Bijlage: MRDH Jaarstukken 2020
Tekst van het document
28
De busconcessie Haaglanden Streek is nog niet vastgesteld over 2019. Hier dienen nog verrekeningen plaats te vinden met betrekking tot de zero-emissie opgaaf.
2.2 Programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer
Ook is de concessie Voorne-Putten Rozenburg nog niet voor 2019 vastgesteld. Er is nog geen vaststellingsverzoek overgelegd door de vervoerder.
2.2.1 Wat wilden we bereiken?
Het verloop van de afrekeningen met de vervoerders wordt verder toegelicht bij de post nog te betalen concessies in de toelichting op de balans.
De hoofddoelen van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn opgenomen in deze paragraaf. De topeisen en systeemeisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn in 2017 geoperationaliseerd. Er vond een volledige nulmeting plaats. Ook zijn op de diverse thema’s en gebieden uitwerkingsen uitvoeringsprogramma’s vastgesteld, onder meer voor de metropolitane fietsroutes, duurzame mobiliteit en ketenmobiliteit.
Agglomeratiekracht versterken De Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid is ook geland in het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam-Den Haag. Daarbij zijn de opgaven bepaald die de grootste bijdrage leveren aan de topeisen en de versterking van de agglomeratiekracht. Deze zijn deels opgenomen in het gebiedsprogramma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) dat in het BO-MIRT najaar 2017 is gestart. Dit leidde tot afspraken voor twee verkenningen: Oeververbindingen regio Rotterdam en Central Innovation District (CID)-Binckhorst in Den Haag. De twee gebiedsuitwerkingen, Voorne-Putten en Westland, zijn in 2020 verder uitgewerkt. Daarnaast lag het accent in 2020 op het programma Metropolitaan OV en Verstedelijking, als onderbouwing voor de propositie voor het Nationale Groeifonds. Ook zijn de opgaven, die bijdragen aan onze topeisen, opgenomen in de update van het Uitvoeringsprogramma. Begin 2021 zijn de effecten op de hoofddoelen doorgerekend.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
29
DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020*
BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN
Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen De inzet is om in 2025 een verbetering van de bereikbaarheid van toplocaties en banen van minimaal 10% te realiseren via het OV, de fiets en ketenmobiliteit. De MRDH investeert daarvoor in het verhogen van de snelheid en de frequentie van het openbaar vervoer, het uitbreiden van de vervoerscapaciteit, de kwaliteitsverbetering van knooppunten en het realiseren van hoogwaardige fietsinfrastructuur.
In 2020 zijn 28 subsidies verstrekt in het kader van fiets- en ketenmobiliteit voor een bedrag van € 6,7 miljoen. Vanuit het programma R-net is één subsidie verstrekt voor een bedrag van € 1,0 miljoen. De HoekseLijn heeft twee aanvullende subsidies gekregen voor een bedrag van € 5,9 miljoen. Voor andere OV-projecten zijn drie subsidies afgegeven voor een bedrag van € 3,7 miljoen.
Betrouwbaar op weg Een robuust en betrouwbaar samenhangend wegennetwerk realiseren.
In 2020 zijn vier subsidies verleend voor Verkeersmanagement en Wegenstructuur voor een bedrag van € 12,7 miljoen.
Versnellen van innovatie in mobiliteit Nieuwe technologie kan toekomstige ontwikkelingen en vervoerssystemen efficiënter, rendabeler en duurzamer maken.
In 2020 is één subsidie verleend in het kader van Automatisch Vervoer op de Last Mile voor een bedrag van € 14.000.
Vergroten verkeersveiligheid De 23 gemeenten verenigd in de Metropoolregio streven naar nul verkeersslachtoffers.
In 2020 zijn 55 subsidies verleend voor verkeersveiligheid (infrastructuurprojecten) voor een bedrag van € 8,0 miljoen. Daarnaast is er voor circa € 1 miljoen aan verkeerseducatie uitgegeven.
* In de begroting 2020 stonden geen doelstellingen in het programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer. Als alternatief zijn de doelstellingen van 2021 opgenomen. MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
30
2.2.2 Wat is er voor gedaan? Acties De voortgang van de in de begroting 2020 geformuleerde concrete acties is samengevat in onderstaande tabel.
ACTIES IN 2020
STATUS
TOELICHTING
Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen Realisatie op delen van tramlijn 1 Delft-Scheveningen.
De tracédelen Den Haag zijn deels uit het budget lijn 1 gefinancierd (Scheveningseweg, Prins Willemstraat en rotonde Duinstraat) en deels uit INTHR (Gevers Deynootweg, Alexanderstraat en Jurriaan Kokstraat). Het werk is afgerond en vanaf 8 maart 2021 in gebruik genomen. Het tracédeel Delftweg in Rijswijk en tracédeel Delft (vanaf Spoorzone naar het eindpunt) zijn aan INTHR toegevoegd.
Realisatie tram 19B naar TU Delft inclusief de Sint Sebastiaansbrug.
De brug is conform bijgestelde planning opgeleverd in juni 2020. Met TU Delft en gemeente Delft is overeenstemming bereikt over aanvullende maatregelen op het TU-terrein voor minimale hinder onderzoeksfaciliteiten. Onderdeel hiervan is een ander eindpunt nabij Sport en Cultuur. Het doel is om in Q1 2021 afspraken (tijd, geld en kwaliteit) te formaliseren.
Het aanleggen van een keerspoor bij Pijnacker-Zuid.
Het keerspoor wordt conform planning in 2021 opgeleverd.
Realisatie en oplevering van het project OV-knoop RotterdamAlexander.
De OV-knoop is opgeleverd in 2020.
• Project loopt volgens begroting MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
• Project loopt niet volgens begroting 31
ACTIES IN 2020
STATUS
TOELICHTING
Uitvoering verlenging HoekseLijn tot het strand.
De aanleg is vanwege procedures met circa een jaar vertraagd.
Technische uitwerking Capaciteitsvergroting Samenloopdeel RandstadRail (planstudie).
Het project optimaliseren Samenloopdeel RandstadRail is ondergebracht in de Korte Termijn Aanpak Mobiliteit & Verstedelijking (KTA MoVe). Er is nog geen eenduidige planvorming en planning.
Realisatie van het OV-knooppunt Hart van Zuid (Rotterdam).
De uitvoering van het OV-knooppunt is vertraagd, omdat de start van het project afhankelijk is van de voortgang van de gehele gebiedsontwikkeling die iets achter loopt bij de eerdere planning. De start wordt nu voorzien in 2021.
Realisatie R-net.
De realisatie loopt conform planning, waarbij er binnen de diverse lijnen soms in mindere mate investeringen zijn gepleegd. Dat betreft bijvoorbeeld het realiseren van iVRI’s wat onder het programma ITS valt.
Realisatie van viersporigheid bij Schiedam Centrum.
De realisatie ligt bij ProRail. Deze partij heeft voorbereidingen getroffen om de werkzaamheden in de periode 2021 t/m 2025 uit te voeren.
Oplevering van het fietsviaduct over de A4 Den Haag (Ypenburg).
Het viaduct is opgeleverd in 2020.
Realisatie fietstunnel station Delft Zuid.
De uitvoering verloopt conform planning van ProRail. De planning is nu dat het hele station Delft Campus eind 2021 wordt opgeleverd.
Realisatie van een hoogwaardig en veilig metropolitaan fietsroutenetwerk, te beginnen met zes routes in het gebied tussen Den Haag, Zoetermeer, Rotterdam, Delft, Maassluis en Westland.
In 2020 is de route Westland-Rotterdam bestuurlijk ondertekend en zijn voor enige delen subsidie verleend. Vertraging in realisatie van de overige routes door: • t echnische knelpunten / ontwerpopgaven op routeniveau; • beperkte financiële middelen en capaciteit bij wegbeheerders. Naar verwachting worden twee à drie routes in 2021 bestuurlijk ondertekend voor planuitwerking/uitvoering. Een tweede tranche routes is in 2020 vastgesteld in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit.
Betrouwbaar op weg Opening en ingebruikname van het project Rotterdamsebaan (de nieuwe verbindingsweg tussen knooppunt Ypenburg (A4/A13) en de Centrumring van Den Haag).
De Victory Boogie Woogietunnel is op 12 februari 2021 opengesteld voor verkeer. De eindafrekening loopt hier achteraan.
De H6-weg (de nieuwe verbindingsweg tussen de Hoeksebaan en de stationsomgeving Hoek van Holland Haven) is gereed.
Het project is in juli 2020 opgeleverd.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
32
ACTIES IN 2020
STATUS
TOELICHTING
Verbeteren van de doorstroming op vijf aansluitingen van het HWN-OWN.
Rijk en regio besloten het programma aansluitingen te beëindigen en de middelen te laten vrijvallen. Het ministerie zet de vrijgevallen middelen in voor maatregelen aan de aansluiting A4/N11. Daarmee zijn of worden alle vijf de prioritaire aansluitingen opgepakt die in het programma zijn benoemd.
De Oostelijke Randweg (Pijnacker) is gereed.
De Oostelijke Randweg is medio 2020 opgeleverd en opengesteld.
Realisatie van de reconstructie IJsselmondseknoop start in 2021.
De werkzaamheden starten in 2021. Het project is naar verwachting gereed in 2022 of 2023.
Versnellen van innovatie in mobiliteit Automatisch vervoer introduceren op meerdere locaties in de regio, zoals de shuttle bij het Haga Ziekenhuis in Den Haag, Leidschenhage in Leidschendam-Voorburg en op de campus van de TU Delft.
We zitten midden in de looptijd van het programma Automatisch Vervoer op de Last Mile (AVLM). Voor alle locaties worden haalbaarheidsstudies gedaan of wordt gewerkt aan een implementatieplan. Door een aantal redenen voorzien we dat de uitvoering minder snel zal gaan dan bij aanvang was voorzien. Zo duurt onder meer de toelatingsprocedure langer, gaan ontwikkelingen van voertuigen minder snel en neemt door de coronacrisis de investeringsbereidheid van andere actoren af, etc. In de voortgangsrapportage AVLM in Q2 2021 komen we hierop terug.
Ombouwen verkeerslichten tot intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI’s)
We verlenen over de gehele regio subsidies voor het ombouwen en verlenen ondersteuning bij het inhoudelijke (specialistische) werk via Bereik!. Op de corridors met Connected Transport zijn er nu een kleine 20 iVRI’s operationeel.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
33
ACTIES IN 2020
STATUS
TOELICHTING
Verhogen verkeersveiligheid Het Regionale Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid ZuidHolland (ROV-ZH) biedt namens de provincie Zuid-Holland en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag het verkeersveiligheid- en verkeerseducatieprogramma School op Seef aan alle basisscholen aan.
Een aantal lessen is uitgevallen vanwege de coronacrisis. In 2020 waren er ruim 100 scholen actief met het programma SCHOOL op SEEF. Door de coronamaatregelen (onder meer lockdowns) werd op circa 20% van de scholen het programma niet volledig gedraaid en is het doorgeschoven naar een volgend schooljaar.
Specifieke Uitkering Verkeersveiligheid.
De meeste gemeenten binnen de regio Rotterdam Den Haag vroegen een extra subsidie voor infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen. De projecten die in 2021 gereed moeten zijn, zijn beschikt in 2020.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
34
2.2.3 Wat heeft het gekost? PROGRAMMA 2
GEWIJZIGDE BEGROTING
PRIMAIRE BEGROTING
REALISATIE
2020
VERSCHIL GEWIJZIGDE BEGROTING EN REALISATIE 2020
2020
2020
2019
Verkeersmanagement en wegenstructuur
100.939.029
-13.123.563
114.062.592
152.998.463
155.251.208
Fiets- en ketenmobiliteit Verkeersveiligheid
12.321.227 8.587.707
-20.697.804 -6.811.726
33.019.031 15.399.433
31.774.973 14.230.970
18.044.612 9.685.892
Subtotaal Verkeer
121.847.964
-40.633.092
162.481.056
199.004.406
182.981.712
INFRASTRUCTUUR VERKEER EN OPENBAAR VERVOER
REALISATIE
(Bedragen in euro’s)
Lasten Projectkosten Verkeer
Projectkosten OV Netwerk Openbaar Vervoer Subtotaal OV
57.259.306
-26.967.809
84.227.115
83.659.233
79.907.030
57.259.306
-26.967.809
84.227.115
83.659.233
79.907.030
Apparaatslasten Directe kosten personeel
948.874
-359.774
1.308.648
1.343.100
1.651.655
Subtotaal Apparaatslasten
948.874
-359.774
1.308.648
1.343.100
1.651.655
180.056.143
-67.960.676
248.016.819
284.006.739
264.540.397
Onttrekking fonds BDU
128.406.425
-73.283.461
201.689.885
204.845.844
202.197.409
Onttrekking mobiliteitsfonds
3.637.665 48.012.054
3.637.665 1.685.120
0 46.326.934
0 79.160.895
24.691.217 37.651.771
180.056.143
-67.960.676
248.016.819
284.006.739
264.540.397
0
0
0
0
0
Totaal lasten
Baten Overige inkomsten
Totaal baten Gerealiseerd resultaat
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
35
Lasten In het onderstaande stuk gaan we in op de diverse onderdelen van het programma Infrastructuur verkeer en openbaar. Voor alle vier de onderdelen geldt dat de realisatie van kleinere projecten onder de € 1 miljoen achterblijft bij de verwachtingen. Dit heeft drie oorzaken. • De beschikbare € 30 miljoen aan verplichtingenruimte voor het programma kleine projecten is in 2020 voor € 25 miljoen aangevraagd. Dit leidt tot een lagere realisatie in 2020. De resterende ruimte is eind 2020 gereserveerd voor het programma 6Metropolitane Fietsroutes (€ 3 miljoen) in 2021 en om de gevolgen van corona voor het openbaar vervoer op te vangen (€ 2 miljoen) in 2021. • Daarnaast geldt voor de kleinere projecten dat er 50% gedeclareerd mag worden bij de start van een project. Hier wordt ook rekening mee gehouden bij het opstellen van de begroting. In de realiteit komt het regelmatig voor dat het voorschot niet vooraf wordt gedeclareerd, maar pas op het moment dat het project gereed is. Hierdoor blijft de realisatie achter ten opzichte van de begroting. • Verder is er sprake van planningsoptimisme bij de subsidieaanvragers over de uitvoeringstermijnen, waardoor de realisatie achterblijft.
Projectkosten verkeer Verkeersmanagement en wegenstructuur (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 13 miljoen voordelig) In 2020 zijn twintig subsidiebeschikkingen vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen stammen allemaal van voor 2020, waarbij de wegenprojecten in Pijnacker en de ontsluiting Kickersbloem in Hellevoetsluis de grootste zijn. Er is slechts één beschikking in 2020 afgegeven: voor het duurzaam veilig maken van de N223 tussen De Lier en Delft (fase 3, conform afspraken 2010). Daarnaast is één project ondergebracht in de Korte Termijn Aanpak, één vervallen project en zijn twee projecten door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2021.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
De grootste projecten die in 2020 hebben geleid tot een last in het onderdeel Verkeersmanagement en wegenstructuur zijn de Rotterdamsebaan € 83 miljoen, bijdrage A13/A16 € 12 miljoen, herinrichting Reinier de Graafweg € 2 miljoen en aanleg H6-weg € 1 miljoen. De realisatie is lager (€ 13 miljoen) dan die van de gewijzigde begroting. De belangrijkste wijziging is: • de realisatie van de Rotterdamsebaan ligt € 3 miljoen hoger dan begroot als gevolg van de indexering die nog niet was meegenomen in de begroting. • de realisatie van kleinere projecten in 2020 (< € 1 miljoen) is vertraagd (€ 12 miljoen), waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt: - door de vertraging in de programma’s Automatisch Vervoer op de Last Mile (AVLM) en Intelligente TransportSystemen (ITS). Bij AVLM neemt het omzetten van plannen naar uitvoering meer tijd in beslag dan gepland. Voor ITS geldt dat in 2021 het programma wordt herzien, omdat een deel van de projecten inmiddels onderdeel zijn van het programma kleine projecten. Uit het programma KTA is het project Mobiliteitsverbetering Algeracorridor fase 1 en 2 uiteindelijk opgenomen bij het onderdeel Openbaar Vervoer, terwijl het begroot was voor het onderdeel Verkeersmanagement en wegenstructuur.
- doordat niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020. - doordat de realisatie van lopende projecten is vertraagd. De lagere realisatie in 2020 ten opzichte van 2019 wordt mede veroorzaakt door vier redenen. • Minder bestedingen aan de Rotterdamsebaan. Het verschil tussen de lasten 2020 en 2019 is € 20 miljoen. • In 2019 is er vanuit de MRDH € 20 miljoen besteed aan het programma Nieuw Waterland.
36
• In 2019 aan de afronding het programma Beter Benutten Vervolg is € 7 miljoen besteed. • Het resterende verschil kan worden verklaard doordat er in 2020 minder is besteed aan projecten zoals Komkommerweg fase 1 en 2, H6-weg en ontsluiting Kickersbloem, omdat 2020 vooral in het teken stond van de afronding van deze projecten.
• er vertraging is in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 14 miljoen, waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt doordat: - niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020; - de realisatie van lopende projecten is vertraagd.
Fiets- en ketenmobiliteit (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 21 miljoen voordelig)
De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard door de hogere bestedingen aan het project Fietsviaduct A4 bij Ypenburg in 2019.
In 2020 zijn 26 subsidiebeschikkingen vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen stammen allemaal van voor 2020. Zij hebben betrekking op de verbetering of aanleg van fietspaden en op uitbreiding van stallingscapaciteit bij OV-haltes. Enkele van de grootste projecten waren de fietsenstalling bij Den Haag Centraal Station, fietsviaduct A4-Ypenburg, sterroutes Den Haag-Wateringseveld, fietspad Madesteinweg, fietstunnel Komkommerweg/Parallelweg N470 en snelfietsroutes NaaldwijkWateringen-Rijswijk en Midden-Delfland-Delft-PijnackerZoetermeer. Er zijn in 2020 twee beschikkingen afgegeven voor uitbreiding van de capaciteit fietsparkeren bij OV en 21 beschikkingen voor het opwaarderen van fietspaden. De provincie Zuid-Holland kreeg qua financiën het grootste aandeel van de beschikkingen. Daarnaast hebben de wegbeheerders circa vijftien fietsprojecten teruggetrokken of ondergebracht in een ander programma. Dertien fietsprojecten zijn door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2021. De lagere realisatie (€ 21 miljoen) ten opzichte van de gewijzigde begroting, komt grotendeels doordat: • er in de begroting rekening was gehouden met de realisatie van € 7 miljoen van projecten in het kader van de metropolitane fietsroutes. In 2020 is de route WestlandRotterdam bestuurlijk vastgesteld. Alleen leidde dat nog niet tot werkelijke realisatie;
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
37
IN 2020 ZIJN 46 SUBSIDIEBESCHIKKINGEN EN OPDRACHTEN VASTGESTELD EN BETAALD
Verkeersveiligheid (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 7 miljoen voordelig)
aan het project Noordwestelijke Hoofdroute fase 1 in 2019.
In 2020 zijn 46 subsidiebeschikkingen en opdrachten vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen stammen grotendeels van voor 2020. Ze hebben betrekking op zowel educatie als het verbeteren van de infrastructuur: onder meer de aanpak van blackspots en schoolzones. In 2020 zijn dertien opdrachten en subsidies verleend in het kader van verkeerseducatie. Voor het veilig maken van infrastructuur zijn 31 subsidiebeschikkingen afgegeven, waaronder dertien Specifieke Uitkeringen (SPUK) waarbij gemeenten tot 90% subsidie kregen voor de aanpak van onveilige wegen en locaties.
In 2020 zijn zeven OV-projecten vastgesteld en betaald. Hier zitten twee grote bij: het opknappen van de RandstadRailhalte Zoetermeer Stadhuis € 1 miljoen en het proefbedrijf HoekseLijn € 24 miljoen. Er zijn zeven subsidiebeschikkingen voor openbaar vervoer verleend, waarvan vier overigens ten laste van Exploitatie verkeer en openbaar vervoer. Van de overige drie is de tramkeerlus Wilhelminaplein in Rotterdam de grootste met een omvang van bijna € 3,6 miljoen. Verder zijn er op basis van projectvoortgang nog lasten geboekt voor de aanleg van lijn 19 € 11 miljoen, frequentie E-lijn RandstadRail € 7 miljoen, mobiliteitsverbetering Algeracorridor € 5,4 miljoen en systeemsprong sneltramtraject € 5,1 miljoen.
Daarnaast hebben de wegbeheerders twaalf infrastructurele projecten teruggetrokken, waarvan de kruising RijnstraatBezuidenhoudseweg in Den Haag de grootste was. Vier projecten zijn door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2021. In 2020 zijn er in het kader van verkeersveiligheid diverse rotondes aangelegd, verkeerskruispunten en blackspots aangepakt en is verkeerseducatie gegeven op scholen. De grootste projecten inzake verkeersveiligheid met lasten in 2020 waren de rotonde Monster € 1,8 miljoen, fietsveilige rotondes € 1,5 miljoen, ontsluiting Nesselande € 0,5 miljoen en de rotonde Coldenhovelaan/Herenlaan € 0,5 miljoen. Vertraging in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 7 miljoen, waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt doordat: • niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020; • de realisatie van lopende projecten is vertraagd. De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard door de hogere bestedingen
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
Projectkosten openbaar vervoer
Netwerk openbaar vervoer (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 27 miljoen voordelig) De realisatie is lager (€ 27 miljoen) dan die van de gewijzigde begroting. Dit zijn de belangrijkste wijzigingen. • Bij een aantal grotere projecten ligt de realisatie hoger dan begroot (€ 10 miljoen). Hierbij gaat het onder meer om de tramkeerlus Wilhelminaplein, Mobiliteitsverbetering Algeracorridor fase 1 en 2, Systeemsprong Sneltramtraject en lijn 19. Dit komt doordat de realisatie hoger is dan halverwege 2020 door de projectleiders was ingeschat binnen de bestaande projectbudgetten. • De realisatie van de verlenging van de HoekseLijn is een jaar vertraagd vanwege procedures, waardoor er € 15 miljoen aan lasten doorschuiven naar 2021. • In 2020 is bestuurlijk besloten om het programma Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio (INTHR) te starten. De geplande bestedingen in 2020 zijn € 5 miljoen lager uitgevallen. Dit komt enerzijds doordat de verwachting was dat er voor lijn 16 al aanvragen in 2020 zou worden ingediend. Dat is niet gebeurd, omdat de gemeente Den Haag en HTM meer
38
voorbereidingstijd nodig hadden. Voor lijn 1 is de afhandeling van de binnengekomen aanvragen vertraagd vanwege toegenomen werkdruk door covid-19. • De verwachting was dat het resterende deel van lijn 1, wat niet is opgenomen in het programma INTHR, in 2020 zou worden afgerond. Dat is niet het geval. Dat wordt het eerste kwartaal van 2021, waardoor de lasten in 2020 € 5 miljoen lager uitvallen. • Het programma NRR/AROV was al in 2019 volledig uitgevoerd. Binnen het programma is sprake van vrijval. De vrijval was nog niet meegenomen in de begroting, wat leidt tot € 5 miljoen lagere lasten. Overigens wordt deze vrijval deels gebruikt voor het bekostigen van het programma INTHR. • Er was vertraging in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 7 miljoen, waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt door: - lagere realisatie binnen het programma R-net. De projecten zijn wel in voorbereiding conform planning, maar hebben nog niet tot realisatie geleid; - niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020; - de realisatie van lopende projecten is vertraagd.
Rotterdamsebaan (incl. Rijksbijdrage)
De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 kunnen voor het grootste gedeelte worden verklaard door de hogere bestedingen aan de HoekseLijn in 2019. De realisatiecijfers van het programma infrastructuur worden voor een belangrijk gedeelte bepaald door een aantal grote projecten. De onderstaande tabel laat de voortgangspercentages zien van de grootste zeven projecten die op dit moment in de realisatiefase zitten. De Rotterdamsebaan is in 2020 fysiek afgerond en is in februari 2021 geopend. Het project de HoekseLijn is grotendeels afgerond, alleen de verlenging moet nog worden gerealiseerd in 2021. Het programma Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio is in 2020 gestart met de realisatie. De bijdrage van de MRDH aan de A16 is al volledig betaald, maar de realisatie loopt nog door tot 2025. Lijn 19 is momenteel in uitvoering, de aansluiting op de TU Delft moet nog worden gerealiseerd. De St. Sebastiaansbrug is 2020 opgeleverd, in 2021 staan alleen nog de restwerkzaamheden gepland. Het project Systeemsprong Sneltramtraject is momenteel in uitvoering. Het programma NRR/AROV is niet in de lijst opgenomen, omdat de projecten al in 2019 zijn gerealiseerd en alleen de definitieve vaststellingen nog volgen.
TOTALE BIJDRAGE MRDH VOOR PROJECT
VOORTGANG PROJECT IN 2019
VOORTGANG PROJECT IN 2020
€ 504.483.318
84%
100%
- Indexering Rotterdamsebaan
€
80.717.331
€
2.145.402 24.267.820
Hoekse Lijn
€ 405.584.200
90%
96%
€
Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio
€ 129.600.000
0%
2%
€
2.511.886
A16
€
64.895.302
10%
28%
€
11.681.154
Lijn19
€
53.600.000
73%
83%
€
5.378.656
Sebastiaansbrug (incl bijdrage Delft en PZH)
€
27.000.000
80%
95%
Systeemsprong Sneltramtraject
€
13.730.000
17%
54%
€ €
5.638.374 5.080.100
€
137.420.723
Totaal
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
LASTEN 2020
39
Apparaatslasten Aan directe salariskosten is € 0,4 miljoen minder besteed dan begroot. Dit is veroorzaakt door de niet volledige invulling van vacatureruimte binnen de afdeling (€ 0,2 miljoen) en de ontvangen vergoedingen voor personeel (€ 0,2 miljoen). De vergoedingen betreffen zwangerschappen en detachering van MRDH-medewerkers aan het Rijk en aan gemeenten.
Baten Overige inkomsten (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 2 miljoen voordelig) De overige inkomsten bestaan uit bijdrage vanuit het Rijk aan de Rotterdamsebaan ad € 44,7 miljoen, bijdrage vanuit de provincie Zuid-Holland en de gemeente Delft inzake de St. Sebastiaansbrug ad € 3 miljoen en overige inkomsten ad € 0,3 miljoen. Het verschil in de realisatie tussen 2020 en de gewijzigde begroting is de indexering van de Rijksbijdrage van de Rotterdamsebaan die nog niet was meegenomen in de begroting en een bijdrage van de provincie Zuid-Holland voor het kwartiermaken voor OV Impuls als onderdeel van Beter Benutten Vervolg. De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 komen door de hogere bijdragen van € 7 miljoen in 2019 van de gemeente Delft en provincie Zuid-Holland voor het project St. Sebastiaansbrug. Daarnaast ontvangen we een lagere bijdrage van € 3 miljoen in 2020 van het Rijk voor de Rotterdamsebaan in vergelijking met 2019.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
40
2.3 Programma Economisch Vestigingsklimaat 2.3.1 Wat wilden we bereiken? DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020
BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN
Stimuleren van innovatie en economische groei Fieldlabs
Fieldlabs
De MRDH heeft samen met de provincie Zuid-Holland, InnovationQuarter en TNO, de afgelopen jaren geïnvesteerd in fieldlabs. Dit zijn praktijkomgevingen waar ondernemers en kennisinstellingen samenwerken aan robotisering, sensortechnologie, big data en 3D printing. Via regionale innovatieprogramma’s worden ondernemers gestimuleerd gebruik te maken van de mogelijkheden die fieldlabs te bieden hebben.
Ook in 2020 is er aan de versterking van de fieldlabs gewerkt door middel van de innovatieprogramma’s (Smart Manufacturing Industriele toepassing Zuid-Holland ofwel SMITZH, Energie & Klimaat en Zorgtech). In 2020 is het vierde programma, Agritech, ontwikkeld. Via deze innovatieprogramma’s wordt financiering beschikbaar gesteld voor ondernemers (consortia) om samen met fieldlabs en andere partijen open innovatieprojecten te starten.
Sterker uit de crisis Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken zijn extra middelen beschikbaar gesteld om juist nu te investeren. Deze middelen zijn onder meer ingezet als versterking op twee innovatieprogramma’s. Zo is er een extra stimulans naar het innovatieprogramma Zorgtech gegaan om de toepassing van technologie in het sociaal domein te versnellen. Ook zijn er twee projecten op het gebied van de maakindustrie ontwikkeld die weer bijdragen aan de doelstellingen van het innovatieprogramma SMITZH. Tot slot zijn er vier projecten in voorbereiding met als doel: het stimuleren van het MKB om over te gaan tot toekomstgericht ondernemen door middel van digitalisering.
ZORGTECH: INNOVATIES IN DE ZORG Overheden en kennisinstellingen helpen met fieldlabs en innovatieprogramma’s bedrijven en ondernemers om vernieuwende en zelfs revolutionaire producten sneller naar de markt te brengen. Zo’n eigentijds product of nieuwe diensten kan maatschappelijke impact hebben. Maar het kan ook de regionale economie versterken. In 2020 werd Zorgtech in het leven geroepen. Binnen dit programma MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
komen diverse vindingen tot een nieuw, innovatief product. Denk aan een robot die verstandelijk beperkte ouders helpt bij het opvoeden van hun kind, een sensor waarmee je sneller een hartritmestoornis kunt signaleren en aan een slaapsensor onder het matras van een cliënt, waardoor zorgverleners ’s nachts een seintje krijgen als nodig is om even bij de cliënt polshoogte te nemen. 41
DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020
BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN
Ondersteuning voor startende en groeiende bedrijven
Support voor startende en groeiende bedrijven
Het is van belang dat startende bedrijven én bedrijven die willen doorgroeien optimale ondersteuning krijgen. Dat kan door het aanbieden van goede inhoudelijke programma’s om ondernemersvaardigheden te ontwikkelen, voldoende financieringsopties om een volgende fase in de groei te bereiken en door het verbinden van startups met de test- en ontwikkelmogelijkheden die bijvoorbeeld fieldlabs te bieden hebben.
In de samenwerking met gemeenten koppelt YES!Delft uitdagingen van gemeenten aan technologische oplossingen binnen haar internationale netwerk. Het programma is daarmee een innovatieplatform voor alle 23 gemeenten in de metropoolregio. Gemeenten kunnen, met alle uitdagingen waarbij innovatie en technologie een rol spelen, gebruikmaken van dit programma. Resultaten van dit programma zijn oplossingen die voor gemeenten besparingen opleveren of bijdragen aan verbetering van de leefomgeving van de inwoners. Het programma draagt ook bij aan het versterken van het netwerk van startups in de metropoolregio. Daarnaast groeit binnen de gemeenten de kennis over startups en kunnen zij elkaar beter vinden. Doordat gemeenten rechtstreeks zijn aangesloten op het startup-netwerk van YES!Delft, kunnen ze rechtstreeks uitdagingen aandragen.
Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Interactie tussen het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen zorgt voor eigentijdse onderwijsprogramma’s met toekomst. Studenten én medewerkers delen kennis en ervaring. Dat is een win-win-situatie. Studenten gaan zo met meer praktische kennis en vaardigheden aan de slag in het regionale bedrijfsleven. Als bedrijfsleven en kennisinstellingen nog meer verbinding zoeken zal dat de impact van campussen vergroten.
In 2020 zijn wederom campusnetwerk bijeenkomsten georganiseerd voor gemeenten, bedrijven en onderwijsinstellingen. Met als doel kennisdeling, ervaringen uitwisselen, inspiratie opdoen, samenwerking stimuleren en de verbinding met het Human Capital Akkoord (HCA) versterken op het gebied van een Leven Lang Ontwikkelen. Daarnaast is de ontwikkeling van nieuwe campusprojecten begeleid op het gebied van IT, Tuinbouw en Energie, die ook goed aansluiten bij de sectorfocus van het HCA. Zij richten zich niet alleen op nieuwe studenten en samenwerking met bedrijven, maar ook op de om- en bijscholing van bestaand personeel. Dit draagt weer bij aan een veerkrachtige arbeidsmarkt in de regio. De inmiddels tien campussen vormen gezamenlijk een ecosysteem van mbo- en hbo-campussen in Zuid-Holland, dat in hoge mate bijdraagt aan de transitieopgaven van de regio. Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor twee projecten in het kader van Leven Lang Ontwikkelen.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
42
DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020
BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN
Goede digitale connectiviteit Goede digitale connectiviteit is een belangrijke economische vestigingsvoorwaarde. Onze regio scoort hier tot nu toe goed op in vergelijking met andere Europese regio’s: 98% van de adressen in Zuid-Holland beschikt over ‘snel internet’. Deze positie willen we behouden en verbeteren. Daarom werken we aan de digitale bereikbaarheid van onze regio.
Met een kennisnetwerk van gemeenten wordt op de verschillende actielijnen (digitale strategie, glasvezel, 5G) kennis uitgewisseld en worden gemeenten ondersteund om de digitale bereikbaarheid van de regio te verbeteren.
Ruimte om te werken Ondernemers willen de beste plek voor hun onderneming. Hoe kunnen we hen dan winnen voor de metropoolregio? Aan welke ruimte is behoefte? En hoe koppelen we dit aan voldoende en verantwoorde energie, bereikbaarheid en de toenemende woningbouwopgave? Aan de hand van dit soort vragen brengt de MRDH advies uit aan de provincie Zuid-Holland. Want dáar worden de uiteindelijke besluiten genomen over de ontwikkeling van nieuwe en bestaande werklocaties. Samen met de provincie Zuid-Holland werken we vervolgens aan het realiseren van gebieden waar wonen en werken gecombineerd zijn. De vraag hiernaar wordt steeds groter. Vaak gaat het om werklocaties met beperkte (milieu)hinder en een bescheiden hoeveelheid vrachtverkeer. We richten ons hierbij op zowel grootstedelijke locaties, als op meer landelijke locaties in de metropoolregio. De focus ligt op de werklocaties met grote regionale impact.
De MRDH organiseerde in 2020 regionale afstemming over de volgende adviesaanvragen: • c ompensatieplannen voor de transformatie van bedrijventerreinen in Capelle aan den IJssel, Delft, Rijswijk, Rotterdam, Vlaardingen en Zoetermeer; •g ewenste uitbreidingen van detailhandel in Lansingerland en Nissewaard. De MRDH heeft financiële, inhoudelijke en procesmatige ondersteuning verleend aan Rijswijk (Plaspoelpolder), Krimpen aan den IJssel (Stormpolder), Schiedam (economische visie) en Pijnacker-Nootdorp (winkelgebieden). De MRDH is regionaal partner van de provincie inzake werklocaties en is betrokken bij een NWO-onderzoek naar werkgelegenheid op transformatielocaties en de verkenning van kansen voor een circulaire bouwen afvalstoffenhub in de regio.
Stimuleren van groen en recreatie als vestigingsfactor Gemeenten en de provincie Zuid-Holland zijn aan zet voor het creëren van bekendheid en het vergroten van ruimtelijke kwaliteiten. Zo kunnen gemeenten in de metropoolregio Rotterdam Den Haag kennis delen en gezamenlijk optrekken, maar bijvoorbeeld ook elkaar een zetje geven als het nodig is.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
In 2020 zijn de maandelijkse bijeenkomsten voor gemeenten digitaal gehouden. Doel van deze bijeenkomsten is kennis te delen, ervaringen uit te wisselen, inspiratie op te doen en samenwerking te stimuleren. Ook hebben zeven gemeenten gebruikgemaakt van het aanbod om een adviestraject van het NBTC (Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen) te doorlopen. Het adviestraject helpt gemeenten om kansen en mogelijkheden op het gebied van vrijetijdseconomie inzichtelijk te krijgen en projecten te gaan ontwikkelen.
43
DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020
BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN
Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties In de Verstedelijkingsalliantie en de Alliantie Middengebied heeft de MRDH een rol vanuit bereikbaarheid en economie. Naast de ontwikkeling van de dertien locaties van de Verstedelijkingsalliantie en de locaties van de Alliantie Middengebied zijn ook andere locaties in de regio nodig om de groei van woonen werklocaties op een gebalanceerde wijze te kunnen realiseren. Waar dit mogelijk is binnen bebouwde gebieden nabij bestaande infrastructuur, wil de MRDH graag ondersteunen bij de uitwerking en realisatie van deze plannen vanuit onze verantwoordelijkheid voor bereikbaarheid en economisch vestigingsklimaat.
De Verstedelijkingsalliantie heeft voor vijf locaties een bijdrage vanuit het ministerie van BZK ontvangen. Met deze cofinanciering voor de onrendabele top van ontwikkellocaties kan de realisatie hier versneld worden. Voor de HoekseLijn is een rapport met ontwikkelkansen opgesteld. De samenwerkende overheden gaan hiermee in 2021 verder werken aan stationsgebieden aan deze metrolijn. Ook bij andere OV-locaties waar ontwikkelplannen voor worden opgesteld adviseert de MRDH over knooppuntontwikkeling, werklocaties en woningbouw.
Meer regionale samenwerking bij de energietransitie Met de juiste kennis en ervaring is een versnelling van de energietransitie mogelijk. Kennisdeling is dan ook een belangrijke succesfactor. Zo zijn er gemeenten die veel ervaring hebben met aardwarmtebronnen. En er zijn gemeenten die deze kennis hard nodig hebben. Hetzelfde geldt voor het delen van kennis over verduurzaming van kantoren- en bedrijventerreinen. Of over energiezuinige mobiliteitsoplossingen voor een wagenpark. Het energienetwerk van de 23 gemeenten is het ideale platform om kennis te delen en inspiratie op te doen.
Via de bijeenkomsten van het ambtelijk en bestuurlijk netwerk energie, waarin de gemeenten best practices op het gebied van energietransitie hebben uitgewisseld en thema’s als klimaat adaptatie, innovatieprogramma Energie & Klimaat en de regionale energiestrategie (RES) hebben besproken, is de regionale samenwerking bij de energietransitie verbeterd.
BREDE COALITIE VOOR GROEIAGENDA ZUID-HOLLAND In september 2020 presenteerde het kabinet het Nationaal Groeifonds. Er kwam € 20 miljard beschikbaar voor investeringen in kennisontwikkeling, onderzoek & ontwikkeling, innovatie en infrastructuur. Een brede coalitie van bedrijven, kennisinstellingen en overheden in Zuid-Holland sloeg de handen ineen om te komen tot een Groeiagenda voor Zuid-Holland. De grote opgaven waar de metropoolregio voor staat, worden beantwoord met gerichte en gezamenlijk investeringen.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
44
2.3.2 Wat is er voor gedaan?
ACTIES IN 2020
STATUS
TOELICHTING
Stimuleren van innovatie en economische groei Bedrijfsleven stimuleren om bij fieldlabs aan te sluiten en te innoveren, door de ontwikkeling van regionale innovatieprogramma’s.
Het innovatieprogramma Agritech is ontwikkeld en de bestuurscommissie EV heeft op 2 december 2020 een startbijdrage hieraan verleend. Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken, is tevens een extra financiële impuls gegeven aan het innovatieprogramma Zorgtech voor de toepassing van technologie in het sociaal domein. Ook is er een financiële bijdrage geleverd aan twee projecten die passen bij de doelstellingen van het innovatieprogramma SMITZH.
Verbinden van maatschappelijke vraagstukken van gemeenten aan de oplossingen die startende bedrijven ontwikkelen.
• Project loopt volgens begroting MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
In 2020 is samen met YES!Delft gewerkt aan de opstart van de challenge parkeerdruk en zijn diverse techlabs gestart voor onder meer fietsparkeren, afvalscheiding in hoogbouw, matrasinzameling en voorspelbaar onderhoud bij kademuren. Medio 2020 is het YES!Delftprogramma met twee jaar verlengd en zijn nieuwe challenges uitgezet en techlabs gestart voor onder meer gassificatie afval. Verder zijn er verkennende gesprekken geweest met verschillende gemeenten omtrent nieuwe uitdagingen voor onder meer stalling van scootmobiels. Verder is gewerkt aan een leerprogramma voor gemeenten ‘making innovation work!’ en is in aanloop daar naartoe een masterclass ontwikkeld.
• Project loopt niet volgens begroting 45
ACTIES IN 2020
STATUS
TOELICHTING
Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Met een netwerk ondersteuning bieden aan regionale mbo- en hbo-campussen.
In 2020 is er één fysieke en zijn er drie online campusnetwerkbijeenkomsten georganiseerd waarin zowel gemeenten als onderwijsinstellingen kennis en ervaring konden uitwisselen op het gebied van duurzame businesscases, een leven lang ontwikkelen, subsidies en triple helix samenwerking. Hierbij is nauw samengewerkt met het Human Capital Akkoord.
Regionale campussen stimuleren om bij te dragen aan de opgaven van onze metropoolregio.
De uit 2019 doorgeschoven campusprojecten van Westland en Rotterdam zijn goedgekeurd door de bestuurscommissie en dat geldt ook voor het voorstel groene chemie campus Brielle. Daarnaast is in het kader van de opgaven van de Metropoolregio een nulmeting uitgevoerd onder negen mbo- en hbo-campussen, die eerder een financiële bijdrage van de MRDH hebben ontvangen. Op basis van de nulmeting is een eerste economische impact bepaald en is tevens een Plan Regionale Campusondersteuning opgesteld voor 2021-2022, in nauwe afstemming met de ambtelijke- en bestuurlijke campuswerkgroepen. In het kader van dit plan is er eind 2020 gestart met het maatwerksubsidiescantraject om voor elk van de tien campussen, die eerder een bijdrage van de MRDH ontvingen, in kaart te brengen wat kansrijke subsidies zijn. Dit traject loopt door in 2021.
KRAAMKAMERS VAN DE NIEUWE ECONOMIE Op diverse plekken in de metropoolregio - de regionale campussen - werken onderwijs en bedrijfsleven samen om tot innovaties en transities te komen. Bijvoorbeeld voor energie, tuinbouw, maritieme sector of IT-sector. Ook werken ze samen aan een betere aansluiting van opleidingen op de nieuwe arbeidsmarkt. En daarmee stimuleren ze meteen nieuwe werkgelegenheid in de regio. In dat opzicht fungeert de regionale campus als kraamkamer van de nieuwe economie. Ook fieldlabs en innovation districts vervullen die rol. MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
46
ACTIES IN 2020
STATUS
TOELICHTING
Goede digitale connectiviteit Vormen van een kennisnetwerk en bieden van ondersteuning aan gemeenten die werken aan de digitale connectiviteit in de regio.
Op 5 maart 2020 vond het kennisevent plaats met honderd deelnemers van overheden in de provincie Zuid-Holland. In het kennisnetwerk zijn inmiddels zestien gemeenten in meer of mindere mate actief. Sinds de coronacrisis zijn de driemaandelijkse netwerkbijeenkomsten digitaal voortgezet en zijn twee webinars georganiseerd. De online omgeving heeft inmiddels zo’n zestig leden. Op verschillende actielijnen (digitale strategie, glasvezel, 5G) zijn werkgroepjes van start gegaan en worden enkele externe opdrachten uitgevoerd ter ondersteuning aan gemeenten. Dit heeft de basis versterkt voor verdere samenwerking.
Bijdragen aan het realiseren van projectlocaties met een 5G-opstelling, zoals Living Lab Scheveningen en het 5G fieldlab Zuid-Holland op The Green Village Delft/Campus TU Delft.
De projecten waar de MRDH een bijdrage aan heeft verleend hebben hun ervaringen met elkaar gedeeld. Hiermee versterken we de innovatiekracht voor digitale toepassingen.
Ruimte om te werken Uitvoering van de regionale Strategie Werklocaties: we zorgen voor regionale afstemming, bijvoorbeeld op het gebied van Hogere Milieu Categorie (HMC) en watergebonden terreinen, gebiedsvisies en transformatieopgaven.
De MRDH organiseerde in 2020 regionale afstemming over de volgende adviesaanvragen: • c ompensatieplannen voor de transformatie van bedrijventerreinen in Capelle aan den IJssel, Delft, Rijswijk, Rotterdam, Vlaardingen en Zoetermeer; • g ewenste uitbreidingen van detailhandel in Lansingerland en Nissewaard.
We werken gebiedsgericht aan werklocaties van regionaal belang, onder meer door procesadvisering en het verlenen van projectbijdragen.
De MRDH heeft financiële, inhoudelijke en procesmatige ondersteuning verleend aan Rijswijk (Plaspoelpolder), Krimpen aan den IJssel (Stormpolder), Schiedam (economische visie) en Pijnacker-Nootdorp (winkelgebieden).
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
47
ACTIES IN 2020
STATUS
TOELICHTING
Stimuleren van groen en recreatie als vestigingsfactor Inzichtelijk maken van kansen en mogelijkheden in onze regio op het gebied van vrijetijdseconomie.
Zeven gemeenten doorliepen het hele adviestraject van het NBTC (Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen). In het adviestraject is onderzocht op welke manier de vrijetijdseconomie het beste kan worden ontwikkeld, zodat bezoekers bijdragen aan de opgaven en ambities van hun gebied. Een aantal andere gemeenten is hier nog mee bezig. Op basis van de opgedane inzichten gaat de MRDH verder om de kansen en mogelijkheden in de hele regio op het gebied van vrijetijdseconomie verder inzichtelijk te maken. Dit overzicht wordt gebruikt om projecten te ontwikkelen.
De coronacrisis heeft voor enige vertraging op dit traject gezorgd, omdat de bijeenkomsten met de gemeenten niet fysiek konden plaatsvinden en omdat de prioriteiten van gemeenten tijdelijk ergens anders kwamen te liggen. Om de samenwerking tussen de gemeenten en met de provincie op het gebied van vrijetijdseconomie te markeren, zou er in de week van het Eurovisiesongfestival een netwerkevent plaatsvinden. Dat netwerkevent schuift nu op in de tijd. Stimuleren van netwerkvorming en bieden van ondersteuning aan gemeenten die werken aan vrijetijdseconomie en toerisme.
De MRDH organiseerde maandelijkse bijeenkomsten voor de gemeenten om kennis te delen en ervaringen uit te wisselen. Ook is steun verleend aan gemeenten om een subsidieaanvraag op het gebied van vrijedtijdseconomie en toerisme in te dienen bij de provincie.
Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties Ondersteuning bieden bij het maken van een samenhangende aanpak en planning voor wonen, werken, bereikbaarheid en duurzaamheid per woningbouwlocatie van de Verstedelijkingsalliantie en de Alliantie Middengebied.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
De MRDH heeft een actieve rol in het kernteam en het directeurenoverleg van de Verstedelijkingsalliantie. Daar brengen we ook consequent het belang in van OV-locaties langs de aanvoerlijnen van de centrale spoorlijn Leiden-Dordrecht.
48
ACTIES IN 2020 Gemeenten die vergelijkbare locaties (mogelijkheid tot verdichting in bestaand stedelijk of dorpsgebied, nabij bestaande infrastructuur) hebben, biedt de MRDH dezelfde ondersteuning als aan de gemeenten in de tedelijkingsalliantie en de Alliantie Middengebied.
STATUS
TOELICHTING De MRDH heeft contact met alle gemeenten die werken aan verstedelijking rond OV-locaties. Voor de HoekseLijn is door een stedenbouwkundig bureau een rapport met ontwikkelkansen opgesteld. Dit vormt de basis voor vervolgstappen in onder meer Maassluis in 2021. Bij stationsgebieden Barendrecht en Lansingerland-Zoetermeer is de MRDH eveneens adviserend betrokken.
Meer regionale samenwerking bij de energietransitie Het ondersteunen van warmteprojecten in gemeenten met regionale effecten om te kunnen opschalen en van elkaar te kunnen leren.
Bieden van ondersteuning aan het netwerk van gemeenten dat werkt aan de energietransitie.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
Gedurende 2020 rondde een adviesbureau in opdracht van de MRDH, Brielle en Westvoorne een studie af voor aanleg van een warmtenet in Brielle en Oostvoorne. Conclusie is dat bij veel partijen én de gemeenten een goed begrip is welke criteria moeten gelden en aan welke randvoorwaarden de aanbesteding en aanleg van een warmtenet moeten voldoen. Het is (nog) niet gelukt om tot een groep partijen te komen die in gezamenlijkheid de warmteleveringsketen samen met de gemeente gaan ontwikkelen. Hiervoor is een aanbestedings-/selectieprocedure nodig, rekening houdend met de aankomende Warmtewet 2.0. De gemeenten bepalen of ze een vervolg willen geven aan de conclusies van dit onderzoek. Ook in 2020 zijn de bijeenkomsten van het netwerk energie voortgezet. Dit netwerk bestaat uit de 23 gemeenten, de provincie Zuid-Holland en de vier waterschappen in de regio. Zowel het ambtelijk als het bestuurlijk netwerk zijn elk vijf keer bijeen gekomen. Naast uitwisseling over best practices uit gemeenten op het gebied van energietranstie, zijn thema’s als klimaatadaptatie, innovatieprogramma Energie & Klimaat en de regionale energiestrategie besproken.
49
2.3.3 Wat heeft het gekost? PROGRAMMA 3
GEWIJZIGDE BEGROTING
PRIMAIRE BEGROTING
REALISATIE
2020
VERSCHIL GEWIJZIGDE BEGROTING EN REALISATIE 2020
2020
2020
2019
Subtotaal programmakosten
2.755.131
-678.437
3.433.568
4.019.600
3.276.426
Subsidie InnovationQuarter
873.192
0
873.192
0
937.000
Subsidie YES! Delft
166.250 779.171
0 -165.821
166.250 944.992
0 945.000
0 935.175
4.573.744
-844.258
5.418.002
4.964.600
5.148.601
4.991.673
88.166
4.903.507
4.934.600
4.757.485
37.594 6.156
7.594 6.156
30.000 0
30.000 0
48.996 60.446
5.035.423
101.916
4.933.507
4.964.600
4.866.927
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
461.679
946.174
-484.495
0
-281.674
Onttrekking aan Egalisatiereserve EV
-119.926
364.569
-484.495
0
-281.674
581.605
581.605
0
0
0
ECONOMISCH VESTIGINGSKLIMAAT
REALISATIE
(Bedragen in euro’s)
Lasten
Subtotaal directe kosten personeel
Totaal lasten
Baten Inwonerbijdrage Overige inkomensoverdrachten gemeenten Overige inkomensoverdrachten Europese Unie
Totaal baten
Geaccordeerd bij bestuursrapportage
Gerealiseerd resultaat
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
50
Samengevat is uit bovenstaande tabel op te maken dat het positieve saldo van baten en lasten ten opzichte van de begroting € 946.000 voordelig bedraagt. Dit bedrag bestaat uit de volgende onderwerpen (afgerond op duizendtallen): Lasten • Onderbesteding bijdragen aan gemeentelijke projecten (o.b.v. projectvoortgang) € 364.000 • Onderbesteding projectontwikkeling € 314.000 • Onderbesteding directe kosten personeel € 166.000 Baten • Extra programmabaten vanwege onderbesteding overhead EV • Overige inkomensoverdrachten
€ €
Totaal
€ 946.000
88.000 14.000
Hierna volgt een uitgebreide verschillenanalyse.
Toelichting financiën: verschillen tussen gewijzigde begroting 2020 en realisatie 2020 Lasten Er is binnen dit programma in 2020 € 844.258 minder besteed aan lasten dan begroot. In de volgende tabel is een verschillenanalyse opgenomen per onderwerp: ONDERWERP
REALISATIE LASTEN 2020
VERSCHIL 2020
1 Programmakosten-Bijdrageregeling
2.733.750
2.369.181
364.569
2 Programmakosten-Projectontwikkeling
699.818
385.950
313.868
3 Subsidie InnovationQuarter
873.192
873.192
0
4 Subsidie YES!Delft
166.250 944.992
166.250 779.171
0 165.821
5.418.002
4.573.744
844.258
5 Directe kosten personeel
Totaal
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
BEGROTING 2020
(Bedragen in euro’s)
51
Ad 1 Programmakosten – Bijdrageregeling EV Op grond van de Bijdrageregeling versterking economisch vestigingsklimaat MRDH 2020 (Bijdrageregeling EV) is in 2020 ten laste van het programmabudget voor € 2.549.000 aan projectbijdragen verleend door de bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat: (Bedragen in euro’s)
DOELSTELLING
SUBDOELSTELLING
PROJECTNAAM
ONTVANGENDE GEMEENTE
Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt
Learningcommunity Greenport West Holland
Westland
225.000
Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt
Next Maritime Professional IT campus Rotterdam Campus Groene Chemie
Rotterdam Brielle
150.000 275.000
Subtotaal Campusvorming
BEDRAG
650.000
Stimuleren van innovatie en economische groei/ Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt
Sterker uit de crisis Leven Lang Ontwikkelen
Samen sterk voor duurzaam werk
Delft
69.000
Stimuleren van innovatie en economische groei/ Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt
Sterker uit de crisis Leven Lang Ontwikkelen
Regionale retailsector klaar voor de toekomst
Leidschendam-Voorburg
60.000
Stimuleren van innovatie en economische groei/ Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt
Sterker uit de crisis Leven Lang Ontwikkelen
Passend mbo een leven Lang voor Food & Agrologistiek
Vlaardingen
70.000
Stimuleren van innovatie en economische groei
Sterker uit de crisis - Flexibele productie en productiesoevereiniteit in de maakindustrie
Lascobot voor 3D-printen en reparatie van metalen onderdelen
Rotterdam
250.000
Stimuleren van innovatie en economische groei
Sterker uit de crisis - Flexibele productie en productiesoevereiniteit in de maakindustrie
Technology Parc Ypenburg
Den Haag
200.000
Stimuleren van innovatie en economische groei
Sterker uit de crisis Innovatieprogramma Zorgtechnologie
Ophoging bijdrage Innovatieprogramma Zorgtechnologie fase 2
Delft
250.000
899.000
Subtotaal Sterker uit de crisis Stimuleren van innovatie en economische groei
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
Innovatieprogramma Agritech fase II
Westland
1.000.000
Subtotaal innovatieprogramma’s
1.000.000
Totaal verleende bijdragen 2020 Totaal budget 2020
2.549.000 2.733.750
Budgetruimte
184.750
52
De bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat stelde binnen de programmakosten economisch vestigingsklimaat voor projectbijdragen aan gemeenten een budget van € 2.733.750 beschikbaar. Ten opzichte van het budget is er voor € 184.750 minder aan projectbijdragen verleend. Van dit bedrag is € 83.750 ingezet als budget voor de meerjarige subsidieverlening aan YES!Delft. Voor het onderwerp Sterker uit de crisis gaat het om een budgetruimte van € 101.000. De bestuurscommissie had daarvoor in 2020 een budget van € 1.000.000 vrijgemaakt. Op basis van goede projectvoorstellen van gemeenten kon de bestuurscommissie € 899.000 aan projectbijdragen toekennen. Sterker uit de crisis loopt door in 2021 en bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld hiervoor
middelen beschikbaar te houden. Het door de bestuurscommissie EV beschikbaar gestelde budget van € 2.733.750 voor het verlenen van projectbijdragen is ook bedoeld voor bevoorschotting en afrekening van alle tot en met 2020 verleende bijdragen. De in 2020 verantwoorde last van € 2.369.181 houdt naast bevoorschotting en afrekening ook rekening met de daadwerkelijke voortgang van de projecten. De onderbesteding bedraagt uiteindelijk € 364.569. Voor zover hiervoor verplichtingen zijn aangegaan wordt dit budget toegevoegd aan de Egalisatiereserve economisch vestigingsklimaat. Het financiële verloop van de tot en met 2020 verleende projectbijdragen aan gemeenten is als volgt: (Bedragen in euro’s)
JAAR
VERLEEND T/M 2020
BEVOORSCHOT EN AFGEREKEND T/M 2019
VRIJVAL T/M 2019
NOG TE BEVOORSCHOTTEN EN AF TE REKENEN T/M 2019
BEVOORSCHOT EN AFGEREKEND 2020
VRIJVAL 2020
2015
1.892.340
2016
2.394.654
2017
1.719.094
27.246
146.000
121.975
24.025
0
0
2.196.965
72.689
125.000
40.040
48.960
36.000
0
2.200.000
1.671.273
195.727
333.000
147.775
18.725
166.500
0
2018
3.044.850
2.078.191
61.169
905.490
199.736
52.464
653.290
179.000
2019
2.143.219
674.575
0
1.468.644
880.000
0
588.644
400.000
2020
2.549.000
0
0
0
623.200
0
1.925.800
-356.456
0
Totaal
14.224.063
8.340.098
356.831
2.978.134
2.012.725
144.175
3.370.234
3.013.778
579.000
Per jaareinde dient € 3.013.778 beschikbaar te zijn voor bevoorschotting en afrekening van tot en met 2020 verleende bijdragen. Hiervoor is de Egalisatiereserve economisch vestigingsklimaat beschikbaar. Zie verder de toelichting bij de reserves.
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
NOG TE BEVOORSCHOTTEN EN AF TE REKENEN
CORRECTIE BESTEDINGEN *
WAARVAN NOG TE BEVOORSCHOTTEN
* vanwege het voorgeschreven baten en lasten stelsel, waarbij de lasten de daadwerkelijk projectvoortgang dienen te volgen, zijn de lasten in boekjaar 2020 verhoogd met € 356.456. Dit bedrag hoeft daardoor niet beschikbaar te blijven in de Egalisatiereserve economisch vestigingsklimaat.
53
Ad 2 Programmakosten – Projectwikkeling Binnen het onderdeel programmakosten kenden de middelen voor projectontwikkeling een onderbesteding van € 313.868. Onder meer doordat fysieke bijeenkomsten niet konden doorgaan, waren sommige activiteiten lastiger te organiseren. Voorbeeld hiervan is de vertraging op het doorlopen van het hele adviestraject van het NBTC (Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen) om de kansen en mogelijkheden in de hele regio op het gebied van vrijetijdseconomie verder inzichtelijk te maken. Ten laste van dit budget voor projectontwikkeling is per jaareinde wel al voor ongeveer € 263.000 aan verplichtingen aangegaan die over de jaargrens heenlopen.
Ad 3 Subsidie InnovationQuarter VANUIT INNOVEREN ZIJN 58 BUSINESSCASES EN INNOVATIEPROJECTEN GEREALISEERD
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
De begrote subsidie aan InnovationQuarter van € 873.192 is volledig besteed. InnovationQuarter (IQ) is als regionale ontwikkelingsmaatschappij in Zuid-Holland een belangrijke partner in het realiseren van de doelstellingen van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) met betrekking tot versterking van het Economisch Vestigingsklimaat. Voortbouwend op de samenwerking van de afgelopen jaren heeft IQ in 2020 ingezet op vier pijlers: Innoveren, Secretariaat Economic Board Zuid-Holland (EBZ), Investor Relations Programma (Internationaliseren) en het Zuid-Hollands Investeringsplatform (ZIP). Dit leverde de volgende resultaten op. 1. Vanuit Innoveren zijn 58 businesscases en innovatieprojecten gerealiseerd met een investeringsvolume van € 48 miljoen. Daarnaast heeft IQ afgelopen jaar samen met partners TNO, MRDH, Greenport West-Holland en de provincie Zuid-Holland het innovatieprogramma AgriTech ontwikkeld en opgestart. 2. Vanuit Internationaliseren zijn 43 buitenlandse bedrijven geassisteerd bij het vestigen dan wel uitbreiden in de regio. Daarnaast heeft IQ 134 Investor Relations en 92 Trade Relations-gesprekken gevoerd. 3. Vanuit het Secretariaat voor de EBZ is afgelopen jaar onder meer gewerkt aan de Groeiagenda Zuid-Holland en
bijbehorende regionale lobby, aan de ondersteuning van de taskforces op het terrein van Human Capital, Energie, Circulair, Digitaal en Technologische Industrie en aan de uitvoering van het Human Capital-akkoord. 4. Vanuit ZIP is in 2020 mede uitvoering gegeven aan de Corona-OverbruggingsLeningen (COL) en zijn verschillende businesscases doorgerekend.
Ad 4 Subsidie Yes!Delft De begrote subsidie aan YES!Delft (jaarschijf 2020) van € 166.250 is volledig besteed. Zie ook de inhoudelijke toelichting op de samenwerking met YES!Delft bij Wat wilden we bereiken? en Wat is er voor gedaan?
Ad 5 Directe kosten personeel De hier verantwoorde onderbesteding van € 165.821 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere inschalingen dan begroot.
Baten Inwonerbijdrage De inwonerbijdrage Economisch Vestigingsklimaat bedraagt in de begroting 2020 € 6.341.065 en is conform begroting gerealiseerd. Deze inwonerbijdrage wordt deels verantwoord binnen het programma Economisch Vestigingsklimaat (€ 4.991.673) en is voor het overige deel beschikbaar als dekking voor de aan Economisch Vestigingsklimaat gerelateerde overhead (€ 1.349.392 zie hoofdstuk 2.4). Vanwege onderbesteding op de overhead (zie hoofdstuk 2.4) is binnen het programma Economisch Vestigingsklimaat een groter deel van de inwonerbijdrage verantwoord (€ 88.166 meer baten gerealiseerd dan begroot).
Overige inkomensoverdrachten gemeenten De licentieovereenkomsten voor databestanden detailhandel zijn in 2020 herzien. De gemeenten nemen iets meer gegevens af ten opzichte van eerdere jaren. In de begroting was hier nog geen
54
rekening mee gehouden (€ 7.594 meer baten gerealiseerd dan begroot).
Overige inkomensoverdrachten EU Het opstellen van een regionale skills-agenda binnen het EUproject BRIDGE was al in 2018 afgerond. Met de laatste betaling van de EU-subsidie was in de begroting geen rekening gehouden (€ 6.156 meer baten gerealiseerd dan begroot).
Reserves
Nog af te rekenen tot en met 2020 verleende projectbijdragen
€
3.013.778
Meerjarige afspraken YES!Delft (incl. restant 2020 € 83.750)
€
403.750
Onvoorzien
€
66.456
Saldo 31 december 2020 Beschikbaar per 31 december 2020
€ €
3.483.984 3.651.445
Ruimte
€
167.461
De begrote reserveonttrekking van € 484.495 was enerzijds benodigd ter dekking van het plafond voor het verlenen van projectbijdragen aan gemeenten en anderzijds ter dekking voor het bevoorschotten en afrekenen van deze projectbijdragen. De bevoorschotting en afrekening van verleende projectbijdragen (inclusief projectvoortgang) was € 364.569 lager dan begroot. De begrote onttrekking wordt daarom verlaagd met € 364.569 en bedraagt € 119.926.
Voorstel is om het gerealiseerde resultaat van € 581.605 toe te voegen aan de Egalisatiereserve EV en samen met de bestaande ruimte in de reserve beschikbaar te houden voor de doorloop naar 2021 van Sterker uit de crisis.
Na de benodigde reserveonttrekking van € 119.926 bedraagt de stand van de Egalisatiereserve EV € 3.651.445.
De Egalisatiereserve EV bestaat na deze resultaatbestemming uit de volgende onderdelen:
Toelichting verloop en bestemming Egalisatiereserve EV De Egalisatiereserve EV bestond per 1 januari 2020 uit de volgende onderdelen:
MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag
Aan de campusprojecten is in 2020 een bijdrage verleend, de reservering hiervoor kan nu vervallen. Per 31 december 2020 bestaat de reserve dan uit de volgende onderdelen:
Nog af te rekenen tot en met 2020 verleende projectbijdragen
€
3.013.778
Meerjarige afspraken YES!Delft (incl. restant 2020 € 83.750)