Bijlage Begroting 2023
Tekst van het document
Begroting 2023 Voorwoord
Bestuurskader
Begroting in één oogopslag
Programma Mens en stad in beweging
Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
Programma Economie in ontwikkeling
Programma Overheid in balans
Voorwoord De nieuwgevormde coalitie heeft na de verkiezingen een duidelijke boodschap afgegeven: ‘verder voor een kleurrijke stad’. Wij kiezen er bewust voor om dit ook tot ons motto te maken voor de Begroting 2023. Met deze begroting willen we voortzetten wat goed is, en veranderen wat beter kan. We doen dat met een open oog en oor voor iedereen in onze stad, maar ook tegen de achtergrond van steeds wisselende - en vaak onvoorspelbare - landelijke en internationale ontwikkelingen. Speerpunten In deze begroting benoemen we vier speerpunten, waarvan wij vinden dat die niet kunnen wachten. Wij horen immers uit de stad de vraag om deze onderwerpen intensief aandacht te geven.
begroting: een kleurrijke stad. In Schiedam is geen ruimte voor discriminatie en racisme. We zetten in op gelijke kansen voor iedereen. Daarom maken we ons meer dan ooit sterk voor een kleurrijke, inclusieve stad en ontwikkelen we beleid om discriminatie en racisme tegen te gaan.
Zo hebben we de (stille) armoede recent zien toenemen. Steeds meer mensen klagen niet snel, maar hebben ondertussen wel de grootste moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Dat baart ons zorgen. De aanpak daarvan maken we dan ook tot een van de vier speerpunten van deze begroting. Daarnaast zetten we in op versnelling van de woningbouw. Elke Schiedammer heeft recht op een goede woning. We gaan daarom niet alleen door met de herstructurering van gebieden waar dat nodig is, maar zorgen de komende jaren ook voor een fors aantal nieuwe woningen.
Deze vier speerpunten krijgen vanwege hun urgente karakter als eerste onze aandacht.
Veel Schiedammers geven aan dat ze een schonere stad heel belangrijk vinden. Wij delen die wens en gaan daarmee snel aan de slag om meer kwaliteit te gaan leveren. Onze vierde speerpunt verwijst nadrukkelijk naar de titel van deze
Robuust financieel beleid
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
Doorgaan en volhouden Naast deze speerpunten gaan we door met ontwikkelingen die al op stoom zijn: we maken af waar we aan zijn begonnen. Daarbij vinden we het heel belangrijk dat fysieke verbeteringen aan de woningvoorraad en de buitenruimte hand-in-hand gaan met verbeteringen op sociaal gebied. Hierdoor kan niet alleen de stad Schiedam zich ontwikkelen, maar geldt dat juist ook voor haar inwoners.
te verhogen. Daardoor leidt betere kwaliteit op het gebied van een schone stad niet tot een grote stijging van de afvalstoffenheffing. Met deze begroting zorgen we voor een robuust en solide financieel beleid. We geven inzicht in hoe we door het opnemen van veiligheidsmarges eventuele tegenvallers het hoofd kunnen bieden. Daarbij spelen externe ontwikkelingen, zoals de hoge inflatie, de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en een dreigende recessie een belangrijke rol. We volgen die ontwikkelingen op de voet en hebben aandacht voor wat landelijk gemaakte keuzes betekenen voor Schiedam.
Verder Verder, voor een kleurrijke stad. Met deze begroting zetten we de eerste stappen op weg naar dat doel, dat we samen met de inwoners en ondernemers van deze stad willen bereiken.
Mede in het licht van de steeds stijgende kosten van levensonderhoud hebben we veel aandacht voor de gemeentelijke lasten. We zijn erin geslaagd die minimaal
Begroting 2023
2
Bestuurskader Verder, voor een kleurrijke stad Bestuurlijke uitgangspunten bij de begroting 2023 Het coalitieakkoord “Verder, voor een kleurrijke stad” vormt het bestuurlijke uitgangspunt voor deze begroting. Vooruitlopend op het collegeprogramma is in deze begroting een eerste uitwerking opgenomen van de 4 speerpunten uit het coalitieakkoord: het bestrijden van armoede, versnelling van de woningbouw, maatregelen voor een schonere stad en gerichte acties voor een kleurrijke stad en beleidsontwikkeling tegengaan discriminatie. Parallel aan de begroting werken we aan de uitwerking van het coalitieakkoord. Deze uitwerking en begrotingswijziging sturen we januari 2023 naar de gemeenteraad. Wij zien dit als een dynamisch document, de huidige maatschappelijke context vraagt immers ook om constante bijsturing. Voor 2023 stellen we een minimale lastenverhoging voor aan de Schiedammers. De dreigende economische recessie vraagt immers al genoeg van ze. We gaan door met de projecten die al in gang gezet zijn en met de grote opgaven in de stad zoals de stedelijke vernieuwing in Nieuwland/ Schiedam-Oost, Schiedistrict en Nieuw-Mathenesse. Ook zoeken we de samenwerking met de stad en de gemeenteraad op.
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
We zorgen met deze begroting voor een robuust en solide financieel beleid door het opnemen van buffers (veiligheidsmarges) om gezien de moeilijke maatschappelijke omstandigheden (hoge inflatie, oorlog in Oekraïne, dreigende recessie) tegenvallers ook op langere termijn te kunnen opvangen. De in de Zomernota 2023 opgenomen winstwaarschuwingen zijn daar waar mogelijk in de begroting verwerkt.
Uitwerking 4 speerpunten Crisisaanpak toenemende armoede De corona crisis, de toeslagen affaire, oplopende inflatie en de hogere energiekosten maken dat de armoede in Schiedam sterk toeneemt en ook huishoudens met midden inkomens raakt. Het college heeft hier oog voor en wil zo snel en effectief mogelijk beschikbare middelen inzetten. Schiedam heeft een breed palet aan maatregelen om de inwoners te ondersteunen. In 2022 was er ruim 10 miljoen beschikbaar voor armoedebestrijding. Dit is inclusief de uitkeringen voor de energietoeslag en de duurzaamheidsmaatregelen. De middelen voor de duurzaamheidmaatregelen mogen ook in 2023 worden besteed. Voor 2023 komen naar verwachting opnieuw middelen beschikbaar voor de energietoeslag. De hoogte van deze uitkering is nog niet bekend. De inzet van de middelen van het armoedebeleid doen we door drempels weg te nemen zodat iedereen die daarvoor in aanmerking komt ook gebruik maakt van de regelingen. De aanvullende inzet bedraagt € 300.000 structureel. Dit moet er bijvoorbeeld op korte termijn voor zorgen dat Schiedammers die recht hebben op de energietoeslag daar ook gebruik van maken.
Vanuit extra middelen die door het rijk beschikbaar zijn gesteld zetten wij energiecoaches in. Deze coaches werken in de wijken. Zij zullen actief de inwoners benaderen en helpen om kleine energiebesparende maatregelen aan te brengen.
Versnelling woningbouw In de periode 2020 - 2022 is jaarlijks € 800.000,- beschikbaar geweest voor de stimulering van de woningbouwproductie in Schiedam. Dit budget is jaarlijks (meer dan) volledig besteed om projecten in de startfase van de grond te krijgen en de woningbouw te stimuleren. In de Woonvisie is de ambitie neergelegd om de woningvoorraad in Schiedam tot 2030 met netto 6.000 woningen te laten groeien. Deze ambitie is daarnaast vastgelegd in woondeals en regionale verstedelijkingsafspraken. Het budget van € 800.000 is verhoogd (geïndexeerd) naar een bedrag van € 851.000 en wordt structureel in de begroting opgenomen.
Acties voor een kleurrijke stad, beleidsontwikkeling tegengaan discriminatie Het college maakt de komende jaren werk van diversiteit en inclusie. In de kleurrijke stad Schiedam is geen ruimte voor racisme, discriminatie, moslimhaat, antisemitisme, afrofobie, haat tegen LHBTIQ+ en alle andere vormen van uitsluiting. Vanzelfsprekend is dit niet, hier moet vanuit de gemeente volop aandacht voor zijn. Zo heeft Schiedam onder andere nog geen antidiscriminatiebeleid. Schiedam is een diverse stad met inwoners uit alle windstreken. Voor ons is iedereen die in Schiedam woont een Schiedammer en onlosmakelijk
Begroting 2023
3
onderdeel van onze samenleving. Veel Schiedammers hebben te maken met uitsluiting en als college hebben wij de aanpak van racisme en discriminatie geprioriteerd. We willen doorpakken en discriminatie tegengaan. Om hierin succesvol te zijn, streeft het college naar een goed doordachte, weloverwogen en gedragen aanpak. Daarbij kan gedacht worden aan het tegengaan van discriminatie op de arbeids- en woningmarkt en tegelijkertijd het stimuleren van meer diversiteit binnen de eigen organisatie. Waar mogelijk leren we van andere gemeenten (o.a. Rotterdam) en van landelijke initiatieven (zoals het plan Arbeidsdiscriminatie 2022 - 2025 van het ministerie van SoZaWe). Concreet wordt in 2023 een Actieplan Aanpak Discriminatie opgesteld door een gemeentelijk regievoerder. In deze begroting zijn hiertoe extra middelen opgenomen. Met dit actieplan wordt de basis gelegd voor toekomstige inspanningen vanuit de gemeente Schiedam. De aanvullende middelen zijn € 100.000 structureel en € 100.000 incidenteel voor 2023.
Schonere stad Om zichtbaar een verschil te maken wordt gefaseerd een (extra) structureel bedrag voor fysieke maatregelen en communicatie in de begroting opgenomen. In 2023 een bedrag van € 600.000 en vanaf 2024 een structureel bedrag van € 800.000. In verband met het opstarten en invoeren van de maatregelen in 2023 is in het eerste jaar een lager bedrag van € 600.000 opgenomen. Een aantal maatregelen kan al in de loop van 2023 worden geëffectueerd.
Het structurele bedrag van € 800.000 is opgebouwd uit:
Omschrijving Intensiveren schoonmaak en legen afvalbakken/containers (m.n. weekend)
€ 415.000
Verbeteren grofvuilinzameling
€ 100.000
Campagne afvalgedrag
€ 215.000
Vervanging/uitbreiding afvalbakjes (vogelproof) €
70.000
Een aantal maatregelen kan al in de loop van 2023 worden geeffectueerd.
Doorgaan met de stedelijke projecten en opgaven Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Nieuwland en Oost In Nieuwland en Oost is de leefbaarheid matig tot zeer matig, de woningvoorraad is kwetsbaar, er is relatief veel werkloosheid, het opleidingsniveau is relatief laag en teveel mensen voelen zich nog onveilig. De aanpak van de brede problematiek vraagt om een lange adem, waarin de partners in Schiedam gezamenlijk werken aan integrale daadkrachtige oplossingen. Omdat de problematiek de schaal van Schiedam overstijgt, is er aandacht bij het Rijk gevraagd voor de problematiek in een gezamenlijke lobby van gemeenten met een kwetsbaar gebied. Schiedam Nieuwland en Oost maken, na deze lange periode van lobby, sinds 1 juli 2022 deel uit van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Inzet is een langdurige samenwerking met het Rijk van minimaal 20 jaar. Op 17 juni 2022 heeft de stuurgroep Stadspartners de ambities vastgelegd en commitment voor langere tijd naar elkaar uitgesproken. Het vastgestelde ambitiedocument is
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
het product van de samenwerking tussen de stadspartners, waarvan de gemeente Schiedam er één is. Het is de basis voor het uitvoeringsprogramma. Het doel van de samenwerking is de leefbaarheid voor de bewoners minimaal op het gemiddelde van Schiedam te brengen. Het afgelopen jaar zijn we al aan de slag gegaan. Een eerste rijkssubsidie is toegekend om jongeren weerbaar te maken tegen de verleidingen van het snelle geld en de druk van sociale media. Met een versnelling van het Ruimtelijk Raamwerk Nieuwland leggen we de basis voor de aanpak van de Staatsliedenbuurt en bij de ontwikkeling van de Peperklip, als het Hart van de wijk in Oost, kijken we nadrukkelijk naar de programmering om de leefbaarheid te vergroten. De Kansenfabriek ontwikkelt zich, met medewerking van o.a. Bibliotheek Schiedam tot een laagdrempelige taalvoorziening in Nieuwland.
SchieDistrict Iedereen in Schiedam moet goed kunnen wonen, werken, verblijven en zich een leven lang kunnen ontwikkelen Met de gebiedsontwikkeling SchieDistrict wil de gemeente Schiedam verschillende doelen bereiken, zoals het moderniseren, innoveren en toekomstbestendig maken van bedrijven in het gehele gebied ‘s-Gravelandsepolder en Spaanse Polder conform de Roadmap Next Economy en het Ontwikkelperspectief voor de ‘s-Gravelandsepolder en Spaanse Polder. Knappe koppen en slimme handjes weten elkaar te vinden op de Mechatronica Innovatie Campus Schiedam, evenals ondernemers die elkaars kennis kunnen delen. Schieveste wordt een nieuw, verstedelijkt gebied met wonen en werken, gelegen aan het multimodale regionale vervoersknooppunt Schiedam Centrum. Een ander doel is een verbeterd station Schiedam Centrum. Door middel van Terras aan de Schie, het gebouw s’MAAK en de woningen bij de nieuwbouw van De Peperklip voegen we moderne huur- en
Begroting 2023
4
koopwoningen toe aan het woningaanbod in Schiedam Oost. Het doel van de gebiedsontwikkeling SchieDistrict is een sociale en een economische stijging te bewerkstelligen van Schiedam en de Schiedammers. Iedereen in Schiedam moet fijn kunnen wonen, werken, verblijven en zich een leven lang kunnen ontwikkelen.
Nieuw-Mathenesse Nieuw-Mathenesse is een buitendijks bedrijventerrein op de grens van Schiedam en Rotterdam (MerweVierhavens). Het oude haventerrein wordt getransformeerd naar een economische gezond en toekomstbestendige bedrijfsomgeving gecombineerd met woningen, waardoor per saldo de kwaliteit van de leefomgeving sterk verbetert. In het in 2021 bestuurlijk vastgestelde Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse Fase 1 zijn de kaders bepaald voor de ontwikkeling van de deelgebieden Noord en het Distilleercluster. In het noordelijk deel van Nieuw-Mathenesse (VROM-terrein, Glasfabriek en de Van Deventerdriehoek) wordt een gemengd woonwerkgebied gerealiseerd door het toevoegen van 1.200 woningen, waarvan meer dan 50% in het betaalbare segment (sociaal en midden duur). Ten behoeve van de uitwerking van het Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse Fase 1 zal in 2023 door de ontwikkelaars Blauwhoed en Dudok een omgevingsvergunning worden aangevraagd. Dit ter uitvoering van de in 2022 afgesloten anterieure overeenkomst met deze ontwikkelaars en conform het herziene Bestemmingplan Nieuw-Mathenesse Noord. Ook zal de Van Deventerdriehoek Noord aan de hand van een tenderprocedure op de markt worden gezet.
Tevens wordt de komende jaren in afstemming met Rotterdam en het Hoogheemraadschap Delfland een besluit genomen over de mogelijk te nemen aanpassingen van De Dijk en planning ervan als gevolg van klimaatverandering. In het Distilleercluster zijn de bedrijven Nolet, De Kuyper en
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
Onder de Boompjes actief. Zij krijgen in 2023 op basis van hun plannen alle ruimte om hun bedrijfsvoering verder te optimalieren conform het gestelde uit het Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse Fase 1. In 2023 zal het Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse Fase 2 (Gusto en Nieuw Maas) ter vaststelling worden aangeboden aan de raad.
Financieel beeld Algemeen De begroting komt tot stand in een periode van grote onzekerheden. In de Zomernota is daar al het een en ander over gezegd, waarbij ook het voorbehoud is gemaakt om in het begrotingsproces opnieuw een beoordeling te doen of aanpassing noodzakelijk is. In de Bestuursrapportage 2022 hebben we al het risicoprofiel van de gemeente aangepast, maar de huidige situatie vraagt om meer behoedzaamheidsmaatregelen. We zien internationaal meerdere crisissen tegelijk afspelen. Deze crisissen zetten de economie onder druk. Lokaal zien we dat de Schiedammers moeilijk het hoofd boven water kunnen houden. Het is verstandig om in deze begroting met deze omstandigheden rekening mee te houden. Dat geeft een realistischer beeld van de financiële situatie van Schiedam. We stellen daarom voor om voor verschillende onderdelen in de begroting veiligheidsmarges op te nemen en daar waar nodig in te zetten op de versnelling van het armoedebeleid, als één van de vier speerpunten van het coalitieakkoord.
Omgevingswet, het Klimaatakkoord, Wet Inburgering en de Wet Kwaliteitsborging Bouw. Daarnaast is sprake van een tekort voor de jaren 2026 en verder: het financiële ravijn waar een groot deel van de Nederlandse gemeenten te maken heeft. Dit maakt een structureel financieel beleid voeren lastig. Keuzes die meerjarige structurele invloed hebben zijn daardoor lastig te maken. Het college kiest ervoor tóch deze keuzes, vooruitlopend op een nadere uitwerking, te maken en het tekort zichtbaar te laten zijn. De stad heeft het immers nodig dat erin wordt geïnvesteerd om het leefbaar te houden. Wij gaan er vanuit dat het Rijk hierin haar verantwoordelijkheid pakt. De meerjarenbegroting geeft het volgende beeld:
Bedragen x € 1.000
2023 2024 2025 2026
2027
Financiële ruimte
5.216 14.747 12.529 -1.805
-1.522
Deze meerjarenbegroting loopt tot en met boekjaar 2026. Om duidelijk aan te geven dat het financiële ravijn een structureel probleem is voor gemeenten, is in bovenstaande tabel ook het ‘schaduwjaar’ van deze begroting (2027) opgenomen.
Het financiële beeld van Schiedam geeft, net als bij zoveel gemeenten, een zorgelijk beeld op de langere termijn. Op de korte termijn (tot en met 2025) lijken er op het eerste oog voldoende middelen aanwezig te zijn om invulling te geven aan landelijke opgaven en lokale ambities. Wel is sprake van een situatie waarin gemeenten niet voor alle gedecentraliseerde taken voldoende worden gecompenseerd. Dit doet zich onder andere voor bij de implementatie van de
Begroting 2023
5
De begroting is structureel sluitend op dit moment. Daarbij gelden wel de winstwaarschuwingen die we bij de Zomernota hebben gegeven. Deze winstwaarschuwingen zijn geactualiseerd in september en bestaan uit de volgende onderwerpen:
Externe ontwikkelingen
Interne ontwikkelingen
Structurele financiële compensatie voor overgedragen taken uit hoofde van Omgevingswet, Klimaatakkoord, Wet Inburgering, Wet Kwaliteitsborging Bouw
Effecten coalitieakkoord en opgaven uit de handreiking (woonopgave, mobiliteit, onderwijshuisvesting, participatiebeleid, wendbaarheid en herhuisvesting organisatie)
Subsidieregeling Stedelijke Vernieuwing
Huisvesting Stroomopwaarts
Herzieningen grex-en (prijs en marktinvloeden)
Herzieningen grex-en Schiedistrict
Ontwikkeling rente
Gebiedsontwikkeling Nieuw-Mathenesse Implementatie Omgevingswet Herziening woonwagenbeleid Ontwikkeling erfpachtinkomsten MVS - Jeugdhulp Sportaccommodaties
Een globale financiële schatting levert op dat deze winstwaarschuwingen zich in verschillende financiële bandbreedtes kunnen voordoen, al dan niet afhankelijk van externe dekking (subsidies, algemene uitkering, opbrengsten). De bandbreedte loopt daarbij van nihil (geen van allen doet zich voor met financieel effect) tot minimaal € 33 miljoen (alles doet zich tegelijkertijd voor, slecht-weerscenario). Dit betekent dat voorzichtigheid en het maken van verantwoorde financiële keuzes (met zicht op de structurele financiële effecten) de komende jaren noodzakelijk blijft om Schiedam voldoende financieel gezond te houden.
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
Het afgelopen jaar is geen zero based budgetting (ZBB) onderzoek naar een onderdeel in de begroting gedaan door het beleidsarm zijn van de Zomernota. In de Zomernota 2024 zal conform het beleid van Schiedam een voorstel voor onderzoek volgen. Mede vanuit het meerjarenperspectief blijft het belangrijk om dergelijke onderzoeken te doen om de kwaliteit van de begroting op orde te houden. In de begroting zijn binnen de verschillende programma’s voor 2023 ER- en prestatiedoelstellingen opgenomen. Om te kunnen bepalen of de doelstellingen daadwerkelijk
behaald zullen worden, zijn per prestatiedoelstelling kritieke prestatie-indicatoren (kpi’s) vastgesteld. De doelstellingen in deze begroting zijn in 2019, zoals gebruikelijk, opgesteld op basis van het toenmalige collegeprogramma. Na het realiseren van het collegeprogramma wordt, in overleg met de gemeenteraad, de methodiek van ER-doelen en de bijbehorende prestatiedoelstellingen herijkt. Hierbij wordt actief de koppeling met de Sustainable Development Goals gezocht.
Begroting 2023
6
Van Zomernota naar begroting In dit onderdeel is een toelichting opgenomen hoe we van de stand van de financiële ruimte in de Zomernota naar de stand in de begroting komen. Dit geeft het volgende beeld:
Bedragen x € 1.000
2023 2024 2025 2026
Bedragen x € 1.000
Stand Zomernota 2023
-3.704
-245
-371
-26
Onvermijdelijke financiële effecten:
649
289
-243
-267
Jeugdzorg
Bestuursrapportage 2022 excl. meicirculaire
1.531
-750
-909
-266
Meicirculaire
10.266 14.580 16.081
3.358
Effecten van realistisch begroten: Veiligheidsmarges (robuust en solide financieel beleid)
Financieel effect MPG
Technische actualisaties: Doorrekening prijsindexatie
-77
-69
-85
-87
Effecten personeelsbegroting (inclusief doorbelastingen en CAO ontwikkelingen)
-734
-324
-258
-258
Verwerken definitieve begroting Stroomopwaarts
43
219 -637
-111
5.659
3.391
1.642
-2.735 -3.710 -4.352 -4.726
-355
-355
0
0
-241
-300
-300
-300
-300
-597
Crisisaanpak toenemende armoede Versnelling woningbouw
-51
-851
-851
-851
Acties voor een kleurrijke stad
-200
-100
-100
-100
Versnelling schonere stad
-600
-800
-800
-800
-696
Aanpassing rente n.a.v. geactualiseerde liquiditeitsbehoefte begroting 2023
283
Doorrekening investeringsprogramma en kapitaallasten
922
797
695
712
Actualisatie lokale heffingen en leges
974
1.053
1.003
1.012
333
0
Speerpunten uit het coalitieakkoord:
Verwerking begroting Jeugd (was pm in de Zomernota)
291
-594
Werkbudget Nieuwe Energie voor Groenoord
2023 2024 2025 2026
-10
Totaal Begroting 2023
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
5.216 14.747 12.529 -1.805
Begroting 2023
7
Technische actualisaties
Effecten van realistisch begroten
De Zomernota calculatie van de financiële ruimte wordt op basis van de financiële standen in het voorjaar geprognosticeerd. Na het vaststellen van de Zomernota en de jaarstukken waarin de restant kredietenlijst is opgenomen, worden de vastgestelde financiële uitgangspunten in detail doorgerekend. Deze doorrekening is terug te zien in de categorie ‘technische actualisaties’. Het bevat onder meer het rente-effect op de actualisatie van de liquiditeitsbehoefte, de doorrekening van de loonvoet en de doorrekening van het investeringsprogramma op basis van de huidige planning. De actualisatie van de lokale heffingen en leges geeft het volgende beeld:
In de begroting is, conform het kader zoals dat is vastgelegd in de Zomernota, rekening gehouden met een prijsstijging van 3%. De Zomernota gaat, conform het meerjarig financieel beleid van Schiedam, uit van de verkenning van het Centraal Plan Bureau (CPB) van maart 2022. Deze verkenning vormt ook de bron voor de meicirculaire. De augustusverkenning (CPB) geeft een extra stijging van 2,4% aan. Omdat we zien dat de meerjarige tendens stijgend is, maar er ook nog grote onzekerheden zijn is deze extra stijging in de vorm van een veiligheidsmarge in deze begroting verwerkt. De veiligheidsmarge voor de overige lasten is aangebracht in het programma Algemene Dekkingsmiddelen om grip te blijven houden op het gebruik ervan. Er moet sprake zijn van een niet te voorkomen overschrijding door prijs- en markteffecten op de categorie overige lasten om hier gebruik van te maken. Via de TA-route wordt over het gebruik van de veiligheidsmarge de begrotingswijziging aan de raad voorgesteld, zodat helder is welke programma’s hier een beroep op doen. In totaliteit zijn de volgende veiligheidsmarges voor overige lasten aangebracht in de begroting:
2023 2024 2025 2026 OZB areaal effect
53
53
53
53
Marktgelden
-16
-16
-16
-16
Leges actualisatie opbrengst
128
208
278
288
Reinigingsrecht
30
30
30
30
Staangelden
-6
-6
-6
-6
Rioolheffing
-109
-110
-230
-230
Afvalstoffenheffing
894
894
894
894
Totaal
974 1.053 1.003 1.012
Bedragen x € 1.000
2023 2024 2025 2026
Veiligheidsmarge overige lasten
1.850
1.801
1.786
1.795
de gemeente daarover de volgende prijsrisico’s, die nu als veiligheidsmarge zijn opgenomen in de begroting:
Bedragen x € 1.000 Elektriciteit
592
1.479
2.070
2.366
Gas
274
411
480
549
Daarbij is afgesproken dat de ontwikkelingen op de voet worden gevolgd en de marges worden aangepast op het moment dat binnen de collectieve contracten gebruik is gemaakt van een nieuw ‘klikmoment’. Periodiek zal via de P&C-documenten (TA’s c.q. Berap) hier een actualisatie op plaatsvinden. De loonvoet overheid in de augustusraming 2022 van het CPB is 3%. Dit betekent dat voor de personeelskosten er geen extra veiligheidsmarge hoeft te worden opgenomen, we zijn in de Zomernota uitgegaan van 4,1%. Dit houden we zo op basis van de ontwikkelingen rondom de CAO’s. De loonvoet bedrijven bedraagt 4,3%. De inhuurkosten zijn op dit moment op 3% geïndexeerd, de veiligheidsmarge wordt bepaald op de loonvoet bedrijven, dit betekent een marge van 1,3% over de geraamde inhuur. Dit geeft het volgende financiële beeld:
Bedragen x € 1.000 Onvermijdelijke financiële effecten In de categorie ‘onvermijdelijke financiële effecten’ zijn effecten opgenomen die niet door een beleidskeuze te voorkomen zijn. Na het samenstellen van de Zomernota is bekend geworden dat de compensatie van de Jeugdzorgmiddelen structureel mag worden opgenomen tot en met 2026. Daarnaast was een actualisatie noodzakelijk van de personeelsbudgetten om ervoor te zorgen dat met de juiste loonvoetontwikkeling wordt rekening gehouden.
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
Voor de indexering van de heffingen en tarieven is het kader van de Zomernota gehandhaafd om de Schiedammers in deze moeilijke tijden niet met een extra stijging te confronteren.
2023 2024 2025 2026
Inhuur 1,3% extra
2023 2024 2025 2026 19
19
16
16
Daarnaast is onderzocht welke meerjarige prijsrisico’s Schiedam loopt op gas- en energie. Schiedam maakt gebruik van een collectief contract met daarin tot op zekere hoogte ‘vastgeklikte’ prijzen. Eind augustus liep
Begroting 2023
8
Het totaalbeeld van de veiligheidsmarges is als volgt:
Bedragen x € 1.000
2023 2024 2025 2026
Elektriciteit
592
1.479
2.070
2.366
Gas
274
411
480
549
Inhuur
19
19
16
16
1.850
1.801
1.786
1.795
Overig lasten 2,4% extra
Totaal
2.735
3.710 4.352 4.726
In de Zomernota was het werkbudget Nieuwe Energie voor Groenoord als winstwaarschuwing opgenomen. Via TAI-2022 is incidenteel budget voor 2022 beschikbaar gesteld. De budgetten voor 2023 en 2024 waren vooralsnog niet opgenomen in de begroting. Inmiddels is duidelijk dat het werkbudget noodzakelijk is om alle werkzaamheden die met Nieuwe Energie voor Groenoord (NEvG) samenhangen te dekken, ongeacht of daar compensatie vanuit het Rijk tegenover staat. Vanuit het perspectief van realistisch begroten is daarom het budget nu opgenomen in de begroting.
Financiële verwerking speerpunten coalitieakkoord 1. Crisisaanpak toenemende armoede Schiedam heeft een breed instrumentarium in het kader van de aanpak van armoede. In totaal zetten we al ruim 10 miljoen euro in voor het armoedebeleid en de bestrijding van de hogere energiekosten. Dit college wil dit zo snel en effectief mogelijk voor de Schiedammers inzetten. Drempels wegnemen zodat iedereen die daarvoor in aanmerking komt, ook gebruik gaat maken van de regelingen. De aanvullende financiële inzet (€ 300.000 structureel) is gericht op de inzet van energiecoaches en formatie om te zorgen dat we ook daadwerkelijk drempels kunnen gaan wegnemen.
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
2. Versnelling woningbouw In de periode 2020 - 2022 is jaarlijks € 800.000,beschikbaar geweest voor de stimulering van de woningbouwproductie in Schiedam. Dit budget is jaarlijks (meer dan) volledig besteed om projecten in de startfase van de grond te krijgen en de woningbouw te stimuleren. Stimulering van de woningbouwproductie vraagt om een structurele financiële inzet. Het budget van € 800.000 is geïndexeerd naar een bedrag van € 851.000 en wordt daarom structureel in de begroting opgenomen. 3. Acties voor een kleurrijke stad, beleidsontwikkeling tegengaan discriminatie Het college gaat aan de slag met het ontwikkelen van een Actieplan Aanpak Discriminatie. In deze begroting zijn hiervoor extra middelen opgenomen. Structureel is € 100.000 in de begroting opgenomen voor het ontwikkelen en uitvoeren van het actieplan. Om dit een impuls te geven in 2023 is incidenteel € 100.000 extra hiervoor uitgetrokken.
blijven zou een stijging van ruim 5% nodig zijn. Een dergelijke stijging is in deze tijden niet verantwoord. Het structurele bedrag van € 800.000 is opgebouwd uit:
Omschrijving Intensiveren schoonmaak en legen afvalbakken/containers (m.n. weekend)
€ 415.000
Verbeteren grofvuilinzameling
€ 100.000
Campagne afvalgedrag
€ 215.000
Vervanging/uitbreiding afvalbakjes (vogelproof) €
70.000
4. Een schone stad Schiedam Om zichtbaar een verschil te maken wordt gefaseerd een (extra) structureel bedrag voor fysieke maatregelen en communicatie in de begroting opgenomen. In 2023 een bedrag van € 600.000 en vanaf 2024 een structureel bedrag van € 800.000. In verband met het opstarten en invoeren van de maatregelen in 2023 is in het eerste jaar een lager bedrag van € 600.000 opgenomen. Het college kiest er voor om de afvalstoffenheffing buiten de indexering niet extra op te hogen. De Schiedammers worden al genoeg geconfronteerd met stijgende lasten. De kostendekkendheid van het tarief neemt daarbij weliswaar af, maar een volledig kostendekkend tarief zou een tariefstijging betekenen van ruim 15%. Om op hetzelfde kostendekkendheidspercentage als 2022 te
Begroting 2023
9
369
Inkomsten
173,4 miljoen
225,5 miljoen
Van het rijk.
Begroting 2023 in één oogopslag
46,7
Wat betaal ik in 2023 aan:
€ 207,72
Afvalstoffenheffing Eenpersoonshuishoudens Meerpersoonshuishoudens
miljoen
De rest krijgen we uit lokale heffingen en overige inkomsten.
€ 327,51 € 386,81 € 263,22
Hondenbelasting
€
39,20
€ € € € € €
13.565 130 15.711 3.520 10.656 3.155
71.963 39.997 8.854 17.526 7.984 27.088
Ruimtelijke inrichting in samenhang
Afval en milieubeheer Openbaar groen en (openlucht)recreatie Riolering Ruimtelijke ordening Verkeer, vervoer en waterstaat Wonen en bouwen
€ € € € € €
16.085 6.779 9.623 5.036 19.278 27.283
€ € € € € €
2.687 3.913 2.856 33.414 4.824 50
Bestuur en dienstverlening Veiligheid
€ €
6.786 13.373
Algemene kosten (overhead e.d.)
€
31.005
Storting reserves
€
7.361
47,7 miljoen
96,8
€ € € € € €
Lokale heffingen
Afvalstoffenheffing Hondenbelasting Onroerende zaakbelasting (OZB) Parkeerbelasting Rioolheffing Leges, retributies, precario
miljoen
Rioolheffing
miljoen
miljoen
Mens en stad in beweging
Bijstand en WSW Jeugdzorg Participatie Onderwijs Sport WMO
84,1 miljoen
OZB (gemiddeld)
143,5
+
363,8
Uitgaven
miljoen
Overige inkomsten
Dividend en rente Erfpacht Grondexploitatie Huuropbrengsten en vergoedingen Wonen en bouwen Onderwijs en leerlingzaken Overig
€ € € € € € €
5.477 18.123 37.628 7.017 4.178 6.556 2.909
Onttrekkingen reserves
€
14.862
Begrotingssaldo
€
5.216
Economie in ontwikkeling
Bibliotheek en media Cultureel erfgoed Economie Gronden en panden Musea en gemeentearchief Recreatieve havens
20,2 miljoen
Overheid in balans
Overzicht van baten en lasten begroting 2023 Bedrag werkelijk 2021
Bedragen x € 1.000,-
Programma
Mutatie reserve
Bedrag begroot 2023
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
1. Mens en stad in beweging
62.381
-162.305
-99.925
54.486
-171.428
-116.942
49.640
-173.413
-123.773
2. Ruimtelijke inrichting in samenhang
50.900
-75.798
-24.897
47.423
-74.438
-27.015
53.749
-84.085
-30.336
3. Economie in ontwikkeling
30.640
-37.852
-7.212
34.102
-42.841
-8.739
42.042
-47.744
-5.702
4. Overheid in balans
1.934
-19.124
-17.191
1.127
-18.956
-17.829
1.274
-20.159
-18.885
5. Algemene dekkingsmiddelen
186.566
-24.738
161.827
191.169
-25.990
165.179
207.416
-31.005
176.410
Totaal
332.420
-319.818
12.603
328.307
-333.654
-5.346
369.107
-376.608
-7.501
1. Mens en stad in beweging
6.029
-5.099
930
1.330
-19
1.311
1.629
-717
912
2. Ruimtelijke inrichting in samenhang
8.091
-8.082
9
2.568
-2.074
494
2.754
-2.751
3
3. Economie in ontwikkeling
4.141
-1.218
2.923
795
-1.754
-959
1.195
-1.950
-754
674
-35
639
14.317
-20
87
-20
-20
5. Algemene dekkingsmiddelen
32.028
-36.061
-4.032
14.317
-8.773
5.544
9.284
-1.923
7.360
Totaal
50.963
-50.495
469
33.327
-12.640
6.477
14.862
-7.361
7.501
1. Mens en stad in beweging
68.410
-167.404
-98.994
55.816
-171.447
-115.631
51.269
-174.130
-122.861
2. Ruimtelijke inrichting in samenhang
58.992
-83.880
-24.888
49.991
-76.512
-26.521
56.503
-86.836
-30.333
3. Economie in ontwikkeling
34.781
-39.070
-4.289
34.897
-44.595
-9.698
43.237
-49.693
-6.456
4. Overheid in balans
2.607
-19.159
-16.552
1.234
-18.976
-17.742
1.274
-20.179
-18.905
5. Algemene dekkingsmiddelen
218.594
-60.799
157.795
206.617
-37.025
170.723
216.699
-32.929
183.771
Totaal
383.384
-370.313
13.071
348.555
-348.555
1.131
368.982
-363.766
5.216
4. Overheid in balans
Resultaat
Bedrag begroot 2022
§ Paragrafen € Financiële begroting 2023
Begroting 2023
11 11
Mens en stad in beweging Doelen Meer eigen kracht en burgerkracht
Prestaties
46% van de totale begroting is bestemd voor programma Mens en stad in beweging
Totaal lasten € 173,4 miljoen
Totaal baten € 49,6 miljoen
Global Goals
1. Actieve bijdragen 2. Sociale contacten
Meer gezonde Schiedammers
3. Gezond bewegen 4. Ervaren gezondheid* 5. Huishoudens met drie of meer voorzieningen*
Meer mogelijkheden voor sociale stijging en maatschappelijke carrière
6. Percentage inwoners met inkomen tot 120% van het sociaal minimum 7. Opleidingsniveau beroepsbevolking
12
Mens en stad in beweging Inleiding
Zelfredzaam naar vermogen
Zelfstandig mee kunnen doen in de samenleving, ook wel zelfredzaamheid genoemd, is een recht. De gemeente biedt inwoners voorzieningen in de stad waarmee zij zo lang en zelfstandig mogelijk mee kunnen doen in de samenleving. Dat betekent dat inwoners bijvoorbeeld voor zichzelf kunnen zorgen, een woning hebben en naar school gaan of werken. Met alle activiteiten in het begrotingsprogramma Mens en stad in beweging bevorderen we de zelfredzaamheid van Schiedammers. Hiermee voorkomen we het gebruik van (zwaardere) ondersteuning en houden we de kosten voor de samenleving zo laag mogelijk.
Er zullen altijd Schiedammers zijn die, tijdelijk of permanent, ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen. Voor deze noodzakelijke ondersteuning biedt Schiedam voorzieningen op basis van bijvoorbeeld de Participatiewet, Wmo en de wet Jeugdzorg. Het beroep op deze voorzieningen die deels openeinderegelingen zijn, zal toenemen en daarmee de druk op de financiën van de gemeente.
Om alle Schiedammers te ondersteunen naar zelfredzaamheid zijn de activiteiten uit het sociaal domein gericht op de ontwikkeling van eigen kracht en burgerkracht, meer en betere gezondheid en sociale stijging.
Ondersteuning laagdrempelig en dichtbij Inwoners met een hulpvraag kunnen terecht bij de wijkondersteuningsteams (WOT’s). De WOT’s zijn dichtbij (in de eigen wijk) en laagdrempelig, zodat Schiedammers spontaan binnen kunnen lopen. De WOT’s helpen de inwoner naar de passende vorm van ondersteuning of bieden deze zelf.
Kosten beheersen door creatieve oplossingen
Voor een steeds grotere groep Schiedammers is bestaanszekerheid geen vanzelfsprekendheid. De hoge inflatie en de gevolgen van de Oekraïne crisis zorgen voor grote prijsstijgingen voor de dagelijkse boodschappen, mobiliteit en energie. Hierdoor krijgen meer Schiedammers mentale problemen en schulden. Als gemeente kunnen we niet al deze problemen oplossen. Wel kunnen we alle inzet die we plegen meer dan ooit rechtstreeks ten goede laten komen aan Schiedammers. Handelen naar wat er aan de hand is: crisis op meerdere terreinen. Natuurlijk met de juiste bestuurlijke afstemming en procedures, maar meer dan ooit is het van belang dat dit niet ten koste gaat van onze daadkracht.
Op verschillende manieren proberen we de kosten voor ondersteuning beheersbaar en binnen de begroting te houden. Hierdoor houden we ondersteuning beschikbaar. In diverse verordeningen en beleidsregels bepaalden we in welke situatie de gemeente ondersteuning biedt aan een inwoner. Toch zien we op onderdelen een kostenstijging. Bijvoorbeeld voor leerlingenvervoer. Door de stijgende uitgaven als gevolg van prijsstijgingen en jongeren die een specifiekere en duurdere vorm van vervoer nodig hebben. We proberen die specifieke behoefte aan vervoer te verminderen door bijvoorbeeld projecten te ondersteunen die zorg en onderwijs combineren, zoals het opzetten van een multidisciplinaire
Programma Mens en stad in beweging
§ Paragrafen € Programma
Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Prestatie 4
Prestatie 5
onderwijsplek op de Poldervaart. Hier wordt aanvullende zorg en ondersteuning geboden op school, waardoor minder leerlingen de stad/regio uit gaan voor speciaal onderwijs of naschoolse behandeling.
Voorkomen van (zwaardere) ondersteuning door meer samenwerking We proberen het gebruik van ondersteuning te voorkomen met goede algemene voorzieningen in de stad. Met Samen Schiedam werken we samen met vrijwilligers en welzijnsorganisaties aan een structuur waarmee we inwoners met een lichte hulpvraag kunnen ondersteunen. We investeren in meer samenwerking tussen vrijwilligers, welzijnsorganisaties, de wijkondersteuningsteams en de voor zwaardere vormen van ondersteuning gecontracteerde aanbieders. Hiermee werken we aan een keten waarin een inwoner de ondersteuning krijgt die nodig is waarbij de ondersteuning gericht is op zelfredzaamheid. In de keten wordt ondersteuning verlaagd of verhoogd als dat nodig is.
Effectieve en duurzame ondersteuning met maatwerk Met de Schiedamse Maatwerkaanpak realiseren de wijkondersteuningsteams doorbraken wanneer de ondersteuning aan inwoners knel loopt. Met de doorbraak onderbouwen de WOT’s een investering in ondersteuning waarmee kosten op korte en/of lange termijn voorkomen worden. Dit leidt niet direct tot lagere uitgaven. We bieden namelijk nog steeds ondersteuning. Met de doorbraak zorgen we ervoor dat inwoners de ondersteuning krijgen die nodig is en dat de uitgaven niet nog harder stijgen.
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
13
Meer eigen kracht en burgerkracht We verwachten van Schiedammers dat ze meedoen en zo hun bijdrage leveren aan de samenleving. Zelfredzame en veerkrachtige Schiedammers kunnen op eigen kracht omgaan met veranderingen en tegenslagen in hun leven. Tegelijkertijd biedt dit ook mogelijkheden om elkaar te helpen en initiatief te nemen als het tegenzit. We spreken dan over samenleven.
Inclusieve samenleving Een voorwaarde voor het hebben van eigen kracht is gelijkheid. In Schiedam mag iedereen zichzelf zijn, telt iedereen mee en doet iedereen mee ongeacht eventuele verschillen. Met voorlichting op scholen bevorderen we acceptatie en emancipatie van diversiteit. We helpen inwoners die moeten inburgeren met hun integratie in het steunpunt inburgering (voorheen Trefpunt). De casemanager en coaches van Stroomopwaarts voeren hun gesprekken met inburgeraars in het steunpunt. We zorgen ervoor dat iedere inwoner zich lokaal kan verplaatsen. Naast openbaar vervoer bieden we specifiek vervoer aan bepaalde doelgroepen. Het openbaar vervoer wordt steeds meer toegankelijk voor mensen met een beperking. Daarom proberen we het gebruik van openbaar vervoer door doelgroepen te stimuleren.
Nieuw contract leerlingenvervoer Sinds september 2022 is er een nieuw contract en nieuwe vervoerder voor het leerlingenvervoer. De kosten in 2023 zijn afhankelijk van het aantal leerlingen dat zich aanmeldt (en in aanmerking komt) voor het vervoer en prijsstijgingen per 1 januari 2023. Inzicht hierover is eind 2022 beschikbaar.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Plan van aanpak doelgroepenvervoer Onder voorbehoud van goedkeuring door de raad voeren we in 2023 het Plan van Aanpak Doelgroepenvervoer MVS-gemeenten uit. Doelgroepenvervoer omvat het Wmo-vervoer, het Leerlingen- en Jeugdhulpvervoer en het aanvullend vervoer (bijv. Argos Mobiel). Met het plan van aanpak maken we het aanvragen van vervoer makkelijker. Op basis van een reizigersprofiel krijgt een inwoner een reisadvies op maat. Verder breiden we het aanvullend vervoer uit.
Zelfstandig wonen Inwoners blijven steeds langer thuis wonen. Indien nodig biedt de gemeente daarbij ondersteuning. Om zelfstandig wonen langer mogelijk te maken, investeert de gemeente in projecten waarin wonen met zorg gecombineerd wordt.
Basisvaardigheden verbeteren We willen dat inwoners regie hebben en houden over hun eigen leven. Daar zijn verschillende vaardigheden voor nodig. Bijvoorbeeld kunnen lezen en schrijven, inkomsten en uitgaven bijhouden en de weg weten te vinden in (digitale) processen. Samen met onze (subsidie)partners werken we aan verbetering van deze vaardigheden.
Financieel gezonde Schiedammer Mensen zijn financieel gezond als zij zich weten te redden zonder problematische schulden. Daarom proberen we dit zoveel mogelijk te voorkomen (onder andere door basisvaardigheden te verbeteren) en door schulden te bestrijden. Voor inwoners die in armoede leven, zijn er voorzieningen beschikbaar.
We willen zo veel mogelijk voorkomen dat Schiedammers schulden maken. In het schuldenlab werken we samen aan nieuwe manieren om schulden te voorkomen of weg te werken. Zo starten we met de implementatie van collectief schuldregelen en kijken we naar de mogelijkheden van het opschalen van de doorbraakmethode en de start van het jongerenperspectief fonds. In 2023 werken we aan een nieuwe visie op armoede. We bestrijden energie armoede door het verstrekken van de uitkeringen op basis van de middelen die het rijk beschikbaar stelt. En door samen met ruimtelijke ordening de uitkering van het rijk voor duurzaamheidsmaatregelen in te zetten.
Werk en dagbesteding Werk geeft structuur aan de dag en levert een inkomen op. Dit is een belangrijke basis om regie te voeren over je eigen leven. We streven ernaar dat alle inwoners (ongeacht eventuele beperkingen) naar vermogen werken. Daarvoor investeren we bijvoorbeeld in de ontwikkeling van vak- en werknemersvaardigheden, bieden we loonkostensubsidie of bieden we een beschutte werkplek. Bij Stroomopwaarts nemen we assessments af om mensen zo goed mogelijk te kunnen helpen en hebben we nieuwe leerlijnen ontwikkeld om mensen toe te leiden naar welk in onder andere de zorg en logistiek. Naar het voorbeeld van Rotterdam worden de mogelijkheden om de werkbonus voor de cliënten van Stroomopwaarts in te voeren onderzocht. Dit voorstel wordt in 2023 uitgewerkt.
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
14
Vrijwilligerswerk Mensen werken vrijwillig omdat ze dat werk leuk vinden, zich ertoe geroepen voelen of ‘iets terug willen doen’. We stimuleren vrijwilligerswerk door vraag en aanbod op een eenvoudige manier samen te brengen. Door vrijwilligerswerk te doen, leren mensen daarnaast vaardigheden, ontmoeten mensen elkaar en/of heeft iemand structuur in het dagelijks leven. Daarnaast maakt de gemeente Schiedam samen met Vlaardingen en Maassluis vrijwilligerswerk toegankelijk door middel van het platform KLiK Vrijwilligers. Vrijwilligerswerk biedt net als mantelzorg ook een mogelijkheid om ondersteuning aan inwoners aan te vullen. We onderscheiden beide vormen omdat mantelzorgers niet altijd uit vrije keuze zorgtaken op zich nemen. De inzet van mantelzorgers is heel waardevol voor de inwoners zelf en voor de samenleving. Daarom proberen we te voorkomen dat mantelzorgers overbelast raken. We bieden daarom informatie en ondersteuning op maat.
bieden een alternatief voor het oplossen van eenvoudige hulpvragen wanneer een netwerk daarin niet kan voorzien of als een netwerk ontbreekt.
Global Goals
Sociale netwerken Een sociaal netwerk bestaat bijvoorbeeld uit familie, vrienden, buren, leden van dezelfde vereniging of deelnemers aan eenzelfde (groeps)activiteit. Het netwerk stelt inwoners in staat om zelfredzaam te zijn. Bijvoorbeeld door informatie te krijgen, eenvoudige hulpvragen op te lossen (oppassen, een klusje in huis, boodschappen). Ook kan een netwerk steun bieden bij gevoelens van eenzaamheid. Inwoners met een hulpvraag en weinig of geen sociaal netwerk bieden we ondersteuning en voor hen proberen we het netwerk te vergroten. Voorzieningen als Wijkconnect
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
15
Prestaties
Nulmeting
Doel 2023
1. Gemiddeld rapportcijfer actieve bijdragen
6,9 (2017)
7,0
2. Gemiddeld rapportcijfer sociale contacten
6,6 (2017)
6,7
Meetinstrument
Verbonden partijen/partners
Monitor Leefbaarheid en Veiligheid Schiedam
- DOCK - De Bibliotheek Schiedam
Toelichting Veel bewoners zetten zich in voor de stad, hun wijk, de sportvereniging, hun school, in de zorg of voor een kerk of moskee. Een sterk sociaal netwerk in de wijk helpt inwoners verder. Het zorgt voor meer zelfredzaamheid en minder eenzaamheid. En het draagt bij aan de leefbaarheid in de wijk en de aantrekkelijkheid van de stad als geheel. De maatschappelijke effecten van het beleid op dit punt worden gemonitord op basis van de indicatoren ‘actieve bijdragen’ en ‘sociale contacten’. Beide indicatoren zijn samengesteld op basis van enkele onderliggende sub-indicatoren. Zo gaat het bij actieve bijdragen om de ontwikkeling van het aandeel Schiedammers dat zich inzet als mantelzorger, vrijwilligerswerk verricht en/of actief is in de eigen woonbuurt. Bij sociale contacten betreft het de frequentie waarmee mensen met familie, vrienden, kennissen omgaan en een aantal vragen waaruit kan worden afgeleid of en in welke mate er sprake is van eenzaamheid. Zowel de uitkomsten van de actieve bijdragen als die van de sociale contacten worden weergegeven in de vorm van een samengesteld rapportcijfer.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Kaderstellende beleidsnota’s • Visienota Schiedams maatwerk in het sociaal domein, vastgesteld in 2012 • Kadernota Sociaal domein, vastgesteld in 2012 • Kadernota Jeugd 2014-2019 Een sterke basis! Vastgesteld in 2014 • Kadernota WMO/WPG 2014-2019 Gezond leven in Schiedam, vastgesteld in 2014 • Visie op inburgering, vastgesteld in 2019 • Ambitieplan taalvaardig Schiedam
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
16
Meer gezonde Schiedammers Global Goal
Een gezonde leefstijl is voor veel zaken belangrijk. Het voorkomt bijvoorbeeld ontwikkeling van ziekten waardoor het gebruik van voorzieningen uitgesteld wordt. Een gezonde leefstijl helpt inwoners ook om zo lang mogelijk zelfstandig mee te doen. Bijvoorbeeld om voor zichzelf te zorgen, erop uit te gaan en andere mensen te ontmoeten.
Rookvrije generatie
Bevorderen van gezonde leefstijl
Voorkomen beweegachterstanden
Binnen Samen Schiedam werken partners uit de stad aan de thematafel gezondheid samen aan het stimuleren en bereiken van een gezonde leefstijl voor Schiedammers. Sinds 2022 werkt Schiedam met JOGG en andere partners aan een gezonde levensstijl en leefomgeving voor jongeren.
Samen met scholen proberen we beweegachterstanden bij kinderen te voorkomen. Door regelmatig te testen tijdens beweeglessen op scholen krijgen we inzicht in de motoriek van jongeren. Afhankelijk hiervan stimuleren we vakleerkrachten/ professionals om gerichte activiteiten te organiseren om eventuele (dreigende) achterstanden te verhelpen of voorkomen.
Daarnaast starten we nieuwe initiatieven en projecten op basis van het lokale preventie en sportakkoord. Een gezonde leefomgeving is daarbij van essentieel belang. Binnen het programma Ruimtelijke Inrichting in Samenhang is daarom aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte, de luchtkwaliteit, een groene leefomgeving en geluidsoverlast.
Roken past niet bij een gezonde leefstijl. Daarnaast zorgt roken voor gezondheidsproblemen voor degene die rookt en degenen die ‘meeroken’. Daarom stimuleren we inwoners om niet te roken. Sportparken zijn dan ook zoveel mogelijk rookvrij.
Stimuleren bewegen en sporten
Investeren in een gezonde leefstijl loont, maar dit heeft alleen effect als het over een langere periode gebeurt. Door regelmatig het effect van activiteiten (op korte termijn) te meten, zien we eventuele beginnende veranderingen.
Bewegen en sporten gebeurt zowel in georganiseerd verband als individueel. Beweegcoaches laten inwoners kennismaken met beweegactiviteiten in de wijk of buurt. Ook stimuleren we jongeren om lopend of met de fiets naar school te gaan. Met het lokaal sportakkoord ontving de gemeente tijdelijk extra budget van het Rijk om meer inwoners voldoende te laten bewegen en sporten. Of Schiedam ook in 2023 extra budget ontvangt is nog niet duidelijk.
Voorkomen overgewicht
Bewegen en sporten aantrekkelijk maken
Om overgewicht te voorkomen is het belangrijk dat een gezonde leefstijl zo vroeg mogelijk begint. Bijvoorbeeld al met een gezonde zwangerschap, het dagelijks eten van fruit, het drinken van water en meer gezonde keuzes in sportkantines.
Met de nieuwe kadernota voor sportaccommodaties werken we aan kwalitatieve accommodaties die uitnodigen om te bewegen en sporten. Met het communicatieplatform ‘Lekker Bezig’ maken we het beweeg- en sportaanbod in de wijken meer zichtbaar. Hiermee stimuleren we inwoners om te bewegen en sporten.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
17
Prestatie
Nulmeting
Doel 2023
3. Gezond bewegen
77% (2018)
80%
Meetinstrument
een half uur matig intensief bewegen) en de Fitnorm (minstens drie dagen per week minimaal twintig minuten zwaar intensief bewegen). De combinorm wordt behaald indien men aan één of beide normen voldoet.
Sportmonitor Monitor Leefbaarheid en Veiligheid Schiedam
Toelichting Meer bewegen is een belangrijke voorwaarde voor een goede gezondheid en leidt tot meer sociale contacten en activering. De mate waarin Schiedammers voldoende bewegen wordt afgeleid uit de zogeheten ‘combinorm’. Deze is gebaseerd op de norm Gezond Bewegen (vijf dagen per week minimaal
Verbonden partijen/partners
Prestatie
Nulmeting
Doel 2023
4. Ervaren gezondheid
7,3 (2019)
7,4
- Optisport - Beheerstichting sportpark Willem-Alexander - Beheerstichting sportpark Harga-Noord
Meetinstrument Monitor Leefbaarheid en Veiligheid Schiedam
Toelichting Een gezonde Schiedammer is in staat zich aan te passen en zijn eigen regie te voeren. Gezonde Schiedammers participeren meer, dragen vaker bij aan de leefbaarheid van hun wijk en hoeven minder vaak een beroep te doen op zorg en ondersteuning. Om te kunnen bepalen hoe de Schiedammers er op dit punt voor staan, maken we gebruik van een definitie van de VNG. Deze omvat de meetpunten lichamelijke conditie, psychische problemen, beperkte kennis van taal, geldproblemen, gevoel er niet bij te horen en algemene gezondheid. De uitkomsten daarvan worden weergegeven in een samengesteld rapportcijfer.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Verbonden partijen/partners - GGD Rotterdam Rijnmond - CJG Rijnmond, vestiging Schiedam - Erasmus Universiteit - Team Sportservice Zuid-Holland
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
18
Prestatie
Nulmeting
Doel 2023
5. Huishoudens met drie of meer voorzieningen in het sociaal domein
Verschil met NL: 4,7% (2018)
Verschil blijft constant
-Meetinstrument
Verbonden partijen/partners
Landelijke CBS-monitor Sociaal Domein. De uitkomsten daarvan worden gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl.
- Stroomopwaarts - ROGplus - GRJR
Toelichting Zelfredzame huishoudens doen minder vaak een beroep op voorzieningen in het sociaal domein. Om de Schiedamse situatie op dit punt te kunnen inschatten, kijken we naar het aandeel huishoudens dat van drie of meer voorzieningen gebruikmaakt. De uitkomst daarvan wordt afgezet tegen het landelijk gemiddelde.
Kaderstellende beleidsnota’s • Visienota Schiedams maatwerk in het sociaal domein, vastgesteld in 2012 • Kadernota Sociaal domein, vastgesteld in 2012 • Kadernota Jeugd 2014-2019 Een sterke basis! Vastgesteld in 2014 • Kadernota WMO/WPG 2014-2019 Gezond leven in Schiedam, vastgesteld in 2014 • Kadernota Bewegen en sporten Schiedam “Kom maar op!”, vastgesteld in 2015 • Uitvoeringsprogramma Bewegen en Sporten in Schiedam 2022-2026 “Vernieuwde energie!”, vastgesteld in 2021 • Kadernota sport- en beweegaccommodaties “Klaar voor de toekomst!”, vastgesteld in 2021
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
19
Meer mogelijkheden voor sociale stijging en maatschappelijke carrière Zelfredzame Schiedammers maken meer kans op sociale stijging en maatschappelijke carrière. Goed onderwijs met bijbehorende ondersteuning legt het fundament voor jongeren van nu om zich optimaal te ontwikkelen richting een (maatschappelijke) carrière voor straks. Voor Schiedammers die geen onderwijs meer volgen is er ondersteuning richting werk.
Gelijke kansen We streven naar gelijke kansen voor iedere inwoner. De situatie waarin iemand opgroeit beïnvloedt de kansen voor die persoon om op eigen kracht mee te doen. Daarom investeert de gemeente Schiedam in bijvoorbeeld bestrijding van armoede en bieden we voorzieningen aan scholieren. Door onze deelname aan de Gelijke Kansen Alliantie werken we samen met schoolbesturen aan projecten om problemen en eventueel ongelijke kansen op een later moment te voorkomen. Scholen vroegen ons om Brede School Academie (BSA) uit te breiden van Oost naar Nieuwland. We onderzoeken de mogelijkheid om IKC Blink en de St. Willibrordus te ontwikkelen tot een Familieschool, met een (zorg)aanbod voor het hele gezin (voorbeeld Amsterdam). Om aan de vraag op de arbeidsmarkt te voldoen zijn mbo-ers hard nodig. In de techniek, de zorg, de kinderopvang zijn grote tekorten aan personeel. Toch is het imago van het mbo nog te negatief en kunnen mbo-ers nog te vaak moeilijk een stageplek te vinden. We gaan met scholen en bedrijven in gesprek hoe we kunnen zorgen voor meer kansen voor mbo-ers.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Goede opgroeiomgeving We zorgen ervoor dat jongeren in een veilige en stabiele thuissituatie opgroeien. Bijvoorbeeld door ondersteuning bij opvoeden beschikbaar te stellen als dat nodig is. Daarnaast stimuleren we activiteiten die rolmodellen bieden. Hiermee helpen we jongeren die het thuis moeilijk hebben om hun kansen op zelfredzaamheid te vergroten. Met de integrale opdracht voor jongerenwerk werken Yets Foundation en Gro-up Buurtwerk samen met andere organisaties in Schiedam aan een positieve omgeving van jongeren die hen meer weerbaar maakt tegen negatieve invloeden zoals voortijdig schoolverlaten of criminaliteit.
Goed onderwijs in duurzame en kwalitatief goede schoolgebouwen Met de Strategische Educatie Agenda (SEA) werken we samen met scholen en kinderopvangorganisaties aan zo goed mogelijke kwaliteit van het onderwijs.
Verminderen onderwijsachterstanden Onderwijsachterstanden proberen we te voorkomen door zo vroeg mogelijk bijvoorbeeld peuteropvang met voorschoolse educatie aan te bieden. Door goede een tijdige voorlichting stimuleren we meer ouders om hun kind aan te melden bij de peuteropvang. We experimenteren met het verhogen van intensiteit en de kwaliteit. Daaraan koppelen we ondersteuning voor ouders om hun kind te kunnen begeleiden. Ook maken we extra taalonderwijs of bijscholing mogelijk.
Scholen in dezelfde wijk en de gemeente werken samen bij het organiseren van ondersteuning aan scholieren. Tot 2022 werd ondersteuning georganiseerd door scholen die onder hetzelfde bestuur/ samenwerkingsverband vallen. Door per wijk samen te werken organiseren we de ondersteuning dichterbij en efficiënter.
Onderwijshuisvesting Met het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Schiedam 2021-2036 en het Uitvoeringsprogramma IHP 2021-2024 werken we samen met schoolbesturen en partners aan geschikte en duurzame locaties voor goed onderwijs. Schoolbesturen en partners stellen businesscases op voor projecten uit het Uitvoeringsplan IHP 2021-2024. Na goedkeuring van de businesscases stelt het college het Huisvestingsprogramma onderwijs vast. Het college verwacht dat ten gevolgen van gestegen bouw- en energiekosten extra financiering nodig is. Het college zal de gemeenteraad hierover informeren en bij afwijkingen op de gestelde kaders om aanvullende financiën en besluitvorming vragen.
Voorkomen voortijdig schoolverlaten Een diploma helpt bij het vinden van een baan en om zo veel mogelijk op eigen kracht deel te nemen in de samenleving. De oorzaken zijn divers, daarom investeren we in verschillende activiteiten die voorkomen dat jongeren voortijdig de school verlaten. En in een netwerk dat jongeren de benodigde begeleiding kan bieden.
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
20
Passende zorg en ondersteuning Indien nodig bieden we inwoners ondersteuning die past bij hun persoonlijke situatie. Voor jongeren op school organiseren onder andere de samenwerkingsverbanden en gezinsspecialisten ondersteuning zoveel mogelijk op school en/of aansluitend op school. Vanaf 1 januari 2023 voert Mevis het MVS-jeugdhulpmodel uit. Samen met ROGplus en de gemeenten Maassluis en Vlaardingen monitoren we de opstart van Mevis als enige verantwoordelijke zorgaanbieder en de verdere invoering van het jeugdhulpmodel.
Global Goals
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
21
Prestatie
Nulmeting
Doel 2023
6. Percentage inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum
Verschil Schiedam NL = + 4,1% (2017)
Verschil blijft constant (2020)
Meetinstrument
Verbonden partijen/partners
Integraal inkomens- en vermogensonderzoek (IIV) van het CBS.
- Stroomopwaarts
Toelichting Zelfredzaamheid en een gezonde leefstijl hangen mede samen met de inkomenspositie. Zo doen bijvoorbeeld huishoudens met een laag inkomen minder vaak aan sport. Als indicator wordt daarom gekeken naar het aandeel huishoudens in Schiedam dat een inkomen heeft tot 120% van het sociaal minimum. Dit wordt vergeleken met het landelijk gemiddelde.
Prestatie
Nulmeting
Doel 2023
7. Opleidingsniveau (beroeps)bevolking
Verschil Schiedam-NL = - 6,8%
Verschil Schiedam-NL= -6,0%
Meetinstrument
Verbonden partijen/partners
CBS Statline, opleidingsniveau Dienst Uitvoering Onderwijs
- Schoolbesturen PO, VO en Beroepsonderwijs - Regionaal bureau Leerrecht - DOCK - KomKids - Mundo - Samenwerkingsverband Onderwijs dat past - Samenwerkingsverband VO Nieuwe Waterweg Noord - Stichting Zorg - De Bibliotheek Schiedam
Toelichting Kwalitatief goed onderwijs vormt de basis voor sociale stijging en een duurzame toekomst. Een goede (vervolg) opleiding biedt Schiedammers perspectief op werk en draagt bij aan structureel participeren in de samenleving. Om te bepalen hoe de Schiedammers er op dit punt voorstaan, kijken we naar het aandeel inwoners dat een opleiding heeft tot op het niveau basisonderwijs of vmbo. Het landelijk gemiddelde dient als ijkpunt.
Programma Mens en stad in beweging Prestatie 1
Prestatie 2
Prestatie 3
Kaderstellende beleidsnota’s • Visienota Schiedams maatwerk in het sociaal domein, vastgesteld in 2012 • Kadernota Sociaal domein, vastgesteld in 2012 • Kadernota Jeugd 2014 – 2019 Een sterke basis!, vastgesteld in 2014 • Kadernota WMO/WPG 2014 – 2019 Gezond leven in Schiedam, vastgesteld in 2014 • Lokaal onderwijsbeleid Schiedam, vastgesteld in 2013 • Koersdocument MVS-jeugdhulpmodel, vastgesteld in 2020 • Integraal huisvestingsplan onderwijs Schiedam 2021-2036 • Uitvoeringsprogramma IHP 2021-2024
§ Paragrafen € Programma Prestatie 4
Prestatie 5
Begroting 2023 Prestatie 6
Prestatie 7
22
Ruimtelijke inrichting in samenhang Doelen
22% van de totale begroting is bestemd voor programma Ruimtelijke inrichting in samenhang
Prestaties
Totaal lasten € 84,1 miljoen
Totaal baten € 53,7 miljoen
Global Goals
Hogere kwaliteit van de ruimtelijke inrichting
1. Hoger gemiddeld rapportcijfer buitenruimte
Hogere kwaliteit woningvoorraad
2. Woningbouwproductie Schiedam 3. Gemiddelde WOZ-waarde t.o.v. regionaal gemiddelde stijgt 4. Vergroten van de binding van Schiedammers aan de stad 5. Minder verhuizingen van buiten Schiedam naar het laagste woningmarktsegment
Beter bereikbaar
6. Verschuiving gebruik van conventionele auto ten gunste van fiets, ov, elektrische auto waardoor CO2-uitstoot vermindert 7. Verkeersveiligheid neemt toe
Duurzamer en gezonder leefmilieu
8. Minder uitstoot van CO2 door woningen en bedrijven 9. Aandeel mensen dat geluidsoverlast ervaart wordt minder 10. Minder huishoudelijk restafval 11. Eigen bijdrage inwoners aan duurzaamheid neemt toe
23
Ruimtelijke inrichting in samenhang Inleiding Op het gebied van de ruimtelijke inrichting zijn er de afgelopen jaren goede bewegingen in gang gezet, zoals op het gebied van wonen, groen en bereikbaarheid. Daar gaat het nieuwe gemeentebestuur nadrukkelijk mee verder. De vijf motto’s uit het coalitieakkoord zijn: een (t)huis voor iedereen, een economisch vitale en een bereikbare stad, een sociale en kansrijke stad, een schone, groene en diervriendelijke stad en een veilige stad. Een deel van de realisatie van de ambitie op deze thema’s valt binnen het programma Ruimtelijke inrichting in samenhang. De ambities hebben naast een sociale ook een ruimtelijke component. Binnen het programma Ruimtelijke inrichting in samenhang wordt verder gewerkt aan de ontwikkeling van een aantrekkelijke stad, waar Schiedammers graag willen wonen, werken en verblijven en een stad die aantrekkelijk is voor ondernemers en bezoekers; voor de Schiedammers van nu en voor toekomstige generaties. We werken aan een evenwichtige en samenhangende ontwikkeling van de fysieke stad.