Bijlage 1 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Schiedam 2023-2027
Tekst van het document
Openbare ruimte Integraal beheerplan
november 2024
Inhoud Inleiding
Deel 1
7
1
8 8 9 9
De openbare ruimte in Schiedam 1.1 Ligging en geschiedenis van Schiedam 1.2 Het areaal 1.3 Wat hoort er níet bij?
2
2
5
Kaders van de raad voor de buitenruimte 2.1 Ambitieniveau Integraal UitvoeringsProgramma Buitenruimte (IUPB) 2.2 Kwaliteitsniveau openbare ruimte 2.3 Minimale technische ondergrens 2.4 Wettelijk kader
10 10
3
Beheer en onderhoud van het areaal 3.1 Beheer van de buitenruimte 3.2 Onderhoud van de buitenruimte 3.3 Programmering 3.4 Uitvoeringsprogramma’s
14 14 14 15 17
4
Financiële kaders 4.1 Beschikbare budgetten voor beheer en onderhoud 4.2 Verantwoording 4.3 Verbeterpunten voor komende jaren
18 18 21 21
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
11 13 13
Deel 2
23
Inleiding
23
5
Riolering en Stedelijk water
24
6
Wegen
28
7
Groen
32
8
Oppervlaktewater
36
9
Spelen
40
10 Bruggen en sluizen
44
11 Kades & havens
50
12 Openbare verlichting
54
13 Verkeersregelinstallaties en parkeersystemen
58
14 Straatmeubilair en bebakening
62
15 Reiniging
66
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
3
4
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Inleiding De openbare ruimte van Schiedam is de gemeenschappelijke fysieke ruimte voor inwoners, bezoekers en bedrijven. De openbare ruimte is alles wat zich buiten bevindt en wordt beheerd door de gemeente. Denk aan wegen, bruggen, parken en water. In de openbare ruimte komen mensen samen voor ontmoeting en ontspanning. Daarom noemen we de openbare ruimte ook wel de leefomgeving. Beheer is gericht op het in stand houden en verbeteren van de leefomgeving. Een aantrekkelijke, groene woonstad met een hoogwaardige en klimaatadaptieve openbare ruimte, daar kiest het college van Schiedam voor. Deze ambitie is vastgelegd in het Uitvoeringsprogramma Groen, waarin groene projecten in de uitvoering van 2022 tot en met 2025 zijn opgenomen. Ook een schone stad draagt bij aan de leefbaarheid. Dit is een van de speerpunten uit het coalitieakkoord. In het Uitvoeringsprogramma Schone Stad wordt invulling aan deze ambitie gegeven. Hierin zijn maatregelen opgenomen zoals de aanpak van zwerfvuil en bijplaatsingen, verbetering van de afvalhandhaving en een gedragsbeïnvloedingscampagne. Deze maatregelen voeren we tussen 2023 en 2026 uit. In het beheer worden onderdelen van de leefomgeving zoals groen en wegen vaak afzonderlijk benaderd, maar inwoners beleven de openbare ruimte als één ruimte. Het ene element heeft bovendien invloed op het andere.
Zo komen in een park onderdelen als groen, water en verharding allemaal samen. Om dat integraal te kunnen benaderen, hebben we een plan nodig voor de leefomgeving als geheel. Een plan ook dat handvatten biedt voor keuzes bij inrichting en beheer van de openbare ruimte. Dat staat in dit integrale beheerplan voor de openbare ruimte. Hiermee kunnen we het beheer van de openbare ruimte verbeteren. Bovendien helpt het om vanuit de verschillende vakgebieden samen te werken aan gemeenschappelijke doelen. Dit beheerplan is een vervolg op de Kadernota Beheer Openbare Ruimte 2023-2027 en is van toepassing op dezelfde planperiode. De Kadernota biedt een integrale kijk op het beheer van de buitenruimte. De Kadernota geeft ook de door de raad vastgestelde kaders aan voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De objecten die aan bod komen in de Kadernota, vallen onder de verantwoordelijkheid van het college. De gemeente zorgt voor regelmatige kwaliteitsmetingen van de diverse arealen. Dit gebeurt door technische inspecties, onderzoeken en (beeld)kwaliteitsmetingen. Aan de hand van rapportages legt de gemeente verantwoording af over de resultaten van de inzet. Dit gebeurt periodiek aan de portefeuillehouder en het college. Verantwoording aan de gemeenteraad gebeurt binnen de reguliere planning- en control-cyclus (P&C-cyclus).
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
5
6
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Deel 1
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
7
1 De openbare ruimte in Schiedam De afdeling Beheer van de gemeente Schiedam heeft de opdracht om de openbare ruimte van de gemeente te beheren en te onderhouden. De openbare ruimte van Schiedam neemt ongeveer een derde van de totale oppervlakte van de gemeente (ca. 1900 ha) in beslag. De openbare ruimte is de basis van de dagelijkse leefomgeving en daarom heel belangrijk voor onze samenleving. Het is een plek waar mensen elkaar ontmoeten, spelen, sporten, werken en ontspannen.
In de openbare ruimte zijn allerlei voorzieningen om de samenleving leefbaar te houden. Bijvoorbeeld wegen , groen, riolering, bruggen en verlichting. De gemeente Schiedam beheert en onderhoudt al deze arealen in de openbare ruimte. Het team Beheer Openbare Ruimte zorgt namens de gemeente voor het beheer van het totale areaal.
De openbare ruimte van Schiedam bestaat uit de buitenruimte binnen de gemeentegrenzen van Schiedam, waar geen (toekomstige) (woningbouw)ontwikkelingen gepland zijn, en waar de gemeente Schiedam de beheerverplichting heeft.
1.1 Ligging en geschiedenis van Schiedam Schiedam ontstond ongeveer in het jaar 1230 bij de monding van de Schie. Nadat er een dam was gebouwd in de Schie, ontstond hier een vestigingsplaats. Deze plaats vormde de toegang tot het achterliggende Graafschap van Holland. In 1275 kreeg Schiedam stadsrechten. Rond die tijd ontwikkelden ook andere plaatsen zich; Rotterdam en Delft legden in de veertiende eeuw nieuwe waterwegen aan tussen de Schie en de Maas. Schiedam kreeg toen betekenis voor de haringvisserij. In de achttiende eeuw, de Gouden Eeuw voor Schiedam, bloeide de jeneverindustrie. De Schiedamse drank werd over de hele wereld geëxporteerd. Schiedam is sindsdien altijd dé jeneverstad gebleven. De windmolens uit de tijd van de jeneverindustrie bepalen nog steeds de skyline van de historische binnenstad. De stellingmolens van Schiedam zijn de hoogste ter wereld. De nederzetting aan de Schie, omringd door polders, groeide eerst naar het zuiden langs de Schie naar de Maas. Later breidde de stad zich ook naar het noorden uit langs de wegen Schiedamseweg en Harreweg tot aan de huidige stadsranden met het Midden-Delfland. In 1941 werd de gemeente Kethel en Spaland samengevoegd met de gemeente Schiedam. Daardoor kwam er ruimte voor grootschalige woningbouw ten noorden van Schiedam.
Per 31 januari 2023 had de stad 80.723 inwoners over een oppervlakte van ongeveer 1900 hectare, waarvan bijna 30 procent (540 hectare) stedelijk groen en water is. De stad heeft negen wijken met elk hun eigen kenmerken van de tijd waarin ze zijn gebouwd. In de twintigste eeuw floreerde de scheepsbouw in Schiedam, met bedrijven als Wilton-Fijenoord. Nu hebben ook innovatieve bedrijven zoals Damen-Shiprepair, SBM Offshore en Mammoet zich er gevestigd. Schiedam biedt nog steeds veel werkgelegenheid. Daarnaast is de stad in de afgelopen jaren een toeristische trekpleister geworden. 8
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Schiedam is goed bereikbaar via snelwegen, spoor, tram en metro. De recente grote ontwikkeling was het doortrekken van de A4. Na veertig jaar overleg en beraad is er uiteindelijk een groen dak aangelegd op deze verbinding tussen Delft en de Beneluxtunnel. Ook is in 2023 het project Park Harga gerealiseerd, een milieuvriendelijke woonwijk aan de Poldervaart. Verder zijn in 2023 de voorbereidingen gestart voor de ontwikkeling van ca. 3000 woningen rond station Schiedam in het project Schieveste. Naar verwachting gaat eind 2025 de eerste paal de grond in. Grote waterrijke gebieden zoals het Prinses Beatrixpark zijn belangrijk binnen het watersysteem van de stad. Ze worden verbonden door groenblauwe structuren zoals de stadsassen Poldervaart, Schie en Havendijk. Schiedam werkt regionaal samen via diverse gemeenschappelijke regelingen zoals Stroomopwaarts MVS (Maassluis, Vlaardingen en Schiedam) voor het sociaal domein, Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en DCMR Milieudienst Rijnmond. Voor het beheer en onderhoud is NV Irado een belangrijke partner met Schiedam, Vlaardingen, Capelle a/d IJssel en BAR Afvalbeheer als aandeelhouder.
1.2 Het areaal De openbare ruimte bestaat uit de volgende arealen: • Riolering en stedelijkwater (hemel- en grondwater) riolering, persleidingen, pompen en gemalen, drainage en duikers • Wegen rijwegen, voet- en fietspaden en parkeervakken • Groen bomen, gras, bosplantsoen, beplanting, hagen, halfverhardingen, beschoeiingen en educatieve objecten • Oppervlaktewater watergangen, vijvers, waterpartijen en kleine kunstwerken (duikers, stuwen, gemalen, inlaten, fonteinen) • Spelen speelplaatsen, -toestellen, -ondergronden • Bruggen en sluizen vaste – en beweegbare bruggen,
duikerbruggen, sluizen, vlonders / steigers / pontons • Kades & havens kademuren, glooiingen en andere oeverbeschermingen langs binnen- en zeehavens • Openbare verlichting meet- en verdeelkasten, ondergrondse kabelnetwerken en verlichtingsobjecten, lichtmasten, armaturen en lampen • Verkeersregelinstallaties en parkeersystemen verkeersregelinstallaties, tramwaarschuwingsinstallaties en parkeerautomaten • Straatmeubilair en bebakening afvalbakken, banken, fietsparkeervoorzieningen, paaltjes, hekwerk, etc. Straatnaamborden, verkeersborden en markering op asfalt
Het reinigen van deze arealen wordt integraal opgepakt binnen de discipline reiniging.
1.3 Wat hoort er níet bij? Objecten en arealen in de buitenruimte die geen eigendom zijn van of in gebruik zijn door de gemeente Schiedam, horen niet bij het areaal. Dat zijn: • particulier eigendom; • objecten en arealen van derden zoals Woonplus, Rijkswaterstaat of ProRail; • terreinen en objecten van de gemeente waar (toekomstige) (woningbouw)ontwikkelingen gepland zijn; • terreinen die verhuurd zijn aan derden of zijn uitgegeven in erfpacht. Dit geldt zowel voor terreinen die niet zijn afgesloten en dus toegankelijk zijn voor het publiek als voor afgesloten objecten en terreinen. Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
9
2 K aders van de raad voor de buitenruimte De gemeenteraad heeft op hoofdlijnen bepaald wat er voor de jaren 2023-2027 nodig is in Schiedam voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De kaders die de raad daarvoor heeft vastgesteld, zijn aangegeven in de Kadernota Beheer Openbare Ruimte.
Deze kaders hebben betrekking op: • het ambitieniveau van het Integraal UitvoeringsProgramma Buitenruimte (IUPB); • de kwaliteitsniveaus van het dagelijks onderhoud; • financiën (zie hoofdstuk 4).
2.1 Ambitieniveau Integraal UitvoeringsProgramma Buitenruimte (IUPB) Om de buitenruimte zo goed mogelijk te onderhouden heeft de raad de Kadernota Beheer Openbare Ruimte 2023-2027 en het Programma Water en Riolering 2024-2027 (PWR*) vastgesteld. In lijn daarmee stelt het college jaarlijks het Integraal UitvoeringsProgramma Buitenruimte (IUPB) vast. In het IUPB zijn de grote onderhoudsprojecten in de stad opgenomen. Investeringen vanuit het PWR en de overige arealen komen in het IUPB samen in een integrale aanpak. Hierbij worden met een doelmatige, allesomvattende en buurtgerichte aanpak de openbare ruimte van de stad en afzonderlijke objecten vernieuwd. * Het PWR beschrijft de activiteiten waarmee de gemeente invulling geeft aan de zorgplichten op het gebied van afval-, hemel- en grondwater.
10
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
2.2 Kwaliteitsniveau openbare ruimte Voor het kwaliteitsniveau van openbare ruimte is een differentiatie gemaakt per areaal en gebied. Zo mag het gras in een industriewijk bijvoorbeeld wat langer zijn dan in een woonwijk. Een deel van de arealen wordt onderhouden op beeldkwaliteit, de overige arealen op minimaal technische ondergrens. Dit onderscheidt wordt hieronder verder toegelicht. Kwaliteitsniveaus Zoals vrijwel alle gemeenten in Nederland gebruikt ook de gemeente Schiedam de landelijke methode van CROW om de beeldkwaliteit vast te stellen. CROW is een kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte en verkeer & vervoer. Door de beeldkwaliteit te meten, kunnen we vaststellen hoe een bepaald object er op een bepaald moment uitziet. In Schiedam gebruiken we de volgende beeldkwaliteitsniveaus, waaraan objecten in de buitenruimte moeten voldoen: A+ Zeer hoog onderhoudsniveau. Nieuwstaat. A Hoog onderhoudsniveau. Mooi beeld, comfortabel. B Basis onderhoudsniveau. Functioneel goed, rustig beeld. C Laag onderhoudsniveau. Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder. D Zeer laag onderhoudsniveau. Kapitaalvernietiging, uitlokking van vernieling, functieverlies, juridische aansprakelijkheid of sociale onveiligheid. Inrichting, toezicht en handhaving zijn ook belangrijk bij het aspect beeldkwaliteit en de beleving van veiligheid en uitstraling.
Zo voelt een goed verzorgde weg met duidelijke borden, goede straatverlichting en niet te hoge struiken prettig en veilig. Als beheerders van de diverse arealen en handhavers samenwerken, kunnen ze met elkaar een prettige leefomgeving creëren.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
11
Welke onderhoudsniveaus waar in de stad? Welke onderhoudsniveaus hanteren we waar in de openbare ruimte? In onderstaande kaart zijn de verschillende onderhoudsniveaus geografisch weergegeven.
Legenda Centrum en A-locaties Woonwijken en hoofdwegen Grootschalig groen en buitengebied Bedrijventerreinen
12
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Centrum en A-locaties Arealen Bomen, groen, speelvoorzieningen Openbare verlichting, reiniging * Overige arealen op minimale technische ondergrens *Zwerfvuil is B zonder toegestane afwijking, bijplaatsingen is A+
Onderhoudsniveau A B
Woonwijken en hoofdwegen Arealen Bomen, openbare verlichting, reiniging Groen, speelvoorzieningen, onkruid op verharding* Overige arealen op minimale technische ondergrens
Onderhoudsniveau B C
Grootschalig groen en buitengebied Arealen Bomen, openbare verlichting, reiniging Groen, speelvoorzieningen, onkruid op verharding Overige arealen op minimale technische ondergrens
Onderhoudsniveau B C
Bedrijventerreinen Arealen Bomen, openbare verlichting, reiniging Groen, speelvoorzieningen, onkruid op verharding Overige arealen op minimale technische ondergrens Zwerfvuil
Onderhoudsniveau B C B
2.3 Minimale technische ondergrens Minimale technische ondergrens houdt in dat een areaal niet op beeldkwaliteit maar op technische kwaliteit en functionaliteit wordt beheerd. Dit onderhoudsniveau is lager dan de hierboven genoemde beeldkwaliteit C. Schade en gevaarzetting zijn leidend. Het gaat hier om het niveau waarop een object nog net veilig en bruikbaar is. Voorbeeld: een brug die we beheren op de minimale technische ondergrens ziet er misschien niet veilig uit, maar dat is het wel. De verf van de brug bladdert af, er zijn planken tijdelijk vervangen met stalen platen. Dit is het minimale vereiste wat de gemeente moet doen om de openbare ruimte veilig te houden. Een lager onderhoudsniveau komt niet voor, want in dat geval zetten we de brug af.
2.4 Wettelijk kader De gemeente Schiedam heeft in haar rol als beheerder geen volledige vrijheid in het vaststellen van het beleid. Het beheer is deels in enkele nationaal geldende wetten en besluiten geregeld. Daarnaast zijn er wetten en regelingen op verschillende beleidsterreinen. Zij geven dwingende randvoorwaarden waaraan de uitvoering van deze beheertaak moet voldoen. Hierbij valt onder andere te denken aan de verantwoordelijkheid voor het veilig en toegankelijk houden van de buitenruimte, zorgplicht voor het inzamelen en afvoeren van huishoudelijk afval, afvalwater (beschreven in PWR) en het behoud van onze monumenten, wetten voor het beschermen van bodem, water en natuur en regels voor arbeidsomstandigheden. Daarnaast zijn er normen en eisen van hulpdiensten, nutsbedrijven, brancheverenigingen en norminstituten die invloed hebben op ons handelen
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
13
3 Beheer en onderhoud van het areaal Schoon, heel en veilig. Dat zijn de termen die de richtlijn zijn voor het op peil houden van de openbare ruimte. Termen die de basis vormen van een integrale aanpak van beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Het beheer en onderhoud is onderverdeeld in verschillende typen, die in deel 2 van deze nota verder zijn uitgewerkt.
3.1 Beheer van de buitenruimte Beheer komt neer op het ervoor zorgen dat een object of gebied kan blijven functioneren. Beheer omvat het geheel van taken, verantwoordelijkheden, financiën, organisatie, planningen en werkzaamheden om de openbare ruimte op een bepaald niveau te kunnen houden. Hierbij valt te denken aan het uitvoeren van metingen, inspecties en laten opstellen van adviezen. Ook de energiekosten, belastingen en kapitaallasten vallen hieronder.
3.2 Onderhoud van de buitenruimte Onderhoud is een deel van de totale zorg: dit zijn werkzaamheden, handelingen of activiteiten die regelmatig terugkeren en gericht zijn op instandhouding. Onderhoud moet binnen de beheerkaders worden uitgevoerd en is dus een onderdeel van beheer. De gemeente is beheerder van de openbare ruimte, maar doet niet altijd zelf het onderhoud. Het onderhoud van de buitenruimte is onderverdeeld in verzorgend, correctief en planmatig onderhoud en vervanging. Verzorgend onderhoud Onder verzorgend onderhoud vallen de werkzaamheden die gericht zijn op het schoonhouden van de openbare ruimte. Denk aan onkruidbestrijding, verwijderen van zwerfafval en gras maaien. Daarnaast verstaan we hieronder ook het repeterende onderhoud om een object te laten werken. Denk hierbij aan het smeren van de installatie van een beweegbare brug. Deze vorm van onderhoud is vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst met Irado. De medewerkers van Irado werken volgens beeldkwaliteit (zie 2.2) en komen in actie waar dat nodig is. Zij inspecteren per straat of de situatie overeenkomt met het afgesproken beeldkwaliteitsniveau voor dat gebied. Ligt ergens bijvoorbeeld te veel rommel of onkruid, dan gaat er een team op af.
Correctief onderhoud Het correctief onderhoud is onderverdeeld in: • Meldingen: het verhelpen van meldingen uit de stad en meldingen op basis van inspecties en waarnemingen. Deze werkzaamheden zijn ondergebracht in een dienstverleningsovereenkomst met Irado of in raamovereenkomsten met aannemers; • Calamiteiten en schades: ongelukken gebeuren, maar zijn niet opgenomen in de begroting. Wel treffen we voor een aantal calamiteiten en schades maatregelen om hier snel op te reageren. Hierbij valt te denken aan het assisteren van hulpdiensten bij ongevallen, maar ook het strooien van de wegen bij gladheid.
14
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Planmatig onderhoud In tegenstelling tot meldingen en schades, is het planmatig onderhoud (de naam zegt het al) gepland. Dit type onderhoud hebben we onderverdeeld in: • Klein onderhoud: het verhelpen van kleine schades op basis van inspecties en waarnemingen of meldingen uit de stad. Deze werkzaamheden zijn ondergebracht in een dienstverleningsovereenkomst met Irado of in raamovereenkomsten met aannemers; • Groot onderhoud: gepland grootschalig onderhoud zoals vervanging van een asfalt deklaag of planmatige uitdunning van bosplantsoen. Deze werkzaamheden zijn uitgezet via raamcontracten met aannemers of losse aanbestedingen. Vervanging In het IUPB (zie paragraaf 2.1) is de projectmatige vervanging van objecten opgenomen. Het bestaat uit een tweetal sporen. De eerste is de integrale, buurtgerichte aanpak. De tweede bestaat uit singuliere projecten en is specifiek gericht op een bepaald areaal en is daarmee beperkt in scope en omvang. Groot onderhoud en vernieuwingen, zoals het ophogen van wijken of werkzaamheden aan de gemeentelijke hoofdinfrastructuur, hebben grote impact op de stad. Het is daarbij belangrijk om draagvlak te creëren en helder te communiceren. We besteden binnen de IUPB-projecten (herinrichtingen, wijkophogingen) veel aandacht aan participatie. Dat doen we onder de noemer ‘samenwerken in Schiedam’.
Voor de singuliere IUPB-projecten geven we duidelijke informatie over de uitvoering van de werkzaamheden.
3.3 Programmering Om tot de juiste maatregel op de juiste plek te komen, hebben we per type onderhoud verschillende programma’s opgesteld. De basis van programmeren begint met de juiste data over de buitenruimte. Inspecties, uitvoeringsplannen, kaders en initiatieven uit de stad bepalen de te nemen maatregel. Hieronder is schematisch af te lezen hoe de verschillende onderhoudsmaatregelen zich verhouden tot elkaar en hoe de data daarin een rol speelt.
Oplevering IUPB Integrale Programmering Buitenruimte Begroting
Singuliere projecten
Initiatieven van derden
Bestuurlijke & strategische doelstellingen
Regie op de ondergrond Strategisch Omgevingsmanagement Strategische doelen & programma Regie op de ondergrond
Areaal data
Beleidsmatige & Financiele kaders
Strategische doelen & programma
Bijdrage initiatieven derden
Nota kapitaalgoederen
Wettelijke kaders
Initiatieven
IUPB
Strategisch Omgevingsmanagement
Vervanging & vernieuwing Planmatig onderhoud
Fysiek project
Correctief onderhoud Verzorgend onderhoud
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
15
Verzorgend onderhoud Verzorgend en kortcyclisch onderhoud zijn werkzaamheden die regelmatig of voortdurend moeten worden uitgevoerd. Daarom zijn deze werkzaamheden grotendeels ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Op basis van het areaal of de behoefte is een beeldkwaliteit of een interval afgesproken, waarop deze werkzaamheden plaatsvinden. Deze afspraken worden jaarlijks herijkt en bijgesteld om aan de kaders van de raad te voldoen. De globale werkzaamheden van de arealen zijn opgenomen in deel 2. Correctief onderhoud Dit type onderhoud is niet planbaar. Wel is vaak de jaarlijkse inzet in te schatten, zodat we voldoende capaciteit kunnen vrijmaken om deze werkzaamheden uit te voeren. Voor de meeste arealen is het oplossen van meldingen en storingen opgenomen in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. In deze overeenkomst zijn afspraken gemaakt over de servicenorm. Voor schades en calamiteiten zijn maatregelen genomen om bij een voorval te kunnen schakelen. Hoe dat per areaal is geregeld, is in deel 2 te lezen. Planmatig onderhoud Het programmeren gebeurt grotendeels in het planmatig onderhoud. Onder welk kopje het valt, heeft te maken met de te nemen maatregel. De basis voor het programmeren is de staat van het areaal in samenhang met de ouderdom. Om dit te bepalen, voeren we op de arealen inspecties en metingen uit.
Aan de hand van de resultaten wordt per object één of meerdere maatregelen voorgesteld. Al deze maatregelen houden we tegen het licht met de bestaande en al geplande onderhoudsprogramma’s. Vervolgens pellen we de maatregelen af in buurten, jaarplanningen en uitvoeringsprogramma’s. Natuurlijk zijn er meer factoren waar we rekening mee houden. Zo proberen we zoveel als mogelijk rekening te houden met werkzaamheden van derden, evenementen en meldingen vanuit de stad. Daarbij geldt prioritering over alle objecten voor heel Schiedam. Klein onderhoud Voor het klein onderhoud maken we per areaal een jaarplanning. Natuurlijk zijn niet alle werkzaamheden een jaar van tevoren te plannen. In dit onderhoud zit juist de slagkracht om relatief snel aanpassingen te doen aan de buitenruimte, die op korte termijn nodig zijn. Deze werkzaamheden zijn vaak kleinschalig en vaak gestuurd vanuit meldingen en verzoeken. Ook het repareren van asfaltschades door heel Schiedam valt onder gepland klein onderhoud. Groot onderhoud Voor dit onderhoud maken we per areaal een programma. Vaak zijn deze programma’s terugkerend, zoals het snoeien naar aanleiding van de boomveiligheidscontrole, ook wel Visual Tree Assessment (VTA) genoemd. Ook het vervangen van een deel van een object valt hieronder, zoals vervanging van de houten dekplanken van een brug.
Vervangen en ophogen Het vervangen van een object is in basis ondergebracht in het IUPB (zie paragraaf 3.4). Dit geldt ook voor het ophogen van buurten om de leefbaarheid en toegankelijkheid van de stad te waarborgen.
16
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
3.4 Uitvoeringsprogramma’s Naast structureel onderhoud en het integraal uitvoeringsprogramma buitenruimte (IUPB) programmering heeft de gemeente Schiedam nog twee tijdelijke uitvoeringsprogramma’s: Schone Stad en Groen. Deze laatste twee programma’s hebben hun eigen financiering vanuit incidentele middelen. Integraal uitvoeringsprogramma buitenruimte (IUPB) Als een buurt of object aan het einde van zijn technische levensduur is, is het tijd om deze te vervangen. Het vervangen is in basis ondergebracht in het IUPB. Veel van de projecten in het IUPB gaan over een integrale vernieuwing of ophoging van een buurt. Hierop sturen we actief, door de vervangingsopgave van de kapitaalintensieve objecten (zoals riolering & wegen) op buurtniveau op elkaar af te stemmen. Soms is een integrale aanpak niet wenselijk. Hierdoor krijgen sommige objecten ook los van de buurtgerichte aanpak een onderhoudsmaatregel of vervanging. Dit geldt voor speeltoestellen en bruggen, maar ook voor onderhoud of vervanging van bijzondere objecten (zoals de molenmotor aan de ’s-Gravelandseweg). Vervanging van oude openbare verlichting door ledlampen is een voorbeeld van een groot onderhoudsprogramma dat binnen het IUPB is opgenomen. Het IUPB gaat bij vernieuwen van buurten uit van een 20-40-cyclus.
Dit betekent dat we twintig jaar na vernieuwing van de buurt (herinrichting/ophoging) groot onderhoud programmeren (o.a. bestrating recht leggen). En na veertig jaar is het opnieuw tijd voor integrale vernieuwing van de wijk. Het opvoeren van nieuwe projecten binnen het IUPB en de verantwoording hierover is beschreven in de governance-systematiek IUPB. Uitvoeringsprogramma Schiedam Schoon De gemeente heeft een schone stad aangemerkt als een van de prioriteiten voor de komende vier jaar. Het stadsbestuur heeft voor deze periode extra middelen vrijgemaakt. Samen met de stad gaan we aan de slag om Schiedam schoner te krijgen. Schiedam voert een pakket aan maatregelen in tot 2026, die in het uitvoeringsprogramma aan de orde komen. De maatregelen zijn opgesplitst in zes deelprojecten: 1 Vaker schoonmaken 2 Meer inzamelen 3 Meer bewustwording 4 Vaker handhaven 5 Anders werken 6 Upgraden afvalbakken Van deze deelprojecten zijn 1, 3 en 6 onderdeel van dit beheerplan en beschreven in paragraaf 15.3. Uitvoeringsprogramma Groen Het Uitvoeringsprogramma Groen bestaat uit onderstaande deelprogramma’s: • Ruimtelijke kwaliteit • Samen met de stad • Biodiversiteit • Gebruik • Toekomst en klimaat Binnen deze deelprogramma’s zijn meerdere projecten opgesteld. Over de voortgang van het programma leggen we apart verantwoording af.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
17
4 Financiële kaders De raadskaders op het gebied van ambitie- en kwaliteitsniveau hebben direct invloed op de benodigde financiën. Het financiële kader is misschien wel het belangrijkste kader dat de raad bepaalt, want het heeft direct invloed op de gemeentebegroting. En daarmee op de andere gemeentelijke ambities.
4.1 Beschikbare budgetten voor beheer en onderhoud De beschikbare budgetten voor het beheer en onderhoud zijn in twee groepen onderverdeeld: • regulier exploitatiebudget; • IUPB-budgetten. Binnen het IUPB is het grootste deel beschikbaar in bulkkredieten voor de (vervangings-) investeringen. Een klein deel bestaat uit exploitatiebudget. Dat gaat over de werkzaamheden in integrale projecten, die volgens de geldende regelgeving niet mogen worden geïnvesteerd. Denk aan het benodigde budget voor nieuwe groenaanleg in een ophoogwijk. In de hiernavolgende overzichten zijn de beschikbare budgetten weergegeven, uitgaande van prijspeil 2024. Jaarlijkse exploitatiebudgetten Er staan in de gemeentebegroting jaarlijkse exploitatiebudgetten voor het beheer en onderhoud. Dit zijn de budgetten die nodig zijn voor personeelslasten, onderzoeken en inspecties, kapitaallasten en het onderhoud zoals onder andere ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. In deel 2 worden deze budgetten verder onderverdeeld in beheer- en de onderhoudskosten, zoals beschreven in paragraaf 3.1 en 3.2.
18
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Omschrijving
Begroting
Wegen, straten en pleinen regulier onderhoud Wegen, straten en pleinen reiniging Verkeersregelinstallatie, regulier onderhoud Bruggen, regulier onderhoud Openbare verlichting, regulier onderhoud Beheer en inkomsten gem. elektriciteitskasten Straatmeubilair, regulier onderhoud Kleine aanpassingen in de buitenruimte Gladheidbestrijding Kabels en leidingen Wegen, straten, pleinen reiniging zwerfafval Zeehavens: werkzaamheden BOR Binnenhavens: werkzaamheden afd. BOR Afwatering en waterkwantiteit, regulier onderhoud Openbaar groen: regulier onderhoud Speeltuinen en speelvoorz.: regulier onderhoud Riolering Ongediertebestrijding
€ € € € € € € € € € € € € € € € € €
6.961.227 3.736.842 280.141 1.276.563 1.619.991 132.038 662.065 31.683 233.544 - 337.690 5.381 391.060 1.135.037 551.700 4.537.150 605.826 7.887.991 96.530
Totaal exploitatie
€
29.807.079
Bezuinigingen Op 5 november 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de onderstaande structurele bezuinigingen. Deze bedragen zijn verwerkt in de jaarlijkse exploitatiebudgetten zoals hierboven zijn vermeld. Omschrijving
Bezuiniging
Openbare verlichting, regulier onderhoud Beheer en inkomsten gem. elektriciteitskasten Gladheidbestrijding Binnenhavens: werkzaamheden afd. BOR Openbaar groen: regulier onderhoud
€ € € € €
60.000 16.000 25.900 100.000 200.000
Totaal bezuiniging
€
401.900
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
19
IUPB bulkkredieten In de begroting staan structureel bulkkredieten voor het IUPB benoemd. Deze zijn voor de investeringen en het grootschalig levensduur-verlengend onderhoud. Daarnaast staan er exploitatiebudgetten in de begroting voor de niet-investeerbare kosten in het IUPB. Exploitatie IUPB Omschrijving Exploitatie wegen, straten en pleinen IUPB Verkeersregelinstallatie IUPB Bruggen IUPB Straatmeubilair IUPB Zeehavens IUPB Binnenhavens IUPB Afwatering en waterkwantiteit IUPB Openbaar groen IUPB Speeltuinen en speelvoorzieningen IUPB Dir. kosten verkeer en vervoer IUPB Dir. kosten economische havens en waterwegen IUPB Dir. Kosten openbaar groen en recreatie IUPB
€ € € € € € € € € € € €
Begroting 2024 0 0 0 93.204 0 0 0 1.273.197 0 890.279 132.042 408.246
Totaal exploitatie
€
2.796.968
Omschrijving Bulkkrediet openbare ruimte wegen Bulkkrediet openbare ruimte bruggen Bulkkrediet openbare verlichting armaturen Bulkkrediet openbare verlichting masten Bulkkrediet openbare ruimte verkeersregelinstallaties Bulkkrediet openbare ruimte parkeerautomaten Bulkkrediet openbare ruimte binnenhavens Bulkkrediet openbare ruimte watergangen Bulkkrediet openbare ruimte zeehavens Bulkkrediet speelvoorzieningen (nieuw) Overig (cofinanciering metropolitane fietsroute)
€ € € € € € € € € € €
Begroting 2024 7.642.726 2.982.527 326.214 326.214 372.816 0 967.958 254.639 0 763.918 466.020
Subtotaal investeringen (excl. riool)
€
14.103.032
Bulkkrediet openbare ruimte riolering noord van A20 Bulkkrediet openbare ruimte riolering zuiden van A20 Klimaatadaptieve maatregelen
€ € €
2.062.000 2.062.000 800.000
Subtotaal investeringen riool
€
4.924.000
Totaal bulkkredieten IUPB
€
19.027.032
Kredieten IUPB
In bovenstaande overzichten is een onderverdeling gemaakt in de verschillende bulkkredieten. Afhankelijk van de programmering is de hoogte van ieder budget wisselend, waarbij gestuurd wordt op de totaalbudgetten. Een goed voorbeeld is, dat de zeehavens om het jaar worden gebaggerd. Dit houdt in dat er het ene jaar geen exploitatiebudget benodigd is en het volgende jaar wel. Deze jaarlijkse afwijkingen verantwoorden we met de jaarrekening.
20
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
4.2 Verantwoording Over de financiën die nodig zijn voor het beheer en onderhoud van de stad, wordt verantwoording afgelegd aan de gemeenteraad. Hierbij sluiten we zoveel als mogelijk aan bij de reguliere Planning- & Controlcyclus (P&C-cyclus). Voor het IUPB hanteren we daarbij de uitgangspunten zoals beschreven in de governance-systematiek IUPB. Dit beschrijft de geldende mandaten binnen het IUPB en de invulling van de P&C-cyclus daarbij. Om fluctuaties in de IUPB-omzet op te vangen, is er de (systeem) Reserve IUPB. Bij onderbesteding wordt deze aangevuld om overbestedingen in een jaarschijf te kunnen compenseren; bij overbesteding wordt hieraan onttrokken. Aanpassingen in de beheerkosten voor areaaluitbreidingen worden met de zomernota aangevraagd. Hierbij valt te denken aan het beheer en onderhoud van een nieuwe woonwijk, een nieuwe brug of het wijzingen van particuliere naar openbare grond bij een kleine ontwikkeling.
4.3 Verbeterpunten voor komende jaren Hoe kunnen we invulling geven aan wensen uit de stad om iets te veranderen in de openbare ruimte, waar geen onderhoudsbehoefte is? Bijvoorbeeld een verzoek om de verouderde speelplek in de buurt aan te passen. Voor zo’n functionele verandering zijn momenteel geen middelen beschikbaar. We zien dat het ontsluiten van informatie steeds belangrijker wordt. Door hierin te verbeteren verwachten we beter in te schatten te we om te kunnen anticiperen.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
21
22
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Deel 2 Inleiding Hoe beheert en onderhoudt de gemeente Schiedam de verschillende arealen in de openbare ruimte? In dit tweede deel van het integraal beheerplan openbare ruimte beschrijven we het betreffende areaal en het beheer en onderhoud daarvan. Het beschrijft op hoofdlijnen de werkzaamheden die gedaan worden vanuit exploitatiegelden. Het groot onderhoud en de vervangingen die vanuit het IUPB of de andere uitvoeringsprogramma’s gefinancierd worden, zijn besproken in deel 1.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
23
5 Riolering en Stedelijk water Dit beheerplan gaat over de diverse gemeentelijke objecten en arealen in de buitenruimte. Een van die onderdelen is het gemeentelijke riool en de (hemel- en grondwater)waterhuishouding. De investeringsbudgetten hiervan zijn integraal onderdeel van het IUPB. De dagelijkse werkzaamheden worden zoveel als mogelijk integraal met andere arealen opgepakt. Er is sprake van een zeer nauwe samenhang. Dit hoofdstuk is een verdere uitwerking van het Programma Water en Riolering (PWR) Schiedam 2024 t/m 2027. De raad heeft het PWR in december 2023 samen met de Kadernota BOR vastgesteld.
5.1 Areaal Beschrijving van het areaal De totale lengte van het vrij verval riool van de gemeente Schiedam is ruim 300 km. Daarvan is 63 procent een gemengd stelsel, 33 procent een gescheiden stelsel en 4 procent een verbeterd gescheiden stelsel. Het rioolstelsel van Schiedam voert het afvalwater primair af naar rioolwaterzuiveringsinstallatie De Groote Lucht in Vlaardingen. Naast de vrij verval riolering beheert de gemeente ook ruim 36 km persleiding en 18 grote rioolgemalen. Twaalf van deze gemalen liggen in het gemengde stelsel en zes in het (verbeterd) gescheiden stelsel. Vier van deze gemalen hebben de mogelijkheid om water vanuit de riolering naar oppervlaktewater af te voeren (overstortgemalen): • Schiedam West. Via gemaal West Frankenland naar de Nieuwe Maas (Wilhelminahaven); • Nieuwland. Via gemaal Nieuwland naar gemaal Marconi en naar kop Nieuwe Haven (noodoverstort); • Centrum. Via gemaal Marconi naar de Nieuwe Maas (overstort) naar de Lange Haven (noodoverstort); • Zuid. Via gemaal Willemskade naar de Westerhaven. Staat van het areaal In het inspectieprogramma wordt dertig kilometer per jaar geïnspecteerd, waarbij elke tien jaar de strengen aan de beurt zijn. Van de vrij verval riolering is (d.d. 24-05-2023) 80 procent van het areaal geïnspecteerd.
De overige 20 procent bestaat uit volkstuinen die niet onder het inspectieprogramma vallen, en nieuwe wijken waarvan de opleverinspecties nog niet zijn ingelezen. De inspecties laten zien dat er binnen het huidige areaal riolering geen structureel achterstallig onderhoud is. De inspectieresultaten zijn gebruikt voor het bepalen van de vervangings- en renovatieplanning in de komende planperiode.
24
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
5.2 Beheer Beheermaatregelen De basis om de staat van het rioolsysteem te bepalen, komt voort uit het reinigings- en inspectieprogramma. Met de uitkomsten hiervan worden verdere maatregelen uitgezet. Voor het beheer verwachten we de onderstaande maatregelen. De reiniging en inspectie zijn opgenomen in een raamovereenkomst. Reiniging en Inspectie vrij verval riolering Onderzoeken en adviezen Monitoring zettingen en grondwaterstanden Voorlichting Informatiebeheerpakket Jaarbedrag
1x per 10 jaar
€ 772.194
Vaste kosten Behalve vaste kosten bestaande uit onderstaande kapitaallasten (afschrijvings- en rentelasten), zijn er nog enkele posten die nauwelijks beïnvloedbaar zijn. Dat zijn kosten die zijn vastgelegd in contracten en afspraken. Welke dat zijn, staan hieronder. Verzekeringen Doorbelasting gemeente Rotterdam gemalen Energie Overige samenwerkingen Samenwerking NAD Stichting Rioned Kapitaallasten Mutatie voorzieningen Jaarbedrag
772.194
€ 3.770.924
5.3 Verzorgend onderhoud Het verzorgend onderhoud van riolering bestaat onder andere uit het werkend houden van de gemalen, afsluiters en schuiven. Deze kortcyclische maatregelen zijn ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Strategische gemalen dagelijks onderhoud Drukriolering en gemalen dagelijks onderhoud Peilbeheer Reinigen kolken, lijngoten en waterberging Jaarbedrag
€ 995.000
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
25
5.4 Correctief onderhoud Meldingen Het oplossen van meldingen is ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Meldingen vanuit de stad Meldingen vanuit inspecties Eigen constateringen
dagelijks na inspecties dagelijks
Jaarbedrag
€ 1.005.000
Calamiteiten & schades In de begroting zijn de kosten voor inzet bij calamiteiten opgenomen. Schade aan het areaal die verhaald kan worden op de veroorzaker, is niet begroot. Schades Jaarbedrag
€ 20.000
Verzoeken uit de stad Vanuit de Stimuleringsregeling Schiedam Waterklaar is subsidie beschikbaar voor inwoners, bedrijven en organisaties om bij te dragen aan een omgeving die is voorbereid op extreem weer. Subsidies Klimaatadaptatie Jaarbedrag
26
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
€ 250.000
5.5 Planmatig onderhoud Klein onderhoud Het planmatig klein onderhoud voor reparaties vanuit de inspecties is geborgd in een raamovereenkomst. Het overige deel van de werkzaamheden wordt op basis van offertes uitgevoerd. Klein onderhoud riolering en deelreparaties Bouwkundig onderhoud gemalen Onderhoud persleidingen Onderhoud duikers Jaarbedrag
Planmatig o.b.v. inspecties Planmatig o.b.v. inspecties Planmatig o.b.v. inspecties Planmatig a.d.h.v. inspecties € 525.000
Groot onderhoud Onder groot onderhoud vallen de uit te voeren klimaatadaptieve maatregelen. Een deel daarvan wordt meegenomen binnen het IUPB. Klimaatadaptieve maatregelen Jaarbedrag
€ 550.000
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
27
6 Wegen 6.1 Areaal Beschrijving van het areaal Het team Beheer Openbare Ruimte zorgt in de gemeente Schiedam voor het areaal wegen en markeringen in de openbare ruimte. In 2024 bestaat dit areaal uit ongeveer 3,1 miljoen vierkante meter aan wegen, paden en parkeervakken. Hoe dit verdeeld is in verschillende functies en soorten van verharding, staat in onderstaande tabel.
Fietspad Overige Parkeervak Rijbaan Voetpad
Asfalt 197.424 0 6.595 458.644 65.806
Elementen 52.672 823 411.364 893.036 988.434
Overig 2.337 6.697 16.621 16.212 50.096
Eindtotaal (m2) 252.432 7.521 434.580 1.367.892 1.104.336
Eindtotaal
728.468
2.346.329
91.964
3.166.761
Staat van het areaal In 2023 is het totale areaal verharding geïnspecteerd. Dat gebeurde volgens de normen die landelijk worden gebruikt: de CROW-normen. Op basis van de resultaten van deze inspectie hebben we bekeken of de wegvakken voldoen aan de kwaliteitsregels van het CROW en de raadskaders. Als de resultaten van de inspectie slechter zijn dan de kwaliteitsregels, krijgt het wegvak het kenmerk ‘onvoldoende’. Sommige wegvakken zijn niet geïnspecteerd, omdat daar al werkzaamheden aan de gang waren of gepland stonden. De resultaten van deze inspecties zijn te zien in onderstaande tabel. In 2025 wordt deze inspectie opnieuw uitgevoerd.
28
Fietspad Overige Parkeervak Rijbaan Voetpad
Onvoldoende 0,03% 0,00% 0,25% 0,10% 1,30%
Matig 0,33% 0,00% 0,46% 0,77% 0,98%
Voldoende 7,50% 0,03% 12,65% 41,74% 30,95%
Niet geïnspecteerd 0,10% 0,21% 0,37% 0,59% 1,64%
Eindtotaal
1,68%
2,54%
92,87%
2,91%
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
6.2 Beheer Beheermaatregelen Voor het beheer verwachten we de onderstaande maatregelen. Inspectie wegen Inspectie markering Monitoring zettingen Consultancy/adviezen
1x per 2 jaar 1x per jaar 1x per 3 jaar
Jaarbedrag
€ 75.000
Vaste kosten Behalve vaste kosten bestaande uit de onderstaande kapitaallasten (afschrijvings- en rentelasten), zijn er nog enkele posten die nauwelijks beïnvloedbaar zijn. Dat zijn kosten die zijn vastgelegd in contracten en afspraken. Welke dat zijn, staan hieronder. Waterschaps- en onroerendzaakbelasting Kapitaallasten Jaarbedrag
€ 4.824.574
6.3 Verzorgend onderhoud De gemeente onderhoudt het areaal verharding conform de raadskaders op de minimaal technische ondergrens. Dat is het niveau waarop een object nog net veilig en bruikbaar is. Het verzorgend onderhoud bestaat uit het reinigen en verwijderen van groen van verhardingen. Dit wordt beschreven in hoofdstuk 15 Reiniging.
6.4 Correctief onderhoud Meldingen Het oplossen van de schades die via meldingen binnenkomen, is ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Meldingen vanuit de stad Meldingen vanuit inspecties Eigen constateringen Wortelopdruk vanuit meldingen*
dagelijks na inspecties dagelijks dagelijks
Jaarbedrag
€ 520.000
* Maatregelen voor oplossen van wortelopdruk zijn vaak ingrijpend en complex. Hierdoor worden deze schades opgenomen in een planmatige aanpak met een langere doorlooptijd. Calamiteiten & schades Het uitrukken en ondersteunen bij calamiteiten, is ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Daarin is alleen voor de wachtdienst een bedrag opgenomen. Het daadwerkelijk uitrukken en de te nemen maatregelen zijn niet begroot en wordt separaat verrekend.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
29
Het bestrijden van gladheid van de wegen door vorst en sneeuw wordt gezien als een calamiteit en is niet begroot. Het paraat houden van materieel en mensen is wel voorzien en wordt verzorgd binnen de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Op basis van een lokaal meetsysteem en professionele weersvoorspelling houden we de belangrijkste fiets-voetpaden en rijwegen vrij begaanbaar. De kaart met de verharding die gestrooid wordt, is terug te vinden op de website van de gemeente Schiedam. Vanuit de Wegenverkeerswet wordt de gemeente regelmatig aansprakelijk gesteld voor geleden schade van weggebruikers. De kosten en inzet hiervoor zijn niet begroot. Schade aan het areaal die verhaald kan worden op de veroorzaker, is ook een activiteit die niet begroot is. Op basis van cijfers uit het verleden is hier een jaarlijks bedrag mee gemoeid van € 50.000 tot € 100.000. Wachtdienst Gladheidsbestrijding
Paraat zijn Paraat zijn
Jaarbedrag
€ 243.944
Verzoeken uit de stad Regelmatig komen er verzoeken uit de stad om kleine aanpassingen in de openbare ruimte te doen. Denk bijvoorbeeld aan het aanleggen van verkeersdrempels of het aanpassen van bebording. Deze maatregelen worden bekostigd uit exploitatie wegen. Daarnaast komen er verzoeken op plaatsen, waar we de komende tijd geen werkzaamheden hebben gepland. De komende periode gaan we de behoefte vanuit de stad aan deze kleine aanpassingen inzichtelijk maken. Kleine verkeersmaatregelen (ander begrotingsproduct) Verzoeken aanpassingen vanuit de stad
Planmatig vanuit inspecties
Jaarbedrag
€ 0
Daarnaast zijn er ook verzoeken uit de stad, die de aanvrager bekostigt. In de vorm van leges bijvoorbeeld, of op basis van de werkelijk kosten voor de aanpassing. Irado voert deze werkzaamheden uit op regiebasis. Enkele voorbeelden: Aanvraag gehandicaptenparkeerplaats Aanvraag inrit Aanvraag aanpassingen buitenruimte vanuit ROGplus Jaarbedrag
30
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Legeskosten Offerte Offerte € 0
6.5 Planmatig onderhoud Klein onderhoud Het planmatig klein onderhoud voor wegen is weggezet in een aantal overeenkomsten. Een groot deel is ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Wortelopdruk is een vorm van overlast, doordat de wortels van een boom omhoog groeien en de bestrating omhoog drukt. De meeste bomen in Schiedam staan in de verharding. Hiervoor is er constant inzet nodig om eventuele onveilige situaties op te lossen en te voorkomen. Het onderhoud aan asfaltverhardingen is ondergebracht in een raamovereenkomst met een civiele aannemer. Uitvoering straataanpak Schoon, Heel en Veilig Klein onderhoud elementenverhardingen Wortelopdruk * Klein onderhoud asfaltverhardingen Jaarbedrag
Planmatig een aantal buurten per jaar opknappen Planmatig o.b.v. inspecties a.d.h.v. inspecties 1 à 2 rondes per jaar a.d.h.v. inspecties € 1.170.000
* Wortelopdruk is een complex vraagstuk wat vraagt om een separate aanpak. In 2025 pakken we dit op met een gerichtere aanpak binnen de gestelde kaders. Groot onderhoud Soms is de omvang van de maatregelen te groot om in de dienstverleningsovereenkomst met Irado te passen. In dat geval laten we deze maatregelen uitvoeren via een raamovereenkomst met een civiele aannemer. Groot onderhoud elementen op schaal van straatniveau Jaarbedrag
Planmatig vanuit inspecties € 350.000
Het buurtgerichte groot onderhoud (zoals herstraten van een hele buurt) en het grootschalig vervangen van een asfaltdeklaag wordt opgenomen in het IUPB.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
31
7 Groen 7.1 Areaal Beschrijving van het areaal Het team Beheer Openbare Ruimte zorgt in de gemeente Schiedam voor het areaal groen in de openbare ruimte. In 2024 bestaat dit areaal uit ongeveer 2,7 miljoen vierkante meter aan beplanting, bosplantsoen, gras en exoten. Daarnaast beheren we 33.000 bomen en bloembakken. De onderverdeling staat in onderstaande tabel. Het groenareaal bestaat uit de hoofdcategorieën bosplantsoen, heesters, hagen, sierbeplanting, gazons, ruw gras en exoten en bloembakken. Groen Bomen Natuurlijke beplanting / Bosplantsoen Cultuurlijke beplanting Ruw gras Gazon Bloembak Haag Exoten
33.000 stuks 444.850 m2 178.800 m2 846.000 m2 1.135.000 m2 265 stuks 47.300 m2 71.000 m2
Een exoot is een uitheems organisme (plant, dier of micro-organisme) dat Nederland niet op eigen kracht kan bereiken, maar door menselijk handelen terecht is gekomen in de Nederlandse natuur. Is een exoot schadelijk voor de natuur? Dan noemen wij deze invasief. De halfverharding valt onder het areaal groen. Onder halfverharding verstaan we paden die niet bestaan uit asfalt of bestrating. De halfverharding in Schiedam bestaat uit gravel, grind, schelpen en houtsnippers.
32
Halfverharding Gravel Grind Schelpen Houtsnippers
32.500 m2 14.500 m2 4.500 m2 3.750 m2
Eindtotaal
55.250 m2
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
De wateroevers van het niet bevaarbare water zijn ook ondergebracht in het areaal groen. Schiedam heeft in totaal 143 km oever. Hieronder verstaan we: Oevers niet bevaarbaar water Onbeschoeid Natuurvriendelijke oever Onderwaterbeschoeiing Beschoeid
92.000 m1 4.200 m1 1.450 m1 46.000 m1
Eindtotaal
143.650 m1
Als laatste is het onderhoud van de educatieve objecten opgenomen in het areaal groen. Hieronder vallen de kinderboerderij, de educatieve tuinen, het toiletgebouw in het Beatrixpark en de Groene Raat. Staat van het areaal Bloembakken, gazons en exoten worden niet meegenomen in inspectierondes maar beoordeeld in het kader van het verzorgend onderhoud, zie paragraaf 7.3.
Bomen Natuurlijke beplanting / Bosplantsoen Cultuurlijke beplanting Ruw gras Gazon Bloembak Haag Exoten
Onvoldoende 4,4% 8,9% 23.9%
Matig 44,6% 26,3% 11,7%
Voldoende 51% 64,9% 64,4%
12,3%
6,6%
81.1%
Niet geïnspecteerd 0% 0% 0% 100% 100% 100% 0% 100%
De arealen die niet geïnspecteerd zijn worden beoordeeld op beeldkwaliteit. De resultaten komen overeen met de afgesproken onderhoudsniveaus. Eind 2023 zijn alle oevers geïnspecteerd. Reden voor het relatief hoge percentage niet-geïnspecteerd, is dat deze oevers niet toegankelijk zijn.
Onbeschoeid Natuurvriendelijke oever Onderwaterbeschoeiing Beschoeid
Onvoldoende 0,0% 0,0% 0,0% 6,3%
Matig 1,8% 0,0% 0,0% 13,0%
Voldoende 73,3% 61,6% 31,1% 76,6%
Niet geïnspecteerd 24,9% 38,4% 68,9% 4,2%
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
33
7.2 Beheer Beheermaatregelen Voor het beheer verwachten we de onderstaande maatregelen. Inspectie bomen (VTA) Boomziekte monitoring Licentie ondersteunende software Inspectie beschoeiing
1x per jaar Continu 1x per 5 jaar
Jaarbedrag
€ 80.597
Vaste kosten De vaste kosten voor het areaal Groen bestaan alleen uit kapitaallasten en elektrakosten. Kapitaallasten Elektrakosten Jaarbedrag
€ 41.053
7.3 Verzorgend onderhoud Via de dienstverleningsovereenkomst besteedt Schiedam alle groenwerkzaamheden uit aan Irado. De kwaliteit van het werk wordt beoordeeld volgens de beeldschalen van de CROW. Dit conform de kwaliteitsniveaus zoals deze zijn vastgesteld door de raad. Bomen Natuurlijke beplanting / Bosplantsoen Cultuurlijke beplanting Ruw gras Gazon Bloembak Haag Halfverharding
Beeldkwaliteit Beeldkwaliteit Beeldkwaliteit Beeldkwaliteit Beeldkwaliteit Beeldkwaliteit Beeldkwaliteit
Jaarbedrag
€ 2.800.500
Voor beschoeiingen is geen verzorgend onderhoud voorzien.
34
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
7.4 Correctief onderhoud Meldingen Als bewoners, bedrijven of derden een melding maken, gaan we naar de betreffende plek toe om de melding te bekijken en te begrijpen. Daarna beslissen we wat we met de melding doen: geen actie of registreren als inboetprogramma (opnemen in ons herstelprogramma), noodgeval of schade. Waar de behandeling van de melding uit wordt bekostigd, is afhankelijk van de soort melding. Calamiteiten & schades De kosten voor calamiteiten en schades zijn ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Hieronder vallen kosten voor: Stormschade Boomziekten Jaarbedrag
€ 165.000
Verzoeken uit de stad Als inwoners vragen om vergroening, gaan we met hen in gesprek om te kijken wat wel en wat niet kan. Een deel kan worden opgepakt vanuit het Uitvoeringsprogramma Groen. Binnen het beheerplan zijn in basis geen middelen beschikbaar voor wijzigingen in het areaal.
7.5 Planmatig onderhoud De kosten die worden uitgegeven voor groot of klein onderhoud, kunnen elk jaar verschillen. Dit is afhankelijk van het type onderhoud dat het groen nodig heeft. Om die reden zijn de beheermaatregelen van klein en groot onderhoud samengevoegd. Dit wordt door derden of Irado uitgevoerd. Inboet bij beplanting Snoei bomen a.d.h.v. inspecties Uitdunnen bosplantsoen Kleine maatregelen ter behoud groen en halfverharding Beschoeiingen en spoelgaten aanvullen en herstel op aanwijzing Jaarbedrag
€ 1.450.000
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
35
8 Oppervlaktewater 8.1 Areaal Beschrijving van het areaal Het areaal oppervlaktewater is opgedeeld in de hoofdcategorieën hoofdwatergangen, overige watergangen, vijvers en waterpartijen, natuurvriendelijke oevers en kunstwerken (duikers, stuwen, gemalen, inlaten en fonteinen). In de gemeente Schiedam is ca. 2,6 miljoen m² water aanwezig. De gemeente is deels verantwoordelijk voor het beheer daarvan. Schiedam telt ca. 616 duikers, die bij elkaar een lengte hebben van ca 15.500 meter. Voor het beheer hiervan is de gemeente grotendeels zelf verantwoordelijk. Geografisch is over de stad een indeling gemaakt die gekoppeld is aan de onderhoudsniveaus die gehanteerd worden. De onderhoudsniveaus komen voort uit de CROW-systematiek voor beeldkwaliteit. In de onderstaande tabel zijn de hoeveelheden per categorie terug te vinden.
Areaal Gemeente per SUB-Domein
NVO (m1) (alle soorten)
Duikers
Stuwen
Gemalen
Inlaten
Fonteinen
Kunstwerken
Lintvorming water (m2)
NVO
Vijvers en waterpartijen (m2)
Overig
Lintvorming water (m2)
Schiedam
Lintvorming water (m2)
HHVD
Centrum Wonen Industriegebied Grootschalig groen Hoofdweg Buitengebied Parels
79.351 201.682 89.974 164.187 124.882 2.345
199 131.240 3.121 203.109 19.840 -
1.182 -
6.751 980.492 24.668 268.223 -
100 150 -
3 154 15 274 63 122 5
11 2 14 6 -
9 84 14 52 3 62 3
4 6 28 8 -
15 1 1
Totaal
662.421
357.149
1.182
1.280.134
250
636
33
227
46
17
Figuur 5: Areaal Waterbeheerplan Schiedam.
36
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
In de gemeente Schiedam is ca. 2,6 miljoen m2 aan oppervlaktewater aanwezig. De verantwoordelijkheid voor het beheer is verdeeld onder verschillende instanties. De gemeente is voor ca. 694.000 m2 oppervlaktewater beheerverantwoordelijk. De beheerverantwoordelijkheid voor het overige areaal ligt bij de aangelanden (dat zijn personen of partijen die eigenaar zijn van grond die direct grenst aan een watergang, zoals een sloot, rivier of kanaal), Coöperatief Beheer Groengebieden Midden Delfland (CBG) of het Hoogheemraadschap van Delfland. Voor de primaire watergangen ligt de beheerverantwoordelijkheid bij het Hoogheemraadschap van Delfland. De gemeente Schiedam heeft daar wel een ontvangstplicht. Dit is geregeld via de herpolderingsovereenkomst. Ontvangstplicht betekent dat slootvuil en de specie die vrijkomt bij baggeren, zuiveren en krozen op de kant mag worden gedeponeerd, en door de aangelande eigenaar op zijn of haar oever moet worden ontvangen. Naast de ontvangstplicht voert de gemeente het onderhoud (maaien, afsteken en ophalen van de taluds) aan het bovenwatertalud van primaire watergangen. Verder heeft de gemeente een onderhoudsplicht op alle watergangen waar zij eigenaar van is. Aangelanden aan deze watergangen hebben een ontvangstplicht. Het beheer van de binnen- en buitenhavens is opgenomen in het hoofdstuk 11 Kades & havens.
In het watersysteem zijn behalve de waterlopen ook verschillende kunstwerken aanwezig, die er mede voor zorgen dat het watersysteem goed functioneert. In de context van waterbeheer bedoelen we met kunstwerken door mensen gemaakte constructies die onderdeel zijn van het watersysteem en de stroming, beheersing, en regulering van water mogelijk maken. De beheerverantwoordlijkheid van deze kunstwerken is met de herpolderingsovereenkomst deels overgedragen aan het Hoogheemraadschap van Delfland. Het betreft kunstwerken die bij de primaire watergangen horen. Van de stuwen en inlaten is de bediening en het onderhoud overgedragen. Van de niet-peilregulerende kunstwerken, met name duikers, is het schoonhouden van het doorstroomprofiel aan het Hoogheemraadschap overgedragen. De gemeente Schiedam verantwoordelijk voor het constructief onderhoud aan de duikers in de secundaire en primaire watergangen.
Staat van het Areaal Het areaal Oppervlaktewater onderhouden we in samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland. Het Hoogheemraadschap voert o.a. de baggerwerkzaamheden uit volgens de baggerplanning. In 2023 is een inspectie uitgevoerd op de duikers. Er zijn geen problemen bekend met de werking van de duikers. Aan de hand van de inspectieresultaten wordt een onderhoudsplanning opgemaakt voor de verschillende duikers. Dit moet ervoor zorgen dat ook in de toekomst de functionaliteit van de duikers geborgd blijft. De stuwen, inlaten, oppervlaktewatergemalen en fonteinen functioneren naar behoren. Irado controleert regelmatig de oppervlaktewatergemalen, inlaten en fonteinen tijdens preventieve onderhoudsmaatregelen. Naast de gebruikelijke onderhoudswerkzaamheden zijn er geen grote vervangingsmaatregelen bekend.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
37
8.2 Beheer Beheermaatregelen oor de diverse sub-domeinen zijn verschillende beïnvloedbare beheerkosten. Hieronder vallen o.a. de monitoringswerkzaamheden en inspecties. Monitoring / inspectie oppervlaktewater Monitoring / inspectie natuurvriendelijke oevers Monitoring / inspectie kunstwerken
1x per jaar 1x per jaar 1x per 5 jaar
Jaarbedrag
€ 30.000
Vaste kosten Behalve vaste kosten bestaande uit onderstaande kapitaallasten (afschrijvings- en rentelasten), zijn er nog enkele posten die nauwelijks beïnvloedbaar zijn. Dat zijn kosten die zijn vastgelegd in contracten en afspraken. Welke dat zijn, staat hieronder. Kapitaallasten Jaarbedrag
€ 130.139
8.3 Verzorgend onderhoud Het verzorgend onderhoud bevat het schoon en functioneel houden van duikers, stuwen, gemalen en het oppervlaktewater. Tevens valt hieronder het maaien van oevers en verwijderen van opschot (hout dat spontaan is gaan groeien in de onderhoudsstrook). Het verzorgend onderhoud is ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado.
38
Maaien en schonen onderwatervegetatie Anorganisch drijf-, zink- en waaivuil verwijderen Organisch afval verwijderen Maaien oevers Verwijderen opschot Reinigen duikers Verwijderen drijfvuil voor duikers / stuwen /inlaten Verwijderen aanzuigvuil Smeren bewegingswerk stuwen / gemalen
1x per jaar 1x per 2 jaar 1x per 4 jaar 1x per jaar 1x per jaar 1x per 5 jaar 1x per jaar 1x per jaar 1x per jaar
Jaarbedrag
€ 310.046
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
8.4 Correctief onderhoud Meldingen Het oplossen van meldingen van schades en storingen is ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. De kosten hiervan zijn opgenomen in het planmatig onderhoud. Calamiteiten & schades Er zijn geen kosten opgenomen voor het acteren bij calamiteiten en herstellen van schades in het areaal oppervlaktewater. Het uitrukken en ondersteunen bij calamiteiten, is wel ondergebracht in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Verzoeken uit de stad Voor het areaal oppervlaktewater komen geen of nauwelijks verzoeken vanuit de stad. Er zijn voor dit areaal dan ook geen kosten opgenomen in de begroting.
8.5 Planmatig onderhoud Klein onderhoud Onder het klein onderhoud vallen onder andere het preventieve onderhoud van de stuwen, gemalen, inlaten en fonteinen. Het klein onderhoud is opgenomen in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Meldingen Herstellen in- en/of uitstroom en/of krooshek Elektrisch mechanisch onderhoud stuwen / gemalen / inlaten en fonteinen
1x per 5 jaar 1x per 4 jaar
Jaarbedrag
€ 48.544
Groot onderhoud Het groot onderhoud bevat het baggeren van niet-bevaarbaar water en het herprofileren/afplaggen van natuurvriendelijke oevers. Het groot onderhoud, exclusief baggeren, is opgenomen in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. Het Hoogheemraadschap voert het baggeren uit. Baggeren Herprofileren / afplaggen Herstellen duikers Bouwkundig onderhoud gemalen / inlaten Jaarbedrag
1x per 10 jaar 1x per 10 jaar 1x per 50 jaar 1x per 5 jaar € 32.971
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
39
9 Spelen 9.1 Areaal Bewegen is belangrijk. Voor kinderen gebeurt dit door te spelen. Hiervoor moet er een goed en gevarieerd aanbod zijn aan speelmogelijkheden. Van speelaanleidingen als gekleurde tegels tot uitgebreide natuurspeeltuinen. Deze periode geven we extra aandacht aan het gemeentelijke areaal van speelvoorzieningen. Dit gebeurt onder andere door een vervangingsprogramma voor verouderde speeltoestellen op te nemen in het IUPB. Dit alles moet ertoe leiden dat kinderen meer gaan spelen en dus bewegen. Beschrijving van het areaal Schiedam telt 163 speelplekken en 865 speeltoestellen. In de tabel hieronder is te zien hoeveel speelplekken er in elke wijk te vinden zijn. Speelplekken per buurt Centrum Groenoord Kethel Nieuwland Oost Spaland Sveapark West Woudhoek Zuid
8 18 8 27 14 25 17 29 17
stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks
Totaal
163
stuks
Om de kinderen veilig te houden, moeten we voldoen aan wettelijke regels wanneer we een ondergrond kiezen voor een speeltoestel. In onderstaande grafiek is te zien welke soorten ondergrond er in Schiedam aanwezig zijn.
40
Soort ondergrond Gietvloer Gras Houtsnippers Kunstgras Rubber snippers Rubber tegels Tegels / asfalt Zans
304 509 1.744 18.169 2.386 538 2.403 3.183
m2 m2 m2 m2 m2 m2 m2 m2
Totaal
29.235
m2
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Staat van het areaal De staat van het areaal is over het algemeen ‘goed’. Heeft een speeltoestel de status ‘zeer slecht’ bereikt, dan wordt het vervangen of verwijderd. De acties die bij de inspecties naar voren komen, voeren we uit. Zo blijven de speeltoestellen altijd veilig.
9.2 Beheer Beheermaatregelen Om het areaal spelen zo goed mogelijk in stand en veilig te houden, is het van belang dat de speeltoestellen geïnspecteerd worden. Dat gebeurt drie keer per jaar. Hierbij kijken en toetsen we of de speeltoestellen veilig te bespelen zijn. Als dat nodig is, koppelen we een urgentie aan het speeltoestel om de desbetreffende maatregel uit te voeren. De inspectie van de speeltoestellen is meegenomen in de dienstverleningsovereenkomst met Irado. De kosten hiervoor zijn benoemd bij planmatig onderhoud. Onderzoeken en adviezen Jaarbedrag