Document · PDF

Bijlage Analyse Sportaccomodaties

Gemeenteraad 28 september 2021, gemeente SchiedamBij agendapunt: Raadsbesluit Kadernota Sport- en beweegaccommodaties 202122.443 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES GEMEENTE SCHIEDAM 31 MAART 2021

Aan

Gemeente Schiedam T.a.v. Angela Snel, Cees Roos en Friede Berendsen

Van

Hospitality Group Nijverheidsweg-Noord 78 Postbus 2186 3800 CD AMERSFOORT

Auteurs

Koert Hetterscheidt Dick Leijen Maurice Tepperik Matthé Wakker Project

Analyse sportaccommodaties Schiedam Betreft

Eindrapport Analyse Sportaccommodaties Schiedam Ons kenmerk

210006.D01/DL/CL

Datum

31 maart 2021

Behoudens uitzonderingen door de wet gesteld mag, zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de rechthebbenden c.q. door de rechthebbenden gemachtigden, niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking.

INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING

1 DE CONTEXT

2 DE STAAT VAN DE SPORTACCOMMODATIES IN SCHIEDAM

2.1 Inleiding

2.2 De gemeente schiedam

2.3 Sport en bewegen in Schiedam

2.4 Sportaccommodaties in Schiedam

2.5 Het gebruik van de accommodaties

2.6 Het beheer

2.7 Conclusies

3 ONTWIKKELINGEN

3.1 Inleiding

3.2 Bevolking en wonen

3.3 Beleidsspeerpunten

3.4 Trends en ontwikkelingen in sport en bewegen

4 UITGANGSPUNTEN

4.1 Inleiding

4.2 De toekomstige omvang van de vraag

4.3 De toekomstige aard van de vraag

5 VAN UITGANGSPUNTEN NAAR VISIE

5.1 Inleiding

5.2 Binnensport

5.3 Zwemmen

5.4 Buitensport

5.5 Buitenruimte

5.6 Beheer en exploitatie

5.7 Tarieven

BIJLAGE 1: GEZONDHEIDSMONITOR

BIJLAGE 2: AANBOD BINNENSPORT

BIJLAGE 3: BASISVOORZIENING

BIJLAGE 4: RUIMTE VOOR SPORT IN SCHIEDAM

BIJLAGE 5: VERSLAG GESPREKKEN MET VERENIGINGEN

SAMENVATTING DE AANLEIDING De gemeente Schiedam heeft een visie ontwikkeld voor de sportaccommodaties in de gemeente. Directe aanleidingen waren:  Optisport is een belangrijke uitvoeringspartner voor de gemeente Schiedam. Optisport exploiteert twee zwembaden, twee sporthallen en twee sportzalen. De overeenkomst met Optisport loopt binnenkort af. Dit is een belangrijke aanleiding voor de gemeente om zich te bezinnen op de toekomstige beheer- en exploitatieopzet van deze accommodaties, de rol van de gemeente daarbij, etc.  Een aantal van de binnensportaccommodaties nadert het einde van de technische levensduur. De komende jaren moeten besluiten worden genomen over renovatie en/of vervangende nieuwbouw. Om op dat moment de juiste besluiten te kunnen nemen is een goed doortimmerde visie noodzakelijk. Dit temeer omdat er vraagtekens zijn over de huidige spreiding van de sportaccommodaties.  ‘Last-but-not-least’ leven binnen de gemeente gedachten over het verminderen van het aantal partijen dat namens de gemeente sportaccommodaties beheert en exploiteert. Deze gedachte komt voort uit de wens van de gemeente om in de toekomst meer invloed te kunnen hebben op tarieven, programmering en maatschappelijke functie van de accommodaties. Deze visie is het afgelopen jaar ontwikkeld en neergelegd in deze rapportage.

DE HUIDIGE SITUATIE De sport- en beweegdeelname blijft in Schiedam behoorlijk achter bij de landelijke gemiddelde. Dat geldt niet vooral alle wijken, maar in de meeste wijken is de sport- en beweegdeelname lager tot veel lager dan te doen gebruikelijk. Vooral in de wijken Nieuwland, Groenoord en Oost is de sportdeelname laag. Dit beeld laat zich overigens goed verklaren door de sociaaleconomische situatie in die wijken en de samenstelling van de bevolking naar leefstijlen. Schiedam beschikt over een aanbod aan accommodaties, dat groter is dan de huidig vraag/behoefte. Deze conclusie geldt voor de binnensport (een overschot aan gymzalen), de buitensport (een overschot aan tennisbanen) en de zwembaden (een overschot aan zwemwater). Ook geldt dat er sprake is van kwalitatieve en functionele tekortkomingen. In kwalitatieve zin valt de ouderdom op van vooral de gymzalen en de zwembaden. In functionele zin bieden de gymzalen onvoldoende om de vraag/behoefte te kunnen huisvesten en missen de zwembaden enkele functionaliteiten. De kwaliteit en functionaliteit van de multifunctionele sportparken daarentegen zijn (meer dan) op orde. De beweegvriendelijkheid van de buitenruimte kan worden versterkt door verbetering van routes en realisatie van speel- en beweegplekken.

De wijze waarop de accommodaties op dit moment worden beheerd en geëxploiteerd belemmert een slagvaardige uitvoering van verbeter- en stimuleringsprogramma’s voor sport en bewegen. Een meer gebundelde en integrale opzet, met meer directe gemeentelijke zeggenschap is gewenst.

UITGANGSPUNTEN VOOR ACCOMMODATIEVISIE De vraag/behoefte aan sport, bewegen en accommodaties zal de komende jaren licht stijgen in Schiedam. De te verwachten toename van het aantal inwoners is daar een belangrijke oorzaak van. Deze conclusie geldt voor voetbal, zaalsporten (binnensport), zwemmen en het bewegingsonderwijs van de scholen. Voor tennis wordt een verdere daling van de vraag verwacht. Voor hockey verwachten wij een substantiële stijging. Voor tennis moet overigens worden vermeld dat landelijk en lokaal – vanwege de Coronacrisis – sprake is van een sterke (tijdelijke) opleving van het aantal leden. Het sporten en bewegen in de buitenruimte zal de komende jaren ook verder zal toenemen.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

01 | 68

De te verwachten stijging van de vraag naar sport en bewegen en accommodaties geldt niet voor alle wijken in eenzelfde mate. In tegendeel. Vanwege grote verschillen in de bevolkingsprognoses, verschillen in leefstijlen en samenstelling naar leeftijdsklassen, verschilt de vraagontwikkeling per wijk. De vraag zal sterk toenemen in Oost, Centrum en Zuid. Een daling wordt voorzien in Groenoord en Spaland. Nog belangrijker dan veranderingen in de omvang van de vraag zijn de te verwachten veranderingen in de aard van de vraag. Door allerlei ontwikkelingen zal er in toenemende mate meer behoefte komen aan andere accommodatie dan de traditionele binnen- en buitensportaccommodaties. De veranderingen in de aard van de vraag worden hiernavolgend beschreven. 



Ook in Schiedam groeit de groep minder of niet-vitale ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking. De behoefte binnen deze groeiende groep laat zich als volgt kenmerken:  Laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten, in de directe woonomgeving en lichte vormen van bewegen (wandelen, zwemmen, beweegoefeningen, et cetera).  Gecombineerde activiteiten, waarin bewegen in samenhang wordt aangeboden met ontmoeten en zorg. In Schiedam wordt de komende jaren fors en gericht ingezet om de sport- en beweegdeelname van de groep inactieven te verhogen. Deze inzet leidt tot de volgende accommodatiebehoefte:  Kennismakingsprogramma’s en integrale programma’s op het gebied van preventie, leefstijl en bewegen.  Gecombineerde activiteiten met per programma wisselende uitvoeringspartners. Schiedam heeft de ambitie om de sport- en beweegdeelname en de motorische ontwikkeling van kinderen te verbeteren. Dit leidt tot een veranderende vraag met de volgende kenmerken:  Eigentijdse vormen van bewegingsonderwijs waarbij beweegvormen, beweeglijnen, afwisseling en uitdaging centraal komen te staan.  Afstemming van de visie op bewegen tussen onderwijs en de verenigingen waar deze kinderen lid van zijn en aanpassen trainingsvormen (verenigingsondersteuning) en zwemlessen. Het percentage inwoners van Schiedam dat lid is van een sportvereniging is relatief laag.

Toch zijn circa 13.000 inwoners van de gemeente lid van een sportvereniging, een aantal om te koesteren. Bovendien zijn vitale sportverenigingen cruciale partners om de ambities op het gebied van sportstimulering, motorische ontwikkeling van kinderen en het sociale domein waar te kunnen maken. Dit betekent eveneens een veranderende vraag/behoefte:  Naast het traditionele aanbod ook sportieve activiteiten voor senioren, voor pubers en voor ongeorganiseerde sporters.  Samenwerking met andere sportverenigingen en met onderwijs, welzijn en zorg (open clubgedachte). Ook in Schiedam haken de pubers in grote getale af bij de verenigingen. Andere interesses, ontdekken en experimenteren zijn steekwoorden die de achterliggende oorzaken samenvatten. Om deze groepen in ‘beweging te houden’ zijn de volgende accentverschuivingen m.b.t. accommodaties wenselijk:  Meer afwisselend en aantrekkelijk verenigingsaanbod om deze doelgroep zo lang mogelijk vast te houden binnen de verenigingen.  Aantrekkelijke sport- en beweegvoorzieningen in de buitenruimte zoals free-running, calisthenics, skate, et cetera. Een grote groep inwoners van Schiedam besteedt veel tijd aan de combinatie van werk, huishouden en de zorg voor kinderen. Voor die groep inwoners is het lastig om sporten en bewegen te combineren met het drukke leven van alledag.

In veel gevallen zouden deze inwoners graag meer sporten en bewegen, maar worden daarin belemmerd door tijdsgebrek, door het verplichtende karakter van verenigingsactiviteiten of door het ontbreken van een passend en flexibel aanbod in de buurt. Veel van deze groep inwoners vinden, of hebben hun weg gevonden naar het commerciële aanbod van fitnesscentra, commerciële groepslessen in de buitenruimte, et cetera. Echter, een aantal van de Schiedamse focusgroepen ontbreekt het aan financiële middelen om daar gebruik van te maken of moet extra gestimuleerd worden. Het verhogen van de sport- en beweegdeelname onder deze groep leidt tot de volgende veranderende vraag voor accommodatie:

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

02 | 68

 Laagdrempelige, afwisselende sport- en beweegactiviteiten, op tijdstippen die passen bij de verschillende focusgroepen.  Sport- en beweegvoorzieningen in de directe woonomgeving zoals buurt- en wijkcentra en de buitenruimte. Zwemvoorziening met ruime programmering voor doelgroepactiviteiten en banen zwemmen. EFFECTEN VOOR ACCOMMODATIEAANBOD De veranderingen in de aard van de vraag/behoefte aan sportaccommodaties hebben verstrekkende gevolgen voor het wenselijke aanbod van accommodaties. Die gevolgen zijn: De capaciteit van het aanbod van sportaccommodaties  De huidige situatie kenmerkt zich door een overaanbod aan binnensportaccommodaties. De lichte stijging van de vraag/behoefte vanuit het onderwijs en de binnensportverenigingen kan worden opgevangen met het bestaande aanbod.  Op dit moment is er ook teveel zwemwater in Schiedam. De te verwachten lichte stijging van de behoefte aan zwemwater kan worden gehuisvest met de bestaande capaciteit.  Het bestaande aanbod van de buitensportparken (exclusief tennis) is gebaseerd op de te verwachten behoefte aan dit type accommodatie en is daarmee ook geschikt om de stijging op te vangen, behalve wellicht voor de groei van de hockeysport. Voor tennis geldt dat de bestaande overcapaciteit, zonder ingrepen, verder zal toenemen.  Uitbreiding van de mogelijkheden voor sport en bewegen in de openbare ruimte is wenselijk.

Er mag en toenemend beroep worden verwacht op het sportieve gebruik van de openbare ruimte en de beweegvriendelijke kan en moet worden verbeterd. De kwaliteit en functionaliteit van de sportaccommodaties  Binnensport: Voor de binnensport geldt dat meerdere veranderingen gewenst zijn. Zo zal de komende jaren een slag gemaakt moeten worden om de kwaliteit van de accommodaties op orde te brengen en zal de functionaliteit moeten verbeteren. Met dit laatste wordt bedoeld:  Een geleidelijke afname van minder functionele gymzalen.  Een geleidelijke vervanging van gymzalen door – op goed te selecteren locaties in de focusgebieden – meer eigentijdse accommodatie voor bewegingsonderwijs in de vorm van indoor beweegpleinen, beweegvriendelijke schoolpleinen en sport- en beweegmogelijkheden in de openbare ruimte.  Zwemmen: Voor de zwembaden geldt dat een eigentijdse, multifunctionele zwemvoorziening, bij voorkeur in samenhang met andere vormen van sport, recreatie en maatschappelijke voorzieningen gewenst is. Die zwemvoorziening biedt goede mogelijkheden voor zwemlessen, doelgroepenactiviteiten, zwemmen voor ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking, banen zwemmen en verenigingen. Om dit te realiseren is niet meer zwemwater nodig dan in de huidige situatie maar meer functioneel en multifunctioneel zwemwater.

 Buitensport, waarbij voor het beter toegankelijk maken van de sportparken voor medegebruik van belang is. Dat is overigens niet zozeer een fysieke opgave, maar meer een opgave van beheer en programmering.  Openbare ruimte: Het beweegvriendelijker maken van de openbare ruimte voor spelen en motorische ontwikkeling van kinderen, uitdaging voor pubers en studenten, stimuleringsprogramma’s in de focuswijken en ongeorganiseerde sport in de buitenruimte. Deze veranderingen in het accommodatieaanbod zullen moeten worden ondersteund met een andere beheeropzet van de accommodaties (gebundeld, integraal en met gemeentelijke zeggenschap), programmabeheer en een klantvriendelijke opzet voor het inzien van de beschikbaarheid van accommodaties en het reserveren.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

03 | 68

In het volgende schema zijn de uitgangspunten samengevat neergelegd. Per pijler is in steekwoorden aangegeven:     

Het type activiteit dat aangeboden moet worden. De rol van de gemeente. Het type accommodatie dat passend is. De doel-/focusgroep. De wijken waar de pijler vooral op gericht moet worden.

Figuur 1: Uitgangspunten voor sport, bewegen en accommodaties.

DE VOORSTELLEN De uitgangspunten zijn in dit rapport concreet vertaald naar voorstellen voor verandering in aanbod en beheer van de sportaccommodaties in Schiedam. Deze concrete voorstellen zijn uitgebreid beschreven in hoofdstuk 5. Sterk samengevat wordt het volgende voorgesteld: BINNENSPORT De gemeente Schiedam heeft samen met de schoolbesturen een Integraal HuisvestingsPlan gemaakt voor het onderwijs. In het deel voor het primaire onderwijs wordt ingezet op de realisatie van eigentijdse, duurzame en integrale schoolgebouwen. Per wijk van Schiedam zijn concrete plannen gemaakt en deze plannen zijn uitgezet in tijd (korte termijn, middellange termijn, lange termijn). Voor de eerste periode (2021-2024) heeft de Raad onlangs het uitvoeringsplan vastgesteld. Dit IHP en het uitvoeringsplan voor de eerste periode bieden volop kansen om de functionaliteit van de binnensportaccommodaties in Schiedam te verbeteren en de beweegvriendelijkheid van de buitenruimte te versterken. In de volgende figuur is samengevat weergegeven welke mogelijkheden het IHP biedt voor verbetering van het aanbod van binnensportaccommodatie in Schiedam.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

04 | 68

Aangrijpingspunten vernieuwing binnensportaccommodaties.

ADVIES Voorgesteld wordt dat: 



De renovatie/nieuwbouw van scholen voor primair onderwijs gepaard gaat met:  Vernieuwing van binnensportaccommodaties.  Herinrichten van de schoolpleinen.  Herinrichtingen/beweegvriendelijker maken van de directe omgeving van de schoolpleinen. In ieder geval voor Oost (MFA De Peperklip), West (Frans Hals en Avennestraat), Groenoord (ICK Loep/El Furkan) en Nieuwland (Nieuwe Damlaan), maar bij voorkeur ook voor de andere scholen.

MARGRIETHAL De bestaande Margriethal is inmiddels ‘op leeftijd’. Onlangs leken er realistische mogelijkheden te ontstaan voor vernieuwing van deze hal door verplaatsing van de hal naar Harga in combinatie met nieuwbouw. Deze ontwikkeling bleek achteraf niet realistisch, op dit moment worden andere opties verkend. ADVIES Voorgesteld wordt om:  

Bij vervanging van de Margriethal vooralsnog uit te gaan en een enkele sporthal. Op dat moment een gedegen haalbaarheidsstudie uit te voeren om tot definitieve capaciteitsbepaling te komen.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

05 | 68

ZWEMMEN Voor de zwembaden geldt dat een eigentijdse, multifunctionele zwemvoorziening, bij voorkeur in samenhang met andere vormen van sport, recreatie en maatschappelijke voorzieningen gewenst is. Die zwemvoorziening biedt goede mogelijkheden voor zwemlessen, doelgroepenactiviteiten, zwemmen voor ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking, banen zwemmen en verenigingen. Om dit te realiseren is niet meer zwemwater nodig dan in de huidige situatie maar meer functioneel en multifunctioneel zwemwater. De afgelopen maanden is onderzocht op welke wijze de behoefte aan zwemmen het beste kan worden gehuisvest. ADVIES Voorgesteld wordt om nader onderzoek te verrichten naar de mogelijkheden om de gewenste basisconfiguratie te realiseren. Vertrekpunt hierbij is dat er een overschot aan zwemwater is in Schiedam. Om de behoefte aan zwemmen in Schiedam goed te kunnen bedienen zijn een wedstrijdbad, een doelgroepenbad en enkele recreatieve elementen voor de jongste bezoekers nodig. Verder geldt dat er nog enkele opties zijn voor het verder versterken van de maatschappelijke functie van zwemmen in Schiedam. BUITENSPORT Voor de buitensport gelden twee speerpunten. In de eerste plaats is het wenselijk dat de functie van de multifunctionele buitensportparken wordt versterkt. Dat is geen fysieke opgave, maar een opgave op het gebied van programmering en beheer.

In de tweede plaats geldt dat de situatie van eigendom en beheer wordt geharmoniseerd. Verbreding functie buitensportparken De multifunctionele buitensportparken worden nog onvoldoende benut. Het gebruik van deze parken wordt nog gedomineerd door het gebruik door de grote verenigingen die hun vaste thuisbasis hebben op de parken. Dat is op zichzelf een belangrijke functie, maar tegelijkertijd is er overdag nog veel leegstand op de parken. Het is wenselijk dat de parken ook buiten de verenigingsuren meer gebruikt gaan worden. ADVIES Voorgesteld wordt om: 



De functie van de multifunctionele parken zo breed mogelijk te maken. Daarmee wordt bedoeld:  Een ruime openstelling (7 dagen per week van 09.00 tot 23.00 uur).  Gebruik door buitensportverenigingen, onderwijsinstellingen, activiteiten binnen het sociale domein, pubers/tieners en recreanten. Dat te bereiken door:  De buurtsportcoaches/beweegstimulering meer te verbinden aan de sportparken.  Samenwerking tussen de verenigingen en maatschappelijke partners te versterken, via multi-sport (Athletic Skills).  Geïntegreerd sportparkbeheer (zie paragraaf beheer en exploitatie).

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

06 | 68

Harmoniseren Voor de buitensportparken is het wenselijk dat de situatie van eigendom en de verdeling van beheertaken (welke taken liggen bij de verenigingen, welke bij de gemeente) worden geharmoniseerd. Daartoe zijn enkele principes uitgewerkt die als leidraad gaan dienen voor deze harmonisering, t.w.:  

Gemeentelijk eigendom van cruciale maatschappelijke infrastructuur als basisprincipe. Het begrip basisvoorziening voor de verdere afbakening van het eigendom. ADVIES Samengevat stellen wij voor dat de gemeente eigenaar blijft/wordt van accommodaties die:  

Onderdeel uitmaken van de cruciale maatschappelijke infrastructuur. En dan uitsluitend de accommodaties (of onderdelen daarvan) die voldoen aan de criteria voor een basisvoorziening.

Voor samengestelde accommodaties stellen wij voor dat deze eigendom blijven/worden van de gemeente Schiedam, indien de het merendeel van het vloeroppervlak bestaat uit cruciale maatschappelijke infrastructuur en basisvoorzieningen. In alle andere gevallen is gemeentelijk eigendom niet nodig. BUITENRUIMTE Sporten en bewegen in de buitenruimte zijn de afgelopen jaren in populariteit gestegen, een ontwikkeling waar nog geen einde aan lijkt te komen. Steeds meer inwoners van Schiedam maken gebruik van de buitenruimte voor wandelen, fietsen, hardlopen, groepslessen, calisthenics, et cetera. Ook geldt dat de buitenruimte kan worden ingezet voor stimuleren van de motorische ontwikkeling van kinderen, voor beweegstimulering van volwassenen en senioren, et cetera. De volgende mogelijkheden dienen zich aan voor de verbetering van de beweegvriendelijkheid van de buitenruimte in Schiedam: 

 



Al eerder is weergegeven welke veranderingen zullen plaatsvinden in het aanbod van scholen voor Primair Onderwijs in Schiedam. Het beleid van de schoolbesturen is om – telkens als een schoolgebouw ingrijpend wordt gerenoveerd/vernieuwd – ook direct de beweegvriendelijkheid van het schoolplein en de omliggende buitenruimte te verbeteren. Het streven is op die momenten ook om de schoolpleinen een openbare functie te geven, zodat medegebruik voor bijvoorbeeld sportstimuleringsactiviteiten mogelijk wordt. Eerder is ingegaan op de verbreding van de functie van de buitensportparken in Schiedam. Ook de realisatie van dat uitgangspunt geeft de beweegvriendelijkheid van de buitenruimte een stevige impuls. Het onderzoek naar de beweegvriendelijkheid van de buitenruimte, zoals door het Mullier Instituut is uitgevoerd, heeft geleid tot een serie van concrete maatregelen om de beweegvriendelijkheid te versterken. Het is wenselijk dat deze maatregelen worden uitgevoerd. Het zijn het verbeteren van de routes langs grachten/oude centrum, langs de Singel en de routes in het Beatrixpark. Ook zijn genoemd de aanleg van extra extra beweeg/sportplekken op en rond sportparken en meer groen tussen de flats. Als laatste bieden de ruimtelijke ontwikkelingen in Schiedam mogelijkheden om de beweegvriendelijkheid van de buitenruimte te versterken.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

07 | 68

ADVIES Voorgesteld wordt om de beweegvriendelijkheid van de openbare ruimte in Schiedam verder te versterken door de combinatie van de volgende maatregelen: 

 



Het openbaar en beweegvriendelijker maken van de schoolpleinen van de scholen die worden gerenoveerd/vernieuwd als gevolg van het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs (zie paragraaf 5.2). Het verbreden van de functie van de multifunctionele parken, verruiming van de openstelling en parkbeheer (zie paragraaf 5.4). Het realiseren van de aanbevelingen van het rapport van Mulier, te weten:  Het verbeteren van de routes langs grachten/oude centrum  Het verbeteren van de routes langs de Singel  Het verbeteren van de routes in het Beatrixpark.  De aanleg van extra beweeg/sportplekken op en rond sportparken  Meer groen tussen de flats. Het realiseren van openbare sport- en spelvoorziening als onderdeel van de grote ruimtelijke ontwikkelingen die de komende jaren plaatsvinden.

BEHEER EN EXPLOITATIE Ook op het vlak van beheer en exploitatie is een verandering wenselijk. Die verandering laat zich als volgt samenvatten: 

Gebundeld beheer, waarbij bij voorkeur één beherende instelling verantwoordelijk is voor beheer en exploitatie van in ieder geval alle binnen- en buitensportaccommodaties in de gemeente. Integraal beheer, waarbij ook het programmabeheer bij deze beherende instelling wordt gelegd, die vervolgens actief de verbinding zoekt (in ieder geval in programmering) tussen sport en bewegen enerzijds en onderwijs, welzijn en zorg anderzijds. Meer directe zeggenschap van de gemeente om beleidsambities en wijzigingen daarin snel en effectief te kunnen vertalen naar gebruiksroosters, tarieven en voorrangsregelingen.



In de kern gaat het om meer integraal beheer om de huidige versnippering op te heffen en om de samenhang tussen bewegen, onderwijs, sporten, welzijn en zorg ‘handen en voeten’ te gaan geven. De rechtsvorm is daarbij niet belangrijk, maar wel de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de integraliteit. Dat kan alleen bij een zeer nauwe samenwerking tussen gemeente en de partners op het gebied van bewegen, onderwijs, sport, welzijn en zorg (coöperatieve gedachte). ADVIES Samengevat wordt voorgesteld dat: 

 

De gemeente beheer, exploitatie en programmering organisatorisch anders gaat vormgeven. Het advies is om te komen tot één beherende instelling die:  Zoveel mogelijk, zo niet alle sportaccommodaties beheert en exploiteert.  Zowel verantwoordelijk wordt voor het gebruikerbeheer als het programmabeheer.  En nauw samenwerkt met partners op het gebied van onderwijs, welzijn en zorg. Deze beherende instelling ook verantwoordelijk wordt voor de totstandkoming van één reserveringssysteem. De gemeente/de beherende instelling de sportverenigingen ondersteunt om een brede maatschappelijke functie te vervullen.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

08 | 68

TARIEVEN De tarieven die in rekening worden gebracht aan verenigingen, aan groepen particulieren en aan bezoekers van de zwembaden voor een deel historisch gegroeid zijn. Dat geldt overigens niet voor alle typen accommodaties. Voor de binnensportaccommodaties geldt bijvoorbeeld dat de tarieven onderling niet veel verschillen en – qua hoogte – gelijk tot iets lager zijn dan in de regio te doen gebruikelijk. De verschillen in tarieven spitsen zich vooral toe op de buitensport en de zwembaden. Voor de buitensport vloeit dat grotendeels voort uit de gegroeide situatie van eigendom en beheer (vertoont verschillen). Voor de zwembaden ligt de oorzaak in het tarievenbeleid van het Zwembad Zuid (lager tarieven om het bad betaalbaar te houden voor de inwoners van Zuid). Voor de toekomst is het wenselijk dat: 

De historisch gegroeide verschillen in de tarieven worden weggenomen. Verenigingen en andere gebruikers van de accommodaties mogen erop rekenen dat zij allen min of meer dezelfde kosten dragen voor vergelijkbare accommodaties. De tarieven geen drempels opwerpen voor het gebruik van de accommodaties. Het is belangrijk dat de sport- en beweegdeelname in Schiedam gaat stijgen. In de wijken waar de sport- en beweegdeelname het laagst is, komen relatief gezien ook de meeste inwoners met lage inkomens voor. In combinatie met het vorige punt is het wenselijk dat de gemeente gericht het instrument tarieven en subsidies kan aanwenden. Zo kan de gemeente drempels wegnemen door meer specifieke maatregelen (bijvoorbeeld de activiteiten subsidiëren die de gemeente het meest van belang vindt, zodat de deelnemers de tarieven kunnen betalen).



ADVIES Samengevat wordt voorgesteld dat:  

De gemeente rechtstreeks invloed houdt op de tarieven voor die doelgroepen en activiteiten die een grote bijdrage leveren aan het verhogen van de sport- en beweegdeelname in Schiedam. Dat de gemeente kiest voor direct subsidiëren in plaats van indirect subsidiëren. Concreet houdt dit in dat meer kostendekkende tarieven in rekening gebracht gaan worden en dat de gemeente de gebruikers subsidie verstrekt om deze tarieven te kunnen betalen. Die subsidie wordt uitsluitend verstrekt aan de doelgroepen en activiteiten die een grote bijdrage leveren aan het verhogen van de sport- en beweegdeelname in Schiedam.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

09 | 68

DE CONTEXT

DE AANLEIDING De gemeente Schiedam telt op dit moment circa 78.000 inwoners, verdeeld over 9 wijken. De gemeente beschikt over een gevarieerd aanbod van sportaccommodaties. Zo zijn er twee zwembaden, drie sporthallen (waarvan één dubbele sporthal), drie sportzalen, 19 gymzalen, buitensportparken, et cetera. Er is door de gemeente Schiedam de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de sportaccommodaties. De gemeente heeft vooral geïnvesteerd in het upgraden van de buitensport door middel van nieuwbouw en renovatie. Voor de buitensportaccommodaties mag de conclusie worden getrokken dat inmiddels sprake is van een toekomstbestendig accommodatieaanbod. Voor de overige accommodaties (zwembaden, binnensport) heeft de gemeente vooralsnog veel energie gestoken in onderzoek. Zo is de behoefte aan zwemwater en aan binnen- en buitensportaccommodaties in kaart gebracht, is een exploitatieanalyse van de accommodaties uitgevoerd, zijn de mogelijkheden van de openbare ruimte voor sport en bewegen verkend en is een kadernota ‘sport en bewegen’ opgesteld, inclusief een uitvoeringsprogramma. Ook is een MeerjarenOnderhoudsPlan voor de accommodaties opgesteld. Kortom, vrijwel alle ingrediënten om te komen tot een visie op de ontwikkeling van sportaccommodaties en een toekomstbestendig accommodatiebeleid zijn aanwezig.

Dat is ook nodig omdat een aantal ontwikkelingen vraagt om een duidelijke visie en kaders, zoals:  Optisport is een belangrijke uitvoeringspartner voor de gemeente Schiedam. Optisport exploiteert twee zwembaden, twee sporthallen en twee sportzalen. De overeenkomst met Optisport loopt binnenkort af. Dit is een belangrijke aanleiding voor de gemeente om zich te bezinnen op de toekomstige beheer- en exploitatieopzet van deze accommodaties, de rol van de gemeente daarbij, et cetera.  Een aantal van de binnensportaccommodaties nadert het einde van de technische levensduur. De komende jaren moeten besluiten worden genomen over renovatie en/of vervangende nieuwbouw. Om op dat moment de juiste besluiten te kunnen nemen is een goed doortimmerde visie noodzakelijk. Dit temeer omdat er vraagtekens zijn over de huidige spreiding van de sportaccommodaties.  ‘Last-but-not-least’ leven binnen de gemeente gedachten over het verminderen van het aantal partijen dat namens de gemeente sportaccommodaties beheert en exploiteert. Deze gedachte komt voort uit de wens van de gemeente om in de toekomst meer invloed te kunnen hebben op tarieven, programmering en maatschappelijke functie van de accommodaties.

ANALYSE SPORTACCOMMODATIES Binnen de gemeente Schiedam bestaat op dit moment kortom de behoefte om – op basis van alle onderzoeken en ontwikkelingen – te komen tot een visie en kadernota voor de sportaccommodaties in de gemeente. De visie en kadernota moeten de basis bieden voor besluiten over de ontwikkelrichting van de sportaccommodaties in de komende jaren. De visie en kadernota moet richtinggevend zijn voor:  De functie van de sportaccommodaties voor onderwijs, verenigingen, recreanten en het sociale domein, voor Schiedam als geheel en verbijzonderd naar de verschillende wijken.  Het wenselijke aanbod van accommodaties om deze functies goed te kunnen huisvesten in termen van capaciteit, kwaliteit, functionaliteit, multifunctionaliteit, duurzaamheid, samenhang met andere domeinen en spreiding.  De meest wenselijke opzet van beheer en exploitatie in termen van de beheeropdracht, de sturingsmogelijkheden van de gemeente, de schaal waarop wordt beheerd en geëxploiteerd en tarieven.  De rol van de gemeente bij totstandkoming en instandhouding van accommodaties.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

10 | 68

Daarbij gaan de gedachten op dit moment vooral uit naar een visiedocument, maar nog niet naar gedetailleerd uitgewerkte accommodatieplannen.

DE AANPAK Hospitality Group heeft de opdracht gekregen voor het maken van het visiedocument sportaccommodaties Schiedam. Dat project is in januari 2020 van start gegaan. De volgende activiteiten zijn uitgevoerd:  Gestart is met het in kaart brengen van de kenmerken van het huidige aanbod van sportaccommodaties op basis van alle bestaande onderzoeken. Per wijk en voor totaal Schiedam is het aanbod van accommodaties omgevormd naar overzichten over capaciteit, kwaliteit, spreiding en gebruik.  De kenmerken van de wijken van Schiedam zijn – op basis van bestaande data – in kaart gebracht. Het betreft het aantal inwoners, de bevolkingssamenstelling, de leefstijlen, sociaal-economische data, de sportdeelname en de bevolkingsprognoses.  Beleidsdocumenten over sport en bewegen, onderwijs en het sociale domein zijn door ons bestudeerd. Voor elk van deze documenten is vastgesteld of en in welke mate de beleidsambities gevolgen (moeten) hebben voor het aanbod van accommodaties en de wijze van beheren en exploiteren.  Al deze gegevens zijn vertaald naar een eerste analyse van vraag en aanbod van sportaccommodaties in Schiedam en de contouren voor een accommodatievisie. Die eerste analyse is gepresenteerd aan de Projectgroep die het project begeleidt en is vervolgens aangepast.

 Er zijn gesprekken gevoerd met beleidsverantwoordelijken binnen de gemeente Schiedam (sport en bewegen, wonen, ruimtelijke ordening) en binnen de maatschappelijke partners voor onderwijs, welzijn en zorg. Tijdens die gesprekken is ingegaan op de inhoudelijke ambities van gemeente en maatschappelijke partners, de functie van sport en bewegen binnen die ambities en hun oordeel over het accommodatieaanbod.  De resultaten van deze werkzaamheden zijn in een Voortgangsnotitie neergelegd. Deze notitie is besproken in de Projectgroep en daarna – door middel van individuele gesprekken – met maatschappelijke partners. Doel van die gesprekken was om te verkennen welke concrete aanpassingen aan aanbod, beleid en beheer van sportaccommodaties wenselijk zijn.  De resultaten van al deze werkzaamheden zijn neergelegd in een conceptrapportage. Deze nota is getoetst door medewerkers van de gemeente Schiedam en daarna samengevat voorgelegd aan de verenigingen. Open aanmerkingen zijn verwerkt waarna dit eindrapport is uitgebracht.

LEESWIJZER Dit rapport is als volgt opgebouwd: Het rapport start in hoofdstuk 2 met een beschrijving van aanbod, gebruik en beheer van de sportaccommodaties in Schiedam. Daarna worden in hoofdstuk 3 de ontwikkelingen beschreven die in hoge mate bepalend zijn voor de toekomstige vraag/behoefte aan sportaccommodaties in de stad en daarmee op de accommodatievisie. In dat hoofdstuk wordt de bevolkingsprognose weergegeven, worden de beleidsambities van de stad samengevat beschreven en worden ook landelijke trends op het gebied van sport en bewegen weergegeven. In het hoofdstuk 4 wordt beschreven wat de effecten zijn van alle ontwikkelingen op de toekomstige vraag/behoefte aan accommodaties. Daarin wordt zowel ingegaan op de te verwachten omvang van de vraag/behoefte alsook op aard van de vraag/behoefte (ontstaat er behoefte aan andere typen accommodaties). De nota eindigt in hoofdstuk 5 met de visie. In dat hoofdstuk staat aangegeven welke richting het accommodatiebeleid van de gemeente Schiedam zich zou moeten ontwikkelen.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

11 | 68

DE STAAT VAN DE SPORTACCOMMODATIES IN SCHIEDAM

2.1

INLEIDING

In dit hoofdstuk worden de belangrijkste kenmerken van vraag en aanbod van sportaccommodaties in Schiedam beschreven. Het hoofdstuk start met een korte typering van Schiedam, althans die aspecten die het meest van invloed zijn op de vraag/behoefte aan sportaccommodaties. Daarna worden de belangrijkste kenmerken van aanbod, gebruik en beheer van de accommodaties weergegeven. Het hoofdstuk eindigt met enkele conclusies over de huidige ‘staat van de sportaccommodaties’ in Schiedam. Voor de leesbaarheid beperkt dit rapport zich tot de hoofdkenmerken van aanbod, gebruik en beheer. Details zijn neergelegd in de bijlagen en/of staan uitvoerig beschreven in eerder uitgebrachte rapporten (Mullier, Drijver & Partners).

2.2

DE GEMEENTE SCHIEDAM

De vraag/behoefte aan sporten en bewegen en sportaccommodaties is van vele factoren afhankelijk. Vanzelfsprekend is het aantal inwoners bepalend, maar ook de samenstelling naar leeftijdsgroepen (kinderen sporten gemiddeld vaker dan senioren), leefstijlen, sociaaleconomische kenmerken, et cetera. In deze paragraaf worden de belangrijkste kenmerken samengevat die bepalend zijn voor de vraag/behoefte. AANTAL INWONERS EN BEVOLKINGSSAMENSTELLING Schiedam telt op dit moment ongeveer 78.000 inwoners, verdeeld over 9 wijken. In de volgende figuren zijn de ligging en het aantal inwoners per wijk weergegeven. Figuur 2: Aantal inwoners gemeente Schiedam per wijk 2020 (bron: Kenniscentrum).

De drie grootste wijken (Nieuwland, West en Oost) bevinden zich ten zuiden van de A 20. Op dit moment woont ongeveer 63% van de inwoners in het zuidelijke deel van Schiedam, een percentage dat de komende jaren nog zal stijgen (waarover later meer). Relatief gezien wonen de senioren vooral in Woudhoek, Kethel en Groenoord (ten noorden van de A20). Kinderen en jongeren wonen (relatief gezien) vooral in Nieuwland, Groenoord, Spaland/Sveaparken en Kethel (zie de volgende figuur).

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

12 | 68

Figuur 3: Samenstelling wijken Schiedam naar leeftijdsklassen.

DE LEEFSTIJLEN IN SCHIEDAM De leefstijlen van de inwoners bepalen voor een deel hun behoefte aan sport en bewegen. Het betreft niet alleen de mate waarin inwoners sporten en bewegen belangrijk vinden en daar tijd aan besteden, maar ook het type sport- en beweegactiviteiten waar men zich toe aangetrokken voelt. Binnen sommige leefstijlen is sporten en bewegen vanzelfsprekend en weet men de weg naar de verenigingen en de accommodaties goed te vinden. Binnen andere leefstijlen is dat veel minder het geval en is stimulering meer op zijn plaats. In figuur 3 is de indeling naar leefstijlen van het onderzoeksbureau Marketresponse weergegeven. Dat model typeert de leefstijlen van Nederlanders in op basis van twee assen. Horizontaal onderscheidt het model individueel versus groep georiënteerde waarden en verticaal introvert versus extravert. Hierdoor ontstaan er vier kwadranten, die elk een kleur hebben gekregen. Voor ieder individu geldt dat één van de kleuren het meest bij je past en daarmee dominant is. Figuur 4: Basismodel leefstijlen.

Bron: SAMR

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

13 | 68

De meest voorkomende leefstijl in Schiedam is de groene leefstijl, gevolgd door de gele leefstijl. De rode en blauwe leefstijlen komen naar verhouding minder voor. Deze samenstelling naar leefstijlen heeft als gevolg: 



Een lagere sportdeelname: Inwoners met een groene leefstijl zijn over het algemeen minder sportminded. In heel Nederland geldt dat de motivatie om te bewegen en te sporten binnen deze leefstijl minder is dan binnen andere leefstijlen. Als men sport en beweegt, dan is er een voorkeur voor de meer traditionele sporten en rustige vormen van bewegen (wandelen, fietsen). Sporten in groepsverband: In Schiedam wonen ook relatief veel mensen met een gele leefstijl. Binnen die leefstijl is – naast het sporten en bewegen op zichzelf – vooral het sociale aspect van belang. Deze inwoners sporten graag in groepsverband, al dan niet binnen verenigingen. De sportdeelname onder inwoners met een blauwe en rode leefstijl is doorgaans aanmerkelijk hoger dan binnen de gele en groene leefstijlen. Echter, het percentage inwoners met een rode of blauwe leefstijl is in Schiedam relatief klein. Inwoners met deze leefstijlen sporten vaker individueel. Binnen de rode leefstijl wordt het experiment niet geschuwd (zijn vaak de eersten die nieuwe vormen van sporten en bewegen beoefenen), binnen de blauwe leefstijl is de deelname aan bijvoorbeeld golf, hockey en tennis groter.

In de volgende grafiek is de samenstelling van de bevolking van Schiedam naar leefstijlen weergegeven. Aan de linkerzijde het beeld voor Schiedam totaal, aan de rechterzijde het beeld per wijk. Figuur 5: Samenstelling bevolking Schiedam naar leefstijlen.

Bron: Leefstijlvinder.nl

SOCIAAL-ECONOMISCHE KENMERKEN Niet alleen leeftijd en leefstijlen zijn bepalend voor de vraag/behoefte naar sport en bewegen, maar ook sociaal economische kenmerken (arbeidsparticipatie, inkomen). Uit landelijke onderzoeken blijkt telkens dat er een sterke samenhang is tussen de sociaaleconomische status en onderwerpen als gezondheid, sporten en bewegen. In wijken waar relatief veel kwetsbare inwoners wonen, is de sportdeelname doorgaans laag en kampen inwoners eerder en vaker met gezondheidsklachten. Over het algemeen geldt dat de inkomenssituatie van de inwoners van Schiedam ongunstiger is dan het Nederlandse gemiddelde. Het gemiddelde netto besteedbare inkomen per huishouden in Nederland bedroeg in 2017 € 42.600,--. In Schiedam bedraagt dat inkomen € 37.200,-- (bron: CBS). De inkomenssituatie in Schiedam is de afgelopen jaren verbeterd, maar tegelijkertijd is de achterstand ten opzichte van het Nederlandse gemiddelde toegenomen. Ook voor dit onderwerp geldt dat er grote verschillen tussen de wijken onderling. De inkomens zijn het laagste in de wijken Groenoord, Nieuwland, Oost en delen van Zuid. De inkomens liggen het hoogste in Spaland/Sveaparken, Kethel en delen van Woudhoek.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

14 | 68

Figuur 6: SE-score naar wijken.

EEN MULTICULTURELE GEMEENTE Schiedam is een multiculturele gemeente. De achtergronden en herkomst van de inwoners vertegenwoordigen tientallen nationaliteiten. Naast relatief grote groepen inwoners met een Marokkaanse of Turkse achtergrond kent de stad ook veel inwoners met een Antilliaanse, Surinaamse en Oost-Europese achtergrond. De meest multiculturele wijken zijn Nieuwland, Oost en Groenoord, waarbij geldt dat de samenstelling van de bevolking naar herkomst sterk verschilt per wijk. De volgende figuur geeft een beeld van de diversiteit van de Schiedamse bevolking. Grafiek 4: Percentage inwoners op basis van migratieachtergrond (bron: Kenniscentrum).

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

15 | 68

EEN COMPACTE GEMEENTE ‘Last-but-not-least’ willen wij vermelden dat Schiedam een compacte gemeente is. De woningen (veelal gestapeld) bevinden zich in een beperkt ruimtelijk gebied. Hemelsbreed is de afstand tussen de randen van de bebouwing in Noordwest en Zuidoost 5,6 kilometer. Van West naar Oost bedraagt de afstand hemelsbreed 3 kilometer. SAMENVATTEND Schiedam is een compacte, middelgrote stad met vele gezichten. De 9 wijken verschillen onderling sterk naar omvang, samenstelling van de bevolking en uitgangspositie. Gevolg is dat de vraag/behoefte aan sporten en bewegen en accommodaties per wijk sterk verschilt. Er zijn wijken waar de inwoners een intrinsieke motivatie hebben om te sporten en te bewegen en zelf hun weg weten te vinden naar het sportaanbod (Spaland/Sveaparken, Kethel en delen van Woudhoek). Er zijn ook wijken waar sporten, bewegen en een gezonde leefstijl minder vanzelfsprekend zijn en waar inwoners meer gestimuleerd moeten worden (Nieuwland, Oost, Groenoord)

2.3

SPORT EN BEWEGEN IN SCHIEDAM

SPORTEN EN BEWEGEN De sport- en beweegdeelname in Schiedam is lager dan het landelijk gemiddelde. Het percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen is in Schiedam 48%. Landelijk ligt dat percentage op 51,7%. Van de Schiedammers sport 42% op wekelijkse basis. Landelijk ligt dat percentage op 51,3%. In tabel 1 is weergegeven hoe de verhoudingen zijn tussen sport en bewegen in Schiedam ten opzichte van het landelijk gemiddelde en de GGD-regio waar Schiedam deel uit maakt. Tabel 1: Percentage inwoners dat voldoet aan beweegrichtlijnen en wekelijks sport (bron: sportopdekaart.nl)

Plaats/Regio

% Inwoners voldoet aan beweegrichtijnen

% Wekelijks sporten

Schiedam

Nederland

51,7

51,3

GGD-regio Rotterdam-Rijnmond

48,2

46,5

Wat opvalt is dat Schiedam qua beweegrichtlijnen nauwelijks afwijkt van de GGD-regio. Als het gaat om wekelijks sporten is het percentage een stuk lager. LIDMAATSCHAP SPORTVERENIGINGEN Wanneer we inzoomen op de sportdeelname in Schiedam in termen van lidmaatschappen van bij NOC*NSF aangesloten verenigingen, zien we dat dit in Schiedam aanzienlijk lager ligt dan het landelijk gemiddelde. Het landelijke gemiddelde ligt, met uitzondering van de categorie 10 tot 25-jarigen, ruim 50% hoger dan in Schiedam. Kijkend naar de grootste takken van sport, zien we dat deelname aan hockey en voetbal de landelijke gemiddelden nog enigszins benaderen. Voor de overige sporten is het percentage inwoners dat lid is, minstens de helft lager dan landelijk gemiddeld. In tabel 2 is het percentage inwoners van Schiedam dat lid is van een sportvereniging (uitgesplitst naar leeftijdsgroepen en naar enkele sporten) weergegeven en vergeleken met landelijke cijfers (Bron: Sport op de Kaart).

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

16 | 68

Tabel 2: Percentage inwoners dat lid is van een bij NOC*NSF aangesloten sportbond (bron: sportopdekaart.nl)

Schiedam

Nederland

Alle leeftijden

16,6%

25,0%

0 tot 10-jarigen

14,3%

23,0%

10 tot 25-jarigen

31,8%

45,0%

25 tot 45-jarigen

13,8%

22,0%

45 tot 65-jarigen

14,3%

22,0%

65 jaar en ouder

10,4%

17,0%

Atletiek

0,3%

0,8%

Gymnastiek

0,9%

1,6%

Hockey

1,0%

1,5%

Tennis

1,1%

3,1%

Voetbal

5,0%

7,0%

Volleybal

0,1%

0,7%

Zwemmen

0,4%

0,8%

NAAR WIJKEN Gezien de eerder beschreven kenmerken van de wijken is het niet verwonderlijk dat ook de sportdeelname fors verschilt per wijk. De sport- en beweegdeelname is het laagste in de wijken Nieuwland en Oost. De deelname is ‘gemiddeld’ (althans gemiddeld voor Schiedam, maar lager dan het Nederlandse gemiddelde) in Groenoord, Kethel, Centrum, West en Zuid. In het noordelijke deel van Schiedam is de sport- en beweegdeelname bovengemiddeld en vaak ook hoger dan het landelijke gemiddelde (Bron: Mullier Instituut). GEZONDHEIDSMONITOR Om de huidige gezondheid van inwoners in kaart te brengen, wordt iedere 4 jaar door alle GGD’s de gezondheidsmonitor uitgevoerd. Uit dit onderzoek komt onder andere het volgende naar voren:     

Het percentage inwoners met een fysieke beperking, aandoening of ziekte ligt in Schiedam hoger dan in de regio en landelijk. Volwassen inwoners (18+) van Schiedam ervaren hun gezondheid slechter dan in de regio en landelijk. Het percentage Schiedammers (met name kinderen) met overgewicht ligt hoger dan in de regio. Het gebruik van alcohol door jeugd ligt lager dan het landelijk gemiddelde. Eenzaamheid onder volwassenen ligt significant hoger dan landelijk gemiddeld en is gestegen over de afgelopen jaren.

Voor meer informatie en cijfers verwijzen we graag naar bijlage 1. SAMENVATTEND Samenvattend geldt dat er in Schiedam een grote uitdaging ligt op het gebied van sport en bewegen. In de meeste delen van de stad blijft de sportdeelname achter bij de landelijke gemiddelden. Tegelijkertijd is de gezondheidssituatie van de inwoners ook slechter.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

17 | 68

2.4

SPORTACCOMMODATIES IN SCHIEDAM

2.4.1

DE BINNENSPORT

CAPACITEIT De gemeente Schiedam beschikt over 25 binnensportaccommodaties. Het zijn:   

3 sporthallen waarvan één dubbele sporthal (Margriet). 3 sportzalen, waarvan één niet openbaar toegankelijk (Life College). 19 gymzalen

In iedere wijk, behalve in het Centrum, bevindt zich op dit moment een binnensportaccommodatie. In de volgende figuur is het aanbod van binnensportaccommodaties schematisch weergegeven. In bijlage 2 zijn enkele details van dit aanbod weergegeven. Figuur 7: Het aanbod van binnensportaccommodaties in Schiedam.

Het sportvloeroppervlak van deze accommodaties tezamen bedraagt 12.364 m². Uitgedrukt in oppervlakte per inwoner bedraagt het aanbod in Schiedam 0,16 m² per inwoner. Dit is iets hoger dan het landelijke gemiddelde dat 0,15 m² per inwoner bedraagt. Een landelijk kengetal uit het brancherapport ‘Sportaccommodaties in Nederland’ is het aantal sporthallen per 25.000 inwoners. Landelijk ligt dit aantal op 2,7, waarbij opgemerkt dient te worden dat in sterk stedelijke omgevingen het aantal sporthallen gemiddeld lager ligt en in niet-stedelijke omgevingen het gemiddelde hoger. Het aantal sporthallen in Schiedam ligt op 0,95 sporthal per 25.000 inwoners. Een stuk lager dan landelijk gemiddeld. Hierbij dient de kanttekening gemaakt te worden dat sporthal Margriet bijna drie keer zo groot is als een standaard formaat sporthal. Echter, het gemiddelde komt daarmee op 1,59 wat nog steeds ruim onder het landelijk gemiddelde ligt. Bij deze berekening naar het aantal sporthallen per 25.000 inwoners gaan we uit van het huidig aantal inwoners. Gezien de verwachte stijging van het aantal inwoners zal het gemiddelde de komende jaren verder dalen.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

18 | 68

Een eerste conclusie is dan ook dat er voldoende aanbod aan binnensportaccommodaties lijkt te zijn, maar dat het aanbod een disbalans vertoont. Schiedam beschikt over relatief weinig sporthallen en sportzalen (die geschikt zijn voor uiteenlopende sporten) en relatief veel over gymzalen (die slechts voor enkele vormen van bewegen en sporten geschikt zijn).

SPREIDING Om een oordeel te kunnen vellen over de spreiding van de binnensportaccommodaties zijn twee aspecten van belang, te weten:  

De mate waarin het aanbod evenwichtig is gespreid over de verschillende wijken van de stad, naar rato van het aantal inwoners. De bereikbaarheid/reisafstand tot de accommodaties.

Bij deze aspecten moet direct worden opgemerkt dat Schiedam een compacte stad is (zie paragraaf 2.2). De reisafstanden zijn binnen Schiedam relatief beperkt. VERDELING Voor wat betreft de verdeling geldt dat het aanbod geconcentreerd is in de wijk Kethel. In die wijk zijn twee sporthallen gevestigd (waarvan één dubbele hal) en een aantal gymzalen bij onderwijslocaties. In de volgende figuur is het aanbod aan binnensportaccommodaties (uitgedrukt in m² per inwoner) per wijk weergegeven. Daaruit blijkt direct dat de wijk Kethel eruit springt. Bij de concentratie in Kethel moet worden opgemerkt dat deze accommodaties centraal in Schiedam zijn gelegen. Figuur 8: Aanbod binnensportaccommodaties per wijk, uitgedrukt in oppervlakte sportvloer per inwoner.

BEREIKBAARHEID In de volgende figuur is de bereikbaarheid van de binnensportaccommodaties schematisch weergegeven. Rond alle sporthallen en sportzalen is een cirkel getrokken met een diameter van 3 kilometer. Dat houdt in dat inwoners binnen die cirkel hemelsbreed maximaal 1,5 kilometer verwijderd zijn van een sporthal of sportzaal.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

19 | 68

Figuur 9: Schematische weergave van bereikbaarheid binnensportaccommodaties.

Uit de figuur blijkt dat vrijwel iedere Schiedammer binnen anderhalve kilometer afstand van een sporthal of sportzaal woont. De bereikbaarheid van de gymzalen is nog beter en uitgebreid neergelegd in het Mullierrapport over de binnensportaccommodaties.

KWALITEIT EN FUNCTIONALITEIT De binnensportaccommodaties, met name de gymzalen, zijn in veel gevallen verouderd en voldoen qua uitstraling en functionaliteit niet meer aan de eisen van de gebruikers. Zo zijn de materialen verouderd of ontbreken deze en is er sprake van een schoonmaakachterstand, waardoor het voor scholen minder aantrekkelijk is om er gebruik van te maken. Mede door het traditionele karakter van de gymzalen zijn deze in de huidige situatie minder geschikt om optimaal gebruik van te maken. Mede door deze gebreken zijn de lessen die worden gegeven afhankelijk van wat de accommodatie te bieden heeft. Naast de verouderde binnensportaccommodaties is er ook een nieuwe sporthal: Willem Alexander. Deze wordt nog weinig gebruikt door onderwijs vanwege de afstand tot de scholen en omdat de hal niet beschikt over toestellen voor bewegingsonderwijs. Dat laatste staat overigens meer eigentijdse vormen van bewegingsonderwijs niet in de weg. De andere twee sporthallen zijn nog in redelijke staat, maar al wel wat verouderd. 2.4.2

DE ZWEMBADEN

CAPACITEIT In de gemeente zijn op dit moment drie zwembaden gevestigd. Het zijn de twee gemeentelijke baden en één niet-gemeentelijk instructiebad (Argos). Dit laatste bad laten we – gezien de beperkte capaciteit en het nietopenbare karakter - grotendeels buiten beschouwing in deze notitie. In de volgende tabel zijn de belangrijkste kenmerken van de baden samengevat.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

20 | 68

Tabel 3: Het aanbod van zwembaden in Schiedam.

Gemeentelijke zwembaden

Wijk

Voorzieningen

m² zwemwater

Zwembad Zuid

Zuid

 Wedstrijdbad  Instructiebad  Peuterbad buiten

345 m²

Zwembad Groenoord

Kethel

   

795 m²

Zwembad Argos

Woudhoek

 Instructiebad

Wedstrijdbad

Recreatiebad Div kleine bassins binnen Peuterbad buiten

50 m²

Landelijk zien we per 25.000 inwoners een gemiddelde van 1,3 zwembaden. In Schiedam ligt dit met 0,95 iets lager. Een andere graadmeter is het aantal m² zwemwater per inwoner. Dit ligt landelijk op een gemiddeld van 180 tot 200 m² per 10.000 inwoners. In Schiedam ligt dit lager dan landelijk gemiddeld, namelijk op 155 m² per inwoner.

SPREIDING Het is al eerder vermeld, maar Schiedam is een compacte gemeente. Desondanks beschikt Schiedam over twee gemeentelijke zwembaden. Uit onderzoek van het Mullier Instituut blijkt dat de reisbereidheid voor zwembadbezoeken relatief groot is.  Indien het zwembad zich binnen een straal van 3 kilometer van de woning bevindt is 94% bereid de reis te maken.  Indien het zwembad zich binnen een straal van 5 kilometer bevindt is 82% bereid te reizen.  Als het zwembad zich tussen de 5 en 10 kilometer van de woning bevindt, is de reisbereidheid nog maar 41%. Kortom, een reisafstand van 3 kilometer naar een zwembad is meer dan acceptabel, een reisafstand van 5 kilometer is acceptabel. In de volgende figuur is een straal van 5 kilometer rond de twee gemeentelijke baden getrokken. Voor alle duidelijkheid, dat houdt in dat iedereen die binnen een cirkel woonachtig is, maximaal 2,5 kilometer vanaf een zwembad woont. Uit de figuur blijkt dat met de huidige spreiding alle inwoners van Schiedam binnen een straal van 2,5 kilometer van een zwembad wonen. Het zwembad Groenoord ligt op een acceptabele reisafstand voor nagenoeg alle inwoners van Schiedam. Voor het Zwembad Zuid geldt dat dit bad eigenlijk alleen het zuidelijke deel van Schiedam bestrijkt, waar overigens het merendeel van de Schiedammers woont.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

21 | 68

Figuur 10: Schematische weergave van bereikbaarheid zwembaden.

KWALITEIT EN FUNCTIONALITEIT De kwaliteit van de baden laat inmiddels te wensen over. Het Zwembad Zuid heeft het einde van de technische levensduur bereikt en is toe aan een grootschalige renovatie of zelfs nieuwbouw. Groenoord verkeert in een betere staat, maar ook voor dat bad staan de komende jaren ingrijpende onderhoudswerkzaamheden op de planning. Zwembad Zuid is een sober en beperkt functioneel doelgroepenbad. Mede door de ouderdom van beide zwembaden, met name Zuid, is de functionaliteit van de zwembaden achteruit gegaan en heeft dit een relatief laag gebruik als gevolg. 2.4.3

DE BUITENSPORT

CAPACITEIT Schiedam beschikt over drie eigentijdse multifunctionele sportparken en nog enkele monofunctionele parken (uitsluitend tennis of honk- en softbal). In de volgende figuur is het aanbod aan buitensportaccommodaties schematisch weergegeven.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

22 | 68

Figuur 11: Het aanbod van buitensportaccommodaties in Schiedam.

CAPACITEIT De sportparken zijn gelegen in de wijken Kethel en Woudhoek. Daarnaast zijn er nog twee tennisparken gelegen in West en Nieuwland. In totaal beschikt de gemeente Schiedam per sport over de volgende hoeveelheid velden en banen:       

Voetbal: 23 velden, waarvan 18 in Kethel en 5 in Woudhoek. Tennis: 32 banen, waarvan 10 in West, 10 in Nieuwland en 12 in Woudhoek. Hockey: 6 velden, gelegen in Kethel. Handbal: 4 velden, waarvan 2 in Kethel en 2 in Woudhoek Korfbal: 2 velden, gelegen in Kethel. Honk- en softbal: 2 velden, gelegen in Kethel. Cricet: Combivelden met voetbal op Harga en Thurlede

Enkele jaren geleden heeft het Mullier Instituut een uitvoerige studie gedaan naar vraag en aanbod van buitensport. Destijds is een becijfering gemaakt van de benodigde capaciteit om de buitensport goed te huisvesten. Met de investeringen die de gemeente Schiedam de afgelopen jaren heeft gepleegd is die benodigde capaciteit bereikt. Alleen voor de tennis geldt dat het aanbod aan parken en banen groot is. Er is over het algemeen sprake van een behoorlijke overcapaciteit aan tennisbanen in Schiedam.

SPREIDING In de volgende figuur is de spreiding van de buitensportaccommodaties weergegeven.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

23 | 68

Figuur 12: Schematische weergave van bereikbaarheid multifunctionele sportparken

Twee van de drie multifunctionele parken zijn gelegen in het noordelijk deel van Schiedam. Harga ligt net onder de A20, in het zuidelijke deel. De meeste inwoners van Schiedam wonen echter in het zuidelijke deel van Schiedam. De bereikbaarheid van de sportparken vanuit de zuidoostelijk gelegen wijken is dan ook een grotere opgave dan voor de andere wijken.

KWALITEIT EN FUNCTIONALITEIT De kwaliteit van de multifunctionele parken is meer dan op orde. De parken hebben een open karakter en gaan gepaard met andere voorzieningen zoals BSO en fysiotherapie. Alleen sportpark Thurlede blijft achter en is verouderd ten opzichte van de parken Harga en Willem Alexander. De tennisparken zijn veelal verouderd. Daarnaast hebben deze parken een gesloten karakter en wordt er weinig gebruik van gemaakt. 2.4.4 DE OPENBARE RUIMTE Nederlanders sporten steeds vaker in de buitenruimte. Bijvoorbeeld wandelen, rennen, fietsen en bootcampen in de openbare ruimte zijn inmiddels populaire vormen van bewegen en sporten die nog jaarlijks groeien. De openbare ruimte neemt dus steeds meer in betekenis toe als het gaat om meer inwoners te verleiden tot een gezonde leefstijl. Om die reden heeft de gemeente Schiedam enkele jaren geleden een onderzoek laten uitvoeren door Mullier Instituut naar de beweegvriendelijkheid van de openbare ruimte. Het Mullier Instituut heeft een meetinstrument ontwikkeld op basis waarvan die beweegvriendelijkheid kan worden beoordeeld. Dat instrument brengt de volgende aspecten van de openbare ruimte in kaart:    

Sportvoorzieningen: De binnen- en buitensportaccommodaties, zwembaden, et cetera. Speelplekken: De ‘officiele’ speelplekken, trapveldjes, Cruyff-courts en dergelijke. Beweegruimte: Openbaar groen en parken die toegankelijk zijn voor bewegen en sporten. Routes/paden: Fietsroutes, wandelroutes, fietspaden en wandelpaden.

EINDRAPPORT ANALYSE SPORTACCOMMODATIES SCHIEDAM

24 | 68

 

Buitengebied: De ruimte buiten de bebouwde komen voor bewegen en sporten. Nabijheid: De nabijheid van alle voorzieningen.

In de volgende figuur zijn de scores voor Schiedam weergegeven en vergeleken met de omliggende gemeenten en met het Nederlandse gemiddelde. Uit de figuur blijkt dat op het gebied van sportvoorzieningen, routes en paden en het buitengebied Schiedam lager scoort dan het Nederlandse gemiddelde. Voor wat betreft de sportvoorzieningen geldt dat – met de investeringen in de buitensport van de afgelopen jaren – die scores op dit moment waarschijnlijk hoger zullen uitvallen. Het Mulier Insituut heeft ook aangegeven welke maatregelen getroffen kunnen worden om de beweegvriendelijkheid van de openbare ruimte te versterken. Genoemd zijn het verbeteren van de routes langs grachten/oude centrum, langs de Singel en de routes in het Beatrixpark. Ook zijn genoemd de aanleg van extra beweeg/sportplekken op en rond sportparken, evenementen en meer groen tussen de flats. Figuur 13: De beweegvriendelijkheid van de openbare ruimte in Schiedam.

Delft

MiddenDelftland

Nederland

1,0

2,0

4,0

2,3

1,5

2,5

2,3

1,9

4,3

4,0

4,3

3,3

3,8

1,0

2,0

1,0

1,3

3,7

1,5

Buitengebied

0,5

1,0

1,5

0,5

1,3

Nabijheid

4,3

4,7

5,0

4,7

5,0

4,0

4,2

Totaal

1,7

2,4

2,5

2,6

3,0

2,6

Openbare ruimte

Maassluis

Schiedam

Vlaardingen Rotterdam

Sportvoorzieningen

1,0

Speelplekken

1,8

3,0

Beweegruimte

1,7

Routes/paden

2.4.5 SAMENVATTEND Op het eerste gezicht beschikt de gemeente Schiedam over een rijk, gevarieerd en goed gespreid aanbod aan sportaccommodaties. Voor een deel is dit ook het geval, echter het aanbod vertoont een aantal tekortkomingen: 



De binnensport: Het aanbod van binnensportaccommodaties vertoont kwalitatieve en functionele gebreken. Er is sprake van een verouderd aanbod van vooral de gymzalen. Ook zijn er relatief veel gymzalen (die slechts voor een beperkt aantal sporten inzetbaar zijn) en relatief weinig sportzalen en sporthallen. De zwembaden: Ook voor de zwembaden geldt dat sprake is van kwalitatieve en functionele beperkingen. zwembad Zuid nadert het einde van de technische levensduur en ook zwembad Groenoord is toe aan groot onderhoud. Het beschikbare wateroppervlak lijkt op het eerste gezicht aan de krappe kant, maar is vooral onvoldoende functioneel. Met hetzelfde wateroppervlak is het ook mogelijk om een bredere functie en inzetbaarheid te bewerkstelligen De buitensportaccommodaties: Het oordeel over de buitensportaccommodaties is positiever, mede doordat de gemeente fors heeft geïnvesteerd in dit aanbod. Het biedt echter nog geen ruimte voor optimaal gebruik door derden. Voor wat betreft de tennis geldt dat er nog sprake is van veel traditionele tennisparken, welke allemaal afgezonderd zijn ten opzicht van de andere sportparken. De openbare ruimte: De beweegvriendelijkheid van de openbare ruimte kan inmiddels de toets der kritiek bijna doorstaan. Verder blijft de gemeente Schiedam achter in het verbeteren van routes en paden ten opzichte van andere gemeentes.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10494364/1