorg de Strategische Agenda Onderwijs ondertekend. Al deze partijen formuleerden doelstellingen en ambities op het gebied van kwaliteit, sociale veiligheid, aansluiting onderwijs en zorg, aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt, onderwijshuisvesting en brede vorming. In de aanpak staat taal centraal. In dat kader heeft de gemeente ook met het ministerie van OCW de Gelijke Kansen Agenda ondertekend. Hierin staat dat de gemeente uitvoering geeft aan een aantal projecten, waaronder de brede school academie, ouder kind programma’s en taalbevordering. Werkzame principes en indicatoren

Corona De afgelopen periode heeft de pandemie grote gevolgen gehad voor de gehele samenleving. Vooral voor de inwoners van de kwetsbare gebieden, dit zijn de wijken en buurten waar een hele hoge concentratie van mensen woont die veel hulp en ondersteuning nodig hebben. Hier wonen veel mensen zonder werk, met psychische problemen, in armoede. Huishoudens die te maken hebben met een stapeling van problemen. Plekken waar kinderen sneller en vaker onderwijsachterstanden oplopen. Bijvoorbeeld als de kinderen in deze gezinnen onvoldoende ondersteuning vanuit huis kregen in de periode dat de scholen dicht waren, waardoor onderwijsachterstanden schrikbarend zijn opgelopen. Met het NPO (nationaal programma onderwijs) is geld vrij gekomen om de achterstanden aan te pakken. Het tekort aan personeel is een van de grootste problemen.



Zo vroeg mogelijk beginnen: door veel aandacht te geven aan de voorschoolse periode en de aanpak in groep 1 en 2 (voor- en vroegschoolse educatie) voorkomen we achterstanden die kinderen later niet kunnen inlopen. Omgeving van het kind versterken: Een niet vrijblijvend ondersteuningsprogramma voor ouders, bestaande uit taal, opvoedingsondersteuning en zorg. We stellen ouders in staat prioriteit te geven aan het volgen van dit programma. Stimuleren brede ontwikkeling: er is meer nodig dan intellectuele vaardigheden. Evenveel aandacht is nodig voor brede ontwikkeling, zoals sport en cultuur. Fysieke omgeving: aantrekkelijke, moderne, gezonde en ook buiten schooltijd toegankelijke schoolgebouwen ondersteunen de sociale interventies en dragen bij aan trots zijn op je school.



Onderwijsachterstanden tegengaan 

   



Uitbreiding van de tijd die kinderen van 0-12 jaar doorbrengen in een educatief/ pedagogische omgeving. Een programma met daarin b.v. filosofie, cultuur, sport en lezen. Sterke kwaliteitsverbetering voor- en vroegschoolse educatie Verhoging van de deelname aan voorschoolse educatie. Verbetering en verhoging van de deelname aan taal- en opvoedondersteunings-programma’s door ouders. Uitbreiding Brede school academie naar Nieuwland. Gericht op kinderen uit groep 6, 7 en 8 die als gevolg van de thuissituatie onderpresteren. Onderzoek naar uitbreiding naar het Voortgezet Onderwijs. Ondersteunen onderwijspersoneel. Opleiden nieuw onderwijsondersteunend personeel in combinatie met intensivering van re-integratie van schiedammers die nu hun baan verliezen. Combinatie met inzet op basisbanen. Lerarentekort aanpakken door inzet BSO-medewerkers in het onderwijs onder schooltijd. Onderwijs- en zorgveld intensief samen laten werken om jongeren in Oost en Nieuwland zo effectief mogelijk te ondersteunen zodat zij zich zorgeloos kunnen richten op het volgen van onderwijs/ behalen van een diploma.



Inzet op leesbevordering en opvoedondersteuning: aanleren van vaardigheden aan de ouders en onderwijsondersteunend gedrag bevorderen. Vroegsignaleren, versterken positie van ouders en betere afstemming zorg/ouders/ouderwijs. Familieklassen op alle scholen in kwetsbare wijken.

Integrale aanpak thuis/ straat/ school realiseren ter voorkoming schooluitval Als je leefgebieden met elkaar verbindt, kun je jongeren effectief ondersteunen. Je creëert er randvoorwaarden voor jongeren mee waardoor jongeren het beste uit zichzelf halen. Schooluitval heeft bijvoorbeeld meerdere oorzaken. Het kan aan de jongeren zelf liggen maar ook aan de omgeving. Een onstabiele thuissituatie, mantelzorger moeten zijn, geen rustige thuiswerkplek, een ongezonde woning of leefomgeving of de verkeerde vrienden werken niet mee. Liever bieden we een samenhangend pakket aan met als uitgangspunt: collectief preventief waar mogelijk, individueel curatief waar nodig. 

 Vergroten ouderbetrokkenheid en –participatie Betrokkenheid van ouders is nodig om ook thuis de juiste leeromgeving van de jongere te creëren en jongeren te stimuleren talenten in te zetten.

Jongerenwerk ‘nieuwe stijl’ in Oost en Nieuwland: verstevigen jongerenwerk op/ in de school. Inzet verder uitwerken met onderwijspartijen, afhankelijk van type school. Verbetering ketensamenwerking omtrent jongeren. Betere afstemming tussen IPTA-coaches, Leerrecht RMC-begeleiders, Lentiz, Dock en Startpunt Go.

Versterken onderwijs en zorg Met goede zorg en ondersteuning creëren we randvoorwaarden voor jongeren zodat zij optimaal deel kunnen nemen aan het onderwijs. Professionals dienen goed samen te werken zodat zij jongeren effectief zorg en ondersteuning kunnen bieden (bij de wortel in plaats van symptoombestrijding). Professionals moeten ruimte hebben om elkaar op te zoeken en maatwerk te organiseren.

Verbeteren aansluiting onderwijsarbeidsmarkt Er zit een gat in de keten als het gaat toeleiding naar werk. MBO 1 en 2 (jongeren en oud-) voortijdige schoolverlaters komen niet goed op de arbeidsmarkt terecht. Er is een functionaris onderwijs– arbeidsmarkt nodig.



 

Deze richt zich op:

Versterken Zorg/ondersteunings- team op school en hiermee verbeteren afstemming onderwijs/zorg. Door urenuitbreiding gezinsspecialist op de basisscholen in kwetsbare wijken en VO. Professionalisering leerkrachten, kennisdeling en samenwerking wijkteam versterken. Project Zorg in de Klas inbrengen op basisscholen Oost (spreekuur op school, trainingen etc.) Meer ruimte voor maatwerk binnen Onderwijs-Zorg aanbod (IPW-traject ter onderbouwing). D.m.v. bureaucratievrij werken met ODP, doorbraak functionarissen en OZA-kostenpost een gestructureerd aanbod voor de leerlingen in kwetsbare wijken. Kosten gaan nu vanuit lokaal jeugdhulp budget, veelal boven op de begroting. Via PGB of losse facturen. Intensivering schoolmaatschappelijk werk in het Voortgezet onderwijs Meer inzet op gezinsspecialisten, intermediairs tussen zorg (WOT) en onderwijs (vindplaats). Als we leerkrachten beter willen ondersteunen moeten IB’er en GS’er steviger gepositioneerd worden. Afstemming met wijkteam moet vaker/beter, dus meer uren nodig.

bemiddelen naar werk warme plaatsing werknemersvaardigheden werkgever ondersteunen bij kwetsbare plaatsing, nazorg, vacaturewerving, werkgeversbenadering etc. meer bedrijfsbezoeken tijdens school en hier ook richten op het aanbieden van werk als bijbaan (dus niet een fietskoerier, maar een bijbaan bij een bedrijf) ervoor zorgen dat jongeren een opleiding doen die aansluit bij behoefte in de markt (techniek, ICT, zorg)

(Multi)functionele en gezonde onderwijs- en leeromgeving De leeromgeving is voor een jongere cruciaal voor leerplezier en motivatie. Trots op hun schoolgebouw werkt plezierig en uitnodigend. In Nieuwland en Oost vindt één belangrijke vernieuwing plaats: een multifunctionele ontwikkeling waar basisschool de Peperklip onderdeel van wordt.

Bibliotheek De bibliotheek speelt in Schiedam een belangrijke rol in de ontwikkeling van de bewoners. De Bibliotheek Schiedam pakt deze rol breed op als een spin in het web van taal, rekenen en digitale vaardigheden. Door het preventieve programma “gezinsaanpak” en de inzet op de scholen ter voorkoming van laaggeletterdheid (en alle samenhangende problematiek) tot het organiseren van ontmoeting &debat om te komen tot kennismaking en begrip. Het neutrale DNA van de bibliotheek garandeert toegankelijkheid en laagdrempeligheid. In Nieuwland en Oost brengt de bibliotheek het thema Taal en Ontmoeting actief naar de bewoners toe. Op de basisscholen in de wijken is overal de Bibliotheek op School (dBOS) aanwezig, waarbij professionele ondersteuning wordt geboden door educatie-specialisten van de bibliotheek en er wordt samengewerkt met andere ondersteunende organisaties.

Droom bibliotheek: ‘Een educatief centrum voor volwassenen voor heel Schiedam.’

Stedelijk Museum Schiedam en Theater aan de Schie Het Stedelijk Museum Schiedam en het Theater aan de Schie hebben programma’s voor en door Schiedammers. Zo gaan zowel het Stedelijk Museum Schiedam als het Theater aan de Schie de wijken in om samen met bewoners cultuur te beleven. Stedelijk Museum Schiedam heeft sinds 2017 het programma Mijn Schiedam, waarbij het intensief de samenwerking zoekt met Schiedammers en probeert een bijdrage te leveren aan sociale thema’s zoals een gebrekkige sociale cohesie in de wijk, eenzaamheid en laaggeletterdheid. Daarbij ligt een focus op de wijken Oost en Nieuwland.

Werk De wijken Oost en Nieuwland liggen relatief dicht bij grote bedrijventerreinen, met veelal goed draaiende bedrijven en veel werkgelegenheid in allerlei sectoren en verschillende benodigde opleidingsniveaus. Schiedam heeft een aantal kwaliteiten, zoals de economische structuur van de bedrijventerreinen, havens en een historische binnenstad in combinatie met de centrale ligging. Wanneer mensen zijn toegetreden tot de arbeidsmarkt, is het belangrijk dat zij mee kunnen ontwikkelen met de arbeidsmarkt. De voortdurend ontwikkelende arbeidsmarkt vraagt om flexibiliteit van werknemers en ondernemers. Flexibiliteit bereik je door een leven lang te ontwikkelen. Wanneer werknemers bereid zijn zichzelf continu te ontwikkelen, wordt voorkomen dat mensen tussen wal en schip raken en de aansluiting met de arbeidsmarkt missen. Naast de bedrijventerreinen ten noorden van de A20 is de fysieke nabijheid van de binnenstad ook een voordeel voor beide wijken. De Schiedamse binnenstad is in meerdere opzichten uniek en heeft een

hoog potentieel om verder uit te groeien tot een zeer aantrekkelijk gebied. De binnenstad is niet alleen het centrum van Schiedam, maar ook van betekenis als een levendige ‘binnenstadswijk’ voor bewoners, kenniswerkers en bezoekers uit Rotterdam en andere delen van de regio. Een aantrekkelijk vestigingsklimaat is een middel om bewoners en werkers te behouden en aan te trekken. Kapitaalkrachtige bewoners, bezoekers en werkers verstevigen bovendien het economisch draagvlak van de binnenstad zelf. Aan de andere kant is het ook van belang de belemmeringen op de arbeidsmarkt te herkennen en te onderkennen, zoals het hebben van schulden, discriminatie, opleiding, taalachterstand of op andere terreinen. Zodat meer mensen aan het werk kunnen.

DOEL Meer wijkbewoners zijn aan het werk. De werkeloosheid in de wijken is over 20 jaar zoveel minder dat het werkeloosheidspercentage maximaal 10% hoger is dan het stedelijk gemiddelde. Meer wijkbewoners kunnen makkelijker rondkomen. In 2020 leven veel huishoudens onder de armoedegrens. Bij een inkomen van maximaal 110% van het sociaal minimum, leeft in 2020 in de wijk Nieuwland 22% van alle huishoudens onder de armoedegrens. In heel Schiedam is dit 13,5%. Ook heeft 28,8% één of meerdere ondersteuningstrajecten in het sociale domein lopen (Schiedam: 21,2%). In 20 jaar tijd moet deze weerbarstige problematiek minimaal op het niveau van Schiedam zijn, voor beide wijken.

Bijstand en WW (bron: CBS, jaarlijks) jaar 2020

aantal inw.

bev. 15-64 jr.

huish.

Bijstand

pers.

in % 15-64 jr.

in % huish.

Oost

11.115

8.240

5.850

330

290

4,0%

3,5%

5,6%

5,0%

Nieuwland

14.505

9.520

6.765

900

280

9,5%

2,9%

13,3%

4,1%

Schiedam

78.730

52.664

37.562

2.490

1.460

4,7%

2,8%

6,6%

3,9%

Werkgelegenheid Schiedam 2020 Sector

Werkgelegenheid Schiedam 2020

Vestigingen

Werknemers

Landbouw en visserij

110

Industrie

290

3.553

Vestigingen

Werknemers

1.333

Onderwijs

311

1.905

1.178

2.115

Gezondheids- en welzijnszorg

572

5.335

Groot- en detailhandel; rep. van auto’s

977

6.361

Cultuur, sport en recreatie

259

630

Overige dienstverlening

311

796

Vervoer en opslag

221

2.562

4.983

29.862

Logies-, maaltijd- en drankverstrekking

210

881

Informatie en communicatie

234

662

Zakelijke dienstverlening

905

3.619

Bouwnijverheid

Sector Openbaar bestuur

Totaal

Opleidingsniveau beroepsen niet-beroepsbevolking 2019 Niveau

Schiedam

Nederland

VMBO

34%

28%

MBO

43%

41%

HBO/WO

24%

30%

Totaal

100%

Aanpak en preventie schulden In 2018 leefde 12,8% van de Schiedammers in armoede; dat wil zeggen: maakte deel uit van een huishouden met één of meer armoede- of schuldenvoorzieningen (Kenniscentrum Staat van de stad 2019). Het zijn vooral gezinnen met opgroeiende kinderen die het meeste moeite hebben met rondkomen (Minima Effect Rapportage Nibud 2016). Jongeren leven relatief vaak in armoede, hebben vaak een kostbare leefstijl en kunnen vaak nog niet omgaan met de eigen financiën. Er kan veel gewonnen worden als wordt voorkomen dat jongeren in de schulden raken. Landelijk onderzoek naar jongeren met schuldenproblematiek (Panteia 2014, BKR 2018) leidt tot de volgende inschattingen voor Schiedam: 14,5% van de jongeren heeft risicovolle schulden; in Schiedam zijn dat 1.320 jongeren tussen de 18 en de 27 jaar (tussen de 16 en 23 zijn dit er 930); 480 Schiedammers onder de 30 jaar hebben een betalingsachterstand. Deze problematiek speelt met name in Oost en Nieuwland. Vooral onder jongeren vanaf 12 jaar ontstaan problemen. 

voorlichting op scholen en hebben het Collectief Schuldregelen’ ingevoerd. Deze nieuwe en effectieve werkwijze voor het aanpakken van schulden komt ook voor alle inwoners van Nieuwland en Oost beschikbaar. Kwetsbare jongeren en baangarantie en perspectief In het kader van dit programma worden projecten gestart om jongeren te begeleiden naar een gegarandeerde baan. Inzet is om tot structurele trajecten te komen. Daarbij wordt ook ingezet op onderwijs met perspectief op een (goed betaalde) baan, zoals in de techniek. Aan het werk Naast de trajecten voor jongeren wordt aandacht besteed aan trajecten om werkeloze inwoners te begeleiden naar werk of naar beter passend werk. Doel van bijvoorbeeld het project Leven Lang Ontwikkelen is vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar te laten aansluiten en ondernemers met elkaar in contact te brengen, waardoor ze elkaar kunnen versterken. Op dit moment is er een afstand tussen de vraag op de arbeidsmarkt en de inwoners die in de wijk langs te kant staan. In de uitvoeringsplannen zal nader worden ingegaan op de doelgroepen en de kansen op de arbeidsmarkt.

Maatwerkvoorlichting is bij de jonge doelgroep gericht op het voorkomen van (ergere) schuldenproblematiek, zo mogelijk op school. Partners kijken daarbij naar nodige aanvullende activiteiten op elkaars aanbod.

Er zijn diverse instrumenten om de schuldenproblematiek zowel bij ouderen, jongeren, werkenden, uitkeringsgerechtigden of andere doelgroepen aan te pakken. We zetten hierdoor vroegsignalering in, zijn gestart met het schuldenlab, bieden begeleiding bij schulden,

Schiedistrict Met SchieDistrict gaan de gemeente, ondernemers en onderwijs van de ‘s-Gravenlandsepolder en de Spaanse Polder dé bedrijventerreinen van de toekomst realiseren. Het SchieDistrict (met daarbij het te ontwikkelen woongebied Schieveste) ligt op de

kennisas Leiden – Dordrecht en kan zich ontwikkelen als een schakel in deze keten van kennisinstellingen, universiteiten en hoogwaardige werklocaties. Het SchieDistrict heeft de potentie om als een innovatieve hotspot in het hart van de metropoolregio te gaan fungeren. Ook voor de Havens en voor Nieuw-Mathenesse wordt gewerkt om deze terreinen te verbeteren. Bouwstenen      

Bewoners in beeld Werkfitte inwoners Trots op diploma Zicht op en kennis van belemmeringen om aan het werk te gaan Nieuwe wegen naar diploma Voortijdig schoolverlaters direct oppakken

Gezondheid en Samenleven In de wijken Nieuwland en Oost is de leefbaarheid slechter dan de andere wijken in Schiedam. Dit laat zich zien in de lage scores voor gevoelens van veiligheid, binding, vertrouwen in de toekomst en omgang met andere bewoners. Ook leven mensen in deze wijken een stuk ongezonder en is de levensverwachting gemiddeld 7 jaar korter. Samenleven Het verminderen van gevoelens van onveiligheid en het verbeteren van de sociale cohesie zijn de thema’s binnen het Stedelijk Vernieuwingsplan want contacten, sociale netwerken en ontmoeting activeren bewoners tot informele sociale controle. Het vergroot de solidariteit, mensen helpen elkaar en zij hebben oog voor de omgeving. Vergroten van sociale cohesie maakt buurten veiliger, leefbaarder en gezonder. Gezondheid Ook de gezondheid van mensen in deze wijken staat onder druk. Dit is voor een deel wijkspecifiek; de leefstijl van wijkbewoners is ongezonder dan gemiddeld; er zijn meer mensen die te maken hebben met overgewicht, roken en overmatig drinken. Daarnaast gaat de toenemende kwetsbaarheid samen met

tweelandelijke ontwikkelingen: de dubbele vergrijzing (het aantal 75 plussers verdubbelt tussen nu en 2040) en door gebrek aan personeel en oplopende kosten in de zorg, zullen kwetsbare inwoners steeds langer blijven thuis wonen met zorg aan huis. Een sterke basis In Nieuwland en Oost moet een sterke basis liggen, zowel op sociaal vlak als op het gebied van gezondheid. Een sterke, laagdrempelige sociale infrastructuur en een krachtige basiszorg geeft inwoners de handvatten om hun leven op de rit te krijgen én te houden. Daarnaast zal er samenhang moeten zijn met professionele en bewezen interventies die kwetsbare inwoners op weg helpen. Ontmoeting, informatie en advies en ondersteuning en toerusting zijn hiervoor basiselementen.

DOEL Meer wijkbewoners voelen zich verbonden met hun eigen wijk. De zoektocht naar een sterke sociale cohesie en een inclusieve samenleving is urgent in beide wijken. De sociale index is structureel lager dan het Schiedams gemiddelde. Door meer te investeren in goede ontmoetingsplekken, sociale netwerken, wijkeconomie en andere initiatieven groeit dit in de komende 10 jaar naar het Schiedams gemiddelde. Meer wijkbewoners hebben een gezonde leefstijl. Een gezonde leefstijl, waar goed eten en voldoende bewegen centraal staan, moet bereikbaar zijn voor elke inwoner. Daarnaast moet de fysieke herinrichting van de wijk bijdragen aan de gezondheid van inwoners.

Hoe gaan we dit doen? Het verbeteren van de gezondheidssituatie van inwoners en het versterken van de sociale cohesie in de wijk, vergt stevige capaciteit en middelen en intensieve samenwerking op zowel professioneel vlak als met de wijk. De komende tijd doen we onderzoek naar hoe de wijk op sociaal en gezondheidsvlak moet worden ingericht en welke interventies hierbij nodig zijn. Daarbij is samenhang tussen de verschillende domeinen en financiers een belangrijke sleutel.

Sociale index: een rapportcijfer dat weergeeft hoe wijkbewoners er in sociaal opzicht voor staan

Sociale index per wijk in Schiedam Wijk

2015

2017

2019

Centrum

5,8

5,7

5,8

Oost

5,3

5,2

5,1

West

6,1

5,8

6,1

Zuid

6,6

6,9

6,5

Nieuwland

5,5

5,4

Groenoord

5,6

5,5

Kethel

7,5

6,9

Woudhoek

6,3

6,6

6,4

Spaland/Sveaparken

6,8

6,6

5,9

Schiedam

Thema’s

Criteria

Persoonlijke kansen

Opleiding Inkomen Gezondheid

Participatie

Actief in werk of opleiding Sociale contacten Deelname aan activiteiten Maatschappelijke inzet

Sociale binding

Verhuizingen Gevoelens van binding Vertrouwen toekomst wijk

Leefomgeving

Schoon, heel en veilig Voorzieningen Huisvesting Omgang bewoners

Thema: Gezondheid en psychisch welbevinden Ervaren belemmeringen Bron: Monitor Leefbaarheid & Veiligheid (2 jaarlijks) Belemmerd door - slechte lichamelijke conditie lichte tot ernstige belemmering Oost 23% Nieuwland 31% Schiedam 25% Belemmerd door - psychische problemen lichte tot ernstige belemmering Oost 14% Nieuwland 20% Schiedam 14% Belemmerd door - beperkte kennis van de Nederlandse taal/cultuur lichte tot ernstige belemmering Oost 13% Nieuwland 24% Schiedam 11% Belemmerd door - geldproblemen lichte tot ernstige belemmering Oost 17% Nieuwland 30% Schiedam 19% Belemmerd door - gevoel 'er niet bij te horen' / 'niet thuis te voelen' lichte tot ernstige belemmering Oost 22% Nieuwland 30% Schiedam 19% 26

Gezondheid per wijk en buurt 2020 (bevolking 19+)

Nederland

Schiedam

Oost

Nieuwland

Ervaren gezondheid (goed/zeer goed) Bewegen|Voldoet aan beweegrichtlijn Bewegen|Wekelijkse sporters Onder- en overgewicht|Ondergewicht

% % % %

78 50 49 2

75 45 45 2

75 47 45 2

70 42 39 2

Onder- en overgewicht|Normaal gewicht Onder- en overgewicht|Overgewicht

% %

47 51

43 56

46 53

39 60

Onder- en overgewicht|Mate van overgewicht|Ernstig overgewicht

% % % % % % % %

18 44 79 8 6 33 31 5

22 52 70 7 5 33 31 6

28 53 69 8 6 30 28 5

24 65 54 6 4 35 35 8

Lichamelijke gezondheid|Langdurige ziekte en beperkt Beperkingen|Eén of meer lichamelijke beperkingen

% %

29 15

29 18

26 18

33 25

Beperkingen|Soort beperking|Beperking in horen Beperkingen|Soort beperking|Beperking in zien

% %

5 6

5 8

8 11

Beperkingen|Soort beperking|Beperking in bewegen

Angst of depressie|Matig/hoog risico op angst of depressie Angst of depressie|Hoog risico op angst of depressie

% %

46 7

50 9

54 11

55 13

(Heel) veel stress in afgelopen 4 weken

Matig/veel regie over eigen leven

Eenzaamheid|Eenzaam

Eenzaamheid|Ernstig/zeer ernstig eenzaam

Eenzaamheid|Emotioneel Eenzaam

Eenzaamheid|Sociaal Eenzaam

Mantelzorger

Vrijwilligerswerk

Ernstige geluidhinder door buren

Moeite met rondkomen

Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020, GGD'en/CBS/RIVM (bewerking obv SMAP-methodiek, RIVM4 (jaarlijks) 27

Veiligheid Uit gebiedsanalyses komt naar voren dat de drugscriminaliteit in de stad groot is. Schiedam is aantrekkelijk voor (drugs)criminelen, door de ligging naast één van de grootste havens van de wereld (Rotterdam) én bij het grootste bedrijventerrein van Europa (’s-Gravenlandsepolder / Spaanse Polder). De vier belangrijkste veiligheidsvraagstukken in Nieuwland en Oost zijn: 1. 2. 3. 4.

ondermijning kwetsbare jongeren woonoverlast veiligheidsbeleving

Ondermijning Georganiseerde, ondermijnende criminaliteit bestaat uit veel soorten criminaliteit en activiteiten die daarmee samenhangen. De term ondermijning verwijst vooral naar de effecten op de samenleving.

Schiedamse criminelen zijn inventief met het omzeilen van wetten en regels, het misbruiken van structuren en uit het zicht blijven. Dat maakt het moeilijk om vat te

krijgen op netwerken. In de kwetsbare wijken Nieuwland en Oost, waar de inkomens laag zijn en de werkloosheid hoog, is de kans groter dat bewoners zich laten verleiden om de criminaliteit in te stappen. Dat is terug te zien in illegale hennepteelt, drugs-en wapenvondsten en de toename van drugshandel door jongeren op straat. Het gevaar is dat er op wijkniveau een parallelle samenleving ontstaat, waarbij criminelen steeds meer vat krijgen op jongeren of kwetsbare huishoudens. Die knijpen vaker een oogje toe. Met deelname aan criminaliteit gaan ze er financieel op vooruit. De norm vervaagt. Ook op de bedrijventerreinen zien we criminele families en netwerken terug. Malafide bedrijven zijn plek voor ontmoeting, drugsproductie of witwassen. Het drugsgeld wordt geïnvesteerd in Schiedams vastgoed, horeca en luxegoederen.

DOEL Meer wijkbewoners voelen zich veilig in hun eigen wijk. De subjectief gemeten veiligheidsgevoelens van de bewoners in beide wijken laten een verontrustend beeld zien: zij vinden hun eigen wijk (die ze goed kennen) onveiliger van de rest van Schiedam. Dit subjectieve veiligheidsgevoel moet in de komende 20 jaar omgedraaid worden. Er word meer werk gemaakt van schoon, heel en veilig. De overlast in elke vorm (door jongeren, overbewoning etc.) is teruggebracht tot het gemiddelde van Schiedam. De belangrijkste opgave in Nieuwland en Oost is het normherstel en het herstellen van vertrouwen.

Kwetsbare jongeren In sociaal-economisch zwakkere wijken waar criminele structuren actief zijn, zijn de verleidingen voor jongeren om de criminaliteit in te gaan, groot. Als de omgeving criminaliteit steeds meer als ‘normaal’ begint te zien, wordt dit alleen maar erger. Zo ook in de wijken Nieuwland en Oost.

Nieuwland: Ondermijningsbeeld Voor Nieuwland heeft het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) een zogenaamd ‘ondermijningsbeeld’ opgesteld. Hieruit komt een verontrustend beeld naar voren van personen, netwerken, bedrijven en facilitators die zich met alle onderdelen van de keten van drugscriminaliteit bezighouden. Zorgwekkend is ook dat jongeren zich hierdoor eenvoudig kunnen laten verleiden om de wereld van het snelle geld te betreden. Zeker in een wijk met veel sociaaleconomische problematiek als Nieuwland is dat een risico. Een complicerende factor is dat ondermijnende criminaliteit in Nieuwland door een deel van de bewoners lijkt te worden gezien als ‘iets dat erbij hoort’. Dit blijkt uit gesprekken met bewoners en professionals. Een wijk waarin het vertrouwen van bewoners in de overheid zodanig is aangetast dat er geen wil en/of geen durf meer is om criminaliteit te melden.

Nieuwland: Onderzoek Beke De aantrekkende kracht die criminaliteit uit oefent op jongeren in de wijk is zorgelijk. Eind 2021 heeft Bureau Beke op verzoek van de lokale driehoek een onderzoek uitgevoerd naar de mate waarin jongeren op straat in contact komen met de georganiseerde criminaliteit. Hieruit blijkt dat er een forse intensivering nodig is van de huidige aanpak om te voorkomen dat een groep jongeren (en een groep van 10-12 jarigen die zich door hen laat beïnvloeden) de overstap naar de criminaliteit maakt. Ook de acceptatie van een bepaalde norm en bijvoorbeeld het dragen van messen onder jongeren is zorgelijk.

Ondermijning in Oost Omdat er voor Oost tot nu toe geen ondermijningsbeeld is, zijn minder data voorhanden. Op basis van de ervaringen van het gemeentebreed interventieteam, dat o.a. hennepkwekerijen, illegale prostitutie, en louche bedrijvigheid aanpakt, speelt het probleem hier zeker ook. Ook hier leven er zorgen over de verruwing van straatgedrag en bijvoorbeeld het dragen van messen, zoals uit gesprekken blijkt die het jongerenwerk heeft georganiseerd met jongeren.

Personen met complexe problematiek Er is een zorgelijke toename van het aantal verwarde personen in de publieke ruimte. Het komt relatief vaak voor dat een passend zorgaanbod ontbreekt. Zo blijven verwarde personen met hun gedrag zwaar drukken op de leefbaarheid van de wijk, en blijven hun problemen onveranderd bestaan. In de regio RotterdamRijnmond is de daling aan bedden in gang gezet, terwijl de

ambulante teams die de zorg moeten opvangen nog gedeeltelijk in oprichting zijn. Dit is in Schiedam merkbaar. Vaak is de problematiek complex.

Kritische randvoorwaarden  

Bij mensen met complexe problemen gaat het om inwoners die niet één probleem hebben maar vele en vaak in combinatie en in onderlinge samenhang: bijvoorbeeld psychische problemen, verslaving, een verstandelijke beperking, dakloosheid, schulden, persoonlijke verwaarlozing, relatieproblematiek etc. Deze groep doet een intensief beroep op de zorg. In geheel Schiedam gaat het om ongeveer 1% van de bevolking. Een aanzienlijk deel daarvan woont in Nieuwland en Oost. Om met deze moeilijke en tegelijk kwetsbare groep mensen zo goed mogelijk om te gaan, is samenwerking tussen Zorg en Veiligheid van groot belang.

  

De zorg die geleverd moet worden is intensief van aard. De zorg vergt een duidelijke/ eenduidige structuur waarbij één centraal aanspreekpunt essentieel is, samen met een goede casusregie. Veiligheidsaspecten kunnen een rol spelen voor de omgeving, binnen het gezin of naar de hulpverlening toe. Er is vaak sprake van een spanning tussen dwang en drang, op het snijvlak van veiligheid en zorg. Specifieke expertise is onmisbaar, met name op de terreinen van GGZ-kennis, sterk vervuilde woningen, verstandelijke beperking en/of dakloosheid.

Woonoverlast Met name in de wijk Oost is er sprake van serieuze woonoverlast en overbewoning. In tegenstelling tot Nieuwland (waar een groot deel van de woningen bestaat uit sociale huur van één woningcorporatie) zijn de meeste huizen in Oost in particulier bezit. Eigenaren verhuren soms één, soms wel vijf panden. De wijk is zeer in trek bij arbeidsmigranten. In het algemeen verblijven mensen er maar kort, waardoor zij weinig binding met de wijk krijgen. Mensen plaatsen veel vuil naast de containers en ze dumpen grofvuil. Taal- en cultuurverschillen zorgen er verder voor dat er spanning ontstaat tussen de ‘autochtone’, oude bewoners van Oost en de arbeidsmigranten, vaak MOE-landers.

Persoons Gerichte Aanpak is een integrale, op de persoon én zijn/haar (gezins)systeem toegesneden mix van bestuurlijke, straf-, zorg- en overige interventies, om (verder) afglijden te voorkomen. De inzet is om hardnekkige patronen van overlast en criminaliteit et doorbreken en een beter perspectief en een op een meer volwaardige deelname aan de samenleving te creëren. PGA vergt een intensieve samenwerking tussen deelnemende partijen. Het blijkt in de praktijk een effectieve en probleemgerichte aanpak te zijn. De druk op de zorg is groot. Tekort aan bedden en specialistische zorg voor mensen met complexe problematiek is zichtbaar in het gehele werkveld.

Doordat mensen illegaal huren en zich niet inschrijven bij de gemeente, missen zij de aansluiting met gemeentelijke voorzieningen. Zo blijven problemen als huiselijk geweld,

alcoholmisbruik of kinderen die niet naar school gaan te lang buiten beeld. Woonoverlast uit zich in geluidsoverlast, illegale splitsing en kamerverhuur, vervuilde woningen.

verslechtert. Daarentegen laten de politiecijfers een afname van de criminaliteit laten zien.

Beleggers kochten de afgelopen jaren steeds vaker particuliere woningen op als beleggingsobject. Dit kán slecht verhuurderschap en soms woonfraude tot gevolg hebben. Woonfraude heeft economische gevolgen (het frustreert de eerlijke verdeling van woningen, mist kansen voor huurharmonisatie en vergroot de druk op de woningmarkt). Maar in veel gevallen draagt het ook bij aan een vermindering van de leefbaarheid (door het risico op onderhuur en overbewoning, hennepteelt, minder betrokkenheid bij de wijk). Een andere trend is de toename in vervuilde woningen. Achter een vervuilde woning gaat vaak een wereld van (sociale) problematiek schuil.

Nieuwland

Zowel in Nieuwland als Oost ervaren bewoners hun wijken als minder ‘schoon, heel en veilig’. In 2019 gaven zij de wijken respectievelijk een 6,0 en een 5,8. Dit is lager dan de andere wijken in Schiedam. Wat betreft woonoverlast lijkt er na een forse daling van het cijfers in 2017 weer een voorzichtige verbetering op te treden.

Veiligheidsbeleving Uit de Monitor Leefbaarheid en Veiligheid blijkt dat bewoners zich onveiliger zijn gaan voelen in Schiedam. Met name in de buurten Oost, Nieuwland en Groenoord, daar voelen bewoners zich in hun eigen wijk onveiliger dan daarbuiten. Het veiligheidsgevoel

Oost

Net als de institutionele omgeving; hoe bewoners de aanwezigheid van de overheid en ketenpartners ervaren. Aanbevelingen onderzoek InHolland  Onderken de urgentie. De gevoelde onveiligheid is echt en kan zowel oorzaak als gevolg zijn van een verslechtering in de leefbaarheid (spiral of decay);  Start een integraal offensief. Dit is geen zaak van veiligheid alleen maar van de hele gemeente en haar partners. Blijven doen wat we al deden is niet voldoende. De kern is om te werken aan stabiel, schoon, heel en veilig. Communicatie en zichtbaarheid kunnen je daarbij helpen, maar alleen zolang je aansluit op díe problemen waar bewoners de meeste buikpijn over ervaren;  Gebruik signal places als startpunt en hefboom. Met name de gebieden rond de Parkweg, het stationsplein en de Mgr Nolenslaan hebben een grote impact op de veiligheidsbeleving in de stad;  Organiseer daadkracht. Organiseer je als gemeente op zo’n wijze dat vanuit alle domeinen wordt gewerkt aan veiligheidsbeleving en er kan worden doorgepakt.

Onveiligheidsgevoelens uit Monitor Leefbaarheid en Veiligheid 2019

Onderzoek InHolland Eind 2020 heeft hogeschool InHolland nader onderzoek gedaan naar de wijken die het slechtst scoorden op veiligheidsbeleving. Daaruit blijkt dat de manier waarop bewoners de veiligheid in de buurt ervaren, wordt beïnvloed door verschillende elementen uit de omgeving. Niet alleen de ervaren criminaliteit of overlast speelt een rol. Ook de fysieke omgeving en de sociale omgeving spelen een rol.

Wonen De sociale woningvoorraad is in Schiedam onevenredig verdeeld. In een duurzame buurt leven bewoners van verschillende leeftijden, divers in achtergrond, maar vooral van verschillende sociaal economische status samen. In de wijken Nieuwland en Oost is het aandeel sociale woningen relatief hoog. Een te hoge concentratie sociale (corporatie)woningen leidt steeds vaker tot de afname van de leefbaarheid1. Zonder op stedelijk niveau in absolute zin terug te gaan in het aandeel sociale voorraad, dienen beide wijken te voldoen aan een duurzaam profiel. In Nieuwland is veel dezelfde bebouwing met een relatief lage huur, brede wegen, een kwantitatief royale maar een lage kwaliteit buitenruimte. Het aandeel corporatiewoningen ligt boven de 55%. Zonder op stedelijk niveau terug te gaan in corporatiebezit, zal het aandeel corporatieniveau in Nieuwland worden teruggebracht tot 40%. Het ontbreken aan goede verbindingen in Nieuwland met het centrum, met omliggende wijken en buurten onderling zorgt voor geïsoleerde en anonieme buurten, welke een potentiële voedingsbodem zijn voor verkeerd gedrag en criminele activiteiten.

In Oost behoort 90% van de woningen tot de sociale woningvoorraad. Hiervan is slechts 22% corporatiebezit, 33% wordt verhuurd door particuliere eigenaren en 35% wordt bewoond door de eigenaar. De gemiddelde WOZ waarde in Oost is 150.000 en daarmee de laagste van alle wijken in Schiedam. De belangrijkste oorzaak van de lage WOZ-waarde is de kwaliteit van de woningvoorraad, energetisch, woning-grootte, gestapeld zonder lift, een deel van de wijk heeft funderingsproblemen en wateroverlast. Voor de particuliere voorraad in Oost moeten we een slimme mix van maatregelen vinden. Dat betekent sloopnieuwbouw, samenvoegen, particuliere woningverbetering, verduurzamen,

Rapport Veerkracht in corporatiebezit

DOEL De woningvoorraad in Nieuwland en Oost komt in 20 jaar tijd meer in balans, met een kwalitatief betere openbare ruimte en betere verbindingen. De doelen in het sociale en veiligheidsdomein worden door de fysieke ingrepen ondersteund.

het opkopen van rotte kiezen en strategisch verwerven van particulier bezit. We willen dat mensen een passende woning kunnen vinden als ze wooncarrière willen maken. Nu is dat onvoldoende mogelijk in Schiedam door een te eenzijdige woningvoorraad. We dienen meer balans in het woningaanbod te brengen, zodat alle inkomensgroepen in alle wijken in de stad meer kansen krijgen.

woonaanbod voor alle doelgroepen te creëren. Er zijn met name buurten waar mensen met de laagste inkomens wonen. Er is maar een beperkt aantal buurten met hogere inkomens. De middeninkomens ontbreken en een menging op buurtniveau van prijsklasse en woningtypen is er niet. “Wijk met hoog- en laagbouw”, zo omschrijft onderzoek (GOT ZH 2018)3 het woonmilieu in Nieuwland. Wijken van dit type zijn vaak net na de Tweede Wereldoorlog gebouwd en hebben het moeilijk in de huidige woningmarkt. Het woningaanbod is eenzijdig en de wijken zitten qua woonmilieu tussen stedelijk en laagbouw in.

We willen voldoende betaalbare woningen bieden, maar daarbij nadrukkelijk de kwaliteit van de woningen verbeteren. Dat doen we door vernieuwing of renovatie van bestaande woningen, maar ook door nieuwbouw. Alle Schiedammers, jong en oud, dienen de mogelijkheid te hebben om binnen de stad een passende woning te vinden en hun wooncarrière op te bouwen. Daarbij willen we nadrukkelijk inwoners uit de middeninkomens, die we eerder nog uit de stad zagen vertrekken, behouden. Met een divers woningaanbod bieden we iedereen de kans om een volgende stap in de wooncarrière te doen en houden we de doorstroming op gang2.

Er zijn kansen om dit type wijk te versterken. Dit is mogelijk door er een meer uitgesproken en meer gevraagd woonmilieu van te maken, met name aan de oostzijde van de wijk. Op die plek ligt Nieuwland pal tegen de historische binnenstad aan. Die nabijheid voelen mensen echter niet. Aan de westzijde (verder van de binnenstad af) kan het woonmilieu meer op groen en laagbouw worden gericht.

Nieuwland Zoals in veel naoorlogse woonwijken in Nederland is er in Nieuwland veel van hetzelfde. Dezelfde bebouwing, vooral huurwoningen met een relatief lage huur, brede wegen door de wijk, en een kwantitatief royale, maar kwalitatief slechtere buitenruimte. Nieuwland huisvest zo’n 15.000 inwoners in 6.700 woningen. De wijk bestaat voornamelijk uit portiek- en galerijwoningen van vier lagen, afgewisseld met hogere flats. Het doel is om een

Oost Oost is een echte stadswijk die vooral voor de Tweede Wereldoorlog is ontstaan. De wijk omvat veel particulier bezit, een kwetsbare voorraad (energetisch lage kwaliteit, gestapeld zonder lift, woninggrootte kleiner dan 70m²) en is daardoor aantrekkelijk voor kamerverhuur en huisjesmelkerij. Particuliere woningverbetering in Oost is noodzakelijk. In de wijk wonen ongeveer 11.000 inwoners in 4.900 woningen. De wijk bestaat vooral uit beneden/boven-

Uit ‘Woonvisie Schiedam: Groei als kans voor de stad’, gemeente Schiedam, september 2020, p.10

Grote OmgevingsTest Zuid Holland, onderzoek in opdracht van provincie Zuid Holland, gemeenten en private partijen

woningen. Ook staan er verschillende appartementencomplexen en grondgebonden woningen. De helft van de woningen in de wijk wordt verhuurd: een kwart door de woningcorporatie en een kwart door particuliere verhuurders. Er komt veel kamerverhuur voor, vooral aan arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa.

potentiële voedingsbodem voor verkeerd gedrag en criminele activiteiten. 

Vernieuwing biedt de kans om de herkenbaarheid te vergroten en verbindingen tussen wijken en de omgeving te verbeteren.

Oost is een vooroorlogse wijk die in het GOTZH 2018 onderzoek naar voren komt als een levendig stedelijk woonmilieu. Je kunt zo’n woonmilieu waarderen, maar je kunt het ook als negatief ervaren. Dit is vooral het geval als een dergelijke buurt veel leefbaarheidsproblemen kent, zoals: onveiligheid, overlast, uitbuiting van huurders, slecht onderhoud /slechte kwaliteit van woningen, vervuiling, parkeerdruk en weinig groen. Daar is in Oost sprake van. Oost ligt nu als een verborgen parel verscholen tussen het NSstation en de woningbouw binnen gebiedsontwikkeling SchieDistrict (Schieveste) s’Maak, Terras aan de Schie, de Peperkliplocatie enerzijds en de binnenstad anderzijds. In de toekomst komt de ontwikkeling van het Merwe-Vierhaven gebied ten zuiden van de wijk Oost als extra locatie-potentie daar nog bij. Bereikbaarheid Spoorlijnen, rijkswegen en de rivier maken Schiedam en de regio uitstekend bereikbaar via het spoor, over de weg en via het water. Omgekeerd is een wijde regio goed bereikbaar voor Schiedammers. Dat maakt Schiedam een aantrekkelijke vestigingslocatie voor bedrijven én voor bewoners. Schiedam is immers een uitstekende uitvalsbasis en goed verbonden met de rest van de stedelijke regio. Nieuwland en Oost liggen tussen de binnenstad aan de ene kant en

Herkenbaarheid en verbinding Schiedam kenmerkt zich door een goede wegenstructuur voor auto’s. Er zijn echter geen goede entreegebieden die aan de herkenbaarheid van de stad bijdragen. Nieuwland en Oost zijn wijken ‘zonder entrees’4. De herkenbaarheid van de wijken in de stedelijke structuur moet worden vergroot. Dit verheldert de structuur en verbetert de leefomgevingskwaliteit. Als je iets herkent, kun je je oriënteren. Een anonieme omgeving is een 4

Studie KAW en De Zwarte Hond

 In Oost dient de aanwezigheid van het OV beter worden benut. Dit biedt de kans om nieuwe doelgroepen en bedrijvigheid naar de wijk te trekken.

spoor/metrolijn en rijkswegen aan de andere kant. De nabijheid van station Schiedam Centrum en meerdere metrostations op loopafstand maken Nieuwland en Oost aantrekkelijk voor mensen die in de Rotterdamse regio werken, leren en leven. In de stedelijke regio’s is openbaar vervoer vaak een aantrekkelijker vorm van vervoer dan de auto. Sinds de jaren negentig is het ruimtelijk beleid van provincies en gemeenten erop gericht de potentie van de openbaar vervoershaltes beter te benutten, door stedelijke functies rond deze haltes te concentreren. Daarbij streven we een mix van voorzieningen, bedrijvigheid en wonen na, om de potenties van het openbaar vervoer zo optimaal mogelijk te benutten. Door de uitermate goede bereikbaarheid met auto en openbaar vervoer (metrostations én treinstation) is een verdichting in Nieuwland met sterke woonmilieus en goede openbare ruimte mogelijk. En de verborgen kwaliteiten van Oost, zoals de mooie singelstructuur, de gunstige ligging nabij de te ontwikkelen gebieden als Schieveste en Nieuw-Mathenesse en het centrum en de planontwikkeling in de buurt van de Peperklip en Boerhaavelaan, kan veel beter worden benut. De bereikbaarheid van het OV en de wegenstructuur zijn zo goed dat er gevarieerde woonmilieus kunnen komen die bijdragen aan de doelen van dit plan.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11618378/1