Bijlage: MRDH Jaarstukken 2020

MRDH JAARSTUKKEN 2020 Metropoolregio Rotterdam Den Haag Postbus 21012 3001 AA Rotterdam Telefoon: 088-5445100 E-mail: informatie@mrdh.nl Website: www.mrdh.nl

Inhoudsopgave

MRDH Jaarstukken 2020

3.4

Voorwoord

3

Leeswijzer

4

Deel 1

5

Jaarverslag

Hoofdstuk 1 Samenhang en opbouw jaarstukken MRDH 1.1 Strategie en resultaten 1.2 Metropoolregio van, voor en door 23 gemeenten 1.3 Samenwerking met partners 1.4 Het resultaat en de voorgestelde bestemming

6 7 7 8 9

Hoofdstuk 2 Programmaverantwoording 2.1 Programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer 2.1.1 Wat wilden we bereiken? 2.1.2 Wat is er voor gedaan? 2.1.3 Wat heeft het gekost? 2.2 Programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer 2.2.1 Wat wilden we bereiken? 2.2.2 Wat is er voor gedaan? 2.2.3 Wat heeft het gekost? 2.3 Programma Economisch Vestigingsklimaat 2.3.1 Wat wilden we bereiken? 2.3.2 Wat is er voor gedaan? 2.3.3 Wat heeft het gekost? 2.4 Overzicht overhead 2.4.1 Wat wilden we bereiken? 2.4.2 Wat is er voor gedaan?

10 10 10 17 24 29 29 31 35 41 41 45 50 57 57 57

Hoofdstuk 3 Paragrafen 3.1 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.2 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen 3.3 Paragraaf financiering en treasury

60 60 66 69

3.5 3.6

Bedrijfsvoering 3.4.1 MRDH-organisatie 3.4.2 Bedrijfsvoering 3.4.3 Rechtmatigheid Verbonden partijen Covid-19

Deel 2

Jaarrekening

74 74 76 82 85 88 90

Hoofdstuk 4 Overzicht van baten en lasten 4.1 Overzicht van baten en lasten per programma 4.2 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 4.2.1 Analyse afwijkingen 4.2.2 Overzicht van de incidentele baten en lasten 4.2.3  Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves 4.2.4 WNT-gegevens

91 92 93 93 93

Hoofdstuk 5 Balans 2020 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Toelichting op de balans 5.3 Niet uit de balans blijkende verplichtingen 5.4 Gebeurtenissen na balansdatum

98 100 103 121 122

Deel 3

123

Overige gegevens

95 96

Hoofdstuk 6 Besluit

124

Bijlagen Bijlage 1 Verantwoording 2020 conform SiSa Bijlage 2 Overzicht van baten en lasten 2020 per taakveld Bijlage 3 Controleverklaring Bijlage 4 Samenstelling bestuursorganen MRDH 2020 (per 31-12-2020) Bijlage 5 Toelichting op gebruikte afkortingen

125 126 131 132 136 138

2

Voorwoord 23 gemeenten werken samen in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) aan een sterke economie en een goede bereikbaarheid. De jaarstukken 2020 geven een overzicht van de financiële situatie van deze samenwerking. Cijfers en getallen die verbonden zijn met de ambities van de 23 samenwerkende gemeenten voor de metropoolregio Rotterdam Den Haag. In 2020 sloeg de coronacrisis toe. Door gericht en samenhangend te investeren in de bereikbaarheid en de economische kracht van het gebied kan de regio straks weer een goede stap vooruit doen. Zo dragen we bij aan economisch herstel, een aantrekkelijke regio en een goede toekomst voor de inwoners van de metropoolregio Rotterdam Den Haag. Met de Mainport, de Greenport, hightechbedrijven en The Hague Security Delta heeft de metropoolregio clusters die zich nationaal en internationaal onderscheiden. Investeren in de versterking van de economische structuur kan volgens de OESO leiden tot een structurele economische groei van 2% tot 4% op jaarbasis. Dit vertaalt zich in meer werkgelegenheid voor alle lagen van de beroepsbevolking in de regio.

1

Albrandswaard 2 Barendrecht 3 Brielle 4 Capelle aan den IJssel

5

Delft 6 Den Haag 7 Hellevoetsluis 8 Krimpen aan den IJssel

9

Lansingerland 10 Leidschendam-Voorburg 11 Maassluis 12 Midden-Delfland

13

Nissewaard 14 Pijnacker-Nootdorp 15 Ridderkerk 16 Rijswijk

17

Rotterdam 18 Schiedam 19 Vlaardingen Westvoorne

MRDH Jaarstukken 2020

Zoetermeer

Wassenaar

Westland

In deze jaarstukken laten de samenwerkende gemeenten zien welke middelen werden ingezet om economische groei te bewerkstellingen en de bereikbaarheid te verbeteren. De 23 gemeenten blijven zich hier sterk voor maken, samen met andere overheden, bedrijven en kennisinstellingen. Samen komen we verder.

Jan van Zanen en Ahmed Aboutaleb Voorzitters Metropoolregio Rotterdam Den Haag

3

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2020 van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Conform de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording1 (BBV) bestaan de jaarstukken uit een jaarverslag (deel 1) een jaarrekening (deel 2) en overige gegevens (deel 3).

Jaarverslag Het jaarverslag bestaat uit drie hoofdstukken. Hoofdstuk 1 gaat in op de integrale ambitie en activiteiten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag met daaraan gekoppeld een overzicht van de integrale jaarrekening. Hoofdstuk 2 betreft de programmaverantwoording van de programma’s Exploitatie verkeer en openbaar vervoer, Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer en Economisch Vestigingsklimaat en de verantwoording van de overhead. Hoofdstuk 3 gaat onder meer in op de verplichte paragrafen.

Jaarrekening In de jaarrekening komen het overzicht van baten en lasten (hoofdstuk 4) en de balans (hoofdstuk 5) aan bod.

Overige gegevens De overige gegevens bevat het besluit tot vaststelling en andere bijlages.

1 De Gemeentewet en de Provinciewet schrijven voor dat elke gemeente en elke provincie jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken opstellen. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. Op basis van de wet geldt het BBV ook voor gemeenschappelijke regelingen zoals de MRDH. MRDH Jaarstukken 2020

4

Deel 1

JAARVERSLAG

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

5

De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) is een vrijwillige gemeenschappelijke regeling van, voor en door 23 gemeenten en kreeg als verlengd lokaal bestuur de status van vervoerregio vanuit de Rijksoverheid. Daarmee heeft de MRDH wettelijke taken op het gebied van verkeer en vervoer.

Verkeer en vervoer

Hoofdstuk 1

SAMENHANG EN OPBOUW JAARSTUKKEN MRDH

Zo formuleert de MRDH het regionaal verkeer en vervoersbeleid, om daarmee het economisch vestigingsklimaat te versterken. Ook is de MRDH opdrachtgever van het regionale en stedelijke openbaar vervoer in de regio Rotterdam Den Haag, waarvoor we concessies verlenen aan vervoerbedrijven. Daarnaast verstrekt de MRDH subsidies voor diverse verkeer- en vervoerprojecten en voor beheer, onderhoud en vervanging van OV-infrastructuur en bevordert zij innovatieve mobiliteitsoplossingen. We ontvangen hiervoor rechtstreeks middelen van het Rijk.

Bedrijvigheid, kennis, recreatie Daarnaast werkt de MRDH aan het versterken van het economisch vestigingsklimaat in de regio Rotterdam Den Haag, op het gebied van onder meer werklocaties (bedrijventerreinen, kantorenlocaties en winkelgebieden), fieldlabs en regionale campussen, digitale connectiviteit en stimuleren van het groengebruik en recreatie. We ontvangen hiervoor een bijdrage van de 23 gemeenten. De Jaarstukken 2020 van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag vormen een integrale verantwoording van de samenwerking met daarin zowel de programma’s voor verkeer en vervoer als een programma voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat. Op 12 juli 2019 stelde het algemeen bestuur de Begroting 2020, inclusief het meerjarenbeeld 2021-2023, vast. Deze begroting is in het verslagjaar tweemaal bijgesteld. Het algemeen bestuur nam op 10 juli 2020 kennis van de 1e Bestuursrapportage MRDH 2020 en stelde de daarin opgenomen 1e begrotingswijziging 2020 vast.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

6

De 2e begrotingswijziging 2020, opgenomen in de 2e Bestuursrapportage 2020, stelde het algemeen bestuur op 11 december 2020 vast.

1.1 Strategie en resultaten Waar doen we het voor? De economische kracht van landen is steeds sterker afhankelijk van het succes van stedelijke regio’s. Innovatie, nieuwe werkgelegenheid en duurzaamheid; de uitdagingen en oplossingen voor maatschappelijke opgaven liggen in toenemende mate in stedelijke gebieden. Dit is een wereldwijde trend. Stedelijke regio’s zijn het centrum van deze ontwikkeling. Samenwerking binnen stedelijke regio’s is hierbij essentieel. Concurrentie vindt steeds minder plaats tussen steden binnen landen, maar juist op internationale schaal tussen metropoolregio’s. Dit geldt zeker voor de metropoolregio Rotterdam Den Haag: op wereldniveau bescheiden in omvang, maar wél een van de meest complete regio’s ter wereld. Als je de gemeenten in de metropoolregio sterker verbindt, dan ontsluit je dat potentieel. Dit doen de 23 gemeenten in de metropoolregio door intensief samen te werken aan het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid. Zo vergroten we de economische kansen van mensen en versterken we de agglomeratiekracht van de regio.

Vernieuwen economie, verbeteren bereikbaarheid Het economisch vestigingsklimaat verandert door invloeden van binnenuit en van buitenaf. Het is daarom belangrijk de regie te pakken op het versterken van de economie. Hoe kom je van nieuwe kennis tot nieuwe producten? Hoe stimuleer je werkgelegenheid, zodat ervaren werknemers en jong talent kunnen meekomen? En hoe bezorgen we ondernemers een goede uitgangspositie? Zo vraagt innovatie in het MKB om serieuze aandacht. Hoe geven we duurzaamheid een plek in de economie van de toekomst?

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

Unieke positie Wat betreft het verbeteren van bereikbaarheid heeft de MRDH een unieke positie als vervoersautoriteit. De MRDH gaat over het toekennen van de regionale OV-concessies en het doen van investeringen in de infrastructuur. De 23 gemeenten bepalen gezamenlijk de investeringen in bereikbaarheid van de regio. In de stedelijke gebieden wordt met name ingezet op hoogwaardige OV- en betere fietsverbindingen. Zo benutten we de schaarse stedelijke ruimte zo efficiënt mogelijk en blijven buurten en binnensteden aantrekkelijk. In de minder dichtbevolkte delen van de regio is een groot OV-aanbod niet altijd de beste oplossing. De fiets en een goede bereikbaarheid voor autoverkeer vragen daar extra aandacht. Maar ook maatwerkvervoer kan uitkomst bieden.

1.2 Metropoolregio van, voor en door 23 gemeenten Vanuit de eigen taken en bevoegdheden werkt de MRDH met al zijn partners aan de gezamenlijke uitdagingen. Voor het verbeteren van de bereikbaarheid is de MRDH vaak in de lead via de vaststelling van beleidskaders, daarop aansluitende subsidieregels en concessieverlening in het openbaar vervoer. De MRDH heeft hier wettelijk toegekende taken en een eigenstandige positie. Het vernieuwen van de regionale economie gebeurt in samenwerking tussen de 23 gemeenten, kennisinstellingen en bedrijven. Daarbij zijn de Economic Board Zuid-Holland (EBZ) en InnovationQuarter (IQ) belangrijke partners. Ook biedt de MRDH een platform voor afstemming op het gebied van werklocaties en andere ruimtelijk-economische vraagstukken. Op het gebied van energie en stad en omgeving zijn meestal andere partijen als eerste aan zet. Zij kunnen het netwerk en expertise van de MRDH gebruiken. De MRDH is verlengd lokaal bestuur. Er is een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur, waarin voornamelijk burgemeesters van de 23 gemeenten zitting hebben. Daarnaast zijn er

7

bestuurscommissies, voor Verkeer en Vervoer en Economisch Vestigingsklimaat, waarin vakwethouders van de 23 gemeenten zitting hebben. Raadsleden zijn vertegenwoordigd in de adviescommissies voor Verkeer en Vervoer en Economisch Vestigingsklimaat en de Rekeningcommissie. In bijlage 4 is een overzicht opgenomen met de leden van de bestuursorganen in 2020. De samenwerkende gemeenten worden ondersteund door de MRDH-organisatie, gevestigd aan de Westersingel te Rotterdam.

OM DE AMBITIES TE REALISEREN, IS SAMENWERKEN NOODZAKELIJK

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

De Wet normering topinkomens (WNT) stelt een maximum aan de bezoldiging van topfunctionarissen in de (semi) publieke sector. De algemene bezoldigingsnorm van de WNT bedraagt na indexering voor 2020: € 201.000 (2019: € 194.000). In overeenstemming met de WNT, ingevoerd op 1 januari 2013, zijn de gegevens van de secretaris-algemeen directeur, leden van het algemeen- en dagelijks bestuur, leden van de bestuurscommissies Vervoersautoriteit (Va) en Economisch Vestigingsklimaat (EV) van de MRDH vermeld in hoofdstuk 4.2.4 WNT-gegevens.

Betrokkenheid gemeenteraden De gemeenteraden hebben een belangrijke positie binnen de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Gemeenteraadsleden zijn vertegenwoordigd in de twee adviescommissies en in de Rekening-commissie. De gemeenteraden zijn tevens betrokken via de zienswijzeprocedures die gevolgd worden voor de onderwerpen die in de gemeenschappelijke regeling MRDH benoemd staan. Hiermee is de basis gelegd voor de inhoudelijke betrokkenheid van de gemeenteraden. In 2020 is de zienswijzeprocedure doorlopen voor de Begroting 2021 en voor het Treasurystatuut.

1.3  Samenwerking met partners Naast het bundelen van de kracht van de 23 gemeenten is samenwerking met onder meer bedrijfsleven, kennisinstellingen, omliggende regio’s zoals Drechtsteden en Leiden, de provincie Zuid-Holland en het Rijk noodzakelijk om de ambities te realiseren. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag werkt vanaf de start nauw samen met bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere overheden, bijvoorbeeld in de Economic Board Zuid-Holland (EBZ). Samenwerking met omliggende regio’s en de andere partners vindt plaats zowel bij de strategische trajecten als bij de uitvoering van concrete activiteiten. De goede samenwerking met de provincie Zuid-Holland is in november 2018 onderstreept door de ondertekening van een bestuursovereenkomst tussen de MRDH en de provincie ZuidHolland. Op landelijk niveau werkt de Metropoolregio Rotterdam Den Haag samen met de Metropoolregio Amsterdam, de Vervoerregio Amsterdam, de Metropoolregio Eindhoven en andere stedelijke regio’s. De MRDH neemt verder deel aan het DOVA (de samenwerking van de twaalf provincies en twee vervoerregio’s over openbaar vervoer), het Fietsberaad, de Nationale Databank Wegverkeersgegevens, Stedenbaan, de Nationale Databank Openbaar Vervoer en aan activiteiten van het landelijk kenniscentrum CROW/KpVV.

Verder werkt de MRDH mee aan landelijke strategische trajecten, zoals de Nationale Omgevingsagenda en de Nationale Omgevingsvisie. Een regionale delegatie neemt deel aan het jaarlijks bestuurlijk overleg van de Zuidelijke Randstad met het Rijk over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Op internationaal niveau werken we onder meer samen met de OESO en participeren we in Europese netwerken, zoals EMTA en projecten.

8

1.4  Het resultaat en de voorgestelde bestemming Het jaar 2020 wordt afgesloten met een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 8.182.983.

Gevolgen crisis beperken Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken, zijn in 2020 extra middelen beschikbaar gesteld om juist nu te investeren. Deze inzet loopt door in 2021. De toevoeging aan de Egalisatiereserve EV wordt voorgesteld om zodoende middelen beschikbaar te houden voor deze doorloop naar 2021 van het pakket ‘Sterker uit de crisis’.

In de verslagperiode zijn twee begrotingswijzigingen voorgesteld, die op 10 juli respectievelijk 11 december 2020 door het algemeen bestuur zijn vastgesteld. Bij de tweede begrotingswijziging besloot het algemeen bestuur om € 7.569.089 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Risicoreserve financieringen, € 43.104 te onttrekken aan de reserve interne kwaliteitsverhoging en € 484.495 te onttrekken aan de bestemmingsreserve Egalisatiereserve economisch vestigingsklimaat (Egalisatiereserve EV). Op basis van het werkelijk behaalde resultaat is een bedrag van € 7.569.089 toegevoegd aan de Risicoreserve financieringen, is € 43.104 onttrokken aan de reserve interne kwaliteitsverhoging en is een bedrag van € 119.926 onttrokken aan de Egalisatiereserve EV. Na de mutaties in de reserves bedraagt het nog te bestemmen resultaat € 776.924.

Resultaatbestemming Aan het algemeen bestuur wordt voorgesteld om een bedrag van € 195.319 toe te voegen aan de Risicoreserve financieringen en een bedrag van € 581.605 toe te voegen aan de Egalisatiereserve EV. De toevoeging aan de Risicoreserve financieringen betreft het surplus van de marktconformiteitsopslag, die ten goede komt aan de reserve totdat de benodigde weerstandscapaciteit is bereikt.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

9

2.1 Programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer 2.1.1 Wat wilden we bereiken? Ook in 2020 zette de MRDH zich in om voor alle vormen van mobiliteit een verbetering tot stand te brengen. Door covid-19 zijn de geformuleerde doelstellingen in de begroting 2020 echter in een totaal ander daglicht komen te staan. 2020 was dan ook vooral een jaar waarin de MRDH zich inzette voor het overeind houden van het OV in de regio, ook toen het aantal reizigers fors daalde. Deze inzet resulteerde onder meer in een Beschikbaarheidsvergoeding OV 2020 en daarmee een relatief licht pakket aan maatregelen aan het einde van 2020.

Hoofdstuk 2

PROGRAMMAVERANTWOORDING

Nieuwe stappen Dit laat echter onverlet dat veel doelstellingen uit de begroting 2020 overeind zijn blijven staan. 2020 stond voor een groot deel in het teken van het verder brengen van een groot aantal onderdelen uit het gebiedsprogramma MoVe. Dit leidde tot besluitvorming over de ontwikkeling van het CID/Binckhorst, de Oeververbindingen Rotterdam en de Schaalsprong Metropolitaan OV en Verstedelijking als grote projecten. Maar juist ook de regionale Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)verbindingen zijn van groot belang voor de bereikbaarheid van de regio. Daarnaast zijn er vervolgstappen gezet in de gebiedsuitwerkingen Greenport 3.0 Westland en Voorne-Putten.

Verdere verbeteringen In 2020 werkten we actief aan de verbetering en versterking van het bestaande netwerk op het gebied van de fiets en het OV. Via het programma Metropolitane Fietsroutes realiseerden we belangrijke verbindingen voor de fiets. Daarnaast werkten we aan de verbetering van de kwaliteit van het OV, onder meer waar het gaat om de toegankelijkheid van het OV en maatwerkvervoer. Ook is er met de vervoerders intensief gewerkt aan het verbeteren van de onderlinge samenwerking.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

10

Gezamenlijke bereikbaarheidsaanpak Ten slotte maakten we in 2020 concrete afspraken met betrokken wegbeheerders en Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid over bereikbaarheidsmaatregelen rond de aanpak van hun grote onderhoudsopgave in de metropoolregio. Dit resulteerde in de gezamenlijke bereikbaarheidsaanpak, waarover in het najaar 2020 tijdens het BO MIRT besluitvorming plaatsvond. Kortom, ondanks de uitbraak van covid-19, is er hard gewerkt aan de doelstellingen uit de begroting 2020. Dit met als resultaat dat op diverse onderdelen de bereikbaarheid van onze regio weer een stuk verbeterd is.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

11

DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020

BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN

Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen Agglomeratiekracht Centrale opgave is en blijft de versterking van de agglomeratiekracht. Ofwel: zorgen dat de metropoolregio meer als één stedelijke regio gaat functioneren en dat de toplocaties en banen beter bereikbaar worden. De opgave van verstedelijking (240.000 extra woningen voor 2040) - binnenstedelijk langs de centrale as met de Verstedelijkingsalliantie, in de suburbane gebieden met de Alliantie Middengebied én in de meer landelijke gebieden - hangt samen met een schaalsprong in het OV vanaf 2025. Ook de koppeling van OV met fiets is daarbij een cruciale opgave.

Groeistrategie OV

De MRDH heeft zich ingezet om voor alle vormen van mobiliteit een verbetering tot stand te brengen. Dit is gedaan in nauwe samenwerking met onze partners op Rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau. De MRDH zette zich in voor besluitvorming over diverse onderdelen uit het gebiedsprogramma MoVe, met de ontwikkeling van het CID/Binckhorst, de Oeververbindingen Rotterdam, en de Schaalsprong Metropolitaan OV en Verstedelijking als grote projecten. Maar juist ook de regionale HOVverbindingen zijn van groot belang voor de bereikbaarheid van de regio. Daarnaast is er actief gewerkt aan de verbetering en versterking van het bestaande netwerk op het gebied van fiets en het OV.

Door een sterke groei van het gebruik van het metropolitane OV, sinds 2013 met gemiddeld 3% per jaar, ontstaan er meer en eerder dan verwacht capaciteitsknelpunten. Naar verwachting al rond 2025, waar vorig jaar nog werd uitgegaan van rond 2030 (MIRT2 -studie bereikbaarheid Rotterdam-Den Haag). Dit noodzaakt een nieuwe groeistrategie voor het metropolitane OV die doorwerkt in maatregelen als vermeld in de begroting, zowel op de korte, middellange als de lange termijn.

Ketenmobiliteit Ook voor het verbeteren van de bereikbaarheid ligt de prioriteit bij OV, fiets en ketenmobiliteit. De metropoolregio kent 56 knooppunten die cruciaal zijn in de reis van iedere inwoner. Naast het verbeteren van deze knooppunten krijgt het verkorten van de reistijd en het verhogen van de snelheid van het OV prioriteit.

2 De Rijksoverheid werkt samen met decentrale overheden aan ruimtelijke projecten en programma’s voor elke regio in Nederland. Het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) richt zich op financiële investeringen in deze programma’s en projecten. MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

KETENMOBILITEIT: VERVOER TIJDENS REIS COMBINEREN Ketenmobiliteit betekent dat reizigers tijdens hun reis op een snelle en gemakkelijke manier de fiets of de auto met het openbaar vervoer kunnen combineren. Het betekent dat zij op een snelle en efficiënte manier naar het station moeten kunnen komen, daar de trein of metro kunnen nemen en eventueel daarna de OV-fiets. Bovendien moet je daarbij zoveel mogelijke belemmeringen voorkomen. Anders levert reizen per openbaar vervoer teveel gedoe op en vallen reizigers terug in ‘oud mobiliteitsgedrag’.

12

DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020

BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN

Verbetering kwaliteit en efficiency OV Het is essentieel om te investeren in verbetering van de efficiency en het rendement van het openbaar vervoer. Ook hier is snelheid een toverwoord. Tegen lagere kosten een aantrekkelijker product bieden dat meer reizigers trekt en bijdraagt aan agglomeratiekracht. Lagere kosten voor de exploitatie maakt het mogelijk om meer te investeren in kwaliteit en capaciteit. Tegelijk is er meer maatwerk nodig, waar de vraag te gering is voor traditioneel OV.

Contractbeheer OV concessies (assets, exploitatie en sociale veiligheid) Als concessieverlener van het openbaar vervoer sturen we (op afstand) de vervoerder aan op het realiseren van OV op het gewenste en vooraf overeengekomen kwaliteitsniveau. We maken daarbij onderscheid in drie verschillende contracten, alle met een vooraf overeengekomen wijze (en grootte) van financiering, risicoverdeling en ‘prestatie-indicatoren’ en daarbij behorende normen. De contracten met de vervoerders zijn langlopende contracten, variërend met een looptijd tussen de 10 en 15 jaar. Ze betreffen zowel het bus- als het railvervoer en de parkshuttle.

De coronacrisis zette de doelstellingen, geformuleerd in de begroting 2020, in een totaal ander daglicht. In 2020 zette de MRDH zich in voor het overeind houden van het OV in de regio, ook toen het aantal reizigers fors daalde. Deze inzet resulteerde onder meer in een Beschikbaarheidsvergoeding OV 2020 en daarmee een relatief licht pakket aan maatregelen aan het einde van 2020. Daarnaast werkten we ook aan de verbetering van de OV-kwaliteit, onder meer waar het gaat om de toegankelijkheid van het OV en maatwerkvervoer. Ook werkten we intensief met de vervoerders aan het verbeteren van de onderlinge samenwerking.

Met het uitvoeren van het contractbeheer beogen we: • dat we hoogwaardig en efficiënt openbaar (rail en bus) vervoer in de MRDH bieden, 365 dagen per jaar; • dat de klantenwaardering gemiddeld op een 7,8 ligt; • dat er nauwelijks sprake is van rituitval (< 1%); • dat het aantal reizigers gemiddeld met 3% per jaar groeit, waarbij het aanbod min of meer gelijk blijft en met een hogere bezettingsgraad als gevolg.

Programma SMARD (Slimme MobiliteitsAanpak Rotterdam Den Haag) Met slimme maatregelen lossen we huidige knelpunten (tijdens de spits) in het OV op en dragen we bij aan het voorkomen van dreigende nieuwe knelpunten. Dit uit zich in een set aan maatregelen die zonder teveel moeite kunnen invoeren en een snel (meetbaar) effect hebben. Het kan daarbij gaan om zowel maatregelen aan de aanbod- als aan de vraagkant.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

13

DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020

BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN

Programma versnelling OV Openbaar vervoer dat reizigers snel van knooppunt naar knooppunt verplaatst, is aantrekkelijk. Dit leidt dan ook tot reizigersgroei, meer opbrengsten en afname in exploitatiekosten. Bovenal is het belangrijk bij te dragen aan de agglomeratiekracht van de regio. We zorgen er samen met de gemeenten dan ook voor dat meerdere tram- en buslijnen sneller van A naar B komen. Onder meer door aanpassingen van voorrangssituaties bij kruisingen, de aanleg van vrij liggende infrastructuur en de lijnvoering aan te passen.

Betrouwbaar op weg Een robuust en betrouwbaar samenhangend wegennetwerk is voor de metropoolregio een must, in het bijzonder voor de Mainport en de Greenport. Daarnaast moeten de wegen voldoen aan de doorstromingsen betrouwbaarheidseisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid. Een mobiliteitstransitie is noodzakelijk, niet op de laatste plaats om de klimaatdoelen te realiseren (CO2-reductie), maar ook om de leefkwaliteit te verbeteren en de stedelijke, suburbane en meer landelijke gebieden aantrekkelijk te maken als centra voor economische vernieuwing. Dat brengt onder meer de vraag met zich mee hoe om te gaan met voorspelde capaciteitsknelpunten op het hoofdwegennet. Meer asfalt is niet meer de vanzelfsprekende oplossing.

In nauwe samenwerking met de regionale partners is gewerkt aan diverse studies gericht op het oplossen van knelpunten in het wegennet (onder meer Greenport 3.0 Westland en Voorne Putten). Daarnaast werkt de MRDH samen met diverse landelijke en regionale partners op het gebied van kennisuitwisseling, uitvoering van beleid en afstemming rond onderwerpen als verkeersveiligheid, verkeersmanagement, openbaar vervoer, mobiliteitsmanagement en data. Verder maakten we afspraken met betrokken wegbeheerders en Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid over bereikbaarheidsmaatregelen inzake de aanpak van hun grote onderhoudsopgave in de metropoolregio.

Versnellen van innovatie in mobiliteit Het bevorderen van nieuwe informatietechnieken en data voor het benutten van bestaande infrastructuur (platooning, intelligente verkeerslichten, gerichte reisinformatie). Slim en beter benutten van de bestaande infrastructuur door het stimuleren van bewustwording en blijvende gedragsverandering

Op allerlei manieren werkten we in 2020 samen met bedrijven, vervoerders en kennisinstellingen om te komen tot innovaties in mobiliteit. Mede door de inzet van de MRDH zijn stappen gezet op het gebied van het inwinnen van data. De MRDH zette zich daarnaast in voor het bundelen van initiatieven op het gebied van kennisdeling. Verder stimuleerde de MRDH initiatieven op het gebied van ketenmobiliteit door het mede faciliteren van een platform met multimodale reisinformatie en boekingsfunctie, in combinatie met deelfietsen en -auto’s (Mobility as a Service (MaaS)).

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

14

DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020

BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN

Verhogen verkeersveiligheid De 23 gemeenten streven naar nul verkeersslachtoffers. Het aantal verkeersslachtoffers neemt echter weer toe. Naast de lopende educatieprojecten is inzet op verbetering van de handhaving en een nieuw investeringsprogramma noodzakelijk.

Samen met alle wegbeheerders werkt de MRDH continu aan maatregelen voor de belangrijkste veiligheidsrisico’s in het wegennet, in lijn met het nationale Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030. Alle activiteiten zijn gericht op het realiseren van de ambities van het meerjarenprogramma Maak van de nul een punt.

NAAR 0 SLACHTOFFERS IN HET VERKEER Elk verkeersslachtoffer is er één te veel. Daarom maken we gezamenlijk een punt van 0 verkeersslachtoffers. Op basis van cofinanciering stelt het Rijk hiervoor tot 2030 landelijk € 500 miljoen beschikbaar. Met dat geld pakken we gevaarlijke locaties aan en verminderen we risico’s op ongevallen. Ook educatie speelt een rol. Daarvoor kunnen basisscholen een verkeersleerkracht inzetten om leerlingen praktische vaardigheden aan te leren die bijdragen aan een veilige deelname aan het verkeer. Op middelbare scholen zorgen gastlessen voor bewustwording bij jongeren van de eigen rol, risico’s en mogelijke gevaren in het verkeer. Met de Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid zetten we intenties om in daden. Voor veilig verkeer van deur tot deur.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

15

DOELSTELLINGEN BEGROTING 2020

BIJDRAGE ACTIVITEITEN AAN DOELSTELLINGEN

Minder CO2-uitstoot bij verkeer Het terugbrengen van de CO2-uitstoot is een speerpunt in het mobiliteitsbeleid. In 2025 moet de CO2-uitstoot door verkeer 30% lager zijn dan in 2016. Dit vraagt om een brede waaier aan maatregelen van het Rijk, de regio en gemeenten. De MRDH ondersteunt gemeenten bij het opstellen en uitvoeren van een Actieplan CO2-reductie.

De MRDH biedt de gemeenten een netwerk en ondersteuning met het Programma duurzame mobiliteit. Op 8 april 2020 stelde de bestuurscommissie Vervoersautoriteit Fase 1 van het Programma vast. Het Programma bevat een regionaal maatregelenpakket met maatregelen die de gemeenten en de MRDH nemen voor duurzame mobiliteit en de reductie van de CO2-uitstoot bij verkeer (=Actieplan CO2-reductie).

Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties In de Verstedelijkingsalliantie en de Alliantie Middengebied heeft de MRDH een rol vanuit bereikbaarheid en economie. Naast de ontwikkeling van de dertien locaties van de Verstedelijkingsalliantie en de locaties van de Alliantie Middengebied zijn ook andere locaties in de regio nodig om de groei van woon- en werklocaties op een gebalanceerde wijze te kunnen realiseren. Waar dit mogelijk is binnen bebouwde gebieden nabij bestaande infrastructuur wil de MRDH graag ondersteunen bij de uitwerking en realisatie van deze plannen. Dit doen we vanuit onze verantwoordelijkheid voor bereikbaarheid en economisch vestigingsklimaat. Het bevorderen van nieuwe informatietechnieken en data voor het benutten van bestaande infrastructuur (platooning, intelligente verkeerslichten, gerichte reisinformatie). Slim en beter benutten van de bestaande infrastructuur door het stimuleren van bewustwording en blijvende gedragsverandering.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

De MRDH biedt ondersteuning bij het zorgen voor een goede ontsluiting van woningen en werklocaties, zowel bij de locaties van de Verstedelijkingsalliantie als die van de Alliantie Middengebied en nieuwe samenwerkingsverbanden.

16

2.1.2 Wat is er voor gedaan? Acties De voortgang van de in de Begroting 2020 geformuleerde concrete acties is samengevat in onderstaande tabel.

STATUS

ACTIES IN 2020

TOELICHTING

Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen Maatregelenpakket maken voor OV, fiets en ketenmobiliteit.

In 2020 werkten we aan een opzet van een programma ketenmobiliteit, waarin wordt toegewerkt naar startbesluiten voor het aanpakken van knooppunten.

Uitbreiding R-net, te beginnen op Voorne-Putten, het Westland en tussen Zoetermeer en Delft/Rodenrijs en de corridor Ridderkerk-Rotterdam.

De genoemde R-netcorridors zijn gestart in 2020 en lieten tot aan de coronacrisis een goede bezetting zien. Ook tijdens de crisis is R-net door blijven rijden op deze verbindingen.

Verkenningen uitvoeren naar een Schaalsprong regionale bereikbaarheid van het gebied Central Innovation District / Binckhorst (CID Den Haag) en naar een nieuwe oeververbinding in de regio Rotterdam inclusief Algeracorridor Krimpen aan den IJssel – Capelle aan den IJssel.

Deze verkenningen zijn in 2020 uitgevoerd en verder gebracht waar het gaat om het concretiseren en uitwerken van varianten.

Gebiedsuitwerking Zoetermeer concretiseren, inclusief verbetering verbinding tussen Zoetermeer en Rotterdam.

De gebiedsuitwerking is afgerond en er is een besluit genomen over verder concretiseren onder de vlag van de ontwikkeling van Metropolitaan OV en Verstedelijking (MOVV).

Onderzoeksresultaten uit de werkplaats Metropolitaan OV uit 2019 vertalen in een verkenning ontwikkeling van de spoorlijn Leiden Dordrecht (vervoersconcept, infrastructuur, knooppunten).

In het BO MIRT 2020 is besloten de onderzoeksresultaten te vertalen naar een verkenning.

• Project loopt volgens begroting MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

• Project loopt niet volgens begroting 17

ACTIES IN 2020

STATUS

TOELICHTING

Vervangen van de laatste oude trams in de regio Haaglanden door trams met 20% extra capaciteit en het aanpassen van de infrastructuur en de realisatie van een nieuwe tramremise.

In 2020 stelde de bestuurscommissie Vervoersautoriteit het programma Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR) vast. Hierin zijn alle onderdelen opgenomen die uitgewerkt moeten worden voor de instroom van het nieuwe materieel.

Afspraken maken met het Rijk over de realisatie van viersporigheid tussen Schiedam en Delft-Zuid.

In het BO MIRT van nov 2020 is besloten om een verkenning op te starten naar de Spoorlijn Leiden-Dordrecht (Oude Lijn), waar de viersporigheid tussen Schiedam en Delft-Zuid onderdeel van uitmaakt.

Opleveren van een verkenning ‘schaalsprong OV 2040’ in zowel de regio Haaglanden voor de Koningscorridor en Leyenburgcorridor, als regio Rotterdam voor de toekomst van het metronet.

Beide verkenningen zijn opgeleverd en vertaald in de Ontwikkelprogramma’s OV voor Den Haag en Rotterdam.

Verkenning starten van de zes nieuwe metropolitane fietsroutes (MFR) in de MRDH.

In 2020 is door de MRDH met betrokken gemeenten verder gewerkt aan de (afronding van de) verkenningsfase van de vijf prioritaire routes uit de eerste tranche maatregelen. Er is in dit kader een samenwerkingsovereenkomst vastgesteld voor de MFR-route WestlandRotterdam, waarin afspraken tussen betrokken partijen zijn vastgesteld over budget en tijdpad richting realisatie. Ook is in oktober 2020 een tweede tranche met vier MFR-routes vastgesteld door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit. In 2021 wordt gestart met de verkenningsfase voor deze routes.

HOOGWAARDIG OV NODIG VOOR GROEI METROPOOLREGIO “Tot 2040 krijgt de metropoolregio er zo’n 400.000 bewoners bij. Mensen die hier komen wonen, werken en recreëren. Hoogwaardig openbaar vervoer speelt daarbij een belangrijke rol. Daarom stelden overheden, kennisinstellingen en bedrijven samen een Groeiagenda voor Zuid-Holland op. Daarin staat dat een schaalsprong van het openbaar vervoer nodig is om de economische groei aan te zwengelen.” Dat zegt Igor Bal, wethouder en portefeuillehouder OV bij de MRDH. Lees in ons jaarmagazine het gehele interview. MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

18

ACTIES IN 2020

STATUS

TOELICHTING

Verbetering kwaliteit en efficiency OV Enkele lokale maatwerk initiatieven op het gebied van openbaar vervoer ondersteunen.

In 2020 zijn met meerdere gemeenten afspraken gemaakt over maatwerkvervoer, als uitwerking van de beleidslijn die in het begin van 2020 is vastgesteld. Door de coronacrisis is aan het eind van 2020 besloten om de regeling voorlopig te bevriezen.

Realiseren van kortere reistijden op bestaande tram- en buslijnen in Den Haag en Rotterdam.

Doel is het verhogen van de reizigerskwaliteit, gerealiseerd door meer snelheid en efficiëntie. De uitvoering hiervan blijkt echter complexer dan verwacht. De kansrijke maatregelen in Den Haag worden verder uitgewerkt en voor de uitvoering voorbereid. Deze doorloop vraagt binnen de verschillende organisaties meer tijd dan verwacht. Niet meer in 2020, maar begin 2021 zullen de eerste maatregelen ingevoerd worden. De betrokken partijen stellen een gezamenlijk afwegingskader voor de investeringen, beheerkosten en financiële bijdragen op. In Rotterdam zijn in 2020 nog geen versnellingsmaatregelen gerealiseerd. Wel werd dit jaar een projectplan opgeleverd dat een bestuurlijk go/no go-moment kent. Daarvoor zijn ontwerpsessies geweest met experts uit alle domeinen, zoals bijvoorbeeld buitenruimte.

Vernieuwing tarievenbeleid (waaronder tariefdifferentiatie) om reizigers gerichter gebruik te laten maken van het openbaar vervoer.

Als gevolg van de coronacrisis is deze vernieuwing on hold gezet.

Starten van innovaties door vervoerders op het gebied van kostenreductie, het verhogen van de bezettingsgraad en verduurzaming.

Innovaties worden in gang gezet. Mede in het licht van de transitieplannen.

Een pakket aan maatregelen uitvoeren op tenminste drie delen van het netwerk waarmee voorkomen wordt dat de aanhoudende reizigersgroei, gemiddeld 3% per jaar, ertoe leidt dat reizigers niet meer mee kunnen.

Als gevolg van de coronacrisis is hier in 2020 beperkt invulling aan gegeven. Vanwege de forse afname in reizigersaantallen was er geen urgentie om dit te doen.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

19

ACTIES IN 2020

STATUS

TOELICHTING

Betrouwbaar op weg Afronding van de gebiedsuitwerkingen, Greenportcorridor 3.0 Westland en Voorne-Putten, en afspraken maken met het Rijk over het vervolg.

De gebiedsuitwerking Westland wordt in 2021 afgerond. Er is geconcludeerd dat aanvullend onderzoek nodig is om te komen tot een concreet maatregelenpakket. Daarnaast is besloten om een aparte verkenning te doen naar de mogelijkheden voor HOV in het Westland. De aanpak Bereikbaarheid Voorne-Putten en Haven Rotterdam (ABVP) 2020 is afgerond. In het BO-MIRT zijn afspraken gemaakt over het vervolg ABVP2021. Dit moet leiden tot (financiële) afspraken in het BOMIRT van 2021 over een uit te voeren maatregelpakket.

Opleveren van een visie op de ontwikkeling van het wegennet op lange termijn. Deze visie maakt inzichtelijk wat er nodig is om een mobiliteitstransitie te bewerkstelligen, waardoor grote investeringen in het wegennet worden voorkomen, met behoud van de doelen en eisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid (UAB).

In 2020 is onderzoek gedaan naar de visie op de ontwikkeling van het wegennet op lange termijn. In 2021 zal vervolgonderzoek plaatsvinden onder regie van het programma mobiliteit en verstedelijking (MoVe) naar aanleiding van de aanbevelingen in het rapport.

We werken samen met diverse landelijke en regionale partners. Dat kan gaan over kennisuitwisseling, uitvoering van beleid en afstemming met betrekking tot de onderwerpen, verkeersveiligheid, verkeersmanagement, openbaar vervoer, mobiliteitsmanagement en data.

Er is een actieve bijdrage geleverd in de verschillende projecten en programma’s van De Verkeersonderneming, Bereikbaar Haaglanden en Rijnland, strategisch plan Verkeersveiligheid, Smart Mobility, digitaliseringsopgave, DOVA en Bereik!.

Het innovatieve verkeersmanagement via Bereik! wordt doorgezet met gebruik van nieuw instrumentarium, zoals intelligente verkeerslichten en InCar-informatie.

In 2020 zijn 100 slimme verkeerslichten geplaatst door onder meer Rotterdam, Nissewaard, Wassenaar, RWS en provincie Zuid-Holland.

Met betrokken wegbeheerders en Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid afspraken maken over bereikbaarheidsmaatregelen inzake de aanpak van hun grote onderhoudsopgave in de metropoolregio.

In het BO MIRT 2020 zijn afspraken gemaakt over het oprichten van een nieuwe samenwerkingsorganisatie Zuid-Holland Bereikbaar in 2021. Deze nieuwe organisatie werkt aan het mitigeren van verkeershinder als gevolg van de grootste onderhoudsopgave ooit en mobiliteitstransitie.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

20

ACTIES IN 2020

STATUS

TOELICHTING

Versnellen van innovatie in mobiliteit Data-inwinning (parkeren, snelheden, reisinfo) op orde krijgen en houden.

In 2020 is data ingewonnen op het gebied van fiets- en autointensiteiten, reistijden, brugopeningen, wegwerkzaamheden, ongevallen en incidenten.

Uitvoering van een eerste inhoudelijke monitor op de geactualiseerde UAB-projecten.

Het plan van aanpak monitoring UAB is in concept gereed. De resultaten van de monitor worden betrokken bij de evaluatie van de UAB in 2021.

Uitvoering van een eerste meting met betrekking tot de (top)eisen uit de UAB.

Conceptrapportage met daarin de meetgegevens voor het wegennet is opgeleverd. Definitieve rapportage volgt in februari 2021.

Samenwerkingsprojecten doelgroepenvervoer - OV met gemeenten doorzetten.

In 2020 zijn met meerdere gemeenten afspraken gemaakt over maatwerkvervoer, als uitwerking van de beleidslijn die in het begin van 2020 is vastgesteld. Door de coronacrisis is aan het eind van 2020 besloten om de regeling voorlopig te bevriezen.

Wegnemen van belemmeringen en bundeling initiatieven op kennis delen en schaalvoordelen behalen.

De MRDH en gemeenten doen dit onder meer via: Krachtenbundeling Smart Mobility, Bereik!, De Verkeersonderneming, Bereikbaar Haaglanden en Rijnland en het Regionaal ondersteuningsbureau verkeersveiligheid, voor zelfrijdend vervoer, intelligente verkeerslichten, MaaS en deelmobiliteit. Met de OV-bedrijven zit de MRDH in InnOVatieroute. Jaarlijks wordt een overzicht gemaakt van innovaties waar de MRDH aan deelneemt. Zie ook: www.mrdh.nl/thema/innovatie.

Ontwikkelen slimmer verkeerslichtensysteem voor auto’s, fiets, OV en vracht.

In 2020 zijn 100 slimme verkeerslichten geplaatst door onder meer Rotterdam, Nissewaard, Wassenaar, RWS en provincie Zuid-Holland.

Het stimuleren van ketenmobiliteit door het mede faciliteren van een platform met multimodale reisinformatie en boekingsfunctie, in combinatie met deelfietsen en -auto’s (Mobility as a Service (MaaS)).

Door de coronacrisis is er nog steeds maar beperkt vliegverkeer mogelijk van en naar Rotterdam The Hague Airport, waardoor de use-case gericht op de internationale reiziger on hold is gezet. Tegelijkertijd heeft dit de tijd gegeven de apps (Shuttle, Tranzer en 9292OV) verder te ontwikkelen en op andere (covid-19-gerelateerde) behoeften in te spelen. De apps verkeren momenteel in de testfase. Hierna zal de pilot naar verwachting voor zomer van de ontwikkelfase overgaan in de commerciële fase.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

21

ACTIES IN 2020 Financiering en/of organisatorische ondersteuning van innovatietrajecten mobiliteit, zoals SURF-STAD en innovatieprogramma’s bij OV-bedrijven.

STATUS

TOELICHTING Vanuit de InnOVatieRoute zijn enkele van de voorgenomen projecten succesvol ten uitvoer gebracht. Het gaat onder meer om de Druktemeter OV. Ook zijn enkele projecten vanwege onder meer covid-19 stopgezet (SURF-STAD).

Verhogen verkeersveiligheid Samen met alle wegbeheerders een verbeterprogramma opstellen voor de belangrijkste veiligheidsrisico’s in het wegennet, in lijn met het nationale Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030.

In de Regionale UitvoeringsAgenda verkeersveiligheid 2025 (RUAvv) is de risicogestuurde aanpak uitgewerkt. Voor enkele risico’s zijn streefwaarden voor de indicatoren vastgesteld.

Verkeershandhaving krijgt structurele aandacht van de politie en andere handhavers.

In de RUAvv is handhaving opgenomen als onderdeel van de integrale aanpak verkeersveiligheid. Samen met provincie Zuid-Holland wordt in 2021 de governance handhaving opgesteld.

De ambities van het meerjarenprogramma Maak van de nul een punt elders worden gerealiseerd.

De samenwerking met provincie Zuid-Holland in het ROV-ZH voor gedragsbeïnvloeding wordt voortgezet tot en met 2024. In 2021 wordt een meerjarenprogramma van het ROV-ZH opgesteld. Hierin worden de ambities vastgelegd, in samenwerking met de andere regio’s binnen de provincie Zuid-Holland. In de metropoolregio hebben in 2020 meer scholen deelgenomen aan programma’s SCHOOL op SEEF en TotallyTraffic. Door de coronacrisis was het echter beperkt mogelijk om gedragsprojecten op scholen uit te voeren. Onder meer de tijdelijke sluiting van de scholen maakte dat de focus van scholen primair heeft gelegen op het beperkt houden van leerachterstanden.

Minder CO2-uitstoot bij verkeer We zorgen ervoor dat voor 2030 alle bussen 100% emissievrij zijn. Op basis van de verordening bussenleningen faciliteren we financieringsmogelijkheden voor vervoerbedrijven voor deze transitie naar zero-emissie busvervoer.

Met HTM, RET en EBS zijn in concessieverband afspraken gemaakt over de transitiepaden naar 100% zero-emissie van de bussen in 2030. De uitvoering daarvan ligt op schema. Bij de aanschaf van nieuwe bussen hebben RET en EBS gebruik gemaakt van de verordening bussenlening.

We verlenen subsidie aan de vervoersbedrijven voor het plaatsen van zonnepanelen op daken van stations en remises.

We verleenden subsidie aan de vervoersbedrijven voor het plaatsen van zonnepanelen op daken van stations. Ook is er een convenant opgesteld met de vervoersbedrijven dat zij zich inzetten om zonnepanelen op hun remises te realiseren.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

22

ACTIES IN 2020 Het vormen van een netwerk en bieden van ondersteuning aan gemeenten die werken aan de maatregelen van het Actieplan CO2-reductie.

STATUS

TOELICHTING De MRDH biedt de gemeenten een netwerk en ondersteuning met het Programma duurzame mobiliteit. Fase 1 van het Programma is op 8 april 2020 in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit vastgesteld. Het Programma bevat een regionaal pakket met maatregelen die de gemeenten en de MRDH nemen voor duurzame mobiliteit en de reductie van de CO2-uitstoot bij verkeer (=Actieplan CO2-reductie).

Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties Ondersteuning bieden bij het zorgen voor goede ontsluiting van woningen en werklocaties, zowel bij de locaties van de Verstedelijkingsalliantie als die van de Alliantie Middengebied en nieuwe samenwerkingsverbanden.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

De MRDH heeft ondersteuning geboden bij het zorgen voor een goede ontsluiting van woningen en werklocaties, zowel bij de locaties van de Verstedelijkingsalliantie als die van de Alliantie Middengebied en nieuwe samenwerkingsverbanden.

23

2.1.3 Wat heeft het gekost? PROGRAMMA 1

EXPLOITATIE VERKEER EN OPENBAAR VERVOER

REALISATIE

2020

(Bedragen in euro’s)

VERSCHIL GEWIJZIGDE BEGROTING EN REALISATIE 2020

GEWIJZIGDE BEGROTING

PRIMAIRE BEGROTING

REALISATIE

2020

2020

2019

Lasten Beleid en programmering Verkeer

4.201.534

-677.466

4.879.000

5.300.000

4.674.172

Openbaar vervoer

3.917.492 900.000

-932.508 0

4.850.000 900.000

5.300.000 0

4.693.137 0

9.019.026

-1.609.974

10.629.000

10.600.000

9.367.309

Beheer en onderhoud infra

315.701.699 197.923.250

17.835.710 181.575

297.865.989 197.741.675

202.857.420 193.800.525

189.623.801 193.628.560

Subtotaal Exploitatie OV

513.624.949

18.017.285

495.607.664

396.657.945

383.252.361

Directe kosten personeel

2.612.597

-354.076

2.966.673

3.032.500

2.141.653

Subtotaal Apparaatslasten

2.612.597

-354.076

2.966.673

3.032.500

2.141.653

Subsidie CROW-KpVV Subtotaal Beleid en programmering Exploitatie openbaar vervoer Concessies

Apparaatslasten

Financiering Rente Subtotaal Financiering

Totaal lasten

13.123.831

-16.696

13.140.527

12.264.133

14.808.277

13.123.831

-16.696

13.140.527

12.264.133

14.808.277

538.380.403

16.036.539

522.343.864

422.554.578

409.569.601 387.849.425

Baten Onttrekking fonds BDU

400.258.263

-8.460.116

408.718.379

404.080.266

Onttrekking mobiliteitsfonds

193.412

193.412

0

0

159.419

Risico-opslag

7.764.408

195.319

7.569.089

6.149.598

7.383.257

Rente

13.123.000

-17.527

13.140.527

12.264.133

14.835.583

Overige inkomsten

Totaal baten

124.805.729

24.320.771

100.484.958

6.210.179

6.725.173

546.144.811

16.231.858

529.912.953

428.704.176

416.952.857

7.764.408

195.319

7.569.089

6.149.598

7.383.256

Toevoeging risicoreserve financiering

7.569.089

0

7.569.089

6.149.598

6.737.208

Gerealiseerd resultaat

195.319

195.319

0

0

646.049

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

24

Lasten Lasten Beleid en programmering Verkeer (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 0,7 miljoen voordelig) Het verschil tussen begroting en realisatie ad. € 0,7 miljoen is deels toe te schrijven aan het niet volledig invullen van het beschikbare budget met opdrachten (€ 0,6 miljoen) en het doorschuiven van lopende opdrachten die in 2021 worden afgerond (€ 0,1 miljoen), zoals ondersteuning voor het programma duurzame mobiliteit en de opdracht voor het opstellen van het regionaal fietsnetwerk in de metropoolregio voor de Contourenschets Nationaal Toekomstbeeld Fiets.

Lasten beleid en programmering Openbaar vervoer (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 0,9 miljoen voordelig) Het verschil tussen begroting en realisatie ad. € 0,9 miljoen is grotendeels toe te schrijven aan lagere kosten Concessiebeheer dan begroot van € 0,3 miljoen. Dit komt doordat onderzoeken goedkoper uitvielen, zoals de OV-klantenbarometer die niet volledig is uitgevoerd vanwege de coronacrisis. Ook zijn er lagere onderzoekskosten voor Beleid en Projecten dan begroot van € 0,5 miljoen. Dit komt doordat onderzoeken voor een deel doorgeschoven zijn naar 2021, zoals bijvoorbeeld de uitwerkingsstudie van het samenloopdeel. Daarnaast zijn de vaste lidmaatschappen € 0,1 miljoen lager dan in de begroting was opgenomen.

Lasten subtotaal exploitatie (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 18,0 miljoen nadelig) De MRDH is concessieverlener voor negen concessies. In de onderstaande tabel zijn deze aangegeven met daarbij de subsidiebijdrage van de MRDH. Zoals eerder aangegeven, heeft de MRDH voor alle concessies de volledige gereserveerde subsidie over 2020 beschikt aan de concessiehouders. Ondanks het feit dat niet de volledige dienstregeling gedurende het hele jaar is gereden.

PROGRAMMA DUURZAME MOBILITEIT Als een van de eerste regio’s in ons land realiseerde de Metropoolregio Rotterdam Den Haag een Regionaal Mobiliteitsplan (RMP). Dat plan bevat het Programma duurzame mobiliteit. Met dit regionale plan geven de 23 samenwerkende gemeenten - voor het onderdeel mobiliteit - invulling aan de ambities van het Parijse Klimaatakkoord uit 2015. Maar bovenal werken de gemeenten daarmee aan een goed bereikbare regio waar het vervoer schoon, stil en zuinig is. En dat draagt weer bij aan prettig wonen, werken en recreëren.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

Voor alle concessies geldt dat 80% van de beschikbaarheidsvergoeding (BVOV) van het Rijk over 2020 voor 80%, zijnde het verkregen voorschot, is begroot. 100% van de aangevraagde vergoeding is echter opgenomen in de werkelijke kosten en in de werkelijke opbrengsten. Daardoor zijn er forse afwijkingen tussen de begroting en de werkelijke kosten en opbrengsten. In totaal betreft dit een verschil van € 23,7 miljoen. Daarmee wordt een groot deel van het verschil tussen jaarrekening en begroting verklaard. In onderstaande tabel zijn de concessies en de overige kosten weergegeven met de begrote cijfers en de realisatie. De verschillen worden onder de tabel nader verklaard.

25

(Bedragen in euro’s)

OMSCHRIJVING CONCESSIES

REALISATIE 2020

BEGROTING 2020

VERSCHIL

SPUK BEGROOT 80%

SPUK OPGENOMEN 100%

SPUK VERSCHIL

REST VERSCHIL

Concessie rail Rotterdam

247.325.541

236.209.776

11.115.765

49.381.200

61.726.500

-12.345.300

-1.229.535

Concessie rail Haaglanden

150.072.882

146.639.363

3.433.519

26.204.080

32.755.100

-6.551.020

-3.117.501

Concessie bus Rotterdam

44.546.681

42.194.354

2.352.327

7.811.680

9.764.600

-1.952.920

399.407

Concessie bus Haaglanden Stad

23.448.869

22.098.949

1.349.920

5.399.680

6.749.600

-1.349.920

0

Concessie bus Haaglanden Streek

24.725.115

23.631.855

1.093.260

4.373.040

5.466.300

-1.093.260

0

OV concessie Voorne-Putten 2020

11.484.147

11.313.067

171.080

1.490.320

1.862.900

-372.580

-201.500

OV concessie ov water Heijplaat 2020 (Havenbedrijf)

1.154.812

1.156.960

-2.148

-2.148

Concessie water Fast Ferry

1.046.859 658.671

1.111.859 658.671

-65.000 0

-65.000 0

Parkshuttle

504.463.577

Subtotaal concessies

485.014.854 19.448.723

94.660.000

118.325.000

-23.665.000

-4.216.277

Overige kosten: DRIS/Abri’s

5.400.390

4.162.159

1.238.231

Regiotaxi en maatwerk vervoer Overige kosten

2.887.454 873.528

3.500.000 2.930.651

-612.546 -2.057.123

Totaal Explotatie

513.624.949

495.607.664 19.448.723

Voor de concessie rail Rotterdam betreft het verschil van de BVOV € 12,3 miljoen hogere kosten dan begroot. De afrekening van de bonus-malus over de jaren 2018 en 2019 voor de RET is nog niet geschied, dit leidt tot lagere kosten van € 5,5 miljoen. De reden hiervoor is dat RET nog geen volledige verantwoording over 2018 en 2019 heeft overgelegd. De bonus-malusboete is daardoor nog niet met zekerheid te bepalen. Dit is geen vrij geld, maar blijft beschikbaar voor de concessie. De afrekening zal naar verwachting in 2021 geschieden. De subsidies van 2016 en 2017 zijn vastgesteld voor € 0,1 miljoen hogere lasten dan begroot. Verder is 70% van de vertragingskosten voor de aanschaf van de 16 metro’s voor de HoekseLijn uitgekeerd aan de RET voor een bedrag van € 5,2 miljoen. Hiervoor was € 3,5 miljoen begroot; per saldo een nadeel van € 1,7 miljoen. In 2020 is de afrekening van de extra opbrengsten over 2018 en 2019 begroot van € 2,5 miljoen. Dit is nog niet afgerekend.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

94.660.000

118.325.000

-23.665.000

18.017.285

Voor de concessie rail Haaglanden betreft het verschil van de BVOV € 6,6 miljoen hogere kosten dan begroot. De afrekening over het jaar 2018 valt € 1,8 miljoen lager uit dan begroot. Dit is met name op groot onderhoud voertuigen. Dit is geen vrij geld maar blijft binnen de concessie beschikbaar. De kosten voor de concessie bus Rotterdam zijn € 2,3 miljoen hoger dan waar in de begroting rekening mee is gehouden. De BVOV veroorzaakt € 2,0 miljoen van deze overschrijding. De afrekening 2019 veroorzaakt € 0,3 miljoen van deze overschrijding. De kosten voor de concessie bus Haaglanden Stad zijn € 1,3 miljoen hoger dan begroot vanwege de BVOV-vergoeding. De kosten voor de concessie bus Haaglanden Streek zijn € 1,1 miljoen hoger dan begroot vanwege de BVOV-vergoeding. 26

De kosten voor de concessie Voorne-Putten Rozenburg zijn € 0,4 miljoen hoger dan begroot vanwege de BVOV-vergoeding. Daarnaast is het begrote maatwerk vervoer in Voorne-Putten Rozenburg vertraagd, waardoor er voor € 0,2 miljoen minder subsidie is verleend. Dit bedrag blijft gereserveerd voor het maatwerk op Voorne-Putten Rozenburg. De kosten voor de abriconcessies zijn € 1,6 miljoen hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat het verschil tussen de werkelijke kosten en de hoogte van de reclameafdracht als kosten wordt geboekt, omdat dit afdrachten aan de gemeenten zijn. Dit werd veroorzaakt doordat de werkelijke reclameinkomsten op een hoger niveau lagen dan oorspronkelijk begroot. Dit leidt niet tot een resultaatsverschil bij de MRDH. Het verschil tussen de kosten en reclame-inkomsten wordt verrekend met de deelnemende gemeenten aan het abricontract.

GOED FUNCTIONERENDE TRAM- EN METROINFRASTRUCTUUR IS ESSENTIEEL VOOR HET OV IN DE REGIO

De onderhoudskosten voor DRIS en DRI Starr zijn lager uitgevallen met € 0,4 miljoen, doordat er minder reparaties aan defecten zijn geweest dan begroot. In de begroting zijn de uitvoeringskosten voor Regiotaxi nog niet afgeschaald naar € 2,8 miljoen. Dit is het overeengekomen budget voor de Regiotaxi over 2020. Deze afspraken zijn in de loop van 2020 bekrachtigd en daardoor nog niet in de begrotingscijfers verwerkt. Jaarlijks zal dit bedrag met € 0,3 miljoen afgeschaald worden naar € 1,6 miljoen in 2024 en verder. De kosten voor bijdragen van de distributiekosten van de chipkaart en regionale kaartopbrengsten zijn in 2020 € 0,3 miljoen lager dan verwacht. De afrekening van HTM voor het aandeel in het opzetten van de distributiekanalen verwachten wij in 2021. Het betreft geen vrijval van budget, maar blijft beschikbaar voor de distributie. Het restbudget voor risico’s en reserveringen van € 1,6 miljoen is niet aangesproken en blijft beschikbaar voor de transitieopgaaf.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

De overige kleinere verschillen bedragen € 0,1 miljoen positief. De MRDH bekostigt het dagelijkse beheer en onderhoud en het vervangingsonderhoud van de railinfrastructuur van de Railconcessies Rotterdam en Haaglanden. Goed functionerende en veilige tram- en metro-infrastructuur is essentieel voor het openbaar vervoer in de regio. Om dit te bereiken verleent de MRDH subsidie aan de vervoerbedrijven RET en HTM voor het beheren en onderhouden van deze railinfrastructuur. De budgetten voor het beheer en onderhoud zijn vastgelegd in de financiële paragrafen van de concessies. Wanneer in enig jaar sprake is van een overschot of een tekort op het jaarbudget, dan wordt dit verrekend binnen het totaal gereserveerde budget voor de assets van de concessie. Bij railconcessie Rotterdam is bij het vervangingsonderhoud de gehele beschikking over 2020 als last meegenomen in de jaarrekening. Voor de bevoorschotting wordt uitgegaan van een maximumbijdrage van € 59 miljoen voor het vervangingsonderhoud. Dit was opgenomen in de begroting. Omdat het verschil tussen de verleningsbeschikking en dit maximumbedrag in 2020 € 0,4 miljoen bedroeg, is de gehele verplichting opgenomen in de resultaten over 2020. In 2021 vindt de afrekening plaats. Dan zullen de werkelijke kosten ten laste van de jaarrekening komen. Bij railconcessie Haaglanden heeft de afrekening 2018 plaatsgevonden.

Deze kwam voor het dagelijks beheer en onderhoud infrastructuur € 1,3 miljoen lager uit dan begroot. Dit is geen vrij geld, maar blijft beschikbaar binnen het assetsbudget voor de concessie.

Apparaatslasten Aan directe salariskosten is € 0,4 miljoen minder besteed dan begroot. Dit is veroorzaakt door lagere inschalingen dan begroot en de niet volledige invulling van vacatureruimte binnen de afdeling. De vacatureruimte is onder meer ingevuld door externe inhuur.

27

Financiering

Resultaatbestemming

De rente heeft betrekking op de rentelasten van de door de MRDH aangetrokken leningen. Deze leningen zijn aangetrokken om door te kunnen lenen aan de regionale OV-bedrijven.

Het resultaat vóór bestemming bedraagt € 7.764.408. Dit betreft de aan het verslagjaar toe te rekenen marktconformiteitsopslag wegens de aan de HTM, RET en EBS verstrekte geldleningen (zie ook de paragraaf financiering en treasury). Conform begroting wordt er € 7.569.089 toegevoegd aan de risicoreserve financieringen. Het verschil ad € 195.319 wordt met een voorstel resultaatbestemming voorgelegd aan het algemeen bestuur om toe te voegen aan de risicoreserve financieringen.

Baten Marktconformiteitsopslag/Risico opslag De marktconformiteitsopslag ad € 7,8 miljoen betreft een opslag van een aantal basispunten op het rentepercentage van de leningen die de Metropoolregio Rotterdam Den Haag verstrekt heeft aan regionale OV-bedrijven. Voor het jaar 2020 is de ontvangen marktconformiteitsopslag in zijn geheel toegevoegd aan de risicoreserve financieringen.

Rente Deze post heeft betrekking op de ontvangen rente op de leningen die verstrekt zijn aan regionale OV-bedrijven.

Overige inkomsten (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 24,3 miljoen voordelig) Onder deze post is de Beschikbaarheidsvergoeding van het Rijk opgenomen. In de begroting is rekening gehouden met 80% voorschot op deze regeling. In de werkelijke kosten is ook de resterende vordering van 20% opgenomen. Dit verklaart een verschil van € 23,7 miljoen. Het resterende verschil wordt verklaard door opbrengsten nachtmetro voor € 0,1 miljoen, hogere opbrengsten abricontract voor € 0,2 miljoen en een bijdrage van het Havenbedrijf aan het Havenstransferium voor € 0,2 miljoen. Het resterende verschil van € 0,1 miljoen betreft kleinere afwijkingen op diverse posten van afrekeningen uit voorgaande jaren. De hoogte van deze posten is pas bekend geworden na het opstellen van de tweede Bestuursrapportage. Daardoor kon hiervoor geen begrotingswijziging plaatsvinden.

MRDH Jaarstukken 2020 • Deel 1 Jaarverslag

Algemene toelichting De grootste mutaties in de afwijkingen van de begroting met de werkelijke kosten is gelegen in het feit dat subsidies die in vorige jaren zijn verleend in het huidige boekjaar verantwoord en vastgesteld worden. De grootste risicoposten vormen de vaststellingen van de railconcessie Rotterdam. De vaststellingen over de jaren 2017, 2018 en 2019 zijn in 2020 niet of niet geheel vastgesteld. Dit komt doordat er een dispuut voorlag over het al dan niet vergoeden van interne verrekenrente tussen BV’s van de RET. Dit dispuut is in 2020 afgerond. De RET kan voor de jaren 2016 t/m 2019 de interne verrekenrente verwerken in de aanvragen tot subsidievaststelling. Dit heeft geen resultaatseffect voor 2020, aangezien dit past binnen ons gestelde budget. De vaststellingen vinden naar aanleiding van de verantwoording van de RET in 2021 plaats. Voor railconcessie Haaglanden is de subsidie over het jaar 2019 nog niet in 2020 vastgesteld. Dit is veroorzaakt door het feit dat HTM nog geen definitieve verantwoording heeft overgelegd. Ook de busconcessie Haaglanden Stad, uitgevoerd door HTMbuzz, is nog niet vastgesteld voor het jaar 2018. Hieruit kunnen nog verrekeningen voortvloeien inzake de opbrengstverantwoordelijkheid. De subsidie voor het jaar 2019 is eveneens nog niet vastgesteld.