Bijlage 1 Cultuurvisie en uitvoeringskader incl bijlagen na verwerking zienswijzen

3.3 Budget voor cultuur De gemeente zet financiële instrumenten in om de culturele basisinfrastructuur te bestendigen, zodat zij doelen uit de cultuurvisie mede helpt realiseren. Het afwegen van de te financieren instellingen, projecten en activiteiten gebeurt op basis van criteria die ontleend zijn aan de geactualiseerde cultuurvisie.

Netwerken

Cultuur zit verweven door alle domeinen: sociaal, economisch, ruimtelijk. Dat maakt ook de samenwerking met partijen buiten het culturele veld essentieel, zoals onderwijs, welzijnswerk en het bedrijfsleven. Samenwerking schept kansen voor nieuwe initiatieven en het benutten van elkaars expertise en faciliteiten. De gemeente pakt haar rol als bruggenbouwer op door diverse partijen met elkaar in contact te brengen en het bestaande cultuurnetwerk in kaart te brengen en te versterken. Daarnaast wordt kruisbestuiving lokaal en regionaal bevorderd op het niveau van wijk, stad en buurgemeenten.

De gemeente stelt budget voor cultuur beschikbaar voor het Basisprogramma, de drie Focusprogramma’s en het Programma Vrije Ruimte. Daarnaast is er budget beschikbaar voor enkele wettelijke taken. Uitgangspunt is dat het gemeentelijk cultuurbudget niet zal worden verhoogd. En dat rekening gehouden moet worden met voorwaarden die kostenverhogend zullen werken, zoals de Fair Practice Code. De gemeente zal dan onderzoek doen naar de consequenties van de implementatie van de Fair Practice Code bij subsidieverstrekking.

6

<

Uitvoeringskader cultuur 2025-2030 | Gemeente Schiedam

< 3.3.1 Basisprogramma Instellingen in het basisprogramma vormen samen de basis. Zij dragen bij aan en faciliteren breedtecultuur, vormen de (culturele) identiteit van Schiedam en vervullen een schakelfunctie in de creatieve cyclus.

Programma vrije ruimte

Essentieel: Schakelen in de creatieve cyclus

Produceren Focusprogramma

Focusprogramma

Focusprogramma

Jeugd- en jongerencultuur

Impact maken met cultuur in de wijk

Cultuur in de etalage van de stad

In werk- en oefenruimtes, zowel voor amateurs als professionals.

WELK OM IN SDAM

Leren In het onderwijs, bij muziekscholen/kunstcentra en in amateurkunstverband.

Basisprogramma

Presenteren Op podia en festivals, in galeries, bibliotheken, kunstuitleen, musea en de openbare ruimte.

Interesseren Via allerlei acties en kanalen om cultuur in de schijnwerpers te zetten.

Als culturele aanjagers vervullen de instellingen in het basisprogramma een belangrijke rol in alle focusprogramma’s. Met hen maakt de gemeente meerjarige afspraken. Over een periode van vier jaar zetten zij in op alle drie de focusprogramma’s, de culturele codes (Code diversiteit & Inclusie, Fair Practice Code en de Governance Code cultuur)2 en nemen ze deel aan onderzoeken die de gemeente initieert.

2

Code diversiteit & Inclusie, Fair Practice Code en de Governance Code cultuur.

< 3.3.2 Focusprogramma’s De gemeente kiest voor een focus op drie programma’s: Jeugd- en jongerencultuur Impact maken met cultuur in de wijk Cultuur in de etalage van de stad Binnen de focusprogramma’s neemt de gemeente een aantal instellingen op in de basisinfrastructuur. Deze instellingen krijgen een (meerjarige) subsidie (twee tot vier jaar). Zij verhouden zich specifiek tot een van de drie focusprogramma’s. Mogelijk dragen ze bij aan andere focusprogramma’s. Deze organisaties verhouden zich tot de culturele codes en nemen deel aan onderzoek dat de gemeente initieert. Voor de uitvoering van deze focusprogramma’s ontwikkelt de gemeente een subsidieregeling. De criteria voor deze regeling zullen gebaseerd worden op de geactualiseerde cultuurvisie en de uitgangspunten die daaraan ten grondslag liggen. Hierbij zullen subsidieplafonds worden toegepast. Focusprogramma Jeugd- en jongerencultuur Met dit focusprogramma wil de gemeente de brede ontwikkeling van jeugd en jongeren stimuleren. De focus ligt op de op de doelgroep 4-27 jaar: subdoelgroepen PO, VO, MBO en niet-school gebonden jongeren.

De inzet is: - cultuureducatie (binnenschools) voor schoolgaande kinderen en jongeren borgen in de gemeente Schiedam; cultuurparticipatie (waaronder buitenschools cultuureducatieaanbod) stimuleren; - onderzoeken of en hoe muziekeducatie structureel en breed gefaciliteerd kan worden in de stad; - verkenning naar regionale samenwerking ter versterking en verbreding van het cultuuraanbod; organisaties stimuleren om impactgericht te werken; - landelijke financieringsmogelijkheden aangrijpen om interne samenwerkingen met andere beleidsafdelingen aan te gaan.

< Om Urban Culture in de gemeente Schiedam te stimuleren, zet de gemeente in op de volgende aspecten: - onderzoeken hoe Urban Culture als functie opgenomen kan worden in de culturele basisinfrastructuur; het inzetten van een urban cultuurcoach; - op programmaniveau domeinoverstijgende samenwerkingsafspraken maken (bijvoorbeeld met sport). Focusprogramma Impact maken met cultuur in de wijk Met dit focusprogramma wil de gemeente cultuurparticipatie in de wijk vergroten, cultuur verbinden aan andere beleidsdomeinen en lokale samenwerkingen bevorderen. De inzet is: - de mogelijkheid onderzoeken om op wijkniveau cultuurprogrammeurs in te zetten; - meer focus op vraaggericht produceren en programmeren van activiteiten (en minder op matchmaking tussen organisaties en/of bewoners). In samenwerking met wijkregisseurs en partners in de betreffende wijken bijdragen aan de realisatie van activiteiten; inzetten op het intensiveren van interne gemeentelijke samenwerkingen; - landelijke financieringsmogelijkheden aangrijpen om interne samenwerkingen met andere beleidsafdelingen aan te gaan; het bevorderen en faciliteren van domeinoverstijgende programmering; cultuur- en welzijnsnetwerk aan elkaar verbinden.

Ten aanzien van beeldende kunst in de openbare ruimte is de inzet: - aandacht voor de rol en toepassing van beeldende kunst bij stedenbouwkundige ingrepen en gebiedsontwikkelingen; - onderzoeken hoe we meer proactief in kunnen zetten op beeldende kunst in de openbare ruimte, met nadruk op diversiteit in betrokkenheid van bewoners en samenwerking tussen lokale partijen.

7

8

Uitvoeringskader cultuur 2025-2030 | Gemeente Schiedam

<

<

Focusprogramma Cultuur in de etalage van de stad

- Bibliotheek: Naar verwachting wordt er vanaf 2026 vanuit de rijksoverheid een zorgplicht ingesteld voor gemeenten voor het hebben van een volwaardige openbare bibliotheek. - Gemeentelijke museale collectie: voor het beheer en behoud van de museale collectie van de gemeente gelden wettelijke verplichtingen.

Met dit focusprogramma wil de gemeente het imago van Schiedam versterken, de aantrekkelijkheid van de stad vergroten en meer bezoekers aantrekken. De inzet is: - culturele programmering en initiatieven stimuleren die aansluiten op de kernwaarden van de stad: authentiek, levendig en vernieuwend3; - inzicht in doelgroepen door middel van publieksonderzoek bij culturele instellingen en evenementen; - zichtbaarheid en toegankelijkheid van beeldende kunst in de openbare ruimte vergroten voor inwoners en bezoekers van de stad; verbindingen stimuleren tussen de creatieve sector en de economische clusters.

3.3.3 Programma Vrije ruimte om vernieuwing te stimuleren Met het programma Vrije ruimte wordt beoogd om nieuwe cultuurinvullingen en initiatieven mede mogelijk te maken, die inspelen op behoeften en ideeën van een diverse groep inwoners. Passend bij de identiteit en het schaalniveau van Schiedam. Hiertoe wordt een subsidieregeling opgesteld, bedoeld voor projectsubsidies, met toepassing van een subsidieplafond. De inzet is: het bevorderen van vernieuwing, innovatie en initiatieven ‘van onderop’; - onderzoek naar alternatieve, laagdrempelige vormen van subsidie aanvragen en verlenen.

3.3.4 Wettelijke taken in relatie tot cultuur - Lokale omroep: sinds 2010 dragen gemeenten zorg voor de bekostiging van de lokale omroep. Kosten die rechtstreeks verband houden met het verzorgen van een lokaal toereikend media aanbod worden door de gemeente gefinancierd.4 In 2023 is de lokale omroep SCHIE samengegaan met Omroep Vlaardingen. Zij werken nu samen onder de naam Twee. De gemeente heeft geen invloed op de inhoudelijke programmering. - Cultureel erfgoed: het beheer, instandhouding en restaureren van het cultureel erfgoed de Schiedamse Molens behoort tot de wettelijke taken van de gemeente.

3 4

Kadernota Stadsmarketing, 2015. Rechten en plichten lokale omroep (CvdM).

de Culturele schijf van vijf Geactualiseerde cultuurvisie Schiedam

Bestuurssamenvatting cultuurvisie De Culturele Schijf van Vijf: vijf ingrediënten voor een gezonde stad Schiedam heeft een rijk cultureel leven dat onlosmakelijk onderdeel uitmaakt van het DNA van de stad. Cultuur levert een bijdrage aan een groot aantal maatschappelijke doelen waaraan de gemeente Schiedam met haar partners werkt. Met de doelen van de cultuurvisie streven we ernaar dat cultuur in alle disciplines, van sociaal tot stedenbouw, voor alle Schiedammers relevant is. De huidige geactualiseerde cultuurvisie is met participatie tot stand gekomen. Voor de actualisatie hebben we input opgehaald bij onze culturele partners: een brede vertegenwoordiging van culturele instellingen en amateurkunstverenigingen, individuele kunstenaars, actieve bewoners en partijen met wie we geen subsidierelatie hebben. De Culturele Schijf van Vijf is hiervan het resultaat. De titel is geïnspireerd op de vijf doelen van de cultuurvisie die goed zijn voor de gezondheid van de stad en haar bewoners. Drie doelstellingen uit de Cultuurvisie 2013-2016 hebben we gehandhaafd: 1. Krachten bundelen: wat goed is versterken 2. Vergroten cultuurparticipatie 3. Levendige binnenstad Aan deze drie doelstellingen zijn er twee toegevoegd: 4. Samen leven: elkaar vinden Deuren open: gastvrij Schiedam 5.

De Culturele Schijf van Vijf geeft het culturele netwerk van Schiedam een breed en integraal kader mee, waarbinnen het zijn ambities en werkzaamheden kan ontplooien.

“Ieder mens, bewust en onbewust, in meer of mindere mate heeft iets met cultuur”. (Marcel Houtkamp, wethouder cultuur)

Toelichting op de schijf van vijf 1. Krachten bundelen: wat goed is versterken Beleidsvorming en -uitvoering zijn interactieve processen die voortdurend aandacht vragen. Hierin ontstaat samenwerking. Met elkaar sta je sterker, kun je elkaar aanvullen en inspireren. Om effect te krijgen uit het bundelen van krachten van het culturele veld van Schiedam is gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen belangrijk. Iedereen kan vanuit zijn eigen kracht aan een gemeenschappelijk doel werken. Hierbij worden inhoudelijke ambities en doelen gedeeld om te komen tot heldere afspraken. Met het bundelen van onze krachten willen we het culturele netwerk verstevigen en sterk houden. Om dit te bereiken zullen we in elk geval jaarlijks diverse netwerkmomenten organiseren. 2. Levendige Binnenstad: de historische binnenstad heeft een cultureel kloppend hart Het versterken van de binnenstad is een blijvende ambitie. De historische binnenstad van Schiedam heeft een onderscheidende kwaliteit in het stedelijke netwerk van metropoolgemeenten. Voor een levendige binnenstad willen we de aandacht vestigen op de kwaliteit van het cultureel erfgoed door duurzame programmering. Daarnaast willen we de zichtbaarheid van de musea in het Museumkwartier verbeteren en het profiel van kunst, ambacht en nieuwe economie sterker in het gebied tot uitdrukking brengen.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 342 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 67 68 69 70 71 72 73 74

3. Vergroten cultuurparticipatie: jong geleerd... De doelstelling om cultuurparticipatie te vergroten is nog altijd actueel. Voor cultuur moet je in Schiedam zijn. De beste plek om dit te doen is dichtbij de eigen leefomgeving. Onderwijsinstellingen en wijkinitiatieven spelen hierbij een belangrijke rol als verbinder. We besteden aandacht aan kinderen in het primaire onderwijs, maar ook aan jongeren en volwassenen. 4. Samen Leven: elkaar versterken Schiedam kent een gevarieerde bevolkingssamenstelling. Cultuur geeft ruimte voor verscheidenheid, voor anders kijken en waarderen. Kunst en cultuur kunnen mensen helpen om te gaan met het onbekende en aansluiten op wat hen bezighoudt. Het kan waarde bieden bij het opbouwen van een sociaal netwerk of een middel zijn om gezondheid en geluk te vergroten. Interactie, samen, is hierbij het uitgangspunt.

Gezamenlijke opgave

Dit zijn de vijf doelstellingen waar we met cultuur de komende tijd aan gaan werken. We richten ons nadrukkelijk op de hele stad, niet alleen op de binnenstad. Schiedam heeft een sterk cultureel netwerk. De geactualiseerde cultuurvisie geeft richting voor de uitvoering die we nadrukkelijk met elkaar oppakken. Cultuur is van de hele stad en het is onze ambitie om verbinding te leggen met alle doelgroepen. We willen bezoekers uit de regio verwelkomen en mensen uit de eigen stad bereiken die nu nog niet meedoen. We gaan de komende periode het cultureel programma vernieuwen, met de deuren open!

We zetten ons in om de gezondheid en het geluk van inwoners te vergroten door zorg en welzijn met kunst en cultuur te verbinden, maar ook door de directe leefomgeving van Schiedammers te verbeteren door het aanbrengen van kunst in de openbare ruimte. 5. Deuren Open: Gastvrij Schiedam Culturele voorzieningen dragen bij aan de aantrekkelijkheid van de stad. Ze vormen een belangrijk element in de positionering van Schiedam. Het Schiedamse culturele veld laat samen met de stad zien waar Schiedam voor staat: een gastvrije stad waar altijd iets te doen is.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 342 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 67 68 69 70 71 72 73 74

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

Startnotitie Cultuurvisie Schiedam Verder voor een kleurrijke stad Vastgesteld op 3 oktober 2023

3 oktober 2023

1

14 augustus 2023

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

Versiebeheer Datum 3 oktober 2023 Auteur Team Cultuur en Vrije Tijd

2

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

Inhoudsopgave 1

Voorwoord

4

2

Aanleiding

5

3

Kijk op cultuur

7

4

Uitgangspunten

10

5

Participatie

12

6

Tijdspad

14

3

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

1

Voorwoord

Cultuur is wie we zijn. Onze achtergronden, waar we vandaag komen maar ook wie we willen zijn en naar toe gaan. Cultuur is van ons allemaal, voor ons allemaal en door ons allemaal. Cultuur dat zijn we met zijn allen en maken we met zijn allen. Het verbindt ons en biedt ons mogelijkheden om van elkaar te verschillen. Dat maakt dat cultuur binnen alle verschillen een verbindende schakel tussen mensen kan zijn. Binnen de cultuurgebouwen in de stad, maar ook gewoon bij u in de buurt en bij u de straat. Met deze startnotitie onderzoeken we hoe we cultuur voor u en door u nog beter tot zijn recht kunnen laten komen.

Frans Hamerslag, wethouder cultuur

4

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

5

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

2

Aanleiding

Het cultuurbeleid van Schiedam is gebaseerd op ‘de cultuurvisie ‘De Culturele Schijf van Vijf’. De vijf ingrediënten zijn onmisbaar voor een gezonde stad: 1) Krachten bundelen 2) Levendige binnenstad 3) Vergroten cultuurparticipatie 4) Samenleven 5) Deuren open De gemeenteraad stelde deze visie in 2017 vast. Daarmee werd een stevige basis gelegd voor vernieuwing van het cultuurklimaat in Schiedam. Het huidige college constateert dat Schiedam zich sterk ontwikkelt als aantrekkelijke stad en dat actuele maatschappelijke ontwikkelingen van invloed zijn op het culturele veld. De ambitie is om de Cultuurvisie te actualiseren met oog voor die nieuwe opgaven. De herijking is gericht op een sterke en toekomstbestendige cultuursector.1 De Startnotitie met uitgangspunten biedt houvast. Het is het vertrekpunt om de Cultuurvisie eigentijds in te kleuren met Schiedammers, cultuurspelers en andere partners die meefinancieren. En er een uitvoeringskader aan te verbinden. Het gemeentebestuur maakt vanzelfsprekend deel uit van dat participatieproces. De ambitie is immers om zichtbaar te zijn in de stad, de wijken in te gaan en de samenwerking actief op te zoeken.

1

Ambitiedocument 2023-2026 ‘Verder voor een kleurrijke stad’, pagina 13 en 14

6

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

3

Kijk op cultuur

Zó kijkt het gemeentebestuur naar cultuur.

Cultuur is er Dat ben jezelf. Dat zijn wij met elkaar, de gemeenschap. Het gaat over hoe je bent en wordt gevormd, de verhalen, tradities, de dingen die je doet en maakt, je ideeën en idealen. Op allerlei plekken met allerlei uitingsvormen. Cultuur heeft grote maatschappelijke waarde: artistiek, sociaal, economisch en ruimtelijk.

7

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

De gemeente Schiedam schept voorwaarden voor cultuur Mensen komen met cultuur in aanraking. Om het te beleven, te maken en te beoefenen. Of ze hier nu opgroeien, wonen, op school zitten, studeren, werken, winkelen, uitgaan, op bezoek zijn, of zich bewegen door de stad. De culturele focus van de gemeente is het (mee)maken, beleven en borgen van alle mogelijke kunstzinnige en creatieve uitingsvormen. De gemeente ziet dit als haar opdracht omdat cultuur essentieel is, de basis. Het draagt bij aan de identiteit en economische groei van de stad. Cultuur is belangrijk voor een brede welvaart: alles wat mensen waardevol vinden. Het voegt kwaliteiten toe in de dagelijkse leefomgeving, draagt bij aan het geluk van mensen. Het is verweven met beleid, loopt als een rode draad door de sociale en economische visie.

De gemeente beschouwt zichzelf als een partner in een breed cultuurnetwerk Het culturele veld is groot. De gemeenschap neemt allerlei culturele initiatieven zonder bemoeienis van de gemeente. Met inzet van vele vrijwilligers. Verschillende partners faciliteren cultuur, zoals corporaties en fondsen. De gemeente faciliteert op diverse manieren om mét de gemeenschap dingen mogelijk te maken. -

Door cultuurspelers een platform te bieden om kennis te delen en samen te werken, nieuwe allianties aan te gaan, ook op regionale schaal: Maassluis, Vlaardingen en Rotterdam. Door locaties en gebouwen beschikbaar te stellen (focus: passend bij de kerntaken gemeente en benoemde doelgroepen). Door culturele activiteiten in regelgeving mogelijk te maken. Door aan te sluiten bij cultuurprogramma’s van provincie en rijk. Door te onderzoeken hoe cultuur het beste aansluit bij een diverse groep inwoners. Door kunst in de buitenruimte te brengen. Door de culturele rijkdom van de stad te promoten. Door subsidie te verlenen. Structurele subsidies voor de basisinfrastructuur en incidentele subsidies/investeringen voor initiatiefnemers.

8

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

De relatie tussen gemeente en gesubsidieerde culturele instellingen is wederkerig: de gemeente faciliteert hen in hun ondernemerschap om kunstzinnige en creatieve uitingsvormen te bevorderen en ondersteunen. Bij facilitering en samenwerking hoort het besef van een gedeelde verantwoordelijkheid. Met elkaar moeten keuzes worden gemaakt, waarbij geldt dat er verschillende belangen kunnen spelen en het budget niet tot in de hemel reikt. Bestaande middelen worden (deels) opnieuw ingezet en er komt geen structureel geld bij.

Dit bestuur kijkt met een frisse blik naar cultuur Een sterke culturele sector kan niet zonder vernieuwing. Nieuwe genres, nieuwe initiatieven, nieuw publiek. Met waardering voor wat er is wil de gemeente ruimte creëren voor nieuwe invullingen. Het betekent opnieuw afwegen en keuzes maken. Kijkend naar het héle palet aan faciliteiten en het beschikbare budget. Inspelend op de wensen en ideeën van inwoners en op het schaalniveau van Schiedam. Dit betekent ook voor de cultuursector zoeken naar creatieve oplossingen, verdergaande, andersoortige samenwerking en een kritische blik op wat prioriteit heeft om doelen te bereiken.

9

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

4

Uitgangspunten

De uitgangspunten zijn een verdieping op de Cultuurvisie ‘De Schijf van Vijf’ uit 2017.

Uitgangspunt 1: Breedtecultuur als invalshoek: cultuur van en voor iedereen Onder de noemer 'breedtecultuur'2 zet de gemeente in op het héle culturele veld. En daarmee op de balans tussen professionele culturele instellingen en amateurkunst in het culturele middenveld: de vele clubs, verenigingen, stichtingen, lokale cultuurmakers die zich bezighouden met cultuur en vooral met creativiteit. - Verdieping op ‘Krachten bundelen’ uit de Schijf van Vijf

Uitgangspunt 2: Cultuur lokaal faciliteren in regionaal perspectief De gemeente zet zich in voor cultuur in Schiedam in de context van het aanbod in de regio, met name Vlaardingen en Rotterdam. Om recht te doen aan het lokale culturele aanbod en samenwerkingsverbanden aan te gaan. - Verdieping op ‘Deuren open’ uit de Schijf van Vijf

Uitgangspunt 3: Cultuur in de wijken Cultuur draagt bij aan samenleven en het bereiken van een diverse groep inwoners. In de wetenschap dat Schiedam een hele diverse stad is. En dat cultuur kwetsbaar is: mensen die aan het overleven zijn, kunnen er niet of nauwelijks voor openstaan. De gemeentelijke insteek is om initiatieven in de wijken, vanuit wijk/ontmoetingscentra en het verenigingsleven te waarderen en erbij aan te sluiten. Om niet alleen aanbodgericht te zijn, maar te luisteren naar de stad, te programmeren met en voor Schiedammers, nieuwe vormen van cultuur te omarmen, ook voor specifieke groepen. En om de wijkregisseurs met hun netwerken hierin te benutten als spil. - Verdieping op ‘Samen leven’ uit de Schijf van Vijf

Uitgangspunt 4: Cultuurroute door de stad De gemeente roept op om beter over het voetlicht te brengen wat er op cultureel gebied is en kan in Schiedam. Zichtbaar maken wat Schiedam te bieden heeft op het culturele vlak draagt ook bij aan de promotie van Schiedam als weekendje-weg-stad. En aan de profilering als Dutch Distillers District. In combinatie met ‘smaakmakers’: horeca, ambachten. - Verdieping op ‘Levendige binnenstad’ uit de Schijf van Vijf

Uitgangspunt 5: Investeren in jongerencultuur De wens van de gemeente is om te investeren in de nieuwe generatie, meer te doen mèt jongeren en daarmee ook met andere cultuurvormen, zoals urban en streetart. Cultuureducatie is de basis om de culturele ontwikkeling van kinderen te stimuleren. En hen van daaruit iets te bieden als ze ouder zijn. Het betekent aandacht voor de hele cultuurketen van amateurs, upcoming talenten en (semi) professionals.

2

Naar analogie van breedtesport: sport door grote groepen beoefend vanwege de recreatieve functie ervan.

10

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

- Verdieping op ‘Vergroten cultuurparticipatie; jong geleerd…’ uit de Schijf van Vijf

Uitgangspunt 6: Cultuur bewuster inzetten Het loont om cultuur bewuster in te zetten in de verschillende beleidsvelden. Om relaties te leggen met wijkontwikkeling, welzijn, gezondheid en sport en maatschappelijke kwesties, bijvoorbeeld rond duurzaamheid. Belangrijk daarvoor is om zichtbaar te maken wat cultuur teweeg kan brengen, hoe creatieve denkkracht van makers kan worden ingezet. - Bekrachtiging van het hart van de Schijf van Vijf

11

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

5

Participatie

Het actualiseren van de Cultuurvisie gebeurt in een participatieproces met de gemeenschap: culturele instellingen, makers, inwoners en andere stakeholders. De start van het participatieproces zal plaatsvinden tijdens het jaarlijkse Cultuur Uur waarin de gemeente en het actieve en betrokken culturele netwerk van Schiedam samenkomen. Schiedammers in alle wijken hebben een actieve rol in het bepalen van hoe en waarop de gemeente inzet met cultuur. Zij zijn er zelf grotendeels eigenaar van. Daarom vraagt de gemeente aan de culturele organisaties om samen te rade te gaan bij inwoners. Met specifieke aandacht voor jongeren. De uitgangspunten uit deze Startnotitie zijn het vertrekpunt voor doelgerichte gesprekken. Voor de gespreksagenda worden de uitkomsten benut van het recent uitgevoerde tweejaarlijkse onderzoek onder inwoners naar de bekendheid en waardering van het Schiedamse aanbod van cultuur, kunst en evenementen uitgevoerd door het Kenniscentrum. Onderdeel hiervan was de QR-campagne ‘Doe de CultuurCheck!3 Een aantal mensen gaf aan betrokken te willen worden bij het vervolgtraject. Zij krijgen een rol in het participatieproces. Via inhoudelijke kwalitatieve gesprekken wordt de cultuurbehoefte van specifieke doelgroepen, met name jongeren, in beeld gebracht. De opbrengst van het participatieproces stelt de gemeente in staat om accenten te leggen en prioriteiten te stellen.

Aan de geactualiseerde Cultuurvisie zal een uitvoeringskader worden gekoppeld, waarin de randvoorwaarden zijn samengevat om de visie uitvoerbaar te maken. Binnen dit kader valt onder meer de uitvoering van diverse subsidieregelingen.

3 Het Kenniscentrum heeft het tweejaarlijkse onderzoek onder de leden van het internetpanel een vragenlijst uitgezet.

Daarnaast is via social media een oproep gedaan aan Schiedammers die geen lid zijn van dit panel om de vragenlijst in te vullen. Deze oproep is kracht bijgezet door het verspreiden van flyers, posters en boekenleggers op meer dan 50 verschillende locaties.

12

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

13

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

6

Tijdpad

Oktober 2023 November 2023 1e kwartaal 2024 2e kwartaal 2024 3e kwartaal 2024

Startnotitie Cultuur vaststellen door de raad Cultuur Uur: gesprek met netwerk over aanpak participatie Participatietraject Schrijven Cultuurvisie Geactualiseerde Cultuurvisie vaststellen door de raad

14

Startnotitie Cultuurvisie 3 oktober 2023

Colofon Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 AE Schiedam 14 010 schiedam.nl

15

Cultuur? Check!

Uitkomsten van het onderzoek naar de beleving van Cultuur, kunst en evenementen in Schiedam 2023

Versiebeheer Datum: juni 2023 Versie: 1.0 Auteur: Kenniscentrum Schiedam

https://mes.incijfers.nl/ kenniscentrum@schiedam.nl

2

Inhoud 1. Inleiding Respons en methode 2. Cultuurinteresse Nadere analyse 3. Waardering Schiedams cultuuraanbod Aanwezigheid culturele instellingen en activiteiten in Schiedam 4. Bekendheid en bezoek Schiedamse instellingen Nadere analyse van de beoordeling van het cultuuraanbod Hoe worden Schiedammers geïnformeerd over culturele activiteiten? Nadere analyse 5. Toegankelijkheid en inclusie 6. Aandachtspunten cultuurbeleid

4 4 5 6 9 10 11 15 16 16 17 18

Bijlage – turflijst “Wat mist u in Schiedam?”

19

3

1. Inleiding Het onderzoek naar de bekendheid en waardering van het Schiedamse aanbod van cultuur, kunst en evenementen onder de inwoners wordt doorgaans elke twee jaar gehouden. Het laatste onderzoek is in 2018 gehouden. Omdat echter door de maatregelen ter bestrijding van Corona/COVID-19 dit type activeiten van 2020 tot en met 2022 veelal geen doorgang kon vinden, is besloten de onderzoeken van 2020 en 2022 uit te stellen. De samenleving is gedurende 2022 in stappen weer helemaal geopend. Dit maakte het mogelijk om in het voorjaar van 2023 weer een onderzoek uit te voeren naar het aanbod van kunst en cultuur in Schiedam. Het Kenniscentrum heeft onder de leden van het internetpanel een vragenlijst uitgezet. Daarnaast is via social media een oproep gedaan aan Schiedammers die geen lid zijn van dit panel om de vragenlijst in te vullen. Deze oproep is kracht bijgezet door het verspreiden van flyers, posters en boekenleggers op meer dan 50 verschillende locaties. De hierbij gebruikte afbeeldingen zijn in deze rapportage terug te vinden.

De enquête bestond uit vragen over de beleving van alle vormen en uitingen van cultuur door de inwoners van Schiedam. Wat vinden Schiedammers van het aanbod van cultuur en evenementen in de stad? Wat wordt bezocht? Wat wordt er gemist in het aanbod van culturele instellingen en evenementen? De resultaten worden gebruikt om het cultuurbeleid vorm te geven. Ook wordt aan de hand van de resultaten bekeken hoe cultuurbeleving zich door de jaren heen ontwikkelt.

Figuur 1.1 - Responsoverzicht

Panel

Aantal

Volledig

Onvolledig

Totale

Responspe

leden

ingevuld

ingevuld

respons

rcentage

4.622

829

253

1.082

23%

Open link

-

318

161

479

-

Totaal

-

1.147

414

1.561

-

De onderzoeksdata zijn gecorrigeerd met weegfactoren, zodat een representatieve afspiegeling ontstaat van de totale Schiedamse bevolking in de leeftijd van 18 tot en met 92 jaar. Hierbij is een weging toegepast op de kenmerken leeftijd en wijk. De uitkomsten van het onderzoek leveren daarmee een betrouwbaar beeld op van de mening van de Schiedammer in de genoemde leeftijdscategorie*.

*Op basis van de totale populatie en het aantal respondenten bedraagt de foutenmarge 2,45% bij een betrouwbaarheidsinterval van 95%.

Respons en methode

Het Schiedamse internetpanel bestaat uit 4622 leden. Van hen hebben 829 de enquête volledig ingevuld. Nog eens 253 leden hebben de vragenlijst gedeeltelijk ingevuld. Van de open uitnodiging die is verspreid hebben 479 mensen gebruik gemaakt.

4

2. Cultuurinteresse Gevraagd naar de mate waarin men tijd en aandacht besteedt aan cultuur in brede zin, geeft meer dan 90% van de Schiedammers aan dit minimaal enkele keren per jaar te doen. Cultuur is hierbij nadrukkelijk breed gedefinieerd als niet alleen museumbezoek en toneel, maar juist ook activiteiten als concerten, film, cosplay, handvaardigheid en knutselen, urban dance, tekenen, kookworkshops, zingen in een koor of spelen in een band. Figuur 2.1: Hoe vaak besteedt u tijd en aandacht aan cultuur, kunst en evenementen? 9%

33%

17%

nooit 1 keer per maand enkele keren per week

25%

10%

Wanneer bekeken wordt in welke wijken deze verschillende groepen oververtegenwoordigd zijn, blijkt de mate van cultuurparticipatie onevenredig over de wijken verdeeld te zijn. In de onderstaande 3 wijken is de cultuurdeelname het hoogst: Figuur 2.3: Hoe vaak besteedt u tijd en aandacht aan cultuur, kunst en evenementen naar culturele deelname-index?

Centrum

6%

een paar keer per jaar enkele keren per maand dagelijks

Om de statistische betrouwbaarheid te vergroten zijn deze 6 categorieën Schiedammers in dit onderzoek samengevoegd om de mate van cultuurparticipatie weer te geven. Deze “culturele deelname-index” heeft de categorieën light, medium en heavy en is als aanvullende achtergrondvariabele gebruikt ten behoeve van een nadere analyse en duiding van de resultaten. Figuur 2.2: Hoe vaak besteedt u tijd en aandacht aan cultuur, kunst en evenementen overeenkomstig deelname-index?

light

27%

medium heavy

Oost 24%

25%

48%

42% .

42%

29%

21%

38%

41%

47%

In de 3 wijken met de laagste mate van cultuurdeelname is de verdeling tussen de groepen als volgt: Figuur 2.4: Hoe vaak besteedt u tijd en aandacht aan cultuur, kunst en evenementen volgens culturele deelname-index?

Groenoord 16%

West

7%

light

light

medium

medium

heavy

heavy

34%

Spaland / Svea

Zuid 7%

60%

44%

12% 49%

34%

54%

5

Gevraagd naar het type culturele activiteiten dat de cultuurdeelname bepaalt, blijkt dat film en muziek bij verreweg de meeste mensen populair zijn. Bij festivals en evenementen zijn (eveneens) muziek en grote evenementen het meest populair.

Figuur 2.5: In welke vormen van cultuur bent u het meest geïnteresseerd? Meerdere antwoorden mogelijk

50% 39% Historische activiteiten (wandelingen, live… 33% Lezingen / cursussen 25% Fotografie 24% Literatuur en poëzie 17%

Podiumkunsten (dans, toneel, musical, cabaret)

Beeldende kunst (schilderijen, beelden, video-…

Creatieve activiteiten en hobbies

De kleinste aandelen van deze groep zijn geïnteresseerd in 1. Creatieve activiteiten en hobbies (26%) 2. Spoken Word, Hip Hop en Fan Culture, etc (29%) 3. Fotografie (39%) 4. Lezingen / cursussen (43%)

13%

Figuur 2.6: Welk type evenement of festival vindt u het leukst? Meerdere antwoorden mogelijk? Naar wijk Muziekfestival

56%

Grote evenementen (Brandersfeesten ed)

56%

Eet- en drinkevenementen Filmfestivals

39%

Zo neemt bijvoorbeeld het aandeel filmliefhebbers aanzienlijk af naarmate de leeftijd vordert, terwijl het aan deel mensen dat geïnteresseerd is in Fotografie of Muziek afneemt in de hogere leeftijdscategorieën.

31%

Theaterfestival

23%

Kunstevenement

22% 0%

10%

20%

Zoals hierboven te zien, verschilt de populariteit (of impopulariteit) van de verschillende kunstvormen dus weinig per type cultuurgebruiker of per participatiegraad. Het is dus zeker niet het geval dat mensen die vaker meedoen aan culturele activiteiten een groter liefhebber zijn van klassieke kunstvormen. Wel zijn duidelijke verschillen zichtbaar wanneer gekeken wordt naar de leeftijden van de liefhebbers van bepaalde cultuurvormen genoemd in Figuur 2.5.

50%

Historische evenementen

De light-cultuurgebruikers zijn het meest geïnteresseerd in film (59% van deze groep geeft aan hierin interesse te hebben) en muziek (52%).

Voor de groep zware cultuurparticipanten geldt eveneens dat de grootste aandelen van deze groep geïnteresseerd zijn in muziek (83%) en film (81%).

14%

Kunstvormen als Spoken Word, Hip Hop of Fan…

Als we de culturele interesses bekijken naar de culturele deelname-index, valt met name op dat de verschillende groepen cultuurparticipanten (light, medium, heavy) nagenoeg dezelfde interesses en desinteresses hebben als het gaat om de typen kunst en cultuur.

De groep Schiedammers die het minst frequent “aan cultuur doet”, is het minst geïnteresseerd in 1. Literatuur / poëzie (5%) 2. Spoken Word, Hip Hop en Fan Culture, etc (5%) 3. Creatieve activiteiten en hobbies (8%) 4. Lezingen / cursussen (14%)

70% 63%

Film Muziek

Nadere analyse

30%

40%

50%

60%

In Figuur 2.7 op pagina 7 zijn de trendlijnen voor de verschillende vormen van kunst en cultuur naar leeftijd te vinden.

6

Figuur 2.7: Aandelen geïnteresseerden in bepaalde vormen van cultuur en kunst naar leeftijdscategorie 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Jonger dan 25

25 - 34 jaar

35 - 49 jaar

50 - 64 jaar

65 - 79 jaar

80 jaar of ouder

Film Lezingen/cursussen Fotografie Beeldende kunst Historische activiteiten Podiumkunsten Literatuur Muziek Kunstvormen als Spoken Word, Performance Art, Hip Hop of Fan Culture

7

Wanneer de mate van betrokkenheid bij cultuur wordt bekeken vanuit zelfverklaard inkomen en leeftijd, valt met name op dat ouderen en mensen die tot een lage inkomensgroep zeggen te behoren, oververtegenwoordigd zijn in de categorie light. Dit kan grotendeels worden verklaard door het gegeven dat er minder geld beschikbaar is om te besteden aan niet-primaire levensbehoeften. Ook de verschillen op wijkniveau kunnen deels worden verklaard door het gemiddeld besteedbaar inkomen van de Schiedamse wijken (zie ook hoofdstuk 5). Op grond van de in dit onderzoek gestelde vragen is het niet mogelijk een voldoende onderbouwde verklaring te bieden voor de lage mate van cultuurdeelname in de wijken Zuid en Spaland/Sveaparken. Wanneer de culturele deelname-index groepen worden afgezet tegen leeftijd (Figuur 2.8), valt met name op dat de mate waarin men culturele of creatieve activiteiten onderneemt, sterk afneemt. Er is zowel een verschuiving zichtbaar van heavy naar medium, als van medium naar light in de oudste twee leeftijdscategorieën. Aannemelijk is dat dit samen zal hangen met zowel financieeleconomische achteruitgang bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, als met de toename van fysieke beperkingen. De leeftijdscategorie 50 tot en met 64 is het meest “cultureel actief’.

De verklaring hiervoor is hoogstwaarschijnlijk een samenspel tussen voldoende financiële middelen en volwassen wordende kinderen, die minder tijd vergen dan voorheen. Figuur 2.8: Hoe vaak besteedt u tijd en aandacht aan cultuur, kunst en evenementen naar culturele deelname-index? 60% 50%

Aan de 9% die bij de vraag naar de frequentie van cultuurdeelname (Figuur 2.1) aangeeft nooit iets te doen, is gevraagd wat hiervoor de reden is. Op deze vraag geeft 43% van deze groep aan cultuur in brede zin simpelweg niet leuk te vinden.

Figuur 2.9: Kunt u aangeven welke factoren een rol spelen om geen tijd en aandacht te besteden aan cultuur?*

Niet leuk / ik heb er niets mee

43%

Ik word onvoldoende geïnformeerd

26%

Anders, namelijk

19%

Te duur

13%

Ik voel me niet welkom

9%

Taalhindernis

7%

Niet goed (fysiek) toegankelijk

5%

Onder de categorie “anders, namelijk” wordt voornamelijk gezegd dat men het te druk had voor cultuur en/of culturele activiteiten. Ook werd een enkele maal gezegd dat het aanbod niet aansluit bij hun interesses.

40% 30% 20% 10% 0%

light

medium

heavy

Jonger dan 25

25 - 34 jaar

35 - 49 jaar

50 - 64 jaar

65 - 79 jaar

80 jaar of ouder

*Omdat het geven van meerdere antwoorden mogelijk was, tellen de percentages niet op tot 100%.

8

3. Waardering Schiedams cultuuraanbod Rapportcijfer cultuuraanbod

6,8

(2018: 6,8)

Meer dan de helft van de Schiedammers geeft aan vooral culturele activiteiten en instellingen te bezoeken buiten hun eigen woonplaats (Figuur 3,2). Gezien de positie van Schiedam in de regio, gelegen naast de zogenaamde centrumgemeente Rotterdam, is dit niet verwonderlijk. In 2018 betrof dit percentage 53,4%. Deze verschuiving valt binnen de marge en is derhalve niet significant. Figuur 3.2: Waar bezoekt u vooral culturele instellingen, evenementen of culturele

Gemiddeld geven Schiedammers het rapportcijfer 6,8 voor het cultuuraanbod is Schiedam. Dit is gelijk aan het rapportcijfer dat de inwoners in 2018 gaven. Het is opvallend dat de relatieve verschraling van het aanbod door de verplichte sluitingen van de instellingen en het niet doorgaan van evenementen in 2020 t/m 2022 geen blijvende impact heeft gehad op de waardering

activiteiten?

45% 55%

Vooral in Schiedam Vooral buiten Schiedam

Figuur 3.1: Gemiddeld rapportcijfer voor het S’damse cultuuraanbod naar frequentie cultuurgebruik

Figuur 3.3: Waarom bezoekt u vooral culturele instellingen, evenementen of 5,2

6,6

7,2

6,9

6,9

activiteiten buiten Schiedam? Het aanbod is elders aantrekkelijker

een paar keer per jaar

1 keer per maand

enkele keren per maand

enkele keren per week

dagelijks

gemiddeld rapportcijfer

Het is niet geheel verrassend dat de mensen die het minst vaak culturele activiteiten ondernemen, de laagste rapportcijfers geven voor het aanbod in Schiedam.

-

24%

Wat ik zoek, is niet aanwezig in Schiedam

20%

Ik ga met vrienden of familie die elders wonen

13%

Voor de afwisseling

11%

Ik vind het elders gezelliger

8%

Ik vind het praktischer, omdat ik buiten… 4% Anders, namelijk

3% 0%

10%

20%

30%

9

Onder de antwoordcategorie “anders, namelijk…” wordt met name aangegeven dat het culturele aanbod buiten Schiedam groter en breder is. Daarnaast wordt aangegeven dat Rotterdam meer effort steekt in marketing, waardoor men zich eerder bewust is van evenementen en festivals die daar worden georganiseerd. Opvallend is dat de aandelen “binnen Schiedam” en “buiten Schiedam” niet significant verschillen tussen de drie categorieën van de culturele deelnameindex. Wel zijn er verschillen zichtbaar op wijkniveau: Groenoord en Nieuwland zijn de enige wijken waarin het aandeel “vooral in Schiedam” hoger is dan 50%. Uit de zelfverklaarde inkomensgegevens blijkt dat een laag inkomen waarschijnlijk de reden in om minder culturele activiteiten buiten Schiedam te ondernemen. Wanneer we kijken naar leeftijd, kan gesteld worden dat alleen de Schiedammers van 65 jaar of ouder in meerderheid cultuur afnemen binnen Schiedam.

Aanwezigheid culturele instellingen en activiteiten in Schiedam

Gezien het grote aandeel Schiedammers dat cultuur vooral buiten Schiedam beleeft, is het interessant om te zien hoe tevreden de Schiedammer is over het aanbod van verschillende typen cultuur in de stad. Figuur 3.4: Zijn de onderstaande typen culturele activiteit voldoende aanwezig in

Bij diverse antwoordcategorieën in Figuur 3.4 is het aandeel Schiedammers dat “Weet niet / geen mening’ antwoord bijzonder hoog. Het is aannemelijk te veronderstellen dat dit de vormen van kunst of cultuur zijn, waarin deze mensen niet – of minder - geïnteresseerd zijn. Immers, wanneer iets je niet interesseert, houd je ook niet bij wanneer en waar dit type activiteiten georganiseerd wordt. Daarom treft u in Figuur 3.5 de mening over het aanbod van de verschillende cultuurvormen, van die mensen die in deze enquête zelf hebben aangegeven liefhebber te zijn van desbetreffende kunstvorm (zie Figuur 2.5). Figuur 3.5: : Is dit type culturele activiteit voldoende aanwezig in Schiedam volgens de liefhebbers Film

90%

Podiumkunsten (dans, toneel, musical,…

Film

84%

Podiumkunsten (dans, toneel,…

7%6%

61%

22%

17%

Historische activiteiten

46%

24%

28%

Tentoonstellingen

46%

23%

31%

44%

21%

35%

Beeldende kunst Muziek

29%

Literatuur / Poëzie

23%

16%

61%

Lezingen / cursussen

23%

21%

56%

Fotografie

15%

Kunstvormen als spoken word, hip…10% 0%

Voldoende aanwezig

51%

20%

65% 60%

40%

Literatuur / Poëzie

56%

44%

Lezingen / cursussen

37%

63%

Muziek

33%

68%

24%

76%

Kunstvormen als spoken word, hip hop of… 14% 0%

86% 20%

40%

60%

80%

100%

onvoldoende aanwezig

Het is evident dat met name de liefhebbers van film zich goed bediend weten binnen de stad. Ook podiumkunsten, historische activiteiten en beeldende kunst zijn in de ogen van de Schiedamse liefhebbers voldoende aanwezig. Fans van muziek, Spoken Word, hip hop, fan culture, fotografie, muziek en lezingen geven aan lokaal een stuk minder aan hun trekken te komen!

60% 60%

onvoldoende aanwezig

35%

Historische activiteiten

Voldoende aanwezig

68% 40%

25%

20%

25% 22%

75%

Beeldende kunst / tentoonstellingen

Fotografie

Schiedam

10%

80%

100%

weet niet

10

Ook is aan de Schiedammers gevraagd of zij vinden dat er in hun eigen wijk voldoende te doen valt op het gebied van cultuur, kunst en evenementen. Figuur 3.6: Is er voldoende cultuur in uw wijk? 15%

Ja

43%

Met name inwoners van Groenoord, Zuid en Nieuwland vinden dat er weinig te doen is hun wijk én vinden dat spijtig, terwijl inwoners van Spaland / Sveaparken en Kethel het juist geen probleem vinden dat er hun wijk weinig te beleven is.

Nee, en dat vind ik jammer 42%

Als gezegd, alléén de inwoners van het Centrum zijn in meerderheid (57%) van mening dat er in hun wijk voldoende te doen is op het gebied van cultuur. De inwoners van alle overige wijken vinden in grote meerderheid dat er onvoldoende te ondernemen is op cultureel gebied. Deze meerderheden lopen uiteen van 99% in Spaland / Sveaparken, 98% in Kethel en, 96% in Zuid tot 80% in de wijk Oost.

Nee, maar dat is geen probleem

Op wijkniveau zijn er echter grote verschillen tussen het Centrum en de overige wijken. Allereerst is alleen in het Centrum de meerderheid van mening dat er in de eigen wijk voldoende te doen is op het gebied van cultuur. Oost en West, met respectievelijk 20% en 16%, volgen op grote afstand.

Wanneer de antwoorden worden bekeken op leeftijd, moet geconstateerd worden dat met name de Schiedammers onder de 25 én Schiedammers van 65 jaar of ouder aangeven dat er in hun woonwijk onvoldoende cultuur aanwezig is en dat spijtig te vinden. Aannemelijk is dat dit samenhangt met zowel financieeleconomische als mobiliteitsfactoren.

Figuur 3.7: Is er voldoende cultuur in uw wijk? Naar wijk Groenoord

54%

40%

6%

Zuid

53%

43%

4%

Nieuwland

45%

42%

Woudhoek

41%

53%

Oost

41%

39%

West

40%

44%

Spaland/Svea

40%

Centrum

33%

Kethel

30% 0%

20%

Nee en dat vind ik jammer

14% 6% 20% 16%

59% 10%

1%

57% 68%

40%

60%

2% 80%

Nee, maar dat is geen probleem

100% Ja

11

4. Bekendheid en bezoek culturele instellingen, evenementen en festivals Om de bekendheid, populariteit en waardering van het Schiedamse aanbod te meten is aan de respondenten gevraagd in hoeverre zij bekend zijn met de culturele en kunstinstellingen die aanwezig zijn in de stad (Figuur 4.1). Ook is gevraagd in welke mate zij bekend zijn met evenementen en festivals die in Schiedam worden georganiseerd (Figuur 4.2). Zij konden hierbij aangeven of zij er wel eens van hadden gehoord, of zij de laatste 12 maanden geweest zijn en of zij dit jaar terug zouden gaan.*

Voor nagenoeg alle instellingen in onderstaande grafiek geldt dat hoe ouder de Schiedammers, hoe beter bekend ze zijn met de culturele instellingen. De enige uitzondering op deze regel is Pathé. Ook voor de culturele activiteiten, evenementen en festivals op de volgende pagina geldt dat het aandeel mensen dat er niet mee bekend is, afneemt naarmate de leeftijd toeneemt. Het mag als niet-verrassend worden verondersteld dat mensen die aangeven veel aan en met cultuur te doen, in hogere mate bekend zijn met zowel de culturele instellingen als de georganiseerde evenementen.

Figuur 4.1: Kent u de volgende culturele instellingen in Schiedam? Welke van deze heeft u de afgelopen 12 maanden bezocht? En naar welke gaat u nog een keertje terug? Pathé Sdam

46%

37%

Bibliotheek

36%

40%

Theater aan de Schie

35%

43%

Stedelijk Museum Sdam

27%

Wennekerpand (horeca, tonaal, dans)

25%

Wenneker Cinema 10%

Glasfabriek

10%

Museummolen De Nieuwe Palmboom

9%

Nationaal Coöperatiemuseum

4%

Art Centre Sdam (vroeger Stg. KunstWerkt)

4%

t Huis te Poort 1% 0%

2%

31%

10%

37%

14%

41%

47%

20%

2%

56% 40%

14% 39%

24%

34% 30%

20%

Geweest èn ik ga dit jaar terug!

12% 38%

58%

32% 10%

1%

27%

28%

7%

2%

21%

33%

9%

1%

21%

44%

21%

Jenervermuseum

16%

60% 30% Ik ben geweest

40%

50% Ik heb hiervan gehoord

60%

70%

80%

90%

100%

Ik ken dit niet

* Omdat de formulering van de vraag is gewijzigd ten opzichte van het laatst gehouden onderzoek in 2018, is een vergelijking met voorgaande rapportages niet goed mogelijk

12

Figuur 4.2: Kent u de volgende festivals en evenementen in Schiedam? Welke van deze heeft u de afgelopen 12 maanden bezocht? En naar welke gaat u nog een keertje terug?

Brandersfeesten

31%

Koningsdag Kethel

39%

19%

26%

26% 32%

Koningsdag Centrum

16%

Suikerzoet Filmfestival

15%

14%

45%

Winterlicht (Julianapark)

14%

16%

41%

Open Monumentendagen

13%

23%

31%

42%

23%

Lichtjes- of Kaarsjesavond

10%

Nationale Molendagen

10%

IDDF in Concert

9%

Dickens Festijn

9%

Film in 't Park

9%

Intocht Sinterklaas

9%

Jeneverfestival

8%

IDDF around Town / Restaurantweek

6%

5%

Open Atelier Route

5%

10%

26% 29% 15%

46%

28%

23%

49%

17%

34%

50%

20%

43%

9%

28%

52%

30%

25%

62%

14%

5%

62%

16%

37%

51% 39%

47%

Westvest90 Concerten 3% 5%

25%

67%

Schie Café / Zie de Schie 2% 5%

27%

66%

Matthäus Passion 2% 5%

52%

41%

Troubadours / Klanken van Sdam 1%2%

19%

79%

Urban Moves - All Styles Dance Battle 1%3%

20%

77%

0%

12%

48%

16%

6%

10%

20%

Ik ben geweest èn ik ga dit jaar weer!

4%

30%

40% Ik ben geweest

50%

60%

Ik heb hiervan gehoord

70%

80%

90%

100%

Ik ken dit niet

13

Om de verspreiding van COVID-19 te beperken zijn in de jaren 2020 t/m 2022 veel evenementen en festivals uitgesteld of niet doorgegaan. Van een aantal van deze evenementen was tijdens de veldwerkperiode (vrij) zeker bekend dat ze in 2023 doorgang zouden vinden. Daarom is ook over deze evenementen gevraagd naar bekendheid, waardering en populariteit (Figuur 4.3).

Figuur 4.3: Door de coronacrisis is een aantal festivals de afgelopen jaren niet doorgegaan. Dit jaar worden deze naar alle waarschijnlijkheid wel weer georganiseerd. Kent u onderstaande festivals en evenementen in Schiedam? Welke van deze heeft wel eens bezocht? En welke bent u van plan dit jaar te bezoeken?

Proef! De Plantage

Skilz Festival

FabrieKlassiek

0% Ik ben van plan dit jaar (weer) te gaan!

20% FabrieKlassiek

40% 60% 80% 100% Skilz Festival Proef! De Plantage

1%

1%

11%

Ik ben wel eens geweest

2%

2%

12%

Ik heb hiervan gehoord

8%

8%

24%

Ik ken dit niet

89%

89%

52%

Om te kunnen bepalen of het cultuuraanbod in Schiedam voldoende breed is en alle Schiedammers bedient, is aan de respondenten gevraagd of zij iets missen in het Schiedamse cultuuraanbod. In Figuur 4.4 zijn alle genoemde onderwerpen gesorteerd in categorieën. In de Bijlagen treft u de volledige turflijst met subcategorieën aan.

Figuur 4.4: Wat mist u in Schiedam? Gecategoriseerd naar thema

Categorie

aantal maal genoemd

Muziek

125

Festivals

85

Meer inclusieve evenementen

38

Meer aanbod buiten het Centrum

25

Thematische markten

23

Cursussen en workshops

23

Historische evenementen en activiteiten

19

Theater en Podiumkunsten

18

Sport- en beweegevenementen

16

Film

14

Kleinschalig aanbod

14

Duurzaamheid en groen

11

Toegankelijke evenementen (financieel en/of fysiek)

10

Totaal

423

14

Nadere analyse van de beoordeling van en animo voor het cultuuraanbod Als we de gegeven antwoorden uit Figuur 4.1 combineren met de antwoorden op de vragen “In welke vormen van kunst en cultuur bent u geïnteresseerd?” (Figuur 2.5) en “Zijn deze vormen van cultuur voldoende aanwezig in Schiedam” (Figuren 3.4 en 3.5) kan indicatief het volgende worden vastgesteld: •

Het aandeel Schiedammers dat een culturele instelling heeft bezocht verschilt niet bijzonder tussen de liefhebbers van desbetreffende kunstvorm en mensen die aangeven hierin niet geïnteresseerd te zijn.

•

Het voornemen om desbetreffende instelling of activiteit opnieuw te bezoeken is wel aanzienlijk hoger onder de mensen die aangeven dit type culturele activiteit of instelling leuk te vinden.

•

Liefhebbers van een bepaalde kunstvorm zijn gemiddeld vaker van mening dat Schiedam binnen deze kunstvorm voldoende aanbod heeft dan mensen die aangeven geen liefhebber te zijn.

Om bovenstaande vast te kunnen stellen, is gekeken naar de vier typen van cultuur (Figuur 2.7) waarin de meeste interesse is: film, muziek, podiumkunsten en beeldende kunst. Zo is bij de categorie Film bekeken wat de liefhebbers en mensen die hierin niet geïnteresseerd zijn hebben geantwoord op de vragen over Pathé Schiedam (4.1), Wenneker Cinema (4.1), Suikerzoet Filmfestival (4.2) en Film in het Park (4.2).

•

Kijkend naar de verschillen tussen ‘ik ben geweest” en “ik ben geweest èn ik ga terug!’, mag worden geconcludeerd dat de liefhebbers van de van toepassing zijnde kunst- of cultuurvorm in veel hogere mate van plan zijn de activiteit te herhalen.

•

Verder valt op dat met name de Schiedamse filmfestivals onder de mensen die aangeven geïnteresseerd te zijn in deze cultuurvorm nog aan bekendheid kunnen winnen. Zo geeft 29% van de filmliefhebbers aan dat ze “Film in ‘t Park’ niet kennen en 26% dat ze nog nooit van “Suikerzoet” hebben gehoord. De cijfers onder de mensen die hebben aangegeven geen liefhebber van film te zijn, wijken nauwelijks af.

•

Onder de liefhebbers van Beeldende kunst en tentoonstellingen, valt op dat meer dan één op de drie (34%) onbekend is met het Nationaal Coöperatiemuseum. Dit is aanzienlijk hoger dan bijvoorbeeld bij een eveneens klein museum als Museummolen De Nieuwe Palmboom (10%).

•

Het beeld uit hoofdstuk 3, dat Schiedammers van mening zijn dat het muziekaanbod in de stad onvoldoende is (Figuur 3.4), wordt bevestigd door het analyseren van de gegeven antwoorden bij vraag 2.5: o Maar liefst 68% van de muziekliefhebbers geeft aan dat er onvoldoende muziekaanbod is in de stad. Zelfs van de Schiedammers die minder of niet van muziek houden, geeft nagenoeg de helft aan dat er onvoldoende muzikale activiteiten of –podia zijn (48%). o Ook de gegeven antwoorden op de open vraag wat men mist in Schiedam (Figuur 4.4) bevestigen het beeld dat de inwoners ontevreden zijn over het (live-) muziekaanbod in de stad.

De aantallen respondenten voor deze deelantwoorden zijn aan de lage kant om harde conclusies te trekken. De constateringen zijn derhalve slechts indicatief.

15

Hoe worden Schiedammers geïnformeerd over culturele activiteiten? De bekendheid van enkele culturele instellingen en een aantal evenementen en activiteiten onder de Schiedammers is beperkt. Om de bekendheid te vergroten is aan de respondenten gevraagd op welke wijze zij informatie verkrijgen over de beschikbare culturele instellingen, evenementen en activiteiten In Figuur 4.5 treft u de resultaten van alle Schiedammers.

Figuur 4.5: Hoe krijgt of vindt u de meeste informatie over activiteiten en

•

Schiedammers jonger dan 25 ontvangen de meeste informatie via vrienden, kennissen en familie.

•

Folders hebben voor alle leeftijdscategorieën en alle wijken een laag bereik. De hoogste “uitschieter” is het centrum met 7%.

•

Van de inwoners van Schiedam Zuid zegt bijna de helft de informatie voornamelijk via social media te ontvangen (47%).

•

Schiedam.nl en Sdam.nl worden het meest gebruikt door de inwoners van Kethel (11%).

•

Er zijn geen significante verschillen tussen de heavy, medium en light participanten, met uitzondering van de website van de culturele instellingen en evenementen zelf (light: 1% versus 7% voor de heavy cultuurgebruikers).

evenementen? Social media

36%

Het Nieuwe Stadsblad

27%

Via vrienden, kennissen en/of familie

19%

Via sdam.nl of schiedam.nl

6%

Via de websites van de aanbieders

5%

Folders

3%

De krant

3% 0%

5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40%

Nadere analyse Als de verschillende manieren om informatie over de culturele programmering te verkrijgen worden geanalyseerd, valt een aantal zaken op: •

Social media is het belangrijkste informatiekanaal voor de Schiedammers tussen de 25 en 65 jaar.

•

Het Nieuwe Stadsblad is de voornaamste informatiebron voor Schiedammers van 65 jaar of ouder (maar liefst 52% van de mensen tussen 65 t/m 79 jaar).

16

5. Toegankelijkheid en inclusie In het Coalitieakkoord 2022-2026 en het bijbehorende Ambitiedocument heeft het Schiedamse college van burgemeester & wethouders aangeven belang te hechten aan een stad waar alle inwoners zich thuis voelen. Binnen de gemeenschappelijke normen en waarden, moeten alle inwoners de ruimte krijgen om volwaardig mee te draaien in de samenleving. Om te beoordelen of de gemeentelijke inspanningen op cultureel gebied de inwoners voldoende bereiken, zijn mogelijke beperkingen die Schiedammers ervaren in hun engagement van het culturele aanbod, in beeld gebracht. Figuur 5.1: Stellingen toegankelijkheid in brede zin Het taalgebruik bij de activiteiten is voor 8%10% 83% mij een hindernis Ik word voldoende geïnformeerd over het 39% 27% culturele aanbod in Schiedam Ik voel me welkom bij culturele 77% activiteiten in Schiedam De culturele activiteiten in Schiedam zijn 62% betaalbaar De culturele instellingen in Schiedam zijn 90% voor mij goed (fysiek) toegankelijk 0% (Helemaal) mee eens

20%

Neutraal

40%

60%

35% 18% 6% 28%

10% 8% 2%

80%

100%

(Helemaal) niet mee eens

Nadere analyse Bijna 4 op de 10 Schiedammers geven aan de bestaande instellingen en de georganiseerde activiteiten niet zonder meer betaalbaar te vinden. Met name Schiedammers jonger dan 25 en Schiedammers ouder dan 65 jaar geven dit aan. Van de Schiedammers die zelf verklaren een laag inkomen te hebben, zegt zelfs meer dan een kwart de activiteiten niet-betaalbaar te vinden.

-

Het spreekt voor zich dat mensen met beperkte financiële middelen vaker aangeven dat culturele activiteiten (te) duur voor hen zijn. Bij beperkte middelen gaat immers een relatief groot deel van deze inkomsten naar vaste lasten voor primaire bestaansmiddelen. Daarnaast staan de kosten voor entree zelden op zich; aanvullende kosten voor reizen, consumpties of soms zelfs toiletbezoek zijn vaak lastig te vermijden. Uit Figuur 5.1 blijkt dat slechts circa 4 op de 10 Schiedammers vindt voldoende informatie te ontvangen over de cultuuragenda van en in Schiedam. Uit Figuur 4.4 valt eveneens op te maken dat de meeste communicatiemethoden over de culturele activiteiten inspanningen van de Schiedammers zelf vereisen. Alleen het Nieuwe Stadsblad en folders komen automatisch naar de mensen toe, maar het bereik hiervan is onder veel doelgroepen slecht te noemen. Opvallend is dat het oordeel over de informatievoorziening onder alle groepen Schiedammers (wijk, leeftijd, inkomen, cultuurparticipatiegraad) ongeveer gelijk verdeeld is. Inwoners van Schiedam Zuid (11,6%) en Nieuwland (12,1%) voelen zich significant vaker niet welkom bij de culturele activiteiten. Zowel voor taalhindernissen, als voor problemen met fysieke toegankelijkheid geldt dat het - vanwege de lage aantallen – niet mogelijk is deze betrouwbaar en binnen een acceptabele foutmarge naar achtergrondkenmerk uit te splitsen.

Indicatief kan wel worden gesteld dat de taalbarrière het meest frequent wordt beleefd in de wijken Nieuwland, Oost en Woudhoek en onder de groep Schiedammers die aangeeft een laag inkomen te hebben. Omdat de stellingen in Figuur 5.1 ook als antwoord konden worden gegeven als reden cq oorzaak om nooit iets aan cultuur te doen (Figuur 2.9), kunnen deze in samenhang bekeken worden.

17

6. Aandachtspunten Cultuurbeleid De gemeente Schiedam kan in het toekennen van subsidies en bij het vaststellen van beleidsdoelstellingen voor verschillende accenten kiezen. Om erachter te komen wat de Schiedammers zelf betekenisvol vinden, is daarom aan hen gevraagd 4 mogelijke beleidsdoelen op volgorde van belangrijkheid te zetten. Om de rangorde toe te passen is door het Kenniscentrum een weging toegepast: aan plek 1 worden 4 punten toegekend, aan de tweede plek 3, de derde plek levert 2 punten op en de laatst gekozen beleidsdoelstelling krijgt 1 punt. Dit leidt tot de uitslag als weergegeven in Figuur 6.1. Het moge duidelijk zijn dat de top 2 dicht bij elkaar zit.. Figuur 6.1: Belang van beleidsdoelen volgens respondenten

Behaalde aantal punten*

Prio

Beleidsdoel

1

Meer culturele activiteiten en evenementen om de sociale verbinding tussen Schiedammers te vergroten en het welzijn te verbeteren

3659

2

Meer evenementen en culturele activiteiten in de binnenstad

3636

3

Meer mogelijkheden voor jongeren om zelf cultuur te beoefenen (muziek, workshops, dans, etc)

3254

4

Meer activiteiten en evenementen voor minderheden (ouderen, mensen met een migratieachtergrond, LGBTQIA+, mensen met beperkingen, etc)

2381

* Omdat binnen de democratische spelregels aan eenieders stem dezelfde waarde wordt toegekend, is er bewust voor gekozen de uitslag van deze rangordevraag niet uit te splitsen naar achtergrondkenmerken.

18

Bijlage – turflijst “Wat mist u in Schiedam?” Categorie

Subcategorie

Historisch

Meer doen met water/havens/havendagen/oude schepen Historische evenementen met re-enactment Oude ambachten

Muziek

Muziekpodium/livemuziek in kroegen/concerten Dancegelegenheid of -festival Meer muziek op straat/livemuziek Alternative Blues Koren/taptoe Flamenco Jazz Nederlandstalig Klassiek Afropop Muziekfestival Beatrixpark Bevrijdingsconcert

Theater en podiumkunsten

straattheater Straatkunst Klassiek toneel Livemuziek op straat Spoken Word

Cursussen en Workshops

Architectuurwandelingen Muziekschool/workshops/cursussen Lezingen Fotografie (cultuurscouts) Urban Dance

Aantal maal genoemd

6 11 2 19 67 15 8 1 1 12 1 4 2 3 1 9 1 125 5 2 1 8 2 18 4 12 3 2 2 23 19

Categorie

Subcategorie

Kleinschaige optredens

klassieke concerten/huiskamerconcerten/dichtersavonden/leesclubs

Festivals en evenementen

Grote festivals als Maasboulevardfeest/Brandersfeesten eten en drinken/culinair Gondelvaart tijdens de Brandersfeesten Where we've Met Brassa Day Keti Koti Pasar Malam Aleidafeesten Julianapark Lichtjesfestival Meer zoals de Wereldrecordpoging Lipdub Schiedam 2012

45 17 12 2 1 1 2 2 2 1 85

Film

Doek! Arthouse

8 6 14

Sport en Bewegen

Hardloopwedstrijden/bewegingsactiviteiten/gezamenlijke wandelingen/zwemtochten

16

Duurzaamheid en groen

Verborgen Tuinen/tuinenroute/landschap

11

Toegankelijkheid

Gratis of goedkoop Beter fysiek toegankelijk

6 4 10

Inclusiviteit

Meer voor jongeren Meer voor kinderen

10 8

Meer aanbod voor en van Schiedammers met een migratie-achtergrond Schiedamse Vrouwen

19 1 38

Aantal maal genoemd

14

20

Categorie

Subcategorie

Markten

Maker's Market Ondernemersmarkt Farmer's Market Braderie/Vlooienmarkten/Antiekmarkt

Meer buiten het Centrum

in andere wijken dan het centrum/in Noord Koningsdag Kethel in oude stijl

Aantal maal genoemd

5 2 2 14 23 17 8 25

Categorie Subcategorie Aantal maal genoemd

21