Bijlage Bestuursrapportage 2023

Bestuursrapportage 2023 Inleiding

Begroting 2023

en leeswijzer

Programma Mens en stad in beweging

Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Programma Economie in ontwikkeling

€ Financiële uitgangssituatie

Programma Overheid in balans

Samenvatting beslispunten

Inleiding en leeswijzer Voor u ligt de Bestuursrapportage 2023 (hierna: Berap) van de gemeente Schiedam. De doelstelling van de Berap is verwoord in artikel 6 van de financiële verordening. Hierin staat dat het college rapporteert over de afwijkingen van het beleid, zoals dat is vastgelegd in de begroting. Om onnodige herhalingen in teksten te voorkomen en de leesbaarheid van de rapportage te vergroten, zijn teksten met beleidswijzigingen of uitleg over technische aanpassingen gekoppeld aan de beslispunten. De nadruk in de Berap ligt op beleidsmatige en autonome aanpassingen. Dit zijn aanpassingen die voortvloeien uit actualiteiten, wijziging in wet- en regelgeving of autonome ontwikkelingen uit financiële rapportages van de verschillende verbonden partijen. Daarnaast bevat de Berap technische begrotingsaanpassingen met een meerjarig effect. Programma-overstijgende ontwikkelingen worden gerapporteerd in het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen en paragrafen.

Speerpunten Beleid

Armoede 1 Begrijpelijke informatie over armoederegelingen via schiedam.nl beschikbaar.

3

Intensivering van de inzet van Irado met name in en rondom weekenden is gestart.

Versnelling woningbouw 2 Voor de realisatie van de woningbouwopgave zijn enkele grote locaties in ontwikkeling, met als de belangrijkste Schieveste en Nieuw-Mathenesse.

Schone stad

4

Kleurrijke stad Benoeming regievoerder, uitvoering geven aan startnotitie.

Vooruitlopend op het ambitiedocument zijn in de begroting 2023 vier speerpunten opgenomen: armoede, versnelling woningbouw, schone stad en een kleurrijke stad. Samengevat levert dit het volgende beeld op: In de afzonderlijke programma’s wordt inhoudelijk dieper ingegaan op deze speerpunten.

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

€ Financiële uitgangssituatie

Daarnaast komt in deze Berap het Actieprogramma Dierenwelzijn terug uit het ambitiedocument.

Bestuursrapportage 2023

2

Financiën De Berap laat voor 2023 een positief resultaat zien van € 0,56 miljoen. Dit resultaat heeft diverse oorzaken. Naar aanleiding van het positieve jaarrekening resultaat 2022 is er over het eerste halfjaar 2023 een analyse van de programmabegroting (concernbeeld financiën) gemaakt met als doel om eventuele over- en onderschrijdingen op het beschikbaar gestelde budget vroegtijdig te signaleren en de begroting waar nodig bij te kunnen stellen. Geconstateerd is o.a. dat er vanwege fasering van investeringskredieten er voordelen op de kapitaallasten te zien zijn. Daarnaast zijn er voordelen op de Algemene uitkering van het Rijk, stelpost prijsindexatie en is er een voordelig renteresultaat te constateren. Er zijn echter ook nadelen op het gebied van erfpacht, fors gestegen energietarieven en de aan het begin van het jaar gehouden provinciale staten en waterschapsverkiezingen en de nog te houden landelijke verkiezingen in november. Deze financiële effecten zijn in deze Berap verwerkt en leiden dus tot een klein positief resultaat.

Risico’s: mondiale effecten en prijsstijgingen We zien op dit moment dat nog steeds sprake is van stijgende prijzen, al lijkt de stijging wat af te vlakken. Er zijn ook verschillen tussen markten waarneembaar. Dat maakt het ingewikkeld om meerjarig te begroten. Daarom is het des te belangrijker om solide financiële analyses op afwijkingen uit te voeren. Een dergelijke analyse is gedaan op de uitkomsten van de jaarstukken 2022 en het 1e halfjaar 2023. We zien daarbij vooral grote afwijkingen ontstaan op de energielasten. Op basis van deze analyse is dan ook een voorstel tot ophoging van deze lasten in deze Berap en de Zomernota 2024 opgenomen.

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

De prijsstijgingen en leveringsproblemen hebben vooral effect op de projecten in het fysieke domein. In het Meerjarenperspectief Grondexploitaties is daarmee rekening gehouden. Ook is in de Zomernota 2024 een voorstel tot indexatie van het IUBP opgenomen. Dit om te voorkomen dat er onvoldoende middelen beschikbaar zijn, waardoor de fysieke kwaliteit van de stad onder druk komt te staan. In het weerstandsvermogen van de gemeente is via het risicoprofiel rekening gehouden met prijsstijgingen, en de verwachting is dat de risico’s in 2023 kunnen worden afgedekt. Structurele prijsstijgingen kunnen we niet opvangen. Mocht daarvan sprake zijn, dan moeten we andere keuzes gaan maken: afschalen, minder investeren etc.

Meerjarig beeld (financieel perspectief ) De structurele lastenontwikkeling is stijgend. Deze stijging wordt in te beperkte mate opgevangen door een structurele inkomstenstijging. Dit is een ontwikkeling waarmee alle gemeenten in Nederland te maken hebben. Het meerjarig beeld na verwerking van de Berap is gedeeltelijk positief. De algemene uitkering van het Rijk, aangekondigd in de meicirculaire, geeft voor de jaren 2024-2025 een positief beeld, echter vanaf 2026 zijn de verwachtingen minder rooskleurig. Het inmiddels gevallen kabinet heeft erkend dat er vanaf 2026 een zekere disbalans ontstaat tussen taken en middelen bij gemeenten, maar het heeft hierop geen verdere actie ondernomen. De VNG heeft inmiddels geadviseerd de gemeentebegroting vanaf 2026 niet sluitend te maken en de financiële problemen zichtbaar te maken. De meerjarige financiële effecten worden meegenomen in de primaire begroting 2024. We zullen de landelijke en lokale ontwikkelingen nauwlettend blijven volgen.

€ Financiële uitgangssituatie

Bestuursrapportage 2023

3

Mens en stad in beweging

Ambitie Activiteiten uit het programma Mens en stad in beweging vormen een noodzakelijke basis en/of ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben, om mee te kunnen doen in de Schiedamse samenleving. Het gaat daarbij om zoveel mogelijk zelf te kunnen voorzien in een inkomen, huisvesting, dagelijkse levensverrichtingen (eten, wassen, huishouden), gezonde leefstijl en ontmoetingen.

4

Mens en stad in beweging A. Beleidsmatig en autonoom

B. Technisch

C. Budgetverschuivingen

1a. Bekostiging herhuisvesting onderwijs leerlingen VO-leeftijd Oekraïne

1b. SPUK GALA 1c. Begrotingswijziging SOW

-

Inleiding

Sinds augustus 2022 is er een nieuwe vervoerder voor leerlingenvervoer. De verwachte – niet in de begroting verwerkte - kostenstijging blijft vooralsnog uit. Dat komt doordat het vervoer anders georganiseerd is: in plaats van verschillende vervoerders is er nu een vervoerder voor de regio Maassluis, Vlaardingen en Schiedam (MVS). Ondanks de prijsverhogingen blijven de kosten binnen het beschikbare budget.

De activiteiten uit het begrotingsprogramma Mens en stad in beweging verlopen grotendeels in overeenstemming met de begroting. Hier lichten we toe welke activiteiten afwijkingen vertonen ten opzichte van onze voornemens uit de begroting. In 2023 stoppen we met Samen Schiedam. Een aantal onderdelen hebben we direct losgelaten, zoals de verplichte tafelbijeenkomsten. Met onze partners werkten we aan een nieuwe werkwijze: Subsidies Welzijn. Ook stelden we een subsidieregeling vast voor ledenorganisaties in het welzijnsveld. Vanaf medio 2023 starten organisaties met aanvragen van subsidies voor de periode 2024-2025. Per 1 januari 2024 start de inhoudelijke uitvoering van de werkwijze.

In 2023 benoemden we een regievoerder inclusie. Hiermee neemt de gemeente regie om verbeteringen te realiseren op gebied van anti-discriminatie, LHBTIQ+-emancipatie, inclusief werkgeverschap en bewustwording van migratie-, koloniaal- en slavernijverleden. Eind 2023 besluit de gemeenteraad over de startnotitie als eerste stap richting een inclusieagenda.

De regionale visie op armoede is met een jaar verlengd. In 2024 werken Stroomopwaarts en de gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam aan een nieuwe regionale visie. Voor een betere regie op de uitvoering van huidig beleid benoemden we een regievoerder armoede. Deze werkt mee aan de ontwikkeling van de regionale visie en de regievoerder stimuleert lokale activiteiten die leiden tot een effectievere armoedebestrijding. De gemeente en Stroomopwaarts maken de informatie over beschikbare regelingen zichtbaarder en begrijpelijker voor inwoners. Bijvoorbeeld door de regelingen op de website van Schiedam te plaatsen, onnodige tekst weg te halen en eenvoudige taal te gebruiken. We verwachten hierdoor dat meer mensen weten welke regelingen er zijn en welke zij kunnen gebruiken als dat nodig is.

Programma Mens en stad in beweging

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Meer eigen kracht en burgerkracht

Meer gezonde Schiedammers Met ingang van 2023 ontvangt de gemeente Schiedam structureel geld om uitvoering te geven aan het gezond en actief leven akkoord (GALA). Het Rijk stelt hiervoor geld beschikbaar via een specifieke uitkering (SPUK) GALA. De SPUK GALA bestaat uit budgetten die de gemeente nu van het Rijk ontvangt via verschillende uitkeringen. Deze verschuivingen leiden tot een aanpassing van de begroting: inkomsten van en uitgaven voor de SPUK GALA moeten op een specifieke kostenplaats geboekt worden. Op dit moment beschrijven we voor het Rijk op welke manier we het budget SPUK GALA besteden. Dit moet eind september 2023 gereed zijn. Als onderdeel van de SPUK GALA formeerden we een kernteam herijking Beweeg- en Sportakkoord Schiedam. Dit team, gevormd door professionals uit verschillende sectoren (Sport, Gezondheid, Onderwijs, Zorg, gemeente), stelde een herijkt Beweeg- en Sportakkoord op. Het nieuwe Landelijk Sportakkoord ‘Sport versterkt’ vormde hiervoor de basis. Met het budget van het Rijk en het herijkte Beweegen Sportakkoord werken we samen met maatschappelijke partners aan thema’s die voor Schiedam belangrijk zijn: sterke spelers (vitale sportaanbieders), sociaal veilige sport en inclusie en diversiteit binnen de sport. Het kernteam voert regie op de uitvoering.

Bestuursrapportage 2023

5

Sportaanbieders in de wijkschoolverenigingen en de combinatiefunctionarissen maakten plannen voor een gelijke organisatie van alle wijkschoolverenigingen vanaf schooljaar 2024-2025. De betaalde contributies bieden voortaan dekking voor de kosten van trainers. Hierdoor ontstaat er ruimte voor uitbreiding van buitenschools aanbod voor leerlingen in het primair onderwijs. Door meer beweeglessen aan te bieden voor kinderen met de grootste beweegachterstand en door uitbreiding van wijkschoolverenigingen naar alle wijken ontwikkelen Schiedamse kinderen een grotere vaardigheid in bewegen.

De stelpost biedt daarvoor mogelijk dekking. Wanneer de stelpost voldoende dekking biedt, valt het resterende deel vrij ten gunste van de algemene middelen.

Meer kans op sociale stijging Doordat het beschikbare budget voor het eerste uitvoeringsplan IHP (Integraal Huisvestingsplan) onvoldoende bleek om alle benoemde projecten te realiseren, werkten we met scholen aan een geactualiseerd eerste uitvoeringsplan van het IHP. Medio 2023 bereikten de gemeente en schoolbesturen een akkoord over de actualisatie. Dat betekent dat er vijf projecten worden gerealiseerd. De overige vijf projecten uit het oorspronkelijke plan schuiven door naar het tweede uitvoeringsplan. De opdrachtnemer voor lokale jeugdhulp in MVS ontvangt een totaalbudget voor alle activiteiten. Dit budget is gebaseerd op uitgaven in 2021. Bij de inkoop van lokale jeugdhulp zijn afspraken gemaakt over een eenmalige herijking van het budget in 2023 op basis van uitgaven in 2022. Deze herijking bepaalt de hoogte van het budget voor de opdrachtnemer in komende jaren (voor indexering). In de gemeentebegroting is daarom een structurele stelpost van € 2,7 miljoen opgenomen. In september 2023 rondt het algemeen bestuur Rogplus de herijking af. Eind 2023 ontvangt de gemeenteraad een voorstel om het herijkte budget structureel in de gemeentebegroting te verwerken.

Programma Mens en stad in beweging

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Bestuursrapportage 2023

6

Beslispunten programma 1 Mens en stad in beweging 1a. Bekostiging herhuisvesting onderwijs leerlingen VO-leeftijd Oekraïne Sinds begin schooljaar 2022/2023 zijn de leerlingen uit Oekraïne in de leeftijd van twaalf tot en met achttien jaar van de ISK (Internationale Schakel Klas) gehuisvest in een vleugel van de schoolwoningen aan de Stockholm 8 in Schiedam. Met de buurt is de afspraak gemaakt dat deze leerlingen maximaal tot aan de zomervakantie 2023 gebruik maken van deze huisvesting. In de Voortgezet Onderwijs leeftijd (12 t/m 18 jaar) staan er op peildatum 21 april 2023 in de Basisregistratie Personen van de gemeente Schiedam 43 personen ingeschreven. De tijdelijke huisvesting kan gerealiseerd worden op het schoolplein van de ISK aan het Bachplein in Schiedam. Er is een offerte aangeleverd voor het plaatsen, huren (52 weken) en verwijderen van 450 m² tijdelijke huisvesting. De kosten hiervan zijn geraamd op € 245.230. Het is op dit moment nog niet duidelijk welke grondgebonden werkzaamheden verricht moeten worden. Extern advies wijst uit dat recente projecten een benodigd bedrag laten zien van rond de € 255,- per m² BVO (ontgraven, grond verwerken op terrein, fundering betonplaten, terreinriolering, aansluiten kabels en leidingen en later in de oorspronkelijke staat terugbrengen). De inschatting is dat deze werkzaamheden voor € 115.000 uitgevoerd kunnen worden.

De totale kostenraming voor de grondgebonden werkzaamheden en de realisatie van de tijdelijke huisvesting komt uit op € 396.253. Bij de jaarafsluiting is € 438.000 van het restant van de specifieke uitkering toegevoegd aan de algemene dekkingsmiddelen. Het voorstel is om de begroting als volgt te wijzigen:

Programma Mens en stad in beweging

€ 396.253 aan te ramen in programma Mens en stad in beweging ten laste van de algemene dekkingsmiddelen om de tijdelijke huisvesting te realiseren van de ISK.

1b. SPUK GALA Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is op 3 februari 2023 ondertekend door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), GGD GHOR Nederland, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en het ministerie van VWS. In het akkoord staan afspraken op het gebied van gezondheid en welbevinden. De idee achter deze bundeling is het faciliteren en stimuleren van meer samenhang tussen de verschillende onderdelen van het gezondheidsbeleid, sport, bewegen en de sociale basis (een integrale aanpak). In de onderwerpen is ook nadrukkelijk aandacht voor de leefomgeving Met het GALA streven betrokken partijen naar een gezonde generatie in 2040. Mensen zijn weerbaar en voelen zich gezond. Zij groeien op, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Het financieel arrangement onder het GALA, en ook onder het Sportakkoord II, is één nieuwe brede specifieke uitkering (Brede SPUK-regeling). Deze regeling is een bundeling van een aantal (bestaande) uitkeringen bedoeld voor het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen en cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Met deze financiële impuls kunnen gemeenten de doelen die in het akkoord gesteld zijn, behalen. Voorgesteld wordt de lasten en baten in de gemeentelijke begroting in het programma Mens & Stad in Beweging budgettair neutraal aan te ramen.

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

1c. Begrotingswijziging SOW Voor de 1e begrotingswijziging van Stroomopwaarts is een zienswijzeprocedure gevolgd bij de gemeenteraden (23VR015/23UIT01677). Daarna is de 1e wijziging op 6 juli 2023 vastgesteld door het Algemeen Bestuur Stroomopwaarts MVS. De begrotingswijziging ziet toe op de armoedevoorzieningverstrekkingen, extra inzet op armoedebestrijding, eenmalige energietoeslag 2023, verhoging van bijstandsuitkeringen, leefgeld voor vluchtelingen uit Oekraïne, Wet inburgering en overheadkosten. De 2e begrotingswijziging ziet toe op de aanpassing van de verdeelsleutel op de overheadkosten van Stroomopwaarts. Het totale effect van de begrotingswijziging bedraagt € 11.821.000. In de Berap is het financiële effect van de wijzigingen voor een bedrag ad € 5.252.880 aangeraamd met dekking van € 5.220.635 die afkomstig is uit diverse SPUK-uitkeringen, middelen uit de meicirculaire en de bate voortvloeiend uit de aanpassing van de verdeelsleutel overheadkosten. Een bedrag ad € 32.245 wordt ten laste van het begrotingssaldo gebracht. Dit betreft de overheadkosten waarvoor geen aparte dekking bestaat. De voornoemde begrotingswijzigingen betreffen alle wijzigingen met uitzondering van de eenmalige energietoeslag 2023 ad € 3.849.120 en de verhoging van de bijstandsuitkering ad € 2.719.000.

In het kader van de consistentie gedragslijn worden de baten en lasten voor de verhoging van de bijstandsuitkeringen aangeraamd na ontvangst van de definitieve BUIGbeschikking, naar verwachting uiterlijk in september. Dit geldt eveneens voor de aanraming van de

Bestuursrapportage 2023

7

baten en lasten voor de energietoeslag 2023. De verwerking is afhankelijk van het aannemen van de Participatiewet voor 2023. Deze staat geagendeerd voor 18 augustus 2023. Daarmee zal de uitbetaling van de energietoeslag worden vastgesteld. Deze middelen zullen dan naar verwachting in de septembercirculaire beschikbaar komen. Het voorstel is om de 1e en 2e begrotingswijziging 2023 SOW (m.u.v. de energietoeslag 2023 en de verhoging van de bijstandsuitkeringe) in de begroting 2023 te verwerken en het negatieve resultaat ad € 32.245 ten laste te brengen van het begrotingssaldo.

Programma Mens en stad in beweging

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Bestuursrapportage 2023

8

Ruimtelijke inrichting in samenhang

Ambitie Het programma Ruimtelijke inrichting in samenhang werkt aan een evenwichtige en samenhangende ontwikkeling van de (fysieke) stad. Duurzaamheid is een fundament in alle acties. Binnen het verstedelijkingsakkoord wordt ruimte gezocht voor de toevoeging van nieuwe woningen aan de stad. Gelijktijdig wordt gewerkt aan het versterken van de mobiliteit en het gezonder, groener, klimaatadaptiever en diverser maken van het stedelijke gebied.

9

Ruimtelijke inrichting in samenhang A. Beleidsmatig en autonoom

B. Technisch

C. Budgetverschuivingen

2a. Aanleg extra (brom-)fietsparkeervoorzieningen in de openbare ruimte in Schiedam 2e. Aanleg hubs voor deelfietsen en deelbromfietsen in het centrum en bij stationslocaties 2g. Anterieure overeenkomst herontwikkeling Zwaluwlaan 111 2h. Gemeentelijke energiekosten 2i. Fasering bouwleges Schieveste 2j. Verwijderen fiets- en voetgangersoversteek rotonde ‘s Gravelandseweg Slimme Watering

2b. Storting reserve Groenfonds vanuit Schiedam in Beweging 2c. Correctie btw gevoteerd krediet aardgasvrij maken Groenoord 2d. Budgetoverheveling kosten beheer fietsenstalling Station Schiedam Centrum 2f. Funderingsherstel, uitvoering van gemeentewege vanwege onwelwillende eigenaren 2k. Bijstelling ruimtelijk raamwerk Havens

-

Hogere kwaliteit van de ruimtelijke inrichting

Binnen het Integraal Uitvoerings Programma Buitenruimte (IUPB) worden de groot onderhoud en investeringsprojecten integraal en buurtgericht uitgevoerd. De geprognosticeerde besteding van het IUPB ligt voor dit jaar binnen het beschikbaar gestelde budget.

De verantwoordelijkheid voor de inrichting en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte ligt bij de gemeente. Dat doen we om de stad veilig en leefbaar te houden. Dit gaat verder dan alleen het op orde houden van de technische kwaliteit. Dit doen wij ook door het schoonhouden van de stad, verzakte buurten op te hogen en de stad te vergroenen. Het onderhoud van de stad is voor het overgrote deel ondergebracht in raamcontracten waarvan de dienstverleningsovereenkomst met Irado de grootste en meest zichtbare is. In de uitvoering van deze reguliere onderhoudstaken hebben zich geen grote afwijkingen voorgedaan, waardoor bijsturen niet nodig is. Knelpunt binnen de beschikbare budgetten betreft de energiekosten voor de gemeentelijke voorzieningen, zoals openbare verlichting, bruggen, gemalen, etc. Door de stijging van de tarieven is er onvoldoende budgettaire dekking aanwezig. Hiervoor wordt in deze Berap een voorstel gedaan.

Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang

De Groenvisie en het daaruit voortkomende Uitvoerings Programma Groen geven richting aan hoe Schiedam omgaat met haar bomen en planten. De eerder opgelopen vertraging in het UPG lopen we voortvarend in.

Kadernota Beheer Openbare Ruimte 2023-2027 Eind 2022 is de Startnotitie Kadernota BOR aan de raad aangeboden. In mei van dit jaar zijn we in gesprek gegaan met de raad. Dit traject zal leiden tot de vaststelling van een nieuwe Kadernota BOR en een nieuw verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP 2024-2027). Het uitgangspunt hierbij is voortzetting van de huidige koers, zoals vastgelegd in de huidige kadernota.

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Hogere kwaliteit woningvoorraad Ontwikkeling woonaanbod De Schiedamse ambities liggen vast in de Woonvisie van september 2020. Het doel blijft om te groeien met netto 6.000 extra woningen tot 2030 en minstens 1.000 bestaande woningen te vervangen. De aantallen nieuwbouwwoningen die we als doel gesteld hadden voor de periode 2019-2022 zijn gerealiseerd. Ook het doel van een gemiddelde WOZ-waarde in Schiedam, die niet meer dan 14,5% onder het regiogemiddelde ligt, is in 2022 behaald. Schiedam is niet langer de gemeente in de regio en in de Randstad met de laagste gemiddelde WOZ- waarde. Ook is Schiedam dit jaar op plek 12 terecht gekomen in de top 50 woonaantrekkelijkheidsindex grote gemeenten van de Atlas voor gemeenten 2023. Dit alles laat zien dat het woningaanbod en prijsniveau van Schiedam in combinatie met de aanwezige voorzieningen en goede verbindingen bijdragen aan een aantrekkelijke en steeds gewildere woonstad.

Bestuursrapportage 2023

10 10

Woonprojecten Voor de realisatie van de woningbouwopgave zijn enkele grote locaties in ontwikkeling, met als de belangrijkste Schieveste en Nieuw-Mathenesse. Hier wordt driekwart van onze uitbreidingsopgave gerealiseerd. Daarnaast wordt op veel grote en kleine locaties gewerkt aan vernieuwing en uitbreiding van Schiedam. Momenteel is project Parkweg Midden (de Buurttuin) in Nieuwland in een vergevorderd stadium. Bij het station wordt volop gebouwd aan de herontwikkeling van het AMEC-gebouw. De vernieuwing van woningen in Nieuwland en Groenoord is een belangrijke pijler voor het realiseren van een gevarieerd aanbod van woningen in alle wijken. Het ruimtelijk raamwerk voor Nieuwland, als basis voor stedelijke vernieuwing, is vastgesteld. De regionale woningmarktafspraken zijn geactualiseerd. De doelstellingen van deze afspraken zijn in stand gebleven: meer evenwicht in de sociale woningvoorraad in de regio en het voor Schiedam in aantallen in stand houden van de sociale woningvoorraad.

Seniorenwoningen Eén van de doelen is het geschikt maken van 2.000 woningen voor senioren. Dit doen we door nieuwe woningen te bouwen en door bestaande woningen levensloopbestendig te maken. Aan de Parkweg is de eerste van de drie Wiltonflats vernieuwd en aangepast voor senioren, de twee overgebleven flats krijgen dezelfde aanpak. Op diverse plekken in de stad zijn (nieuwbouw) projecten voor senioren in voorbereiding. Tenslotte is ook de verbetering van de kwaliteit van bestaande woningen een belangrijk doel. Het Servicepunt Woningverbetering blijft hierin een belangrijke rol spelen.

van Schieveste. De RvS heeft 1,5 jaar nodig gehad om deze beroepszaken te behandelen. Dit heeft geleid tot een aangepast tempo in de ontwikkeling van de planfases en gevolgen voor de planning van de geraamde legesopbrengsten in de begroting 2023-2026. Het moment wijzigt waarop legesopbrengsten binnenkomen. De mutatie in 2023 zorgt voor een negatief financieel effect dat niet volledig kan worden opgevangen door dekkingsmiddelen binnen het programma zelf of uit de voorziening Egalisatie bouwleges. Een deel van het tekort moet worden gedekt uit de algemene middelen.

AOW-leeftijd. Dit zorgt ervoor dat de regeling niet alleen maatschappelijk, maar ook financieel verantwoord, kan worden uitgevoerd.

Beter bereikbaar Fietsparkeren

We voeren verkenningen uit naar de ontwikkeling van de stations Schiedam Centrum en Schiedam Kethel. Het plan om te stoppen met lijn 21 naar Woudhoek is geen onderdeel meer van het Plan Toekomstvast Tramnet. In plaats daarvan starten we samen met MRDH en RET een verkenning naar de mogelijkheden om de bereikbaarheid van Schiedam Noord met het openbaar vervoer te verbeteren. Hierbij zal ook de ontsluiting van Station Schiedam Kethel worden betrokken.

Er is een grote behoefte aan een goede en veilige stalling voor de fiets. Omdat bewoners in de wijken West, Zuid en Oost vaak geen eigen berging hebben, is de vraag voor een plek in een buurtstalling of een fietstrommel groot. Voor de realisatie en beheer van nieuwe fietstrommels zijn extra middelen nodig. Voor de deeltweewielers is een vergunningstelsel ingevoerd. In de stad zullen knooppunten of hubs worden aangelegd, waar deelscooters en deelfietsen gestald kunnen worden.

Openbaar Vervoer

Bouwleges Schieveste

De Ringbus Schiedam Noord is in 2022 gaan rijden onder lijnnummer 52. De lijn zorgt in de avonden en weekenden 2x per uur voor vervoer tussen Schiedam Noord en Station Schiedam Centrum. In april 2023 mocht de lijn de 25.000ste reiziger vervoeren. Hiermee voldoet de lijn, ondanks de nasleep van Corona, aan de gestelde verwachtingen en voorziet deze in een duidelijke behoefte. De ambitie is om de lijn, op termijn en wanneer de situatie het toelaat, uit te bouwen tot een lijn die de hele stad met elkaar verbindt.

De uitspraak in de beroepszaken tegen het bestemmingsplan Schieveste door de Raad van State (RvS) en vaststelling van het aangepaste bestemmingsplan door de raad heeft geen inhoudelijk effect op de woningbouwplannen

We zijn met RET in gesprek over aanpassing van de bestaande OV-minimaregeling voor ouderen. De startleeftijd wordt hierbij opgeschoven van 65 jaar naar de geldende

Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Op verschillende fronten is werk aan de gang in Schiedam aan de verbetering van het OV in en om de stad. De uitvoering van het programma hoogfrequent spoor tussen Rijswijk en Rotterdam ligt nog altijd op schema, ondanks materiaal- en personeelskrapte. De verwachting is dat vanaf begin 2025 in elke richting gereden kan worden volgens het beoogde schema met zes sprinters en zes intercity’s per uur.

Autobereikbaarheid Op verschillende plekken in de regio werkt men aan de verbetering van het wegennet. Zo zien we langs de A20 de contouren van de Blankenburgverbinding steeds duidelijker worden. Aan de oostkant van de regio wordt gewerkt aan de A16 Rotterdam. We krijgen de komende jaren vanaf 2025 steeds meer te maken met grote onderhoudsopgaven op de Ring Rotterdam waarbij onderhoud en vervanging plaatsvindt van bruggen en viaducten. Dit gaat ook gevolgen hebben voor de bereikbaarheid van Schiedam. Met een goede planning en afstemming van werkzaamheden proberen we de verkeershinder zoveel mogelijk te beperken.

Bestuursrapportage 2023

11 11

Duurzamer en gezonder leefmilieu Nieuwe Energie voor Groenoord De uitvoering van het project Nieuwe Energie voor Groenoord loopt volgens planning. In een aantal straten is het warmtenet al aangelegd. Dit komt mede doordat we een rijksbijdrage hebben kunnen aanvragen. We ontvangen 3 jaar op rij ruim 1,4 miljoen euro. Daarnaast heeft Schiedam een specifieke uitkering ontvangen van €300.000,- van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) om een juridisch proefproject voor VvE’s uit te voeren. In deze proef begeleiden we vanuit de gemeente de zeven gemengde VvE’s die gekozen hebben om aan te sluiten op het warmtenet bij aanpassingen van de splitsingsakte en andere voorwaarden die noodzakelijk zijn voor een collectieve financiering. Aanpassing van de splitsingsakte is nodig, zodat de VvE collectief besluiten kan nemen over elementen die nu nog individueel zijn, zoals de geisers of boilers in de keuken. Een tegenvaller is dat we bij de kosten van de aansluiting van gemeentelijke gebouwen alleen btw kunnen terugvragen voor de verhuurbare gebouwen.

Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie proberen we waar mogelijk als uitgangspunt te hanteren in ruimtelijke ontwikkelingen. Bij particuliere initiatieven en bij herinrichting van de openbare ruimte gebeurt dat met de regeling Schiedam Waterklaar. Om het belang van klimaat-adaptieve maatregelen te promoten, neemt Schiedam ook dit jaar weer deel aan het Nederlands Kampioenschap Tegelwippen. Doel hiervan is een minder versteende buitenruimte en een groter bewustzijn over het onderwerp. Ook voor Dierenwelzijn vragen we meer aandacht. Nog dit jaar ontvangt de gemeenteraad het Actieprogramma Dierenwelzijn.

Schiedam Schoon Het Uitvoeringsprogramma Schiedam Schoon – Samen pakken we het op is vastgesteld en aangeboden aan de raad en aan de stad. De intensivering van de inzet van Irado met name in en rondom weekenden is gestart. Om een verdere verbetering te realiseren, wordt de komende periode ingezet op verbetering van het afvalgedrag door middel van communicatiecampagnes en handhaving.

Regionale energietransitie In 2021 hebben we samen met 22 regiogemeenten een regionale energiestrategie voor de regio Rotterdam Den Haag (RES 1.0) opgesteld. Met deze strategie bepalen deze gemeenten, vier waterschappen en de provincie hoe ze gezamenlijk de doelen van de Rijksoverheid op het gebied van klimaatverandering behalen. De uitvoering is complex. De regionale structuur warmte laat voortgang zien, maar heeft tegelijkertijd nog een lange weg te gaan. De ontwikkeling van nieuwe locaties voor grootschalige zon – en windparken laten in de regio weinig voortgang zien. Ook in Schiedam verloopt de realisatie van windenergie moeizaam. Het college heeft besloten hierop geen ambtelijke capaciteit meer in te zetten. In plaats daarvan zetten we in op thema’s waar meer voortgang geboekt wordt, zoals de uitvoering van het Nationaal Isolatie Programma en het project energiearmoede.

Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Bestuursrapportage 2023

12 12

Beslispunten programma 2 Ruimtelijke inrichting in samenhang 2a. Aanleg extra (brom-)fietsparkeervoorzieningen in de openbare ruimte in Schiedam In Schiedam maakt men steeds meer gebruik van de fiets en bromfiets als dagelijks vervoermiddel. In de openbare ruimte zijn op steeds meer locaties de nadelige gevolgen hiervan zichtbaar geworden, met steeds meer fietsen en bromfietsen, die op zichtlocaties in de stad tegen lichtmasten, hekwerken en gevels geparkeerd staan. Los daarvan krijgt de gemeente in toenemende mate verzoeken tot het plaatsen of aanbrengen van meer veilige (brom-)fietsparkeervoorzieningen in de openbare ruimte, zoals fietstrommels en fietsnieten in woonwijken, fietsparkeervakken in het centrumgebied en aanleunhekken bij metrostations. In de oude stadswijken West, Oost en Zuid gaat het jaarlijks om gemiddeld 10 tot 12 fietstrommels en tientallen fietsnieten. In het centrum is de vraag naar meer fietsparkeervoorzieningen in de vorm van fietsparkeervakken op locaties waar op vrijdag de markt staat, met name in de Lange Kerkstraat en het Broersveld. Het voornemen is om in 2023 en 2024 te beginnen met de binnenstad en met het plaatsen van fietstrommels in oude stadswijken. Ook worden de locaties bij de metrostations meegenomen. De locaties bij de metrostations komen in aanmerking voor subsidie van de MRDH.

Om in de huidige en toekomstige vraag naar meer (brom-)fietsparkeervoorzieningen te voorzien is ook na 2024 extra budget nodig. De verwachting is wel dat de grootste knelpunten zijn opgelost en dat alleen nog relatief kleine vraagstukken uit de woonwijken en werklocaties over blijven. Daarvoor is een kleinere reservering, naar verwachting voldoende. Voor het jaar 2023 is dit een bedrag van € 30.000. Voor de meerjarige financiële effecten wordt voorgesteld om dit in de gemeentelijke begroting op te

Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang

nemen. Het extra budget voor fietsparkeervoorzieningen zal uit de reserve parkeren worden betaald.

2b. Storting reserve Groenfonds vanuit Schiedam in Beweging De realisatie van het Uitvoeringsprogramma Schiedam in Beweging fase II vordert gestaag. De laatste woningen zijn inmiddels opgeleverd en de definitieve inrichting van de buitenruimte is nagenoeg af. In het uitvoeringsprogramma is de herplantplicht van toepassing. Hiervoor is een bomenbalans opgemaakt waarbij 887 bomen teruggeplant moeten worden. Binnen het plan worden er 772 bomen teruggeplant. Aangezien het aantal geplaatste bomen niet gelijk is aan de bomenbalans, vindt een storting van € 500,per boom plaats in de reserve Groenfonds. Het voorstel is om in 2023 een bedrag van € 57.500 te storten in de reserve Groenfonds ten laste van het exploitatiebudget Schiedam in Beweging.

2c. Correctie btw gevoteerd krediet aardgasvrij maken Groenoord Voor het aardgasvrij maken van de wijk Groenoord heeft de gemeenteraad tijdens zijn vergadering van 22 februari 2022, bij de behandeling van de 1ste technische aanpassing begroting 2022, ingestemd met het voteren van een investeringskrediet van € 1.075.331. De afschrijving (ongeveer € 53.000) zal, zoals het er nu naar uitziet, pas in de gemeentelijke begroting vanaf 2025/2026 worden opgenomen. De rente wordt vanaf 2023 budgettair-neutraal in de begroting verwerkt. In het gevoteerde krediet is geen rekening gehouden met het feit dat de btw slechts voor een deel (alleen voor de verhuurbare gebouwen) kan worden teruggevorderd. Het niet

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

terug te vorderen deel bedraagt € 150.925. De gebouwcodelijst voor gemeentelijk vastgoed NEvG bevat afspraken wanneer, welk gemeentelijk gebouw, over moet op het warmtenet. Deze financiële effecten zullen te zijner tijd via het MPV (gemeentelijk vastgoed), dan wel het IHP (schoolgebouwen) worden opgenomen en vervolgens in de gemeentelijke begroting worden verankerd. Het voorstel is het bestaande investeringskrediet op te hogen met € 150.925 en de hieruit voortvloeiende rentelasten ad € 226,- vanaf 2024 budgettair-neutraal te verwerken in de begroting. De afschrijvingslasten zullen zoals het er nu naar uit ziet pas in de gemeentelijke begroting worden opgenomen vanaf 2025/2026.

2d. Budgetoverheveling kosten beheer fietsenstalling Station Schiedam Centrum In 2021 is het beheer van fietsenstallingen en fietstrommels aanbesteed en gegund aan Biesieklette. Eén van deze stallingen is de stalling bij station Schiedam Centrum. Voorheen werd deze stalling beheerd door Toezicht en Handhaving, die hiervoor medewerkers van Stroomopwaarts inhuurde. Ook Biesieklette zet medewerkers van Stroomopwaarts in. Voor de bemensing van de stalling is een bedrag van € 100.000 in de begroting opgenomen. Dit bedrag moet overgeheveld worden naar het budget voor fietsparkeren, waar de kosten van beheer door Biesieklette is begroot. Het betreft een budgettair-neutrale wijziging van € 100.000 van programma Algemene dekkingsmiddelen Taak: 0.4 Overhead naar Ruimtelijke inrichting in samenhang taak: 2.2 parkeren.

Bestuursrapportage 2023

13 13

2e. Aanleg hubs voor deelfietsen en deelbromfietsen in het centrum en bij stationslocaties In Schiedam hebben drie aanbieders van deelscooters en/ of deelfietsen (hierna: deeltweewielers) vergunningen voor het bedrijfsmatig aanbieden van maximaal 324 deelscooters en 118 deelfietsen in de openbare ruimte in Schiedam. Door deze aantallen in de openbare ruimte aan te bieden is het gebruik van deze deeltweewielers in Schiedam hoog. Het gevolg hiervan is dat op veel bezochte locaties (hierna hotspots), zoals het stadscentrum, de metro- en treinstations, het ziekenhuis en winkelcentrum Hof van Spaland, overlast ontstaat door hinderlijk op het trottoir geparkeerde deeltweewielers, Het gebruikte freefloatingsysteem (je kunt tweewielers overal plaatsen, zolang het een trottoir, voetpad of berm betreft) heeft tot gevolg dat in locaties met veel voetgangers hinder en overlast ontstaat door hinderlijk geparkeerde deeltweewielers. Veel overlast kan op voorhand worden voorkomen door op voorhand risicozones of hotspots uit het servicegebied te halen en gewenste (parkeer)locaties aan te wijzen. Deze zones kunnen door aanbieders elektronisch worden begrensd (Geo-fenching), zodat parkeren buiten deze zones niet meer mogelijk is. Om de gewenste parkeerlocaties voor de (weg)gebruiker ook in de openbare ruimte zichtbaar te maken, is het aanleggen van deeltweewielerhubs noodzakelijk.

Deze knooppunten behelzen het aanbrengen van belijning, aangevuld door het aanbrengen van symbolen op het wegdek en het plaatsen van een hub-bord. Hiermee volgt de gemeente Schiedam het beleid van de gemeente Rotterdam, hetgeen in lijn is met het voornemen van gemeenten binnen de metropoolregio. Deze methode wordt ook landelijk ingezet.

Gefaseerd zullen deze hubs op de hotspots in Schiedam aangelegd worden, in de eerste fase op zestien locaties in het centrumgebied en op locaties bij trein- en metrostations. Daarna zullen in de tweede fase hubs worden aangelegd op drukke bestemmingen, zoals sportparken, tramhaltes, de Thermen en Hof van Spaland. Ook oude stadswijken worden in deze fase meegenomen. In de laatste fase komen de overige woonwijken aan bod. Om verdere overlast in de stad te voorkomen, en om direct te kunnen aansluiten bij de Rotterdamse aanpak, is het van groot belang dat er in 2023 begonnen wordt met de aanleg van hubs en dat hiervoor financiële middelen beschikbaar worden gesteld. Daarvoor is budget nodig van drie keer € 50.000, voor maatregelen in 2023, 2024 en 2025. Het extra budget voor de hubs zal uit de reserve parkeren worden betaald op basis van realisatie.

2f. Funderingsherstel, uitvoering van gemeentewege vanwege onwelwillende eigenaren De aanschrijving van onwelwillende eigenaren in een funderingsherstellocatie is in bijna alle gevallen vereist, om de ruime meerderheid van de welwillende eigenaren te steunen het noodzakelijke funderingsherstel te kunnen uitvoeren. Het project van de Professor Kamerlingh Onneslaan speelt al vanaf 2002. Destijds heeft de gemeente ervoor gekozen genoemde panden niet mee te nemen in het traject van sloop en nieuwbouw. Sindsdien is er nauwelijks groot onderhoud uitgevoerd anders dan interne cosmetische aanpassingen van de appartementen. Inmiddels is er veel tijd besteed om het noodzakelijk funderingsherstel in uitvoering te krijgen. Er zijn nog eigenaren die geen opdracht hebben verstrekt aan de aannemer. Vroeg of laat kan er een gevaarlijke situatie voor deze panden ontstaan vanwege het uitblijven van het

Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

funderingsherstel. De panden blijven zakken, van stabilisatie is geen sprake. Eigenaren aan de Professor Kamerlingh Onneslaan worden aangeschreven, omdat zij niet meewerken aan het funderingsherstel. De aannemer kan niet eerder starten dan nadat alle contracten zijn getekend. Daarnaast speelt funderingsherstel ook bij de panden aan de Van Ampèrestraat. De eigenaren hebben vooralsnog geen opdracht verstrekt aan de aannemer voor de uitvoering van funderingsherstel. Uit het funderingsonderzoek van februari 2019 is voor sommige panden geconstateerd dat het funderingshout in slechte staat verkeert en het langshout bezweken is. Voor het voorkomen van nog meer schade, is het nodig om het pand op korte termijn te stabiliseren via funderingsherstel. Er zijn geen financiële middelen beschikbaar om de uitvoering van gemeentewege te kunnen starten. Vandaar dat er een beroep gedaan wordt op de risicoreserve voor dit bedrag. De financiële consequenties van het funderingsherstel zijn vooraf in kaart gebracht en opgenomen in het weerstandsvermogen van de gemeente. Aangezien dit in het risicoprofiel van de Overige Projecten is meegenomen, is het voorstel de incidentele kosten van € 175.408 (begroot) ten laste van de risicoreserve te brengen.

2g. Anterieure overeenkomst herontwikkeling Zwaluwlaan 111 Door MaesHuys B.V. is een plan uitgewerkt om het pand van de voormalige Rabobank aan de Zwaluwlaan 111 te ontwikkelen tot negen appartementen. Voor deze herontwikkeling en bestemmingswijziging is een anterieure overeenkomst opgesteld (23INT00084).

Bestuursrapportage 2023

14 14

In deze overeenkomst is opgenomen dat de ontwikkelaar een bijdrage ad € 15.000 betaalt na afgifte van de omgevingsvergunning naar verwachting in 2023 voor een later te realiseren waterberging in de omgeving van de Zwaluwlaan (omdat het realiseren van een waterberging in de directe omgeving van het pand niet mogelijk is). Ook is afgesproken dat door de ontwikkelaar in verband met de door gemeente te maken plankosten ad € 24.972 een exploitatiebijdrage aan de gemeente verschuldigd is van € 24.972, Het voorstel is om zowel de exploitatiebijdrage, ad € 24.972 als de gemeentelijke projectkosten ad € 24.972 aan te ramen in het programmabegroting Ruimtelijke inrichting in samenhang in 2023 en de bijdrage waterberging ad € 15.000 te storten in de voorziening vervanging riolering.

Programma lasten Bedragen in €

Afdeling/Team

Was 2023

Wordt 2023

Algemene Dekkingsmiddelen Ruimtelijke Inrichting in Samenhang Economie in Ontwikkeling

Facliltaire zaken Beheer Vastgoed

735.587 689.798 626.873

1.187.146 1.505.528 1.110.601

2.052.258

3.803.275

158.000 0 164.396

248.000 0 454.175

322.396

702.175

2h. Gemeentelijke energiekosten

Door de grote prijsstijgingen is er in totaal een tekort van € 1.371.238. Dit tekort doet zich voor bij verschillende teams en over verschillende begrotingsprogramma’s. De verhoging van de lasten is onvermijdelijk. Het voorstel is om de verhoging van de kosten voor de nutsvoorzieningen, ad € 1.751.017, aan te ramen in de programma’s Ruimtelijke inrichting in samenhang, Algemene dekkingsmiddelen en Economie in ontwikkeling, en de verhoging van de servicekosten, ad € 379.779, aan te ramen in de programma’s Algemene dekkingsmiddelen en Economie in ontwikkeling. In de gemeentelijke begroting 2023 is er in het risicoprofiel, benoemd in de risicoparagraaf van het weerstandsvermogen van de gemeente, € 3.700.000 opgenomen om prijsstijgingen te kunnen compenseren. Het voorstel is voor het jaar 2023 het nadelige effect ad € 1.371.238 incidenteel ten laste te brengen van de risicoreserve. De huidige stand van de risicoreserve wordt nader toegelicht in het paragraaf weerstandsvermogen in het programma Algemene Dekkingsmiddelen. De structurele financiële effecten zijn via de Zomernota 2024 en vervolgens in de gemeentelijke begroting 2024 en verder aangeraamd.

Het voorstel is de gestegen energiekosten in de gemeentelijke begroting op te nemen. In de begroting is voor 2023 rekening gehouden met een “veiligheidsmarge” op basis van hetgeen op dat moment bekend was. De prijzen voor energie stonden op dat moment nog niet vast. Daarom was er aangegeven dat de energieprijzen en de gevolgen voor de gemeentelijke begroting in de gaten gehouden zullen worden. De energieprijzen zijn echter fors meer gestegen dan in de gemeentelijke begroting was voorzien. Hieronder is een tabel opgenomen met daarin de lasten van nutsvoorzieningen per programma die in de gemeentelijke begroting 2023 opgenomen zijn (was) en de verwachte kosten op basis van contracten (wordt):

Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang

Totaal lasten Algemene Dekkingsmiddelen Ruimtelijke Inrichting in Samenhang Economie in Ontwikkeling

Facliltaire zaken Beheer Vastgoed

Totaal baten Totaal effect begroting 2023

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Verschil 2023

1.751.017

379.779 -1.371.238

2i. Fasering bouwleges Schieveste De uitspraak in de beroepszaken tegen het bestemmingsplan Schieveste door de Raad van State (RvS) en vaststelling van het aangepaste bestemmingsplan door de raad heeft geen inhoudelijk effect op de woningbouwplannen van Schieveste. De RvS heeft er echter 1,5 jaar over gedaan om deze beroepszaken te behandelen. Dit heeft geleid tot een aangepast tempo in de ontwikkeling van de planfases en heeft het gevolgen voor de planning van de geraamde legesopbrengsten in de begroting 2023-2027. Het moment waarop legesopbrengsten binnenkomen wijzigt. Voor 2023 betekent dit een verlaging van de legesopbrengsten en voor de jaren 2024 en verder een verhoging van de opbrengsten. Door het verlagen en verschuiven van kosten binnen het programma Ruimtelijke Inrichting in Samenhang kunnen de bovenstaande mutaties in 2023 volledig worden opgevangen door bestaande dekkingsmiddelen. Deze ruimte in kosten is gevonden in een correctie van de toegepaste indexering bij de GR DCMR en eenmalige verlaging van de DU Bodembescherming en het budget geluidsplan Wiltonhaven. Voorgesteld wordt om de verlagingen in 2023

Bestuursrapportage 2023

15 15

bij de baten- en lastenkant budgettair neutraal te verwerken in de programmabegroting. Een deel van de verlaging is meerjarig. Hierdoor kan er in 2024 € 7.725 en in 2025 € 130.557 vrijvallen ten gunste van het begrotingssaldo. Het voorstel is om de meerjarig financiële effecten mee te nemen in de primaire begroting 2024 en verder. Bij de Jaarrekening 2021 is de voorziening Egalisatie bouwleges gevormd om de (toerekenbare) kosten te matchen met de daarvoor ontvangen bijdragen van derden. Door de genoemde wijziging in de planning van legesopbrengsten moeten de begrote dotaties aan de voorziening hierop worden bijgesteld. Daardoor zal er pas in 2025 een storting worden verwacht. Het voorstel is deze financiële gevolgen in de gemeentelijke begroting te verwerken.

2j. Verwijderen fiets- en voetgangersoversteek rotonde ‘s Gravelandseweg Slimme Watering Per brief van 2 december 2021 (21UIT09793) heeft het college de raad laten weten dat de fietsoversteek over de ‘s Gravelandseweg op de rotonde bij de Slimme Watering in 2022 zou worden verplaatst. Dit als uitvoering van de in november 2020 vastgestelde Mobiliteitsvisie. Bij de voorbereiding hiervan bleek het echter noodzakelijk hierbij ook het fietspad ten noorden van de rotonde en de Slimme Watering over enige lengte te verbreden om het geschikt te maken voor fietsverkeer in twee richtingen. Gezien de (financiële) consequenties hiervan bleek uitvoering in 2022 niet mogelijk. In de raadscommissie van 27 juni 2023 is bij de bespreking van de Zomernota 2024 toegezegd dat hier alsnog uitvoering aan zal worden gegeven. De werkzaamheden omvatten het verwijderen van de oversteek en de af- en toevoerende fiets- en voetpaden plus het verbreden van het fietspad ten noorden van de Slimme Watering vanaf de rotonde tot aan de Gaarden. Ook dient een omleidingsroute ingesteld te worden. De kosten voor

Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang

deze werkzaamheden kunnen indicatief geschat worden op ongeveer € 350.000. Het voorstel is om een investeringskrediet voor dit bedrag te voteren en de hieruit voortvloeiende kapitaallasten (afschrijving en rentelasten) vanaf 2025 ten laste te brengen van het begrotingssaldo.

2k. B  ijstelling ruimtelijk raamwerk Havens In het Ruimtelijk & Economisch Raamwerk Havens dat in november 2022 is vastgesteld door de raad (22VR057) zijn drie kredieten gevoteerd ter versterking van het vestigingsklimaat. Het gaat om het opknappen van het Metroplein Vijfsluizen ad € 400.000, Groene inrichting steiger Havenstraat ad € 150.000 en voor Reconstructie Admiraal de Ruyterstraat – Nieuwe Waterwegstraat ad € 1.245.000. De fasering van de kredieten is niet in overeenstemming met de uitvoering. Het investeringskrediet voor de `groene inrichting betonnen steiger` is opgenomen voor 2023. De uitvoering moet worden gefaseerd over 2024 en 2025. Het investeringskrediet voor de herinrichting van het metroplein is opgenomen voor 2023. De uitvoering moet worden gefaseerd over 2024-2025 met een uitloop naar 2026. Het investeringskrediet voor de reconstructie van de Admiraal de Ruyterstraat/Nieuwe Waterwegstraat met fietspad is opgenomen voor 2024. De uitvoering wordt gefaseerd naar 2025 t/m 2027, met een zwaartepunt van de uitgaven in 2027. Het voorstel is de fasering van de kredieten en de bijbehorende kapitaallasten te verschuiven met als dekking de al begrote kapitaallasten 2024 en verder.

Per saldo vloeit hier een positief saldo uit (jaar 2024: € 1.793, jaar 2025: € 35.716, jaar 2026: € 25.734, jaar 2027: € 62.341 en jaar 2028: € 30.267) dat ten gunste van de algemene middelen wordt gebracht.

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Bestuursrapportage 2023

16 16

Economie in ontwikkeling

Ambitie Ons economisch beleid richt zich op brede welvaart en een toekomstbestendig vestigingsklimaat voor bedrijven en ondernemers. We verbinden onderwijs en arbeidsmarkt met elkaar, faciliteren onze bedrijven en stimuleren bedrijvigheid door juiste randvoorden te creëren. Zo kunnen bedrijven concurrerend zijn en anticiperen op de circulaire economie.

Economie in ontwikkeling A. Beleidsmatig en autonoom

B. Technisch

C. Budgetverschuivingen

3a. Erfpachtexploitatie 3c. Uitkoop bedrijfswoningen Jan Evertsenweg 3d. Voorbereidingsbudget Nieuw-Mathenesse

3b. Beeldende Kunst 3e. Jongerenimpulsgelden Spuk 3f. Financiering informatiepunten digitale overheid (IDO) 3g. Uitvoering Beleidsregel Energiecrisis en uitputting Noodfonds Compensatie Energiecrisis

-

Inleiding

Schie District – Iedereen in Schiedam moet goed kunnen wonen, werken, verblijven en zich een leven lang kunnen ontwikkelen

De unieke kenmerken van Schiedam bepalen in belangrijke mate het economisch vestigingsklimaat. De Economische Visie zet in op de speerpunten maken en beleven, en op sterke clusters als Mechatronica, gedistilleerd en maritieme bedrijvigheid. Ook de sterke culturele sector, een bijzondere historische binnenstad en het eigen toeristisch profiel onderscheiden Schiedam. Dit verklaart de samenhang binnen het begrotingsprogramma.

Sterker Vestigingsklimaat Inleiding De Economische Visie is gericht op de ontwikkeling en versterking van het economisch vestigingsklimaat. In 2022 stelde het college van burgemeester en wethouders een nieuw Uitvoeringsprogramma Economie vast. Dit is in 2023 via de eerste technische aanpassing en de zomernota in de begroting verwerkt. Het uitvoeringsprogramma bepaalt de inzet van middelen op de focusonderwerpen en op de strategie rond de werklocaties vanuit de economische aanpak. Daarnaast hebben de belangrijke gebiedsontwikkelingen – Schie District, Nieuw-Mathenesse, Havens en Binnenstad – eigen programma’s.

Programma Economie in ontwikkeling

Campus-ontwikkelaar SDK is gestart met de realisatie van een Mechatronica Innovatie Campus Schiedam. Het streven is om nog in 2023 een nieuwe, geïntegreerde grondexploitatie met een bijbehorend stedenbouwkundig kader voor het bedrijventerrein aan de raad voor te leggen. Met de komst van drie kennisinstellingen sinds medio 2021 naar het Van Heekterrein maakt Schiedam een tastbare start met een ‘Leven Lang Ontwikkelen’, het programma waarin het bedrijfsleven in Schiedam met het onderwijs en de gemeente samen werken aan concrete mogelijkheden tot sociale stijging van Schiedammers. Rondom het station vinden diverse woningbouwontwikkelingen plaats onder de paraplu van Schie District. Met de ontwikkelaar van Hotel de Veste is een contract gesloten en nu start de voorbereiding voor de bouw van dit hotel op de westoever van de Schie, naast de Pathé-bioscoop. De vernieuwing van de OV-knoop Station Schiedam Centrum maakt onderdeel uit van de MIRTverkenning Oude Lijn. Inmiddels is vanuit de gemeente

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

de aanbesteding gestart voor de onderzoeksbureaus (stedenbouwkundig, verkeerskundig en spoorbouwkundig) die na gunning op 1 oktober 2023 beginnen met de uitvoering van de (deel)verkenning Knooppunt Schiedam.

Schiedamse havens – Maritiem Cluster Na de vaststelling van het Ruimtelijk & Economisch Raamwerk Havens en de GREX Wilhelminahaven-Zuid in november 2022 zijn we gestart met de uitvoering. De uitgifte van percelen en de uitvoering van de projecten liggen na een half jaar op planning. Het derde element is het vestigingsklimaat. Op dit onderdeel hebben we resultaten geboekt op het gebied van (sociale) innovatie, menselijk kapitaal, walstroom, samenwerking met het Havenbedrijf en een grotere zichtbaarheid van de haven in de stad.

Nieuw-Mathenesse/Nieuwe Maas – Schiedams makers- en distilleercluster De eigenaren/projectontwikkelaars van de voormalige Glasfabriek hebben inmiddels een stedenbouwkundig- en beeldkwaliteitsplan opgesteld voor hun eigendom in de Glasbuurt. Binnenkort wordt grondexploitatie Glasbuurt 2 Noord verruimd met Glasbuurt 2 Zuid en

Bestuursrapportage 2023

18 18

ter vaststelling aan de raad aangeboden. Het bestemmingsplan Glasbuurt 1 (het VROM-terrein en de Glasfabriek) is gereed voor vrijgave door het college van burgemeester en wethouders voor start van de procedure. Het voorontwerp van Glasbuurt 2 wordt later dit voorjaar naar verwachting afgerond en ter besluitvorming aan het college voorgelegd. We starten na de zomer met de opstelling van het Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse fase 2, waarbij ook geparticipeerd zal worden met de betrokken belanghebbenden.

Dienstverlening en partnerschap; Innovatie en innovatief vestigingsklimaat; Samenwerken en netwerken; Circulaire economie; Onderwijs en arbeidsmarkt; Vrijetijdseconomie Vorig jaar hebben we de website ondernemerschiedam. nl gelanceerd. Dit jaar werken we aan de functionaliteiten van de website, aanvullende diensten en bekendheid. In kader van de stimulering van innovatie en de verbinding van onderwijs en arbeidsmarkt hebben we de afgelopen jaren veel ingezet op de opzet van een ecosysteem van bedrijven en onderwijsinstellingen, onder andere met de opzet van het Living Lab. Ook hebben we challenges en netwerkbijeenkomsten georganiseerd. Ondernemers, onderwijsinstellingen en andere relevante partijen waarderen dit zeer. Het is nu zaak dit beginnende ecosysteem verder te laten groeien. Om te komen tot een breed gedragen economisch programma (inclusief duurzame financiering) maken we gebruik van kwartiermakers. Het thema circulariteit krijgt eerst vorm door het uitzetten van diverse onderzoeksopdrachten. De uitkomsten gebruiken we om met bedrijven te werken aan circulaire werklocaties. Op het gebied van vrijetijdeconomie zien we een toename aan initiatieven rond hotelontwikkeling. Dat vraagt om nieuwe beleidsuitgangspunten.

Programma Economie in ontwikkeling

Erfpacht Inleiding Zoals gebruikelijk is er dit jaar een prognose opgesteld voor de canoninkomsten en de inkomsten uit omzettingen erfpacht naar eigendom (conversie). De canon (de jaarlijkse vergoeding voor een erfpacht) wordt beïnvloed door zowel de grondwaarde als door rentestanden. De onroerend goed markt is in beroering. Hypotheekrenten zijn binnen een korte tijd snel gestegen. Uit de woningmarktanalyse van de NVM van het 1e kwartaal 2023 blijkt dat de huizenprijzen dalen en het aantal te koop staande woningen afneemt. Zowel de renteontwikkeling als het aantal woningverkopen hebben gevolgen voor de prognoses erfpacht en conversie. Daarnaast geldt dat de erfpachtadministratie al enige tijd bijzondere aandacht geniet. Daarbij gaat het om kwaliteit van gegevens in de database en kwaliteit in processen. Eén van de aandachtpunten is het bestaan van een achterstand in de afhandeling van canonherzieningen. De in 2022 ingezette plan­matige aanpak hiervan resulteert in het versneld afhandelen van achterstallige canon­herzieningen. Een aantal canonherzieningen had voor 2022 moeten zijn afgewikkeld. In veel gevallen is hier sprake van – met terugwerkende kracht – dalende canons. Het structurele effect is zichtbaar in prognoses doordat is gerekend met de veronderstelde resultaten van de nog af te wikkelen achterstallige canonherzieningen.

Het incidentele effect, te weten afrekeningen met restitutie, wordt grotendeels verwacht in het lopende jaar en het komende jaar. Dergelijke afrekeningen (incidenteel) komen boven op de geprognosticeerde bedragen (structurele inkomsten). Deze kunnen het jaarresultaat aanzienlijk beïnvloeden. Hieronder is daaraan een extra alinea gewijd.

Canon

herzieningspercentage van belang. De hoogte ervan volgt per erfpachtrecht uit de toepasselijke voorwaarden. Door de wijze waarop het herzieningspercentage voor de meeste erfpachtrechten is gedefinieerd, zal het herzieningspercentage met vertraging reageren op de stijgende marktrenten en meestijgen. In de prognoses is nu (waar van toepassing) gerekend met een herzieningspercentage van 2,8% terwijl bij de vorige Berap nog werd gerekend met 1,0%. Voor de betreffende erfpachten (met name woningerfpachten met een 10-jarige cyclus) is bij gelegenheid van een canonherziening over enkele jaren een stijging van de canoninkomsten te voorzien. Daarover verderop is dit hoofdstuk meer. De totale canonontwikkeling in de komende jaren is een optelsom van stijgende en dalende canons. Het gaat daarbij niet alleen om het effect van grote aantallen. Het kleinste erfpachtperceel is 11 m2. Het grootste is 3,5 hectare en gelegen in het havengebied. Er zijn enkele erfpachtrechten voor zeer grote percelen. De prognose verwoordt daardoor ook het effect van slechts enkele grote canonherzieningen. Voor de in de vorige alinea bedoelde erfpachtrechten is sprake van stijging van de canon per herzieningsmoment. Tegelijkertijd zijn er echter veel canons die bij herziening dalen.

Dat is soms een markt-effect, vooral in het geval van een achterstallige herziening, en soms is dat het gevolg van in 2015 ingevoerd beleid waardoor aan erfpachters bij gelegenheid van canonherziening wordt aangeboden over te stappen op een moderne herzieningsmethodiek. Die moderne herzienings­methodiek is voor diverse oude erfpachtrechten zeer aantrekkelijk voor de erfpachter. Het totaalbeeld van aldus stijgende en dalende canons is een dalende trend met licht herstel rond 2027 (zie volgende tabel).

De renteontwikkeling heeft gevolgen voor de canon. Bij canonherzieningen is het zogenoemde

§ Algemene dekkingsmiddelen en Paragrafen

Bestuursrapportage 2023

19 19

Canoninkomsten (x 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

zijn dan in lijn met de marktconformiteit van 2007, althans de periode voorafgaand aan de nu voorbije extreme dalingen van de marktrenten.

Bestaande begroting

6.448

9.050

9.238

9.340

9.340

Begroting na Berap 2023

6.035

8.186

8.500

8.715

9.209

Aanpassing

-413

-864

-738

-625

-131

Het incidentele effect van de afrekeningen (met terugwerkende kracht) van achterstallige canonherzieningen vertekent het beeld van de structurele canoninkomsten. De omvang van de betreffende afrekeningen is geschat op 2,5 miljoen negatief. Dit betreft terugbetalingen van achteraf gezien – na alsnog uitgevoerde canonherzieningen – te veel in rekening gebrachte canons over een aantal voorafgaande jaren. Genoemd bedrag is het saldo van verwachte nabetalingen en terugbetalingen. Op het moment van de canonherziening zal dit effect zich voordoen. Daarover zal gerapporteerd worden in de Berap en jaarrekening) van de gemeente. In de jaarrekening 2022 in de toelichting op de balans, onder het kopje ‘niet uit de balans blijkende verplichtingen’, is hierover een inleidende opmerking geplaatst.

Voor 2023 is in de tabel te lezen dat een daling van de canoninkomsten is te voorzien van € 413.000. Dit kan worden toegerekend aan verplaatsing van een grote erfpachtuitgifte in het Schie District van het 3e kwartaal naar het 4e kwartaal 2023, en met name overstap van herzieningsmethodiek en de afhandeling van diverse achterstallige canonherzieningen. De stijgende trend in de bestaande meerjarenbegroting wordt vooral veroorzaakt door enkele grote transacties binnen het project Schie District en de vaststelling van de grondexploitatie Havens, waarin vanaf 2024 extra erfpachtinkomsten zijn voorzien.

Conversie

Binnen de reeks canonherzieningen in 2027 zijn diverse canonherzieningen voor woningerfpachten met een 10-jarige herzieningscyclus. De laatste canonherziening voor deze woningen was in 2017. Het herzieningspercentage voor deze erfpachten bedroeg toen omstreeks 1%. De canons die toen zijn herzien, waren in 2007 gebaseerd op een herzieningspercentage van omstreeks 4,5%. De canonherzieningen in 2017 betroffen daardoor substantiële verlagingen van de geldende canons. Als deze canons in 2027 worden herzien, is te verwachten dat dan canonherzieningen zullen worden aangeboden op een niveau dat een veelvoud is van de geldende canon. Die