Bijlage 1 jaarstukken 2021 (gecorrigeerd)

Jaarstukken 2021

94

Paragraaf Financiering Inleiding De paragraaf geeft inzicht in de wijze waarop de financieringsfunctie (treasury) van de gemeente is ingericht. Deze paragraaf bevat ook de risico’s rond het liquiditeitenbeheer en geeft inzicht in de omvang en toerekening van de rentelasten.

Financieringsfunctie De financieringsfunctie (ofwel treasury) van de gemeente draagt er zorg voor dat de gemeente altijd aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. De gemeentelijke uitgaven en inkomsten lopen niet synchroon in de tijd. Hierdoor is doorlopend sprake van een tijdelijk tekort van of overschot aan financiële middelen. Oorzaken hiervan zijn divers. Een project kan eerder of later van start gaan; een grondexploitatie kan een ontwikkeling laten zien doordat gronden worden verkocht of opbrengsten kunnen in één maand of verspreid over een aantal maanden worden ontvangen. Het doel van treasury is het tijdig opheffen van het tekort of overschot door te lenen dan wel door middelen uit te zetten. Dit gebeurt tegen zo laag mogelijke kosten en zo hoog mogelijke opbrengsten. Uitgangspunt hierbij is dat geen onaanvaardbare risico’s worden gelopen.

Wettelijk kader Treasury is aan diverse regels gebonden. Deze zijn vastgelegd in verschillende wetten (bijvoorbeeld de Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) en de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Schatkistbankieren). Daarnaast heeft Schiedam verdere regels vastgelegd in het Treasurystatuut 2011 (geactualiseerd in 2014). Actualisatie van het Treasurystatuut heeft in 2021 plaatsgevonden en

het nieuwe treasurystatuut is begin 2022 door het college vastgesteld.

Kaders 2021 In de begroting 2021 zijn de financiële kaders als volgt geformuleerd: - Een begroot rentepercentage voor lang te lenen geld van 1,5%. Een maximale financieringsbehoefte van € 68,8 miljoen. - Een begroot percentage van de omslagrente (= toerekening van de rente aan de verschillende taken van de gemeente) van 2,5%. De gemeente heeft in verband met de ontvangst van de Rijksbijdrage woningbouwimpuls, de bijdrage ministerie inzake “Toekenning aanvraag Volkshuisvestingsfonds ‘stedelijk vernieuwingsplan nieuwe parels aan de Schie’ en verkoop van gronden minder langlopende leningen hoeven aan te trekken. Er is in totaal voor € 15 mln. aan langlopende leningen aangetrokken tegen een rentepercentage van 0,547% Daarnaast zijn er kortlopende leningen aangetrokken. Voor de kortlopende leningen was de rente negatief. Dat betekent dat de gemeente hiervoor rente ontvangen heeft. In 2021 levert dit op het onderdeel treasury een positief resultaat op van € 2,3 miljoen. De begrote omslagrente van 2,5% bleek in werkelijkheid uit te komen op 2,1%. Dit is nagenoeg conform het begrote percentage en is dus gezien de toegestane marge van 0,5% afwijking niet noodzakelijk om het begrote rentepercentage bij te stellen. In het treasuryberaad (vier keer per jaar) is via prognoses de liquiditeitsbehoefte bepaald. In 2021 heeft de gemeente ruim binnen het mandaat

§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens

geopereerd en een risicomijdend beleid gevoerd. Onderstaande tabellen geven nader inzicht in de realisatie van de liquiditeitsbehoefte en de rentekosten in 2021.

Liquiditeitenoverzicht 2021 Begroting (primair)

Bedragen x € Saldo inkomsten en uitgaven 2021:

-1,1 mln.

Bijdrage volkshuisvestingsfonds

Jaarrekening 20,6 mln. 11,1 mln.

Investeringen en grexen

-41,6 mln.

-19,7 mln.

Financiering (aflossing leningen)

-26,1 mln.

-27,0 mln.

Financiering (aangetrokken leningen)

-68,8 mln.

-15,0 mln.

Het positieve saldo van de inkomsten en uitgaven is veroorzaakt door o.a. De ontvangst van een bijdrage van het ministerie inzake “Toekenning aanvraag Volkshuisvestingsfonds ‘stedelijk vernieuwingsplan nieuwe parels aan de Schie’, hogere algemene uitkering, hogere legesinkomsten, lagere rentekosten en een aantal positieve afwijkingen binnen het programma Mens & stad in beweging (WMO, beschermd wonen). De lagere investeringsuitgaven zijn vooral veroorzaakt door vertraging van een aantal grote projecten (Integraal Huisvestingsprogramma, Vervangende nieuwbouw scholen Troubadour

Jaarstukken 2021

95

en De Peperklip), en lagere exploitatie-saldi bij de grondexploitaties. Dit wordt nader toegelicht in het MPG. De werkelijke aflossingen op de bestaande leningen waren € 27,0 miljoen en daarmee nagenoeg conform de begroting.

Tabel rentekosten 2021 Bedragen x €

Begroting (primair)

Realisatie

Rentekosten bestaande leningenportefeuille

7,0 mln.

6,3 mln.

Rentekosten nieuw aan te trekken financiering

0,8 mln.

0,1 mln.

Totaal rentekosten externe financiering (aangetrokken leningen)

7,8 mln.

Renterisico Als de rentevaste periode van een lening afloopt en de rente in de tussentijd is gestegen, kan dit tot problemen leiden in de begroting. We moeten dan meer rentekosten gaan betalen dan verwacht. De wetgever heeft via de wet Fido (Financiering decentrale overheden) bepaald wat de maximale omvang mag zijn van leningen die in een jaar moeten worden afgelost en geherfinancierd. In 2021 is door de gemeente binnen de hiervoor genoemde bepalingen gewerkt. De bepalingen zijn opgenomen in onderstaande tabel.

Tabel limieten wet fido Limiet

Doel limiet

Bijzonderheden

Norm in % van begrotingstotaal

Norm in miljoenen €

Kasgeldlimiet

Maximalisering financiering met kortlopende leningen (tot één jaar)

Overschrijding norm is toegestaan (max. twee achtereenvolgende kwartalen)

8,5%

28,6

Renterisiconorm

Beheersing renterisico bij (her)financieringen (vanaf één jaar) door spreiding van de financieringsmomenten

Geen

20%

67,2

6,4 mln.

Risicobeheer Conform het BBV dient in de paragraaf financiering aandacht te worden geschonken aan het risicobeheer rond financiering. Het doel is maatregelen te treffen om de risico’s van de financieringsactiviteiten voor de gemeente zo klein mogelijk te maken en te houden. Er zijn vier risico’s onderscheiden, die hieronder zijn toegelicht:

Liquiditeitsrisico Het liquiditeitsrisico is het risico dat de gemeente te weinig liquide middelen heeft om aan directe verplichtingen te voldoen. Om dit risico te voorkomen wordt een liquiditeitsprognose opgesteld. De prognoses zijn besproken in het treasuryberaad. In dit beraad is op basis van de prognoses bepaald of kort of lang geld wordt aangetrokken, of leningen moeten worden afgelost en/of tot herfinanciering moet worden overgegaan.

§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens

Jaarstukken 2021

96

Onderstaande verplichte tabellen geven aan in hoeverre de gemeente binnen de renterisiconormen zijn gebleven. In zowel de tabel renterisico kortlopende schuld als renterisico langlopende schuld voldoet de gemeente aan de norm.

Tabel renterisico kortlopende schuld

Tabel renterisico op de langlopende schulden

Bedragen x € 1 miljoen

M

1e kwartaal

2e kwartaal

3e kwartaal

4e kwartaal

Vlottende schuld

1 2 3

0,00 20,00 20,00

20,20 28,60 28,60

28,60 20,00 20,00

0,00 0,00 0,00

Renteherzieningen Aflossingen

29,0

27,0

1 2 3

3,57 13,18 10,64

9,51 10,16 8,15

30,97 24,62 26,10

16,73 6,09 5,28

Renterisico

29,0

27,0

Renterisiconorm

67,2

67,2

1 2 3

-3,57 6,82 9,36

10,69 18,44 20,45

-2,37 -4,62 -6,10

-16,73 -6,09 -5,28

Ruimte onder renterisiconorm

38,2

40,2

Gemiddelde per kwartaal

4,21

16,52

-4,36

-9,37

Percentage van begrotingstotaal

8,64%

8,02%

Kasgeldlimiet

28,6

28,6

28,6

28,6

-24,39

-12,08

-32,96

-37,97

Vlottende middelen

Netto schuld (+) Overschot (-)

Bedragen x € 1 miljoen

Begroting 2021

Rekening 2021

Begrotingstotaal jaar T

Ruimte (-)

Overschrijding (+)

§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens

Jaarstukken 2021

97

Kredietrisico De gemeente Schiedam heeft in het verleden vanuit haar publieke taak beperkt leningen en garanties verstrekt. In de hierna opgenomen tabellen zijn de aangetrokken en verstrekte geldleningen weergegeven. Er is voor € 15 mln. aan nieuwe langlopende leningen aangetrokken. Op de bestaande leningen is in totaal € 27,0 miljoen afgelost. In de tabel zijn de mutaties van 2021 opgenomen.

Aangetrokken geldleningen Bedragen x €

Boekwaarde 1-1-2021

Nieuw Aflossing aangetrokken (renteherziening)

Boekwaarde 31-12-2021

Banken

321,3 mln.

15,0 mln.

23,0 mln.

313,3 mln.

Overige instellingen

26,0 mln.

0,0 mln.

4,0 mln.

22,0 mln.

Overige financieringen

0,0 mln.

0,0 mln.

0,0 mln.

0,0 mln.

347,3 mln.

15,0 mln.

27,0 mln.

335,3 mln.

Totaal Debiteurenrisico

Het debiteurenrisico beperkt zich alleen tot de privaatrechtelijke debiteuren van de gemeente zelf. De invordering op belastingdebiteuren is uitbesteed aan de Regionale Belastinggroep. De gemeente Schiedam heeft voor de dubieuze debiteuren een voorziening gevormd, waaraan jaarlijks een bedrag voor oninbaarheid wordt toegevoegd (indien noodzakelijk). De afboekingen van de oninbare vorderingen in het afgelopen jaar zijn binnen deze voorziening opgevangen.

§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens

Jaarstukken 2021

98

Renteresultaat en taakvelden Het BBV schrijft voor dat inzicht wordt geboden in het renteresultaat en de toerekening van die rentelasten, via de interne omslagrente, over de taakvelden. Het voorgeschreven schema volgt hieronder:

Renteschema 2021

Begroot

Realisatie

A

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

€

8,5 mln.

€

6,4 mln.

B

De externe rentebaten

-€

0,0 mln.

-€

0,1 mln.

Saldo rentelasten en rentebaten

€

8,5 mln.

€

6,3 mln.

Rente die aan grondexploitatie worden doorberekend

-€

0,4 mln.

-€

0,5 mln.

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

€

8,1 mln.

€

5,8 mln.

D1

Rente over eigen vermogen

€

1,6 mln.

€

2,9 mln.

D2

Rente over voorzieningen

€

1,0 mln.

€

1,6 mln.

D3

Rente over vooruitontvangen erfpachtinkomsten

€

3,3 mln.

€

2,7 mln.

Totaal aan taakvelden toe te rekenen (in en externe rente)

€ 14,0 mln.

€ 13,0 mln.

De aan taakvelden toegerekende rente via renteomslag

-€

16,0 mln.

-€

16,1 mln.

Resultaat op het taakveld treasury voor de rente

€

2,0 mln.

€

3,1 mln.

C

Toelichting renteschema: Onder A zijn de rentelasten opgenomen die de gemeente dient te betalen aan de bank. Onder B staan de ontvangsten aan rente van de gemeente (i.c. Woonplus). Onder C staan de rentekosten die niet verdeeld worden op basis van de omslagrente (de rente grondexploitaties). Onder D staan de ‘interne’ rentekosten die de gemeente aan de eigen exploitatie/ voorzieningen toerekent.

Bovenstaande rentebaten en rentelasten worden verdeeld op basis van de boekwaarde van alle activa (meestal investeringen), die wordt vermenigvuldigd met de omslagrente (2,5%). Bij een correct vastgesteld percentage van de omslagrente is het berekende resultaat zo beperkt mogelijk, maar in ieder geval minder dan 25% van de aan taakvelden door te belasten rentelasten: € 3,1 mln. / € 13 mln. * 100 = 23,8% Schiedam voldoet op realisatiebasis aan deze eis, vanwege het feit dat het omslagpercentage is vastgesteld op 2,5%. Voor de begroting 2022 is het omslagpercentage ook op 2,5% vastgesteld. De komende periode wordt dit nauwlettend bijgehouden en indien nodig (tussentijds) bijgesteld.

§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens

Jaarstukken 2021

99

Paragraaf Grondbeleid Inleiding

Type

Grondexploitatie

Start

In de paragraaf Grondbeleid wordt ingegaan op de visie op het grondbeleid in relatie tot de wijze waarop is getracht de doelstellingen in 2021 te realiseren. Ook staat in deze paragraaf een samenvatting over 2021 van de resultaten van de grondexploitaties, eventuele winstneming en het verloop van reserves en voorzieningen.

Verwacht eind

Bedrijventerreinen

Graveland Zuid

2018

2023

Spaanse Polder Graveland Midden Graveland Noord

2018 2019 2019

2025 2027 2025

Gemengd

Schieveste fase 5

voor 2018

2024

Woningbouw

Schieveste woonontwikkeling Parkweg Midden Toernooiveld Lange Achterveld Stationsomgeving

voor 2018

2030

2019 2019 2021 2021

2024 2024 2023 2028

Visie op het grondbeleid en uitvoering De stadsvisie is leidend voor de programma’s. Het grondbeleid is een instrument om de wensen die voortkomen uit de stadsvisie te realiseren. Begin 2020 is de Kadernota grond 2020 vastgesteld welke de basis vormt voor het te voeren grondbeleid. Het grondbeleid van Schiedam geeft aan dat de gemeente faciliterend optreedt tenzij haar ruimtelijk beleid om een actief grondbeleid vraagt (faciliterend-plus).

Openingen en afsluitingen van grondexploitaties Het actieve grondbeleid werd in 2021 ingevuld met tien actieve grondexploitaties.

In 2021 zijn er twee grondexploitaties geopend namelijk: Lange Achterweg en Stationsomgeving. Conform de raadskaders is op 31 december 2021 één grondexploitatie afgesloten, te weten Wetenschappersbuurt.

§ Paragrafen € Jaarrekening Overige gegevens

Jaarstukken 2021

100