Bijlage MRDH Jaarverslag 2023

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Programmamanagement voeren ten behoeve van het door ontwikkelen en uitvoeren van het regionaal programma duurzame mobiliteit. Effectbepaling doen van het regionaal maatregelenpakket duurzame mobiliteit met gemeentelijke en MRDH maatregelen i.r.t. de Europese en nationale doelstelling van 55% CO2-reductie in 2030. Monitoren van de effecten van de maatregelen op de reductie CO2, fijnstof en stikstof.

Status

Toelichting In 2023 is programmamanagement gevoerd voor de verdere uitwerking van drie kansrijke thema’s: deelmobiliteit, werkgebonden mobiliteit en verduurzaming van logistiek, met specifieke aandacht voor ZE-zones. Medio 2023 is het regionaal maatregelenpakket geactualiseerd en is een effectbepaling uitgevoerd Resultaten maken we inzichtelijk en delen we op ons platform. Uit de berekening is gekomen dat het huidige maatregelenpakket potentieel leidt tot 44% CO2-reductie wanneer alle maatregelen worden uitgevoerd. Zie bovenstaand. Medio 2023 is een effectbepaling uitgevoerd met oog op de voortgang van CO2-reductie (en als bijvangst stikstof en fijnstof). 23

Voortgang van de instroom van de emissievrije bussen in de concessies monitoren. In 2023 verwachten we geen nieuwe instroom van emissievrije bussen, wel in de jaren hierna.

Het onderzoek naar terugwinnen remenergie is afgerond en krijgt een vervolg in 2024. Vormen van een netwerk en bieden van ondersteuning aan gemeenten die werken aan de maatregelen van het programma duurzame mobiliteit. Daarnaast inspannen voor bewust en duurzaam reizen van de medewerkers van de eigen organisatie. Het delen van kennis (uit landelijke netwerken) over duurzame mobiliteit met de gemeenten via het bestuurlijk kernteam, het ambtelijk overleg duurzame mobiliteit en het digitale platform. Inspiratie en advisering door de denktank duurzame mobiliteit.

In 2023 is een aanbestedingstraject voor ca 100 emissievrije bussen voor de HTM busvloot doorlopen en gegund. De bussen komen in Q4 2024 t/m Q1 2025 in de dienstregeling. RET heeft aangekondigd dat de instroom van de 3e tranche van ca 50 ZE bussen vertraagd is. Start aanbesteding is afhankelijk van tijdige beschikbaarheid van busstallingslocatie Beverwaard. De instroom stond gepland op december 2024 maar zal nu op z’n vroegst in Q4 2026 plaatsvinden. De in het bestuursakkoord zero emissiebussen (BAZEB 2016) overeengekomen afspraak dat alle bussen in 2030 emissievrij zijn, staat niet ter discussie. We hebben samen met RET onderzoek naar het terugwinnen van remenergie laten uitvoeren. Door beperkte capaciteit bij RET staat dit onderwerp op dit moment on hold. We hebben ons aangesloten bij de Klimaatalliantie Duurzame Mobiliteit van de gemeente Rotterdam. In het kader hiervan is een mobiliteitsscan uitgevoerd waarin het reisgedrag van de medewerkers van de MRDH is geanalyseerd. We stimuleren thuiswerken en reizen buiten de spits. We zijn kennismakelaar op het gebied van duurzame mobiliteit. Vanuit die hoedanigheid organiseren wij bijeenkomsten voor gemeenten over relevante kansrijke thema’s zoals deelmobiliteit, werkgebonden mobiliteit en logistiek. Het (actuele) digitale platform geeft inzicht over mogelijke maatregelen en projecten.

De denktank duurzame mobiliteit heeft op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau geadviseerd over duurzame mobiliteit, de mobiliteitstransitie en het operationaliseren van duurzame mobiliteitsvraagstukken.

Deelmobiliteit in de regio We onderzoeken de potentie van deelmobiliteit in regionaal verband en in relatie tot de OV-concessies. We maken de koppeling met andere thema’s zoals ketenmobiliteit, verstedelijking en actieve, duurzame mobiliteit. We bieden de individuele gemeenten (als wegbeheerder) en andere partijen (grondeigenaren) de juiste handvatten om zelf aan de slag te gaan met deeldiensten. De MRDH ontwikkelt kennis, deelt kennis en onderzoekt de potentie in relatie tot de OV-concessies. Wegbeheerders en de andere partijen (grondeigenaren, vervoerders en marktpartijen) voeren projecten uit.

24

Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 Kennisontwikkeling en kennisdeling van deelmobiliteit.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? Vanuit de rol als kennismakelaar organiseerden we werksessies met ambtenaren en bestuurders over de stand van zaken van deelmobiliteit in de regio). We participeren in het landelijke programma deelmobiliteit en brengen en halen daar relevante kennis en inzichten op dit aandachtsgebied.

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 In 2023 wordt gestart met het opstellen van een gemeenschappelijk beeld deelmobiliteit. Het verder vormgeven van de (kennis)makelaars rol. Onderwerp breder trekken en koppeling maken tussen deelmobiliteit, MaaS en Hubs.

Verbinding leggen met landelijk programma deelmobiliteit (Natuurlijk Deelmobiliteit) ten behoeve van harmonisatie van beleid en eisen aan deelmobiliteit.

Nauw contact en inzet landelijke kwartiermaker deelmobiliteit ten behoeve van harmonisatie beleid en eisen deelmobiliteit.

Status

Toelichting We stelden een startnotitie op en bespraken die met gemeenten. Hierin staan de vervolgstappen voor beleidsvorming op dit onderwerp. De eerste stap in de zomerperiode was een enquête ter inventarisatie over deelmobiliteit. De uitkomsten zijn op ambtelijk niveau gedeeld. We hebben twee sessies met gemeenten georganiseerd waar we samen met de ambtelijke collega’s de uitkomsten van de enquête hebben besproken en stappen voor het vervolgproces voor deelmobiliteit hebben geformuleerd. We hebben samen met de gemeente Den Haag, de gemeente Rotterdam, RET en HTM deelgenomen aan het Europese SmartHubs project waar de digitale toegankelijkheid van deelmobiliteithubs bij OV knooppunten werd onderzocht. We waren in dit onderzoek onderzoeksobject. Voor het onderwerp MaaS is er in 2023 weinig kennis ontwikkeld welke relevant was voor onze regio. We nemen deel aan het Landelijke programma deelmobiliteit. In het landelijke programma wordt de projectomschrijving van deelmobiliteit projecten geschreven. De uitvoering van de projecten wordt gedaan binnen het landelijk programma in samenwerking met trekkende partijen. In 2023 is gewerkt aan een groslijst van onderwerpen die geclusterd zijn naar 17 opdrachten waaronder monitoring, communicatie, kennisdeling, procedures, beleid en wetgeving. Het landelijk programma is beschikbaar met haar kennis voor 21 MRDH gemeenten.

De kwartiermaker heeft zijn voorverkenning afgerond en heeft het landelijk programma van de rijksoverheid en decentrale overheden opgeleverd: Natuurlijk Deelmobiliteit. In dit programma wordt gezamenlijk kennis ontwikkeld zoals een richtlijn voor vergunningverlening. Een gemeente is zelf bevoegd om wel of niet gebruik te maken van de kennisproducten en richtlijnen. 25

Toewerken naar nationale kennisbank deelmobiliteit.

Er wordt op landelijk niveau een plan van aanpak gemaakt over kennisdeling deelmobiliteit. Er wordt gewerkt aan een digitale etalage. Eén van de buslijnen naar de Dutch Innovation Factory Zoetermeer is stopgezet. Daarvoor in de plaats is een proef gedaan met gratis deelmobiliteit. De proef is in opdracht van de MRDH, HTM en de gemeente Zoetermeer geëvalueerd. Hieruit bleek dat de dienst door gebruikers wordt gewaardeerd maar alleen als deze gefinancierd wordt door derden zoals werkgevers/ bedrijven of overheden of deelmobiliteit vanuit de OV studentenkaart. Met financiële steun van gemeente Zoetermeer is de proef met een jaar verlengd.

Evalueren van de proef met besloten deelfietsen bij Dutch Innovation Factory Zoetermeer.

Mobiliteitsmanagement via Zuid-Holland bereikbaar De MRDH is mede-initiatiefnemer van Zuid-Holland Bereikbaar, een samenwerkings- en uitvoeringsorganisatie die als doel heeft de bereikbaarheid (acceptabele hinder) in de regio te borgen gedurende de vele infrastructurele beheer-, onderhouds- en aanlegprojecten die in de komende decennia zijn gepland. Dat doen we door in te zetten op maatregelen die mobiliteitstransitie ondersteunen met de ambitie voor duurzame gedragsverandering. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 Realiseren duurzame gedragsverandering van reizigers.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? Met de samenwerking binnen Zuid-Holland Bereikbaar dragen we bij aan het realiseren van een duurzame gedragsverandering. Hierbij is de werkgeversaanpak een belangrijk instrument voor het bereiken van dat doel.

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Samenwerken en bekostigen van de Bereikbaarheidsaanpak via de samenwerkingsorganisatie Zuid-Holland Bereikbaar die de bereikbaarheid tijdens de onderhoudsopgave van het wegennet waarborgt en bijdraagt aan de mobiliteitstransitie.

Status

Toelichting We zijn opdrachtgever van Zuid-Holland Bereikbaar (ZHB) samen met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, ProRail B.V., Provincie Zuid-Holland, gemeente Den Haag, gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam N.V. Binnen ZHB werken we aan de afstemming in programmering van grote beheer- en onderhoudsprojecten, duurzame gedragsverandering (door middel van mobiliteitsmanagement), en het opstellen van gebiedsgerichte aanpakken. In 2023 zijn 60 mobiliteitsscans uitgevoerd bij bedrijven in Zuid-Holland in het kader van het bereiken van een duurzame gedragsverandering. Daarnaast heeft ZHB een nieuwe website online gezet voor reizigers, 26

werkgevers en logistieke partijen. Op deze website wordt onder andere gecommuniceerd over de geplande werkzaamheden en acties. Voor de gebiedsgerichte aanpakken is in de prioriteit 1 gebieden (Rotterdam en omgeving en de Zuid-Hollandse Eilanden en havengebied) gewerkt aan het vormgeven van een gebiedsgerichte aanpak. Voor het gebied Haaglanden inclusief Westland (prioriteit 2 gebied) heeft de focus in 2023 gelegen op kennisuitwisseling.

Actief deelnemen aan de werkgroepen Mobiliteitsmanagement, Logistiek en de gebiedsteams (gebiedsgerichte aanpak) in het MRDH-gebied.

Voor de samenwerking zijn verder de accounthouders-, regiegroep- en stuurgroepoverleggen van belang, waar ook wij aan deelnemen. Een belangrijk product was het jaarplan 2024 dat inmiddels door de BcVa is goedgekeurd. Verder organiseert ZHB werkgroepen en gebiedstafels. Wij nemen actief deel aan de werkgroepen Mobiliteitsmanagement, Logistiek, Programmering en Verkeersmanagement (P&V) en Communicatie. Daarnaast nemen wij deel aan de drie gebiedstafels in de metropoolregio. We participeren in drie gebiedstafels binnen de metropoolregio (Rotterdamse regio, Haaglanden en Zuid-Hollandse Eilanden). We denken mee over gebiedsgerichte aanpakken en nemen deel aan werkgroepen over de inzet van mobiliteitsmanagement en logistiek. In de werkgroepen wordt kennis en ervaring gedeeld.

OV-concessies: Rail Rotterdam, Rail Haaglanden, Bus Rotterdam en omstreken, Bus Voorne-Putten en Rozenburg, Bus HaaglandenStad en Bus Haaglanden Streek en jaarlijkse vervoersplannen Via de OV-concessies en de daarbinnen afgesproken jaarlijkse vervoerplannen kunnen wij de OV-maatregelen ‘op straatniveau’ invoeren. De MRDH verleent en managet de concessies voor het OV (per bus, tram en metro). We houden toezicht op de uitvoering en sturen op de uitvoeringskwaliteit en reizigerstevredenheid. De vervoerders stellen jaarlijkse vervoerplannen op voor verbeteringen aan het OV en voeren de verbeteringen uit. De vervoerders doen, conform de afgesloten concessies, voorstellen en gemeenten adviseren ook vanuit lokaal perspectief op de vervoerplannen. De besluiten over de (randvoorwaarden voor de) concessies worden genomen in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit. Vervolgens wordt een gedragen vervoerplan na consultatie van gemeenten en consumentenorganisaties goedgekeurd. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 Verbeterd OV-systeem, zodat het makkelijker en aantrekkelijk wordt voor de reiziger om het OV te gebruiken en een OV-systeem dat is afgestemd op lopen en fietsen en past in de buitenruimte.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? In 2023 zijn diverse verbeteringen gerealiseerd, waaronder de realisatie van het laatste deel van de Hoekse lijn tot aan het strand. Ook heeft HTM de proefopstelling van de TINA-tram getoond welke nu in productie gaat. Tevens is OVpay in alle concessies ingevoerd waarmee het betaalgemak is toegenomen. 27

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Uitvoeren van het concessiemanagement met daarbij bijzondere aandacht voor de gevolgen van de coronacrisis en de uitrol van de maatregelen, zoals die zijn opgenomen in het Transitieprogramma OV en corona.

Een tevreden reiziger met een klantenwaardering van gemiddeld een ruime voldoende. Beperkte rituitval (< 1%).

Een solide partnerschap met onze vervoerders op te bouwen om de gezamenlijke uitdagingen het hoofd te bieden.

Innovaties stimuleren (InnOVatieroute) op het gebied van kostenreductie, het verhogen van de bezettingsgraad en verduurzaming.

Status

Toelichting Er zijn diverse activiteiten ten behoeve van het concessiemanagement uitgevoerd. Eind 2023 zijn de concessies van HTM en RET herijkt en daarmee hebben de OV-bedrijven weer voldoende financieel perspectief voor de komende jaren. Bij de concessies van EBS is het proces om tot herijkte concessies te komen in gang gezet. Maatregelen uit het Transitieprogramma OV & corona zijn verlengd tot 2024. Zo zijn de afgeschaalde dienstregeling en de efficiencymaatregelen bij de uitvoering van de sociale veiligheidstaken gecontinueerd en hebben we subsidie verleend om de financiële tekorten van de vervoerbedrijven door de coronacrisis te verminderen en daarmee de continuïteit van het OV te waarborgen. Net als in 2021 en 2022 waren de vervoerkundige wijzigingen onderdeel van het Transitieprogramma en s er daarom geen reguliere vervoerplanprocedure gevolgd. Het Transitieprogramma OV en corona is afgerond in december 2023. En daarmee het Algemeen Bestuur ook opdracht 6 uit de Strategische Agenda, zijnde het ‘herstellen van het OV-systeem' beëindigd. Hiermee verplaatst de focus zich naar het versterken van het OV met maatregelen uit opdracht 1, 3 en 5. Ondanks nog altijd afgeschaalde dienstregelingen in 2023 bleef de klantwaardering nog altijd heel hoog, rond de 8.

Het uitvalpercentage ligt niet in alle concessies onder de 1% gemiddeld op jaarbasis, mede veroorzaakt door personeelstekorten. Daarnaast lag begin 2023 in de maanden rondom de stakingen rond de CAO Bus Streekvervoer het percentage helaas wat hoger. Er is veel tijd en energie gestoken in het doorlopen en verbeteren van processen met de vervoerders. Dit gebeurde onder andere via de lijn van de herijking en op diverse onderwerpen zoals het verbeteren van de overlegstructuren om de samenwerking effectiever te laten verlopen. We brengen de drie vervoerders samen wat resulteert in concrete innovaties op straat zoals de ‘Mabri’, (een mobiele halte die bij omleidingen een evenementen kan worden ingezet en in de voertuigen (zoals draadloos device-laden). In 2023 organiseerden we de Vervoerdersdag. Daarnaast startten we in 2023 met OV Connect; een samenwerking met andere vervoerders in Nederland om marktpartijen middels prijsvragen te verleiden tot het aanbieden van innovaties op thema's als verduurzaming en arbeidsmarkt. 28

29

2.1.1.3 Opdracht 5 - Versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Door de kwaliteit van het huidige netwerk op orde te houden en te verbeteren waar dat nodig is, kunnen meer inwoners op een eenvoudige, prettige manier werk, opleiding, sociale contacten en voorzieningen bereiken. We dragen bij aan het veilig reizen en de gezondheid van onze inwoners. We verlichten de druk op het wegennet zodat er voldoende ruimte ontstaat om het autoverkeer te faciliteren daar waar alternatief vervoer geen oplossing biedt. Regionaal Basisnetwerk fiets Het regionale basisnetwerk fiets bestaat uit ongeveer 1.400 km fietspad. Op basis van het regionale basisnetwerk fiets kunnen gemeenten de komende jaren subsidie tot maximaal 50% subsidie aanvragen om fietspaden in het netwerk te verbeteren. Daarbij maken we de koppeling met het programma verkeersveiligheid en gaat het om verbeteringen die de kwaliteit en de verkeersveiligheid verhogen. De MRDH verleent subsidie voor verbeteringen op het regionale basisnetwerk fiets op basis van de samen afgesproken inhoudelijke randvoorwaarden. Daarnaast is de MRDH kennismakelaar. Wegbeheerders voeren de verbeteringen aan de fietspaden uit. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 Circa 100 km fietspad op het regionaal basisnetwerk fiets is verbeterd in 2026 (incl. verkeersveilige inrichting).

Vaststellen van een regionale fietsagenda en daaruit voorvloeiende uitvoeringagenda.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? In 2023 hebben de gemeenten 15 fietsprojecten opgeleverd en vastgesteld met een gezamenlijke lengte van circa 30 km. Er zijn in 2023 11 nieuwe subsidies verstrekt voor fietsprojecten. Gezien de doorlooptijd van subsidieaanvraag tot start werkzaamheden, is daar nog geen start van de uitvoering geweest. Het opstellen van de fietsagenda is opgeschort wegens het uitblijven van zicht op afspraken over een rijksbijdrage.

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Met het geactualiseerde netwerk kunnen gemeenten/wegbeheerders verder uitvoering geven aan de kwaliteitsverbetering van het fietsnetwerk en de fiets verder prioriteit geven als gezond en duurzaam alternatief voor de auto. Gemeenten kunnen voorstellen indienen voor het IPVa voor 50% subsidie. Opzetten van een programma voor fietsstimulering samen met gemeenten en Zuid-Holland bereikbaar.

Status

Toelichting Het basisnetwerk fiets is geactualiseerd en is in 2023 bestuurlijk vastgesteld. In 2023 hebben we aan 11 fietsprojecten subsidie verleend. Eind 2023 zijn de eerste stappen gezet om gezamenlijk met gemeenten een beleidsuitwerking fietsstimulering op te stellen. Naar verwachting wordt dit proces eind 2024 afgerond.

Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid We werken vanuit de aanpak ‘Maak een punt van Nul’ aan het verminderen van het aantal slachtoffers in het verkeer. De vastgestelde verkeersveiligheidsagenda geeft een beeld van de risico’s van de infrastructuur, risicogedragingen en risicogroepen in het verkeer. Vanuit dit 30

beeld is duidelijk waarop de komende jaren wordt ingezet. De MRDH ondersteunt de individuele gemeenten met kennis, accountmanagement en financiële middelen om gedragsinterventies en infrastructurele maatregelen tot uitvoering te brengen. De MRDH is gesprekspartner van het Rijk over het nationale verkeersveiligheidsbeleid en de Rijksinzet in nationale kaders en (financiële) middelen. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 Circa 160 projecten gerealiseerd voor verbetering van de verkeersveiligheid van het regionale mobiliteitsnetwerk.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? De inzet van de gemeenten heeft ertoe geleidt dat de risico’s op ongeval op fietspaden, kruispunten, rotondes en 30km en 50kmwegen is verminderd, omdat de infrastructuur veiliger is ingericht.

Een toename van het aantal deelnemende basisscholen aan SCHOOL op SEEF van 33% naar 62%.

De inzet heeft gezorgd voor groei in het aantal deelnemende scholen. Het deelname percentage is 44%. De inzet heeft gezorgd voor groei in aantal deelnemende scholen t.o.v. jaar 2022 (Er was sprake van mindere deelname a.g.v. nawerking van covid19 maatregelen). Het deelname percentage is nu 33%.

Een toename van het aandeel deelnemende voortgezet onderwijs scholen aan Totally Traffic van 38% naar 49%.

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Uitvoeren programmamanagement rond het Regionaal Programma Gedragsbeïnvloeding 2022-2025.

De uitvoering van de Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid RUA) 2025 omvat een aantal doorlopende activiteiten: ● monitoring Streefwaarden Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid 2025; ● periodieke terugkoppeling t.a.v. de ontwikkeling van de verkeersslachtoffers aan de BcVa.

Status

Toelichting De uitvoering van het programma verloopt volgens planning. Zowel binnen de Regionale Projectgroep Verkeersveiligheid van de MRDH als met andere (maatschappelijke) partners delen we kennis over effectieve maatregelen om het verkeersgedrag positief te beïnvloeden. Er zijn door tien gemeenten gedragsprojecten aangedragen voor het IPVa 2024, dat zijn vier gemeenten meer dan in het IPVa2023. Er is een interne evaluatie uitgevoerd naar de streefwaarden van de RUA. In 2019 is een MRDH-monitor Verkeersveiligheid opgesteld. Inmiddels is er een landelijke monitor (SPI-monitor) ontwikkeld door het Kennisnetwerk SPV. Het heeft de voorkeur om niet de eigen monitor te actualiseren maar aan te sluiten bij landelijke data. Het is met beperkte aanpassingen mogelijk voortaan gebruik te maken van de SPI-monitor. Deze gewijzigde aanpak zal onderdeel worden van de in 2024 uit te werken monitoring van de SA. De BLIQ-rapportage van STAR (politie, Verbond van verzekeraars en VIA) met gegevens over verkeersslachtoffers, die tweemaal per jaar verschijnt, is in de metropoolregio verspreid onder de leden van het MRDH-verkeersveiligheidsoverleg. Zij zijn geattendeerd op de mogelijkheid om voor hun eigen gemeente deze rapportage aan te maken en te delen in de eigen organisatie. 31

De gemeenten stimuleren en faciliteren in de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van (risicogestuurd) verkeersveiligheidsbeleid.

Coördinatie van de uitvoering van het Regionaal Programma Gedragsbeïnvloeding 2022-2025, het voortzetten van verkeerseducatie en gedragscampagnes in de metropoolregio vanuit de aanpak “Maak een punt van nul”.

Samen met provincie Zuid-Holland regievoeren op het ROV Zuid-Holland bij het uitvoeren van het Meerjarenprogrammaplan ROV 2022-2024. In dit programma wordt de nadruk gelegd op de integrale aanpak door samenhang tussen infrastructurele maatregelen, handhaving en gedragsbeïnvloeding. De rol van ROV-ZH richt zich op kennisontwikkeling en faciliteren van nieuwe gedragsprogramma’s. Bevorderen dat verkeershandhaving meer en structurele aandacht krijgt van de politie, het Openbaar Ministerie en gemeenten.

In het MRDH-verkeersveiligheidsoverleg is toegezegd dat ter illustratie van risico gestuurd werken voor twee pilotgemeenten relevante (risico)data verzameld zal worden. Samen met gegevens over andere MRDH beleidsterreinen vormt het de basis voor een gesprek met de pilotgemeenten Delft en Krimpen aan den IJssel om zo mogelijk meer (beter onderbouwde) aanmeldingen voor het IPVa programma kleine projecten te genereren. Het effect van de inzet van de MRDH-projectleider Gedrag ter ondersteuning van gemeenten voldoet aan de verwachtingen, mede omdat meer gemeenten een aanmelding hebben gedaan voor het IPVa 2024. Dit aantal is ten opzichte van 2023 toegenomen van zes naar tien gemeenten. In 2023 zijn nieuwe opdrachten verstrekt voor het uitvoeren van de dode hoek-lessen en accountmanagement van Totally Traffic. In 2024 volgt nieuwe opdracht voor de uitvoering van het programma Totally Traffic. De afstemming tussen MRDH en PZH (regievoerders) en ROV-ZH is het afgelopen jaar gestroomlijnd. De regievoerders hebben in voorbereiding op een nieuwe samenwerkingsovereenkomst (per 1-12025) besloten om een lichte evaluatie van de samenwerking uit te voeren. MRDH is goed betrokken bij de planning (jaarprogramma) en uitvoering van de werkzaamheden door ROV-ZH. In 2023 zijn twee pilots uitgevoerd om de lokale samenwerking op het gebied van verkeershandhaving te optimaliseren.

In de gemeenten Westland en Pijnacker-Nootdorp zijn, onder procesregie van MRDH, elk drie integrale handhavingsinterventie opgesteld. Dit zijn gezamenlijke acties van Team Verkeer van de Regionale Eenheid van de Politie, de Basisteams van de Politie en de gemeenten. Op voorspraak van de MRDH-werkgroep Verkeersveiligheid is in het ROV-jaarprogramma 2024 een actie opgenomen om de communicatie over verkeershandhaving te optimaliseren. We organiseerden een periodiek overleg tussen de teams Verkeer van de regiopolitie, Openbaar Ministerie en PZH over verkeershandhaving.

Autonetwerk en verkeersmanagement Met oog op optimalisatie van het bestaande wegennetwerk adviseren wij wegbeheerders bij infrastructurele ingrepen in het netwerk. Daarbij zoeken we naar aanvullende kansen (zoals fietsverbindingen) en mobiliteitsoplossingen gericht op duurzame gedragsverandering. Bij de doorstromingsmaatregelen openbaar vervoer wordt samen met de wegbeheerders gekeken waar bus en tram sneller door het netwerk kunnen 32

rijden. We geven opdracht aan Zuid-Holland Bereikbaar voor het verkeersmanagement (monitoring en informatievoorziening bij ongevallen) en om de programmering van beheer- en onderhoudsprojecten tijdig op elkaar af te stemmen. MRDH is adviseur voor de wegbeheerders bij infrastructurele ingrepen en is mede-initiatiefnemer van Zuid-Holland Bereikbaar. De gemeenten, provincie Zuid-Holland en het Rijk (als wegbeheerders) zijn verantwoordelijk voor de realisatie van infrastructurele ingrepen en de afstemming van de wegwerkzaamheden met ZuidHolland Bereikbaar als helpende schakel. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 Advisering bij infrastructurele ingrepen en subsidiering voor optimalisatie in het wegennetwerk door wegbeheerders.

Via Zuid-Holland Bereikbaar wordt het verkeersmanagement uitgevoerd en afstemming multimodale programmering werkzaamheden spoor & weg georganiseerd.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? We hebben bij diverse infrastructurele ingrepen geadviseerd waaronder de subsidieaanvraag A20 Coldenhovenlaan (zie ook hierboven). Dit project moet leiden tot verbetering van de doorstroming op het regionale wegennet (aansluiting 6 A20). Vier keer per jaar worden in drie overleggen door wegbeheerders de wegwerkzaamheden op elkaar afgestemd. Wel zien we dat de afstemming in sommige gevallen nog niet lekker loopt en er niet of te laat wordt opgeschaald. Sommige infrabeheerders komen vrij laat met conflicterende planningen.

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Actief deelnemen aan de werkgroep Programmering en Verkeersmanagement van Zuid-Holland Bereikbaar.

Status

Toelichting In 2023 zijn er bijeenkomsten geweest over programmering en verkeersmanagement samen met de andere opdracht gevende partijen van Zuid-Holland Bereikbaar. Programmering van wegwerkzaamheden en evenementen: - OV bedrijven RET, HTM, EBS, aangehaakt bij de afstemming. - Verbeteringen proces geschreven. - Opschaling m.b.t. conflict met wegwerkzaamheden op Voorne Putten begeleid. - Product Meerjarenplanning wegwerkzaamheden en evenementen afgerond. Verkeersmanagement: - Gestuurd op de operationele inzet van regelscenario’s door de verkeerscentrale in Rhoon. - Meegewerkt aan toekomstvisie verkeersmanagement. - Input geleverd voor en gemeenten verbonden aan het rijksprogramma “draaiende ringen”. 33

Uitvoeren knelpuntenanalyse metropolitaan wegennet over het jaar 2022 en deze toetsen aan de eisen van de SA. Met de uitkomsten van deze knelpuntenanalyse zal, in overleg met de wegbeheerders, gekeken worden of er wegen zijn waar maatregelen/ (vervolg)onderzoeken noodzakelijk zijn.

Door de coronalockdown begin 2022 zijn de data van 2022 onvoldoende bruikbaar om een scherp beeld te krijgen van het gebruik van het metropolitaan wegennet. In 2022 was het verkeersaanbod door coronamaatregelen fors lager. Er is in 2023 daarom geen knelpuntenanalyse metropolitaan wegennet over het jaar 2022 opgeleverd. In het najaar van 2023 is gestart met een knelpuntenanalyse over het jaar 2023 die in het voorjaar 2024 wordt opgeleverd.

Zorgen voor overzicht van de betrouwbaarheid en reistijd op het metropolitaan netwerk. Nader inzicht in oorzaak en mogelijke maatregelen op wegen die niet voldoen aan de netwerkeisen.

Door de coronalockdown begin 2022 zijn de data van 2022 onvoldoende bruikbaar om een scherp beeld te krijgen van het gebruik van het metropolitaan wegennet. In 2022 was het verkeersaanbod door coronamaatregelen fors lager. Er is in 2023 daarom geen knelpuntenanalyse metropolitaan wegennet over het jaar 2022 opgeleverd. In het najaar van 2023 is gestart met een knelpuntenanalyse over het jaar 2023 die in het voorjaar 2024 wordt opgeleverd. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft in het kader van de herprioritering van het Mobiliteitsfonds het project A4 Haaglanden – N14 gepauzeerd. Vanwege het tekort aan stikstofruimte, (personele) capaciteit en financiële middelen heeft het Rijk middelen van aanlegprojecten naar instandhouding verschoven. De ambitie van het Rijk is om het project op termijn te herstarten als er voldoende stikstofruimte, uitvoeringscapaciteit en financiële middelen beschikbaar zijn. Er is daardoor in 2023 geen tracébesluit genomen waarop de MRDH een reactie kon geven. Wel is door de MRDH gewerkt aan een regionale knelpuntenanalyse om inzichtelijk te maken welke regionale en lokale knelpunten er ontstaan als gevolg van het pauzeren van de A4 Haaglanden-N14. Deze knelpuntenanalyse vormt de basis voor een mitigerend maatregelpakket.

Wij zijn is samen met betrokken gemeenten en Provincie Zuid-Holland in gesprek met het ministerie over dit pakket waarover in het BO-MIRT najaar 2024 besluitvorming moet plaatsvinden. In 2023 was dit project ongelijkvloerse kruising Erasmusweg/Lozerlaan (met als trekkende partij de gemeente Den Haag) nog in de fase van het schetsontwerp (SO). We hebben gereageerd op het SO. In 2024 zal er verder gewerkt worden aan een voorlopig ontwerp. In 2023 is het resultaat van de scenario studie N44 afgerond en ambtelijk besproken. Afwaardering is vanwege de regionale functie van de N44 niet aan de orde. Wel is de wens voor vervolgonderzoek benoemd en uitgewerkt. Daarnaast is een offerte voor

Reactie geven op Tracébesluit A4 Haaglanden-N14 en ondersteunen bij het realiseren van de meekoppelkansen waaronder de fietsroute boven de N14.

Reactie geven op (tussentijdse) resultaten planstudie (VO) Erasmusweg/Lozerlaan. Verkennen functie N44 in totale netwerk i.r.t. mobiliteitstransitie (kansen en mogelijkheden). We gaan met de gemeenten Wassenaar en Den Haag en met Rijkswaterstaat en de provincie Zuid-Holland in gesprek over het doen van een verdere verkenning naar de functie van de N44 in

34

het totale netwerk en mogelijke oplossingsrichtingen voor de doorstroming en de verkeersveiligheid op de N44. Samen met de gemeente Rijswijk diverse activiteiten in relatie tot de Beatrixlaan: vaststellen definitief ontwerp Bovengronds Verstedelijkings Ontwerp (BVB), vaststellen rapportage vervolgonderzoek flankerende maatregelen, onderzoek mogelijkheden gedragsaanpakken en uitvoeren onderzoek lange termijn oplossing.

doelgroepenonderzoek door Zuid-Holland Bereikbaar gemaakt. In 2024 vindt besluitvorming plaats over uit te voeren studies. Er is nog geen definitief Bovengronds Verstedelijkings Ontwerp (BVB) door de gemeente Rijswijk vastgesteld. Op basis van recente inzichten wordt het ontwerp nogmaals beoordeeld alvorens er besluitvorming over plaatsvindt. Als gevolg hiervan is de start van het onderzoek naar de lange termijn oplossing vertraagd. De studie naar flankerende maatregelen, uitgevoerd in 2022, heeft generieke flankerende maatregelen in beeld gebracht die mogelijk een reductie van het autoverkeer op de Prinses Beatrixlaan kan opleveren. Daarmee is invulling gegeven aan de afspraken in de Bestuursovereenkomst Beatrixlaan daarover. In 2023 hebben MRDH, gemeente Rijswijk en gemeente Den Haag een vervolg opgestart naar deze flankerende maatregelen: op welke wijze de maatregelen geconcretiseerd kunnen worden en welke rol de partijen hierin spelen. In het voorjaar 2024 worden naar verwachting hier afspraken over gemaakt.

Volgen en inhoudelijk kennis/input (klanteneisen, verkeersmodelkennis, reactie op ontwerpen/onderzoeken) leveren bij diverse wegen- en onderhoudsprojecten (niet limitatief: A20 Nieuwerkerk-Gouda, aansluiting 6 A20 Coldenhovenlaan, Van Brienenoordbrug, Spijkenissebrug, Heinenoordtunnel, tunnelrenovaties Rijkswaterstaat). Voor diverse wegenprojecten (maar ook OV en fietsprojecten) wordt gebruik gemaakt van het verkeers- en vervoersmodel van de MRDH (VMRDH) als tool om inzicht te krijgen van de verkeerskundige gevolgen van projecten. In 2023 (en 2024) wordt deze tool geüpdatet. Samenwerken met diverse landelijke en regionale partners. Dat kan gaan over kennisuitwisseling, uitvoering van beleid en afstemming met betrekking tot de onderwerpen verkeersveiligheid, verkeersmanagement, openbaar vervoer, mobiliteitsmanagement en data.

Zuid-Holland Bereikbaar heeft in 2023 gewerkt aan een aanpak gericht op doelgerichte aanpakken met als doel het verkeer op de Prinses Beatrixlaan te reduceren. De verwachting is dat het plan van aanpak Q1 2024 gereed is. Aan de hand van dit plan van aanpak zullen MRDH, gemeente Rijswijk en gemeente Den Haag in overleg treden over het vervolg en eventuele uitvoering van de voorgestelde aanpak. Bij de projecten A20 Nieuwerkerk-Gouda, A15 aansluiting Barendrecht, N209 Lansingerland, Van Brienenoordbrug, Spijkenissebrug, Heinenoordtunnel en tunnelrenovaties is inhoudelijke kennis/ input gegeven. Ook is gereageerd op het ontwerp van aansluiting 6 A20 Coldenhovenlaan waarvoor de gemeente Westland eind 2023 een subsidieaanvraag heeft ingediend. De grote update van het verkeer- en vervoersmodel van de MRDH (VMRDH 3.0) is in november 2023 opgeleverd en na vaststelling ter beschikking gesteld aan de MRDH-gemeenten (en andere overheden). Er is samengewerkt met diverse landelijke en regionale partners om onze doelstellingen te bereiken, zoals bijvoorbeeld met Zuid-Holland Bereikbaar, KPVV, ROV, Dutch Freshport en InnOVatieroute.

35

Programma Knooppunten De MRDH, stationsbeheerders en de individuele gemeente(n) zetten gezamenlijk in op een kwaliteitsverbetering van bestaande knooppunten en hebben samen onderzocht en bepaald welke knooppunten worden aangepakt. Vervolgens helpt de MRDH om samen met betrokken partijen de opgave uit te werken, de raakvlakken tussen modaliteiten onderling en met de ruimtelijke omgeving (o.a. verstedelijking) te bespreken en de oplossingsrichtingen te verkennen. De MRDH helpt de gemeenten en andere partijen met de planvorming en het opstellen van een zogenaamd startdocument. Daarnaast levert verstrekt de MRDH subsidie voor de verbetering van het OV-knooppunt. De gemeente (als wegbeheerder) of de stationsbeheerder is verantwoordelijk voor de realisatie van de verbetering. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 Circa 18 OV-knooppunten zijn verbeterd in 2026. De volgende knooppunten staan op de planning: Capelsebrug, Delft Campus, Den Haag Hoornwijck, Den Haag Ypenburg, Pijnacker Zuid, Nootdorp, Lansingerland Westpolder, Schiedam Vijfsluizen, Maassluis West, Rhoon, Poortugaal, Barendrecht, Zoetermeer Station, Schiedam Centrum, Den Haag Laan van NOI, Rotterdam Beurs, Rotterdam Alexander en Rijswijk Station.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? De inzet heeft ervoor gezorgd dat voor Ypenburg, Pijnacker Zuid, Nootdorp, Westpolder, Vijfsluizen, Maassluis West, Rhoon, Poortugaal en Rijswijk startnotities zijn geschreven en geaccordeerd (in het geval van Rijswijk een handelingsperspectief). Gemeenten werken de opgaven nu verder uit richting subsidieaanvraag. Bij Spijkenisse en Rodenrijs is reeds subsidie aangevraagd. Bij Capelsebrug, Delft Campus, Hoornwijck, Barendrecht en Zoetermeer lopen de gesprekken om tot een startnotitie te komen. Laan van NOI en Schiedam Centrum lopen via een MIRT-verkenning. Bij Rotterdam Beurs gaat een verkenning starten. Bij Rotterdam Alexander zijn nog geen gesprekken gestart. Andere knopen die eerder niet in de planning stonden, maar nu wel, zijn De Terp, Rijnhaven en De Uithof. Hier vinden gesprekken plaats om tot een startnotitie te komen.

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Starten met de verkenning Beurs. Invulling geven aan de rol van kennismakelaar. Opstellen en laten vaststellen van verschillende startnotities voor OVknooppunten.

Status

Toelichting De verkenning is gestart en heeft geleid tot een startbesluit in januari 2024 door de BcVa. We verzamelden data over de bezetting fietsparkeervoorzieningen bij knooppunten en P+R-locaties en hebben deze data aangeboden aan de gemeenten. Voor Ypenburg, Pijnacker Zuid, Nootdorp, Westpolder, Vijfsluizen, Maassluis West, Rhoon, Poortugaal en Rijswijk zijn startnotities geschreven en geaccordeerd (in het geval van Rijswijk benoemd als een handelingsperspectief). Gemeenten werken de voor hen relevante opgaven nu verder uit richting subsidieaanvraag. Voor Capelsebrug, Delft Campus, Hoornwijck, Barendrecht en Zoetermeer lopen de 36

Deelnemen aan werkgroepen van verschillende knopen (Laan van NOI, Den Haag Moerwijk en Rotterdam Lombardijen).

Uitwerken plannen voor bestaande knooppunten Schiedam Centrum en Den Haag Laan van NOI als onderdeel van de MIRT-verkenning Oude Lijn en Knooppunten.

Zorgdragen voor een goede afstemming met beleidsontwikkeling op het gebied van fiets, waaronder actualisatie basisnet fiets.

gesprekken om tot een startnotitie te komen. Laan van NOI en Schiedam Centrum lopen via een MIRT-verkenning. Voor Rotterdam Beurs start een verkenning in 2024. Voor Rotterdam Alexander zijn nog geen gesprekken gestart. Andere knopen die eerder niet in de planning stonden, maar nu wel, zijn De Terp en Rijnhaven. Hier vinden gesprekken plaats om tot een startnotitie te komen. Deelgenomen aan verschillende werkgroepen. Voor station Moerwijk heeft dit geleid tot een handelingsperspectief. Voor Laan van NOI zijn de voorbereidingen getroffen om een projectmanager, omgevingsmanager en ingenieursdiensten te contracteren. Het daadwerkelijke contracteren van het ingenieursbureau vindt plaats in het eerste kwartaal van 2024. De verkenning naar een voorkeursalternatief voor de toekomstvaste inrichting van genoemde stations en omgeving zijn opgestart. Wij nemen deel aan de werkgroepen die aan de inhoud van de voorkeursalternatieven werken. De notitie kansrijke oplossingsrichtingen als eerste trechtering naar het voorkeursalternatief wordt eind 2024 vastgesteld. Het basisnet fiets is geactualiseerd en vastgesteld in de bestuurscommissie. Dit verfijnde basisnet is opgesteld met input van de gemeenten en afgestemd op de concrete afspraken die gemaakt zijn binnen het programma knooppunten.

OV-concessies, onderdeel assets Binnen de railconcessies HTM en RET maken wij afspraken over het beheer en onderhoud van de gehele portefeuille voor het financiële langere termijnperspectief. Daarnaast maken we afspraken over de raakvakken met lopen, fietsen, deelmobiliteit, vervoer over water, kwaliteit buitenruimte en verkeersveiligheid. We faciliteren verbeteringen aan het OV-netwerk door de komende jaren extra remisecapaciteit toe te voegen, zowel in Den Haag als Rotterdam en omstreken voor metro en tram. Onder meer op de locaties GAVI Den Haag, ’s Gravenweg en Waalhaven-Zuid Rotterdam. De MRDH is concessieverlener van het regionale OV en maakt financiële afspraken met HTM en RET over het benodigde beheer en onderhoud van de assets (incl. remises) op basis van de kaders die in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit worden vastgesteld. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 We geven in de aankomende 4 jaar opdracht voor beheer- en onderhoudsprojecten van het regionaal OV.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? RET en HTM hebben als beheerders van railinfrastructuur op basis van de jaarlijkse assetmanagementplannen (AMP) verschillende beheer- en onderhoudsprojecten in opdracht genomen die essentieel zijn voor de gewenste en benodigde exploitatie van tram en metro, in 37

lijn met de strategisch assetsmanagementplannen (SAMP) en de Beheervisie van MRDH. Er volgt in 2024 een nieuw SAMP zodra de geactualiseerde beheervisie is vastgesteld. De concessiehouders voegen de komende jaren extra remisecapaciteit toe voor metro en tram.

In 2023 heeft MRDH besloten om ten behoeve van de railconcessie van HTM remise Harstenhoekplein te gaan realiseren. Gesprekken worden gevoerd met RET over vervanging en uitbreiding remise Waalhaven en met HTM over realisatie remise Guldenpad.

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Bezuinigingsopgave aan RET om de geprognosticeerde uitgaven RET (AMP 2023-2024) voor het beheer van de railassets passend te krijgen met het beschikbaar (maximaal en taakstellend) begrotingsbudget MRDH tot en met 2031.

Het actualiseren van de beheervisie van de MRDH.

Het actualiseren van de veiligheidskaders van de MRDH.

Het beoordelen van het vlootplan Assets van de MRDH.

Status

Toelichting Met RET als beheerder van de Railassets ligt er een gezamenlijke opgave om de bestedingen voor het beheer van de railvoertuigen en de infrastructuur binnen het maximaal budget dat wij hiervoor beschikbaar hebben gesteld te houden. Het proces is nog niet volledig tot afronding gebracht, in afwachting van een meerjarige doorkijk voor het beheer van de Railassets, met een voorstel van eventueel te nemen mitigerende maatregelen. Verwacht wordt dit in 2024 gerealiseerd te hebben. De huidige beheervisie loopt af in februari 2024. In 2023 zijn wij begonnen met het proces om deze te actualiseren, met hierbij een evaluatie van het huidige sturingsmodel. Nadat deze evaluatie is afgerond, zal de BcVa de geactualiseerde beheervisie in 2024 vaststellen. Hiertoe vindt nauwe afstemming plaats met de beheerders van de railassets (RET en HTM). De veiligheidskaders OV zijn in nauwe afstemming met gemeenten en vervoerders geactualiseerd en in mei 2023 door de BcVa vastgesteld. De kaders worden toegepast in lopende projecten zoals Hofplein en Laan op Zuid in Rotterdam. In 2023 is het jaarlijkse assetmanagementplan (AMP) van HTM, als beheerder van de railassets beoordeeld en goedgekeurd. Van de RET is deze afgekeurd in afwachting van besparingsmaatregelen om binnen de afgesproken bandbreedte te blijven. Daarin zijn ook de vlootplannen opgenomen.

38

2.1.1.4 Opdracht 6 - Herstellen van het OV-systeem In het algemeen bestuur van 15 december 2023 is besloten om opdracht 6 van de strategische agenda te beëindigen. Dat is een gevolg van de besluitvorming in de BCVa van 15 november, waarin afspraken met de vervoerders zijn gemaakt om weer toekomstbestendig OV te kunnen aanbieden en daarop de concessies te herzien. Alsmede is het transitieprogramma OV beëindigd, behoudens de nog openstaande financiële regelingen in het kader van de subsidieverordening. Wat wilden we bereiken? Resultaten begroting 2023 Het OV-systeem is voor reizigers aantrekkelijk, sluit aan op de gewijzigde vervoervraag, faciliteert tijdig (verwachte) groei van het OV-gebruik.

De lobby bij het Rijk heeft opgeleverd dat er een structureel financieel gezonde situatie is bereikt.

Vervoerbedrijven hebben concessies die financieel gezond kunnen zijn, perspectief om te kunnen voortbestaan waardoor goed en kosten efficiënt OV voor de regio is geborgd. Vanaf 2025 verwachten wij weer voldoende reizigers (teruggekeerde en nieuwe) te hebben om het OV-systeem verder te ontwikkelen en te groeien, wat nodig is met de komst van 400.000 extra inwoners in Zuid-Holland.

Hoe hebben de activiteiten bijgedragen aan de resultaten? De oplossing per vervoerder zorgt voor een gezonde basis zodat de vervoerders in de toekomst de groei van het OV-gebruik kunnen faciliteren, met hierbij de kanttekening dat de definitieve afspraken met vervoerder EBS eind 2023 nog niet waren afgerond. Door de succesvolle lobby in 2023 is het OV aanbod in de regio niet verder achteruit gegaan en is zelfs een klein beetje perspectief gegeven voor 2024 met de structurele € 73 miljoen voor de MRDH. Tegelijkertijd blijven de uitdagingen voor de lange termijn. Dat wil zeggen dat de Brede Doeluitkering (BDU) die de MRDH jaarlijks ontvangt nog niet voldoende in balans is voor een gezonde situatie. Lobby op dit punt blijft in 2024 onverminderd nodig. Daarnaast komen er naar verwachting nieuwe financiële uitdagingen op OV-gebied op de MRDH af, waaronder de verwachte herijking van de opbrengsten van de StudentenOV-kaart in 2025. In de volgende jaarrekening is lobby onderdeel van opdracht 1. De oplossing per vervoerder zorgt voor een gezonde basis zodat de vervoerders in de toekomst de groei van het OV-gebruik kunnen faciliteren, met hierbij de kanttekening dat de definitieve afspraken met vervoerder EBS eind 2023 nog niet waren afgerond. De oplossing per vervoerder is gericht op groei en de verwachting is dat er vanaf 2025 weer voldoende reizigers zijn.

39

Wat hebben we daardoor gedaan in 2023? Activiteiten in 2023 Voortzetten van de in de afgelopen jaren solide opgebouwde partnerships met onze vervoerders, met oog en begrip voor elkaars belangen. In 2023 is het transitieprogramma OV dat gestart is tijdens de coronacrisis om het OV overeind te houden nog steeds van kracht en ontvangen de vervoerders een tegemoetkoming van het Rijk en de MRDH om de dienstverlening, ondanks lagere reizigersopbrengsten, op peil te houden. Binnen de kaders van dit programma stemmen de vervoerders hun vervoersaanbod zo goed als mogelijk af op de reizigersvraag.

In 2023 voeren we een studie uit naar veranderingen in reisgedrag om inzichten te verschaffen of en hoe de OV-reiziger terugkeert in het OV.

Op 12 oktober 2022 heeft de bestuurscommissie Vervoersautoriteit de maatregelen voor 2023 en 2024 in het Transitieprogramma OV en corona vastgesteld. Ook in 2023 en 2024 vinden halfjaarlijks herijkingen van het Transitieprogramma plaats, waarbij indien nodig bijgestuurd kan worden. Onderdeel van het transitieprogramma is een set stimuleringsmaatregelen om het openbaar vervoersysteem toekomstvast te maken. Om het OV extra te stimuleren, investeert de MRDH in versnellingsmaatregelen, ketenmobiliteit, nieuwe betaalwijzen (de mogelijkheid om het OV te gebruiken met een bankpas, naast een OV-pas), lokaal maatwerkvervoer en verbetering van de arbeidsmarkt van de vervoerbedrijven, zoals benoemd bij opdracht 3 en 5. Parallel daaraan vinden in 2023 (en zo nodig in 2024) herijkingen van de OV-concessies plaats, conform de landelijke afspraak van 25 juni 2021 dat de OV-concessies “herijkt worden en de structurele effecten van corona weggewerkt worden, zodat concessies weer in evenwicht worden gebracht, weer financieel gezond kunnen zijn, er opnieuw

Status

Toelichting Met de drie regionale vervoeders EBS, HTM en RET heeft MRDH in het aflopen jaar uitvoerige gesprekken gevoerd om een gezonde basis voor een toekomstbestendig OV-systeem te realiseren. In 2023 heeft MRDH in intensieve trajecten met de vervoeders en de aandeelhouder van de RET afspraken gemaakt voor een gezonde basis voor een toekomstbestendig OV-systeem. Onder de noemer van het dossier toekomstbestendig OV 2024-2030, hebben de vervoerders zo goed als mogelijk de reizigersvraag afgestemd op hun vervoersaanbod, de MRDH heeft haar financiële bijdrage per vervoerder herzien voor de periode 2024-2030. Bovendien is het tranisitieprorgamma OV met het BcVa besluit van november 2023 beëindigd, behoudens de technisch-financiële afwikkeling gekoppeld aan de subsidieverordening. Tot slot is in de BcVa en daarna het algemeen bestuur besloten de gehele opdracht 6 van de Strategische Agenda af te ronden. Dit is opgestart maar tijdens de uitvoering van de studie bleken nog dermate grote onzekerheden te bestaan wat betreft het gewijzigde reisgedrag dat het niet mogelijk bleek om op basis hiervan beleidsmatige keuzes te maken. Op 31 maart 2023 heeft de BcVa geconstateerd "dat er niet voldoende betrouwbare informatie is om een bruikbare inschatting te geven over de ontwikkeling van de reizigersaantallen". Het Transitieprogramma OV is bij besluit van de BcVa 15 november 2023 beëindigd.

De voorgestelde oplossingen in het dossier toekomstbestendig OV 2024-2030 per vervoerder, maakten de afsluiting van dit transitieprogramma OV mogelijk. Bij de afspraken met de vervoerders in het dossier toekomstbestendig OV zijn ook maatregelen opgenomen om het OV te stimuleren. Onderdeel van bijvoorbeeld de collectieve oplossing voor RET is dat de gemeente Rotterdam OV-flankerend beleid uitvoert. En is afgesproken dat deze kennis met de andere gemeenten wordt gedeeld om deze te stimuleren om ook actief flankerend beleid te voeren. Onderdeel van de oplossing per vervoerder in het dossier Toekomstbestendig OV, is een herijking van de concessie per vervoerder om voor een gezonde basis te zorgen. Het tempo van verwerking van deze herijking verschilt per vervoerder, waarbij de gesprekken over de herijking met EBS eind 2023 nog lopende zijn. 40

perspectief komt om te kunnen voortbestaan en inschrijven in nieuwe aanbestedingen en het aangaan van inbestedingen”. Sterke lobby richting het Rijk met onze partners voor het belang van het OV en extra middelen voor het OV.

Kamerleden actueel op de hoogte houden van de ontwikkelingen die elkaar snel opvolgen en daarbij het OV-belang benadrukken voor de metropoolregio.

In 2023 heeft een sterke lobby plaatsgevonden richting het Rijk voor meer middelen voor het regionale OV. We hebben samen met de partners Vervoerregio Amsterdam (VRA) Inter Provinciaal Overleg (IPO) en samenwerkingsverband decentrale overheden (DOVA) resultaten geboekt te weten: - Landelijk € 300 miljoen structureel voor het regionaal OV. Hiervan is € 73 miljoen voor de MRDH. Met een deel van dit bedrag kunnen de ticketprijzen in 2024 gelijk blijven en kan met het restant een bijdrage worden geleverd aan de exploitatie van het OV. Besluitvorming hierover volgt in 2024. - De vergoeding voor vervoerders voor het vervoeren van studenten blijft ook in 2024 gelijk aan 2023. Aanvankelijk leek dit in 2024 veel minder te worden voor de vervoerders door een herijking van het studentenkaartcontract. Dankzij een goede lobby voert het Rijk de herijking door, maar wordt het financiële verschil (15 miljoen euro) via MRDH alsnog beschikbaar gesteld aan de regionale vervoerbedrijven. Kamerleden zijn regelmatig op de hoogte gehouden over de situatie in het OV. Gezamenlijk met de VRA, IPO en DOVA zijn kamerleden telkens benaderd door onze regionale bestuurders. Door de samenwerking met de andere partijen waren er altijd korte lijnen via partijlijnen richting Kamerleden.

41

2.1.2 Wat heeft het gekost? Programma 1 Exploitatie verkeer en openbaar vervoer (euro's)

Realisatie

Verschil gewijzigde begroting en realisatie 2023

2023

Gewijzigde begroting 2023

Primaire begroting 2023

Realisatie 2022

Lasten: Beleid en programmering Verkeer

6.820.843

-16.398

6.837.241

5.300.000

6.594.065

Openbaar vervoer

3.390.081

-2.024.362

5.414.443

5.300.000

4.579.246

10.210.924

-2.040.760

12.251.684

10.600.000

11.173.311

406.456.673

-68.068.889

474.525.562

393.096.631

474.042.492

7.038.179

-313.073

7.351.252

5.297.159

6.120.998

413.494.851

-68.381.963

481.876.814

398.393.790

480.163.490

Subtotaal Beleid en programmering Exploitatie openbaar vervoer Concessies Beheer en onderhoud infra Subtotaal Exploitatie OV Apparaatslasten Directe kosten personeel

2.735.378

-684.067

3.419.445

3.156.011

2.424.283

Subtotaal Apparaatslasten

2.735.378

-684.067

3.419.445

3.156.011

2.424.283

12.540.376

317.654

12.222.722

10.589.085

10.776.139

Subtotaal Financiering

12.540.376

317.654

12.222.722

10.589.085

10.776.139

Financiering Rente

Vennootschapsbelasting Heffing vennootschapsbelasting

278

-401

679

0

2.402

278

-401

679

0

2.402

438.981.808

-70.789.536

509.771.344

422.738.886

504.539.625

Onttrekking fonds BDU

424.378.974

-32.684.375

457.063.349

398.416.609

397.729.782

Marktconformiteits-opslag

6.577.128

-249.106

6.826.234

7.801.395

7.200.431

Rente

12.516.238

293.516

12.222.722

10.589.085

10.777.639

Overige inkomsten

-2.490.532

-39.430.139

36.939.607

5.931.797

89.831.772

440.981.808

-72.070.104

513.051.912

422.738.886

505.539.625

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

2.000.000

-1.280.568

3.280.568

0

1.000.000

Toevoeging risicoreserve financiering

2.000.000

-1.280.568

3.280.568

0

1.000.000

0

0

0

0

0

Subtotaal vennootschapsbelasting Totaal lasten Baten:

Totaal baten

Gerealiseerd resultaat

42

Lasten Lasten Beleid en programmering Verkeer (verschil realisatie 2023 en gewijzigde begroting 2023 € 0,02 miljoen voordelig) Het budget is nagenoeg conform begroting gerealiseerd. Grootste bestedingen in 2023 waren: ● Bijdrage in het kader van de samenwerkingsovereenkomst Zuid-Holland Bereikbaar (MRDH bijdrage € 0,8 miljoen en Rijksbijdrage via BDU € 2,45 miljoen); ● Bijdrage aan de uitvoeringsorganisatie op het gebied van verkeersveiligheid ROV Zuid-Holland van € 0,6 miljoen (bestaande uit € 0,8 miljoen bijdrage 2023 minus € 0,2 miljoen afrekening positief saldo 2022); ● Jaarbijdrage en aanvullende opdrachten op basis van de Samenwerkingsovereenkomst Nationale Databank Wegverkeersgegevens (NDW) in het kader van verkeersmanagement € 0,8 miljoen; ● Kosten voor het ontwikkelen en het beheer van het Verkeersmodel 3.0 van € 0,6 miljoen. Met het verkeer- en vervoermodel kunnen verschillende verkeerskundige- of ruimtelijke scenario’s, planalternatieven en varianten door worden gerekend op mobiliteitseffecten en met elkaar worden vergeleken; ● Uitvoering Kennisplatform verkeer en vervoer door CROW € 0,45 miljoen (en € 0,45 miljoen ten laste van Beleid en programmering Openbaar vervoer).

Het KpVV-programma is gericht op het ondersteunen van de gezamenlijke decentrale overheden bij het ontwikkelen en realiseren van hun integrale verkeer- en vervoerbeleid door kennisproducten en het organiseren van netwerken; ● Programmamanagement en evaluatie Metropolitane fietsroutes € 0,2 miljoen. Lasten beleid en programmering Openbaar vervoer (verschil realisatie 2023 en gewijzigde begroting 2023 € 2,0 miljoen voordelig) In 2023 is de afdeling Openbaar Vervoer ongepland erg druk geweest met de borging van het toekomstvast OV. Het gevolg hiervan is dat de afdeling minder capaciteit en middelen heeft kunnen inzetten op andere studies en onderzoeken. Daarom voor € 1,2 miljoen aan verplichtingen en de daarbij behorende activiteiten doorgeschoven naar 2024 voor onder andere het OV ontwikkelprogramma Rotterdam en de MIRT Verkenning CID/Binkhorst. Het resterende budget van € 0,8 miljoen is in 2023 onbenut gebleven. Lasten subtotaal exploitatie concessies (verschil realisatie 2023 en gewijzigde begroting 2023 € 68,1 miljoen voordelig) De MRDH is concessieverlener voor acht concessies. In onderstaande tabel zijn de concessies en de overige kosten weergegeven met de begrote cijfers en de realisatie. De verschillen worden onder de tabel nader verklaard.

43

Omschrijving concessies OV Railconcessie Rotterdam OV Railconcessie Haaglanden OV Busconcessie Rotterdam eo OV Busconcessie Haaglanden stad OV Busconcessie Haaglanden streek OV Busconcessie Voorne Putten en Rozenburg OV concessie Personenvervoer over Water Parkshuttle Subtotaal concessies Overige kosten: Regiotaxi en maatwerkvervoer Overige kosten Totaal Exploitatie

Begroting 2023 Realisatie 2023 207.215.599 150.021.779 146.636.789 144.777.857 37.943.517 28.528.959 20.754.584 27.835.568 23.867.240 23.131.979 12.249.989 12.310.786 1.931.322 1.932.246 770.029 770.048 451.369.069 389.309.222 9.956.874 13.199.619 474.525.562

2.506.892 14.640.559 406.456.673

Verschil BVOV 2021 en 2022 Restant verschil 57.193.820 34.902.781 22.291.039 1.858.932 -4.239.369 6.098.301 9.414.558 8.022.961 1.391.597 -7.080.984 2.421.422 -9.502.406 735.261 2.852.707 -2.117.446 -60.797 1.482.617 -1.543.414 -924 -924 -19 -19 62.059.847 45.443.119 16.616.728 7.449.982 -1.440.940 68.068.889

45.443.119

7.449.982 -1.440.940 22.625.770

Algemeen Bij de concessieafspraken is afgesproken dat vrijval in enig jaar bij de Rail concessies (onderdeel Assets) beschikbaar blijft voor de desbetreffende concessie. Dit geldt ook voor vrijval uit aanvullende verleningen voor het behalen van een nulresultaat, omdat deze verleningen zijn gebaseerd op bezuinigingen die de vervoerders zelf hebben gerealiseerd. Daarnaast hebben de vervoerders de vrijheid om binnen de assetssubsidies, met uitzondering van de kapitaallasten van de voertuigen, te schuiven binnen het toegestane totaalbudget. In 2023 is de BVOV 2021 vastgesteld en hebben de vervoerders voor de BVOV 2022 de eindverantwoordingen ingediend. In 2021 en 2022 had de MRDH de volledige lasten en opbrengsten opgenomen in de verantwoording op basis van de eerdere verstrekte beschikkingen door het Rijk. Nu deze lager uitvallen wordt dit bijgesteld in 2023, wat leidt correctie van € 45,4 miljoen. OV Railconcessie Rotterdam Het verschil van € 22,3 miljoen aan lagere kosten kan wordt verklaard door: - Binnen de exploitatie vallen de verwachte lasten voor € 4,4 miljoen lager uit ten opzichte van de verlening op basis van de voortgangsrapportage van de vervoerder. Dit komt door de verwachte lagere lasten voor sociale veiligheid in 2023. De lagere lasten worden grotendeels veroorzaakt door niet ingevulde vacatures bij RET binnen het domein van sociale veiligheid.

- Bij de assets vallen de verwachte lasten € 13,7 miljoen lager uit ten opzichte van de verlening op basis van de voortgangsrapportage van de vervoerder. De verwachte lagere lasten zitten vooral in lagere lasten in 2023 voor vervangingsonderhoud infrastructuur. Dit komt door vertraging bij het opstarten en uitvoeren van de projecten in het kader vervangingsonderhoud. Uiteindelijk leidt dit tot een verschuiving van lasten over de jaren heen, maar niet tot een verlaging van de lasten binnen het totale meerjarige assetbudget. 44

-

Verder leidt de lagere vaststelling van de subsidieverlening Railinfra Remise Kleiweg tot € 4,2 mln. aan lagere lasten.

OV Railconcessie Haaglanden Het verschil van € 6,1 miljoen aan lagere kosten kan wordt verklaard door: - De verleende subsidie door het Rijk voor de Transitievergoeding Openbaar Vervoer 2023 valt € 2,9 miljoen lager uit dan begroot voor de railconcessie. Bij het opstellen van de begroting was de verdeling tussen de railconcessie en busconcessie nog niet bekend en de transitievergoeding volledig opgenomen bij de railconcessie. Nu de verdeling bekend is leidt dit tot een budget neutrale verschuiving van de railconcessie naar de busconcessie. - Binnen het budget voor sociale veiligheid was € 1,4 miljoen gereserveerd voor de hogere vaststelling van de verlening van 2022 hiervoor was uiteindelijk maar € 0,3 miljoen nodig, waardoor het restant doorschuift als onderdeel van het meerjarenbudget voor sociale veiligheid. - Voor de reguliere verlening voor exploitatie Rail vallen de lasten € 1,1 miljoen lager uit ten opzichte van de verlening op basis van de voortgangsrapportage van de vervoerder. - Tegenover de lagere lasten staat voor € 3,6 miljoen aan verstrekte aanvullende verleningen voor het behalen van het nulresultaat op de railconcessie. De dekking komt vanuit bezuinigingen op de concessie Rail Haaglanden door de HTM uit eerdere jaren. - Binnen assets was € 5,5 miljoen gereserveerd voor de invulling de taakstelling van de HTM.

De taakstelling is gehaald zonder dat daar de reservering voor moest worden ingezet. Dit budget valt niet vrij maar blijft gereserveerd in de meerjarenbegroting voor deze concessie. - Het resterende verschil € 0,2 miljoen aan lagere lasten wordt veroorzaakt door een aantal kleinere mutaties binnen assets als gevolg van de voortgangsrapportage van de vervoerder ten opzichte van de verlening. OV Busconcessie Rotterdam e.o. Op basis van de voorlopige vaststelling van 2022 vallen de lasten lager uit, dit wordt in 2023 gecorrigeerd voor € 2,7 miljoen. Daartegen over staan voor € 1,1 miljoen aan hogere lasten voor 2023 door het toepassen van de definitieve indexcijfers en € 0,2 miljoen meer aan eigen bijdrage TVOV. OV Busconcessie Haaglanden stad De verleende subsidie door het Rijk voor de Transitievergoeding Openbaar Vervoer 2023 valt € 2,9 miljoen hoger uit dan begroot voor de busconcessie. Bij het opstellen van de begroting was de verdeling tussen de railconcessie en de busconcessie nog niet bekend en volledig opgenomen bij de railconcessie. Nu de verdeling bekend is leidt dit tot een budget neutrale verschuiving van de railconcessie naar de busconcessie. De hogere lasten van € 5,9 miljoen komen tevens door de aanvullende aanvragen voor het behalen van een nulresultaat voor desbetreffende concessie. Verder stijgen de lasten voor de verlening van 2023 met € 1,5 mln.