Bijlage 1 Cultuurvisie en uitvoeringskader incl bijlagen na verwerking zienswijzen

<

Verder voor een kleurrijke stad Geactualiseerde cultuurvisie Schiedam

2

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

Verder voor een kleurrijke stad

Geactualiseerde cultuurvisie Schiedam juni 2024

Colofon Cultuurvisie: gemeente Schiedam

Tekst: team Cultuur & vrije tijd

Vormgeving: b creative agency

<

<

3

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

Voorwoord

Met rake woorden geeft onze stadsdichter terug hoe Schiedammers cultuur beleven. Wat ze (willen) doen in hun vrije tijd, waar ze graag komen en met wie. Hij ging mee ‘de hort’ op “naar plekken waarvan we dachten elkaar nooit te ontmoeten.” Zijn gedicht bekrachtigt hoe belangrijk het is om aan te sluiten bij wat mensen bezighoudt. “Dat je ziet dat de stad inspeelt - Op wie je bent en hoe je voelt.” We zullen de gedachte moeten omdraaien over hoe cultuur toegankelijk wordt voor een breder en divers publiek. Erop af in plaats van ‘kom naar ons toe’. Mijn wens is dat Schiedammers cultuur in hun eigen omgeving, hun eigen buurtje (mee)maken. Omdat cultuur in de meest brede zin van het woord bijdraagt aan het geluk van mensen. Ook ondernemers spelen een belangrijke rol in de Schiedamse samenleving. Ik zie kansen om cultuur te verweven met de maakindustrie waar Schiedam om bekendstaat. Deze geactualiseerde cultuurvisie geeft de gemeente focus. Vanuit een brede kijk op cultuur kiest de gemeente om in te zetten op drie programma’s. En daarmee de beweging te stimuleren om met cultuur aan te sluiten bij jongeren, cultuur in de wijken te brengen en te etaleren in de stad. Op een manier die past bij de multiculturele identiteit van Schiedam en wat de stad nodig heeft, onderscheidend van het cultuuraanbod in de regio.

Inhoudelijke focus betekent dat er nadrukkelijke keuzes gemaakt worden over hoe de gemeente middelen inzet voor cultuur en ondersteuning van haar partners. Er komen nieuwe richtlijnen voor de verdeling van subsidies, wat verandering betekent voor huidige en toekomstige subsidierelaties. Dit is ook noodzakelijk met het oog op financiële uitdagingen die deze tijd met zich meebrengt. Creativiteit vanuit de gemeente en de gemeenschap is nodig om nieuwe invulling te geven aan het culturele aanbod van de stad om de Schiedammers cultuur te laten beleven en maken. Ik zie het als een gezámenlijke beweging waarin we verder komen. Dans is voor mij een krachtige metafoor. In een dans ontdek je het ritme van beweging in je omgeving, je gaat erin mee, neemt eraan deel, voegt eraan toe. Je kunt alleen dansen, maar het is zoveel leuker om het samen te doen. It takes two to tango! Het is spannend om de kring te verruimen. Door (onbekende) partners te vragen om mee te dansen én te willen ervaren dat de dans die zij dansen waarde toevoegt. “Weten waar vandaan – Om te bepalen waar naar toe – Sleutel tot succes blijft – Dat je dit samen doet.”

Frans Hamerslag Wethouder cultuur, namens het college van burgemeester en wethouders van Schiedam

<

<

Rode draad Het gedicht ‘Op de reis naar verbinding en cultuur’ van stadsdichter KMR loopt als een inspirerende rode draad door deze cultuurvisie.

O p d e r e i s na a r v erb indi ng

Lees het gehele gedicht.

cultuur Komen we elkaar tegen Op plekken waarvan we

dac

e

n

ht

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

en

4

El kaa rn o o i t te

o nt m o ete n K i j ke ni

nr

ef

le c

ties

Van wat we altijd misten Weerspiegelen de gedachte Van bewoners en cultuur in het

5

<

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

Verder voor een kleurrijke stad Samenvatting

Maatschappelijke waarde

de Gemeente Schiedam wil graag...



Behouden en versterken

+

Verbreding en vernieuwing

- artistiek, - sociaal, - economisch, - ruimtelijk ...met inzet op...

Breedtecultuur

...aan de hand van...

Cultuur toegankelijk maken voor een diverse groep inwoners

Focusprogramma's

Programma Vrije ruimte

Jeugd- en jongerencultuur

Impact maken met cultuur in de wijk

Cultuur in de etalage van de stad

Basisprogramma

WELK OM IN SDAM

licht Weten waar vandaan Om te bepalen waar naar toe Sleutel tot succes blijft Dat je dit samen doet Samen door wijde bochten Bewogen wegen In een gewortelde infrastructuur Waar de

<

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

aar ge

nn i ke

Als er wordt gezien wat we voelen Kunnen we dat beschrijven in groepen Met gelijkgestemden Die onvoorwaardelijk begrijpen wat we bedoelen

Na stemmen en zingen Tijdens koffie en kletsen Komt men erachter Hoe onze levens werken

Door te spreken en verwerken Te luisteren en beseffen Naar verhalen van elkaar Waardoor we elkaar leren kennen Speuren naar rolmodellen Waarin w i j ons he

r ke n

ne

n

ele

In

n

e

el

t ie G evoel voor het thuisland Gevoel voor de herkenning

e n vo

nR

vo

e tradi

s n iet a l l e

routes onzeker Binne n nau we

te stra

u

e rG

rd vo o

<

On

w e ns te v r i j h e i d W

or d t p a r t i c i p e r e n las t i g A ls g evo e l n i et u

it re i k t G evoe l

voo

rd

ec

ult

u

6

he

t lev

e n d at w e

7

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

Inhoud

1 Introductie 2 Kijk op cultuur

3 Culturele basisinfrastructuur om

2.1 Cultuur geeft kleur aan Schiedam.................................. 11

breedtecultuur te faciliteren................................. 19

2.2 De waarde van cultuur........................................................... 12

3.1 Basisprogramma...................................................................................... 20

2.3 De culturele identiteit van Schiedam............................ 14

3.2 Focusprogramma’s................................................................................. 20 - Jeugd- en jongerencultuur............................................................... 20 - Impact maken met cultuur in de wijk........................................ 21 - Cultuur in de etalage van de stad................................................ 23

2.4 Breedtecultuur en de creatieve cyclus......................... 17

3.3 Programma Vrije ruimte...................................................................... 23

4 Totstandkoming van de geactualiseerde visie......................................................... 24

5 Bijlagen

.................................................................................................... 30

kennen Die moeilijke tijden begrijpt Makkelijke tijden nastreeft Waarin een ieder omkijkt Om elkaar geeft Ontspannen door te wandelen Te breien en te dansen Spellen met ganzen

8

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

1 Introductie “Schiedam heeft een rijk cultureel leven dat onlosmakelijk onderdeel uitmaakt van het DNA van de stad.” Met deze zin start de cultuurvisie De Culturele Schijf van Vijf uit 2017.1 Dit is nog steeds een belangrijk gegeven. Schiedam is Schiedam niet zonder haar rijke aanbod aan cultuur. Cultuur is van belang voor een levendige, bruisende en toekomstbestendige stad. Het levert een bijdrage aan een groot aantal maatschappelijke doelen en uitdagingen waar de gemeente Schiedam met haar inwoners en partners aan werkt. De afgelopen jaren was de cultuurvisie De Culturele Schijf van Vijf daar een goed instrument voor. De stad is voortdurend aan verandering onderhevig en de maatschappelijke doelen die daaraan verbonden zijn, gaan mee met de tijd. Daarom is ervoor gekozen om de Schijf van Vijf te actualiseren, om zorg te dragen dat ook de cultuurvisie relevant is en blijft en bekostigd kan worden. Niet alleen vanuit gemeentelijke subsidies en regelingen, maar ook vanuit de Schiedamse gemeenschap, fondsen en crowdfunding. Aandachtspunt daarbij is dat een eerlijker beloning van werkenden in de culturele sector de norm wordt (Fair Practice Code).

1

 e culturele Schijf van Vijf, geactualiseerde cultuurvisie Schiedam, D vastgesteld door de gemeenteraad in 2017.

Kaarten met kansen Herkenning wordt gewaardeerd Voor waar je vandaan komt Dat je ziet dat de stad inspeelt Op wie je bent en hoe je voelt Een klein stukje van afkomst Wat je terug ziet

9

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

1. Breedtecultuur als invalshoek: cultuur van en voor iedereen

4. Cultuurroute door de stad

• Gemeente zet in op het héle culturele veld. Dus professionele culturele instellingen én amateurkunst: de vele clubs, verenigingen, stichtingen, lokale cultuurmakers die met cultuur & creativiteit bezig zijn.

• Gemeente roept op om beter over het voetlicht te brengen wat er op cultureel gebied is en kan in Schiedam.

• Vergelijk breedtesport: sport door grote groepen beoefend vanwege de recreatieve functie ervan.

• Zichtbaarheid op het culturele vlak draagt ook bij aan de promotie van Schiedam als weekendje-weg-stad. En aan de ‘smaakmakers’: horeca, ambachten.

> Verdieping op ‘Krachten bundelen’ uit de Schijf van Vijf

Als basis van de actualisatie hebben zes uitgangspunten gediend die onderdeel uitmaken van de Startnotitie Cultuurvisie.2 Deze uitgangspunten bouwen voort op en zijn een verdieping van de cultuurvisie De Culturele Schijf van Vijf.

> Verdieping op ‘Levendige binnenstad uit de Schijf van Vijf

Krachten bundelen 2. Cultuur lokaal faciliteren in regionaal perspectief

1.

• Gemeente zet zich in voor cultuur in Schiedam in de context van het regionale aanbod (vooral Vlaardingen en Rotterdam).

Levendige binnenstad

2.

• Insteek: recht doen aan het lokale culturele aanbod + samenwerkingsverbanden aangaan.

4.

6.

> Verdieping op ‘Deuren open’ uit de Schijf van Vijf

Vergroten cultuurparticipatie

Deuren open

3.

5.

Samen leven 3. Cultuur in de wijken • Insteek gemeente: waarderen van en aansluiten bij initiatieven in de wijken, vanuit wijk/ontmoetingscentra en het verenigingsleven. • Niet alleen aanbodgericht, maar luisteren naar de stad, programmeren met en voor Schiedammers, nieuwe vormen van cultuur omarmen, ook Wijkregisseurs met hun netwerken hierin benutten als spil. > Verdieping op ‘Samen leven’ uit de Schijf van Vijf

6. Cultuur bewuster inzetten • Gemeente legt relaties tussen cultuur en wijkontwikkeling, welzijn, gezondheid en sport en maatschappelijke kwesties, bijv. rond duurzaamheid.

5. Investeren in jongerencultuur • Gemeente wil investeren in de nieuwe generatie, meer doen mèt jongeren en daarmee ook met andere cultuurvormen, zoals urban en streetart. • Cultuureducatie is de basis om de culturele ontwikkeling van kinderen te stimuleren. En hen van daaruit iets te bieden als ze ouder zijn. Het betekent aandacht voor de hele cultuurketen van amateurs, upcoming talenten en (semi) professionals. > Verdieping op ‘Vergroten cultuurparticipatie; jong geleerd…’ uit de Schijf van Vijf

• Belangrijk daarvoor is om zichtbaar te maken wat cultuur teweeg kan brengen, hoe creatieve denkkracht van makers kan worden ingezet. > Bekrachtiging van het hart van de Schijf van Vijf

2

 tartnotitie Cultuurvisie Schiedam, Verder voor een kleurrijke stad, S vastgesteld door de gemeenteraad op 3 oktober 2023.

in de wijk In jouw omgeving Waardoor het iets meer op thuis lijkt Plekken voor ontmoeting Liggen niet altijd in de buurt Reizen is niet voor iedereen goedkoop De uiteindelijke prijs is duur

10

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

Met de geactualiseerde visie wil de gemeente: V

behouden en versterken wat goed is, dus koesteren waar Schiedam trots op mag zijn en wat uniek is voor de stad en in de regio;

V

de beweging stimuleren van verbreding en vernieuwing in het superdiverse3 Schiedam: aansluiten bij behoeften en ideeën van een zeer diverse groep inwoners en dit veelsoortige, dynamische cultuuraanbod voor hen toegankelijk maken.

Dit lukt alleen samen met bestaande én nieuwe partijen: van instellingen, verenigingen, (amateur)kunstenaars en makers tot en met de brede kring van initiatiefnemers, ondernemers, partners en fondsen die niet alleen de waarde van cultuur onderschrijven, maar ook luisteren naar de stad en financieel willen bijdragen. Daarom is deze geactualiseerde visie tot stand gekomen met inbreng van Schiedammers, culturele en maatschappelijk partners, ondernemers en ambtenaren uit verschillende werkvelden.

Uitvoeringskader Bij deze geactualiseerde cultuurvisie hoort een uitvoeringskader. Daarin staat het instrumentarium dat de gemeente inzet om de visie uitvoerbaar te maken. Het biedt duidelijkheid en houvast in wat wel en niet mede mogelijk kan worden gemaakt vanuit de gemeente. Het instrumentarium zoals beschreven in het uitvoeringskader bestaat uit ruimte voor cultuur (fysieke plekken), zichtbaarheid van cultuur (netwerken, onderzoek, communicatie en promotie) en budget voor cultuur (subsidies met vrije ruimte voor vernieuwing).

Direct naar uitvoeringskader

3

 e term superdiversiteit gaat in de essentie over de diversiteit binnen de diversiteit. Hiermee wordt bedoeld dat D niet alleen het aantal mensen met een migratieachtergrond toeneemt, maar ook de diversiteit binnen die groepen zelf. Movisie, 2021.

De prijs van verbinding De prijs van herkenning De prijs van toegankelijk De prijs van thuis In onze eigen cirkel van controle Voelen we ons machteloos Een nieuwe taal leren Loopt niet

11

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

2 Kijk op cultuur 2.1 Cultuur geeft kleur aan Schiedam

Cultuur maken en meemaken doet wat met je. In een bandje spelen, op het toneel staan, zingen, een prachtig schilderij, een aangrijpend verhaal, een adembenemende film, een sprankelend evenement… Het prikkelt de verbeelding en biedt onverwachte inzichten. Je wordt er blij van, kunt ontroerd raken. Cultuur kan ook uitdagen of een ongemakkelijk gevoel geven, omdat het een spiegel voorhoudt. Kortom: we worden allemaal geraakt of gevormd door cultuur. En andersom: iedereen doet mee aan het maken van cultuur, in welke vorm dan ook.

Het begrip 'cultuur' start bij het maken van heel uiteenlopende uitingen: dans, muziek, theater, beeldende kunst, architectuur, vormgeving, letteren, film, nieuwe media, culturele evenementen, kunstwerken in de buitenruimte en levend (immaterieel) erfgoed. Nieuwe(re) kunstzinnige en creatieve uitingen maken er deel vanuit, zoals urban, spoken word en community art. We gebruiken de term ‘breedtecultuur’ om te benadrukken dat het gaat om alle mogelijke disciplines die nieuwe smaken, nieuw publiek, nieuwe makers vertegenwoordigen. Als we spreken over cultuur, bedoelen we altijd kunst, cultuur en immaterieel erfgoed. We verbinden aan cultuurvormen geen kwalificaties.

altijd zoals gehoopt Moeite steken in woorden Waarvan de mond niet weet Hoe uit te spreken Wat in het hoofd leeft Maar met het beste beentje voor Komen we achter De stappen In de

12

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

2.2 De waarde van cultuur

Sociale waarde

Artistieke waarde

Cultuur is een inspiratiebron. Het bevordert de persoonlijke ontwikkeling en groei van ieder mens.

Cultuur verbindt, zorgt voor dialoog, overbrugt en helpt bij het begrijpen van verschillen. Het bevordert sociale cohesie, diversiteit en inclusie.

> Kunst > Cultuur en erfgoed

Maatschappelijke waarde van cultuur

> Onderwijs > Samenleven > Jeugd > Armoede > Wijkregie > Burgerparticipatie

Economische waarde

Cultuur zorgt voor rendement. Het bevordert eigen inkomsten en werkgelegenheid en is een economische spin-off voor toerisme en horeca. > Toerisme > Evenementen > Stadspromotie

Ruimtelijke waarde

Cultuur vindt plaats in de openbare ruimte, in ons erfgoed en monumenten. Het bevordert het ondernemen van activiteiten en ontmoetingen. > Bouwen en wonen > Nieuwland en Oost > Monumenten

juiste richting Verbinden met de wijk Door te wandelen Sporten, buurthuizen bezoeken Op de thee bij de buren Zitten in het park Een picknick in het gras Cultuur snuiven elders Voordat je

13

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

Artistieke waarde: cultuur is een inspiratiebron waar ieder mens op een eigen manier uit kan putten Cultuur heeft een intrinsieke, innerlijke waarde, die niet ‘meetbaar’ is. Het heeft unieke eigenschappen en kenmerken die waardevol zijn voor mensen op een dieper niveau van identiteit en zingeving. Het voegt betekenis, schoonheid en expressie toe aan de menselijke ervaring. Daarmee is het een bron van persoonlijke verrijking.

Sociale waarde: cultuur verbindt, zorgt voor dialoog, overbrugt en helpt bij het begrijpen van verschillen. Het bevordert sociale cohesie en inclusie Cultuur heeft positieve effecten op bijvoorbeeld gezondheid, onderwijs, leefbaarheid en veiligheid. De sociale waarde van kunst is regelmatig onderwerp van onderzoek. De welzijnswaarde, zowel mentaal als fysiek, wordt steeds bevestigd.4 Zo draagt cultuur bij aan de aanpak van laaggeletterdheid en aan het doorbreken van taboes, bijvoorbeeld over leven in armoede. Als mensen elkaar beter kennen en begrijpen, ontstaat er meer sociale cohesie en worden bewoners actiever. Cultuur heeft hier een bewezen waarde in.

4

World Health Organization (WHO) in 2019.

de kinderen ophaalt uit de klas Verschillende vormen van invulling In onze vrije tijd Maar vooral zodat we even Ontsnappen aan hoe druk we met onszelf zijn Wanneer je betrokken bent

14

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

TICK

ET

Economische waarde: cultuur versterkt vestigingsklimaat

<

<

Ruimtelijke waarde: cultuur heeft effect op hoe mensen de omgeving om zich heen ervaren Cultuur heeft impact op de fysieke omgeving en de ruimtelijke ordening van een gebied. Culturele elementen, zoals architectuur, kunstwerken, historische locaties en culturele instellingen, beïnvloeden de ruimtelijke kwaliteit, identiteit en beleving van een plaats in positieve zin. De leefomgeving wordt ermee verrijkt, waardoor sociale interactie en gemeenschapsbinding worden bevorderd en het gevoel van trots onder bewoners wordt aangewakkerd voor hun buurt en stad. De creatieve inrichting van de publieke ruimte is bovendien belangrijk voor de veiligheidsbeleving van gebruikers ervan.

De culturele sector en de culturele voorzieningen in de stad hebben belevingsimpact. Hierdoor kan de vrijetijdseconomie zich steeds meer ontwikkelen. Exposities, voorstellingen en evenementen trekken bezoekers naar Schiedam en zorgen voor economische spinoff waar detailhandel en horeca profijt van hebben. Schiedam profileert zich als innovatieve maakstad. De culturele sector is een bron van ideeën en conceptontwikkeling die als katalysator voor innovatie kan dienen. Het meer aan elkaar verbinden van deze maakindustrie en de culturele sector versterkt de economische ontwikkeling van de stad.

Bij de wijk Kijk je altijd Even opzij Even kijken bij de jongeren Of zij zich nog goed voelen Of er wordt geluisterd Naar wat zij vinden Waar zij elkaar vinden Op plekken waar zij van anderen

15

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

2.3 De culturele identiteit van Schiedam Cultuur maakt onlosmakelijk onderdeel uit van het DNA van Schiedam en vormt het unieke karakter van de stad. Cultuur zit verweven in de kernwaarden waarmee Schiedam zichzelf op de kaart zet: ‘authentiek, levendig en vernieuwend’. De culturele identiteit van Schiedam wordt gekenmerkt door verschillende elementen die de stad uniek maken.

Schiedam staat bekend om zijn rijke jenevergeschiedenis, met historische distilleerderijen en molens die nog steeds een belangrijk onderdeel vormen van het bijzondere cultureel erfgoed van de stad. Deze jeneverindustrie en de bijbehorende productie van met name glas trok in de jaren ‘50 de eerste immigranten naar de stad. Zo werd de basis gelegd voor de huidige diverse samenleving in Schiedam. De architectuur van Schiedam, met zijn historische grachtenpanden, havens en karakteristieke gevels, draagt ook bij aan de culturele identiteit van de stad en weerspiegelt de evolutie van Schiedam door de eeuwen heen. Daarnaast heeft de stad een levendige kunst- en cultuurscene, met diverse galeries, culturele evenementen en festivals en een verscheidenheid aan beeldende kunst in de openbare ruimte, die bijdraagt aan de creatieve dynamiek van de gemeenschap. Het sociale leven speelt een belangrijke rol in de culturele identiteit van Schiedam: tal van lokale verenigingen, buurtcentra en culturele instellingen verbinden en versterken de gemeenschap. Van oudsher heeft de stad koren, toneel- en muziekverenigingen, die vaak al heel lang bestaan en tot op de dag van vandaag bijdragen aan het culturele Schiedamse leven.

Als middelgrote stad in een sterk verstedelijkte agglomeratie onder de rook van Rotterdam heeft Schiedam geen centrumfunctie. Niettemin is geïnvesteerd in culturele voorzieningen en een gemeentelijke collectie die bijzonder zijn voor de schaal van de gemeente. Daardoor heeft de stad nu een museum met nationale bekendheid dat onderdeel uitmaakt van de landelijke culturele basisinfrastructuur.6 Schiedam is een stad volop in beweging. De kunst is om ook met cultuur mee te bewegen op het ritme van de superdiverse stad. Om gevarieerd en toegankelijk te zijn in het aanbod en de faciliteiten om cultuur te beleven en zelf te maken. En om daarbij scherp te beargumenteren of een bepaalde culturele activiteit past bij de identiteit van Schiedam, aanvullend op wat er al is in de regio. Juist door met een bredere blik te kijken, kunnen zich mogelijkheden aandienen voor krachtenbundeling, ook in financiële zin.

6

'Het landelijke culturele subsidiestelsel wordt de culturele basisinfrastructuur (bis) genoemd. Het is een vierjarig subsidieverlening aan culturele instellingen op het gebied van: podiumkunsten, musea, beeldende kunst, film, letteren, ontwerp, ontwikkeling & vernieuwing en ondersteunende instellingen.’ https://www.cultuursubsidie.nl/.

niet mogen zijn Maar er ook geen plekken zijn Waar ze wel mogen zijn Een avondje bios Of een uurtje dansen Of gewoon even met vrienden Lekker rondhangen Online gamen met

<

<

Wetenswaardigheden

Cultureel voorzieningenniveau in Schiedam

V

Dit ringenmodel7 werd ontwikkeld om na te denken over het culturele voorzieningenniveau van gemeenten. Ingevuld voor Schiedam laat het model zien dat Schiedam veel te bieden heeft in relatie tot de schaal van de gemeente.

Pod ium ku ns te n

l er

orkesten/ lokale televisie kleinere filmvertoners muziekensembles, theater- en dansgezelschappen, werkplaats/ productiehuis, schouwburg, multiculturele kleine zaal, accomodatie, literaire incidentele concertzaal, jazz/poppodium beurzen, activiteiten filmvertoning danstheater, opdrachten kernpodium, uitvoeringen lokale en prijzen popmuziek/ voor de jeugd, radio omroep voor schrijvers jazzmuziek kamermuziek, openbare oefenruimten bibliotheek festivals immaterieel AK-verenigingen erfgoed, en AK-initiatieven, monumenten, lespunt KE, oudheidkamer, cultuur architectuur, archieven, centrum archeologie en school vorming van voor natuur- of openbare ruimte, kunsteducatie cultuurhistorischtentoonstellingsruimte museum museum pluriform voor cursusaanbod door moderne centra en zzp-ers kunst percentageregeling, aankoopfonds

ed

uc

at

broedplaatsen, ateliers, individuele subsidies, opdrachten, kunstenaarsinitiatieven, etc.

ie

Bee 7

 it VNG-ringenmodel werd ontwikkeld om na te denken over het D type culturele voorzieningen en de grootte van een stad.

ld e n

de ku

n s t, b o u w k

Cu

st

ltu

un

re e

nk

V

te

V

theater voor de artistiek waardevolle film

n ere lett en dia Me

uns

Nederland vergrijst, terwijl  het aantal ouderen in Schiedam stabiel blijft.

e ur k

De verwachting is een  toename van 6.000 woningen rond 2040. Schiedam telt dan zo’n 90.000 inwoners.

Gemeenten met meer dan 100.000 inwoners

A mat

Vanuit het Nationaal  Programma Schiedam Nieuwland en Oost wordt komende jaren gewerkt aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de twee wijken.

V

Gebieden (Nieuw  Mathenesse, Schiedistrict) worden getransformeerd, met een mix van wonen, werken en recreëren.

Middel grote gemeenten van circa 30.000 tot 100.000 inwoners

Film

ed

 chiedam is superdivers: de S meerderheid van bewoners heeft binnenkort een migratieachtergrond, ook de diversiteit binnen de groepen neemt toe.

fg o

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

V

16

soms een centrum voor beeldendekunst, architectuurcentrum, kunstuitleen, presentatie-instelling

or m u n st en v

gev

ing

Kleinere gemeenten tot circa 30.000 inwoners

vrienden Of liever naar de gamehall Het maakt niet uit Zolang je maar tegen je verlies kan Kunst maakt blij Geeft het gevoel van rust Leeftijd maakt niet uit Het gevoel hangt in de lucht We

17

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

2.4 B  reedtecultuur en de creatieve cyclus Breedtecultuur staat voor het faciliteren van een culturele infrastructuur met, door en voor alle Schiedammers, met de nadruk op alle. Dat betekent een infrastructuur waarin de diversiteit van de Schiedamse samenleving zichtbaar is in het culturele aanbod en de toegankelijkheid hiervan, zodat het voor iedere Schiedammer mogelijk is om in aanraking te komen met cultuur. Net als bij breedtesport wordt met breedtecultuur gestreefd naar het vergroten en verbreden van cultuurdeelname.

<

<

Essentieel: Schakelen in de creatieve cyclus

Produceren In werk- en oefenruimtes, zowel voor amateurs als professionals.

Leren In het onderwijs, bij muziekscholen/kunstcentra en in amateurkunstverband.

Presenteren Op podia en festivals, in galeries, bibliotheken, kunstuitleen, musea en de openbare ruimte.

De creatieve cyclus van leren, produceren, presenteren en interesseren illustreert hoe breedtecultuur ontstaat.8 Vanuit een dynamische lokale culturele infrastructuur die de cultuurspelers samen vormen. Ze zijn allen schakels in de creatieve cyclus.

Interesseren Via allerlei acties en kanalen om cultuur in de schijnwerpers te zetten.

8

Uit: Cor Wijn: De creatieve stad, Een handboek voor beleidsmakers en zij die het willen worden, 2013.

willen zien wat ons verrijkt Alhoewel we creatief met opties zijn We willen zien wat weg is We missen ons tijdverdrijf Cultuurreizen georganiseerd door de stad Kunstreizen binnen en buiten

18

<

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

Cultuureducatie

De creatieve cyclus vertaalt zich in het cultuuraanbod, cultuureducatie en cultuurparticipatie. Ze zijn onlosmakelijk verbonden. Het een nodigt uit tot het ander.

Cultuuraanbod Een gevarieerd, inspirerend, vernieuwend aanbod in (de wijken van) Schiedam dat voor een breed en divers publiek toegankelijk is. Passend bij de schaal en identiteit van Schiedam. Gebruikmaken van het veelzijdige cultuuraanbod doet iets. Schiedam zet zich op de kaart als een authentieke, levendige, vernieuwende stad.

De inzet op breedtecultuur betekent dat de gemeente Schiedam cultuur bewuster gaat inzetten door relaties te leggen met wijk- en gebiedsontwikkeling, welzijn, gezondheid en sport en maatschappelijke opgaven, bijvoorbeeld rond duurzaamheid en veiligheid. Belangrijk daarvoor is om zichtbaar te maken wat cultuur teweeg kan brengen, hoe creatieve denkkracht van makers kan worden ingezet. Bijvoorbeeld door cultuur in te zetten om veiligheidsbeleving van signal places 9 te verbeteren.

Cultuuronderwijs in de context van school, zoals bezoeken van cultuuruitingen, actief beoefenen van cultuur op school, volgen van cultuurlessen die op of vanuit het reguliere onderwijs worden georganiseerd. En ook het aanbod dat cultuurspelers ontwikkelen voor het onderwijs en breder. Want de invalshoek is een leven lang leren: inwoners kunnen zich na hun schoolperiode cultureel blijven ontwikkelen.

Cultuurparticipatie Cultuurparticipatie Het actief meedoen aan cultuur in de vrije tijd. Actieve cultuurbeoefening (amateurkunst) en de actieve deelname van inwoners aan cultuur in de brede zin van het woord, zoals het meedenken over de totstandkoming of het zelf programmeren van culturele activiteiten. Door interesses en talenten verder te ontplooien kunnen inwoners blijvend in verbinding staan met het rijke culturele leven in Schiedam.

Interesseren

Leren

Produceren

Presenteren

9

Signal places zijn plekken die een bovengemiddeld groot effect hebben op hoe veilig mensen zich voelen in Schiedam.

de stad Tijd met de kinderen, een dagje op pad Samen koken, samen eten met een duidelijke lach Met kruiden die smaken naar connectie De vingers in de pan zodat jouw bord er goed uit

19

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

3 Culturele basisinfrastructuur

om breedtecultuur te faciliteren Programma vrije ruimte

De gemeente faciliteert breedtecultuur met de inrichting van een culturele basisinfrastructuur, die bestaat uit: 1. Basisprogramma; 2. Focusprogramma’s

Focusprogramma

Focusprogramma

Focusprogramma

Jeugd- en jongerencultuur

impact maken met cultuur in de wijk

Cultuur in de etalage van de stad

- Jeugd- en jongerencultuur

WELK OM IN SDAM

- Impact maken met cultuur in de wijk - Cultuur in de etalage van de stad 3. Programma Vrije Ruimte.

Voor de gemeente vormen de cultuurspelers die bijdragen aan een of meer van deze onderdelen de culturele basisinfrastructuur van Schiedam. Zij nemen met de gemeente de verantwoordelijkheid om functies in de creatieve cyclus te vervullen.

Basisprogramma

voortbrengen, presenteren, openbaar maken, verspreiden, faciliteren, inclusief de accommodaties en media die het publiek in staat stellen kennis te nemen van die uitingen en er onderdeel van te zijn. Kortweg: de voorzieningen en faciliteiten die culturele uitingen in Schiedam op allerlei fysieke plekken mogelijk maken.10

Voor alle duidelijkheid: de culturele infrastructuur is vele malen groter dan deze basisinfrastructuur. Die omvat de hele culturele sector: het geheel van makers en bemiddelaars die culturele uitingen In navolging van Cor Wijn in zijn handboek ‘De culturele stad’ (2013) die deze omschrijving ontleent aan de Monitor Actieplan Cultuurbereik 2003 (Erasmus Universiteit Rotterdam, 2003).

10 

ziet Opscheppen pas wanneer de meeste hebben gehad Dit hoeven we niet alleen te doen met een iftar Kunnen even ontlasten in flora en fauna Waar niet heel veel van aanwezig is Flora

20

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

< Jeugd- en jongerencultuur

3.1 Basisprogramma De gemeente maakt afspraken met enkele cultuurspelers die gedurende vier jaar een sleutelrol gaan vervullen in de hele culturele sector in Schiedam. Deze spelers hebben een schakelfunctie in de creatieve cyclus en dragen bij aan alle focusprogramma’s in de basisinfrastructuur.

3.2 Focusprogramma’s De gemeente kiest voor een focus op drie programma’s: - Jeugd- en jongerencultuur - Impact maken met cultuur in de wijk - Cultuur in de etalage van de stad

Deze focus is gebaseerd op de (culturele) identiteit van Schiedam, de uitgangspunten die de basis zijn van de actualisatie van de visie en de opbrengst van het participatietraject. De gemeente maakt afspraken met een aantal instellingen om meerjarig functies te vervullen voor een of meer focusprogramma’s.

Met dit focusprogramma draagt de gemeente bij aan de brede ontwikkeling van de Schiedamse jeugd en jongeren. Jongerencultuur is een parapluterm voor cultuuraanbod en cultuurbeoefeningen die aansluiten bij behoeftes van jeugd en jongeren. Onder jeugd en jongeren worden jonge Schiedammers verstaan vanaf 4 tot en met 27 jaar, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen jeugd in het primair onderwijs en jongeren vanaf het voortgezet onderwijs. Het gaat hierbij om cultuureducatie: kinderen en jongeren komen in aanraking met verschillende vormen van cultuur in het onderwijs. Daarnaast gaat het om talentontwikkeling en cultuurparticipatie: het beoefenen van een cultuurvorm in de vrije tijd met al dan niet een focus op de ontwikkeling van talent. Extra nadruk wordt gelegd op Urban Culture en het vergroten van cultuurparticipatie onder jongeren. Daarmee draait dit focusprogramma om de volgende doelen: 1.  De inzet van cultuur om de brede ontwikkeling van jeugd en jongeren te bevorderen en talentontwikkeling te stimuleren; 2.  Stimulering van Urban Culture om cultuur beter te laten aansluiten bij de behoeften van de Schiedamse jeugd en jongeren. Brede ontwikkeling jeugd en jongeren De ontwikkeling van jeugd en jongeren wordt beïnvloed door de culturele competenties waarover zij beschikken. Door de cultuurparticipatie te vergroten kunnen zij deze competenties verwerven en versterken.

Cultuur draagt ook bij aan welbevinden, sociale vaardigheden en het vergroten van doorzettingsvermogen en concentratie.11

11

Kennisdossier 'Cultuur en jongeren' - LKCA, website, 2024.

en fauna in de wijken Waar de mens dagelijks aanwezig is Veiligheid voor de kinderen In speeltuinen niet langs de weg Even langs de Boulevard in Zuid Zodat de overvloed aan gedachtes

21

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

< Impact maken met cultuur in de wijk

Urban Culture Schiedam heeft een talentvolle urban scene. ”Urban Culture uit zich in vele verschillende muzikale, visuele, fysieke en creatieve uitingen van jeugdige mensen in stedelijke omgevingen. Met een sterke jongerencultuur die zich niet volledig thuis voelt in de wetten en regels van de traditionele cultuur, maar op zoek is naar meer vrijheid en creativiteit.12 Creatievelingen die geïnspireerd raken door ontmoetingen op straat, via internet en die door middel van sociale media hun leeftijdsgenoten vinden.”13 Hieronder vallen culturele uitingen, zoals spoken word, muziek (bv hiphop), dans (bv breakdance) en beeldende kunst (bv Graffiti). Ook sporten zoals BMX’en, Freerunning en skateboarden worden onder urban geschaard. Urban kan beoefend worden in de openbare ruimte, in de eigen wijk en straat. De gemeente Schiedam kiest ervoor te onderzoeken hoe Urban Culture opgenomen kan worden in de basisinfrastructuur. En wil daarmee aansluiten op de mindset van de Schiedamse urban kartrekkers13 en bij de sterke wil van jongeren om urban meer te laten zien en te professionaliseren. Dat is voor de deelnemers interessant én voor het publiek. Schiedam kan zich hiermee onderscheiden in de regio. Omdat zeker jongerencultuur zich niet beperkt tot de stadsgrenzen, onderzoekt de gemeente Schiedam de wensen en mogelijkheden voor regionale samenwerkingen.

Bekeken wordt of en hoe voor bepaalde functies regionaal cultuurgebruik kan worden gestimuleerd en gefaciliteerd.

12 13

Dit focusprogramma gaat over het stimuleren van cultuurparticipatie (passief en actief) onder Schiedammers op wijk- en buurtniveau. Om dit doel te bereiken wordt ingezet op meer verbinding tussen cultuur en andere beleidsdomeinen en het bevorderen van samenwerking tussen cultuurspelers en organisaties in andere disciplines. Uitgangspunt is toegankelijkheid van cultuur voor alle doelgroepen, met de focus op ‘de haarvaten van de stad’ en het aansluiten bij maatschappelijke opgaven van Schiedam. Cultuurparticipatie in de wijk stimuleren Door in dit focusprogramma de blik te richten op cultuur in de wijken, wordt cultuur letterlijk en figuurlijk dichterbij de mensen gebracht. Dit is belangrijk, omdat cultuur bij kan dragen aan het activeren van bewoners van een wijk, aan welbevinden en sociale cohesie en een gevoel van veiligheid en trots op de directe leefomgeving. Participatie in kunst en cultuur stelt gemeenschappen in staat hun stem te laten horen, waardoor culturele activiteiten weerspiegeling geven van wat er in de wijk leeft en speelt. Impact maken met cultuur in de wijk vergt dat culturele activiteiten toegankelijk zijn. Mensen ervaren cultuur geregeld als ‘ver weg’, terwijl ze onbewust vaak veel meer doen met cultuur dan zij zelf beseffen.

Door cultuur in de wijk te bevorderen en in te spelen op de vraag en behoeftes van bewoners, wordt cultuur in Schiedam toegankelijker en inclusiever. Daarnaast wordt ook het bereik van cultuur groter als het op micro-niveau georganiseerd wordt. Met cultuur op straat, in het buurthuis om de hoek of voor de supermarkt kunnen Schiedammers in aanraking komen met cultuur voor wie dat niet vanzelfsprekend is. Drempels als afstand en bereikbaarheid worden verlaagd, wat de toegankelijkheid van cultuur vergroot.

City Scan Schiedam, City Legends, 2022. Gemeente Rotterdam, Onderzoek Urban Sports, 2020.

wegebt In buurten missen we wijkcentra Locaties wel bekend, maar minder zichtbaar Maar alles wordt draagbaar Wanneer familie en vrienden tijd spenderen met elkaar Door het gebrek

22

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

Verbindingen met cultuur De verschillende waarden van cultuur (zie 2.2) komen tot hun recht door dwarsverbanden te leggen. Cultuurspelers die in verbinding staan met de wijken krijgen scherp in beeld welke behoeftes er leven in de stad. Samenwerking met andere domeinen is nodig om de krachten te bundelen in de aanpak van maatschappelijke opgaven. Met cultuur kan hier een impactvolle bijdrage aan worden geleverd. Inzet op sleutelfiguren De wijken van Schiedam hebben ieder een eigen karakter en verhaal. De geschiedenis van iedere wijk creëert een identiteit waarmee de bewoners zich kunnen identificeren. Naast deze geschiedenis zijn ook de maatschappelijke opgaven niet voor iedere wijk dezelfde en kent iedere wijk weer andere sleutelfiguren en initiatieven/organisaties.

Door samenwerkingen met deze personen of partijen aan te gaan, kunnen cultuurspelers de impact van hun activiteiten vergroten. De stad, de wijken en de (nieuwe) bewoners worden hierdoor in staat gesteld hun identiteit en behoeftes beter te kunnen te uiten met de wijk als centrale verbinder. Beeldende kunst in de openbare ruimte Cultuur in de wijken brengen betekent ook samen optrekken in het realiseren van kunst in de openbare ruimte. Beeldende kunst biedt verrijking voor de leefomgeving van bewoners in een wijk. Het kan culturele identiteit en diversiteit van de gemeenschap weerspiegelen door middel van symbolen, thema’s en verhalen die relevant zijn voor de lokale cultuur en geschiedenis van de wijk. Kunstwerken kunnen ook een maatschappelijke en verbindende functie hebben in de wijk, als kunst fungeert als ontmoetingsplek of gespreksstarter. Daarnaast biedt kunst in de openbare ruimte educatieve kansen door het vertellen van verhalen over maatschappelijke thema’s, geschiedenis en cultuur. Tot slot kan kunst in de openbare ruimte en katalysator zijn voor het versterken en creëren van een identiteit en placemaking. Dit laatste is met name relevant voor nieuw te ontwikkelen gebieden en kan zelfs leiden tot verhoging van de economische waarde door als trekker van het gebied te dienen.

Schiedam kent een nauwe samenwerking met bewoners om kunstwerken in de buitenruimte tot stand te brengen. Deze werkwijze wil de gemeente behouden en versterken. Samenwerken aan een activiteit of aan een kunstproject kan mensen bij elkaar brengen, nieuwe relaties tot stand laten komen en daarmee de sociale cohesie vergroten.

aan opties Worden we creatief Worden handvaardig Zetten teleurstelling om in kracht Door te bouwen en versieren Te verven en verdiepen In wat we maken en waarom Kunnen we onszelf

23

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

Cultuur in de etalage van de stad Cultuur vormt een belangrijk element in de positionering van de stad. Schiedam wil zich duurzaam profileren als een levendige woon- en werkstad in een decor van typerend cultureel erfgoed met innovatieve bedrijvigheid waarin eigentijdse vormen van kunst en cultuur centraal staan.14 Dit focusprogramma gaat over de inzet van cultuur om het imago van Schiedam te versterken en de aantrekkelijkheid van de stad te vergroten. De doelstellingen die hieruit volgen zijn: WELK OM IN SDAM

<

<

bijzondere ervaringen gekoppeld aan Schiedam en krijgt de stad een herkenbaar profiel. Cultuur in de etalage van de stad krijgt extra lading door het leggen van verbindingen tussen de creatieve sector en de economisch sterke clusters in de Schiedamse maakindustrie: mechatronica, maritiem en gedistilleerd. Deze verbindingen vormen de unieke basis om Schiedam op de kaart te zetten als cultuurstad en werken als zodanig imagoversterkend. Door krachten te bundelen met cultuur- en promotiepartners, evenementenorganisaties en ondernemers wordt in gezamenlijkheid gewerkt aan het imago van de stad.

1.aantrekken van bezoekers door inzet van cultuur en erfgoed, aansluitend op de culturele identiteit van de stad; 2.imago van Schiedam (authentiek, vernieuwend en levendig) versterken door middel van culturele activiteiten en evenementen.

Aantrekken bezoekers Cultuur en erfgoed zijn bepalend voor de identiteit van Schiedam. Cultuur wordt ingezet om zichtbaar te maken wat voor unieks Schiedam te bieden heeft. Met de promotie van het rijke aanbod van erfgoed, culturele activiteiten en evenementen wordt ingezet op het aantrekken van bezoekers en vergroten van de bekendheid van het Schiedam als aantrekkelijke woon- en werkstad, weekendje-weg-stad en aan de profilering als Dutch Distillers District. Imagoversterkend Dit programma brengt de verschillende karakteristieken van Schiedam samen. Door activiteiten, evenementen en projecten die alle drie de kernwaarden in zich hebben duidelijk te presenteren versterkt Schiedam haar imago. Schiedam kent bijvoorbeeld bijzondere, vaak kleinschalige, locaties voor culturele uitvoeringen in verschillende beeldbepalende historische gebouwen. Door activiteiten die hier plaatsvinden meer te belichten worden

Authentiek > Grijpt terug op cultureel erfgoed > Oorspronkelijk

Levendig

Vernieuwend

> Dynamisch

> Innovatief / trendsettend

> Energiek

> Gewaagd (Buiten de gebaande paden)

> Trekt mensen aan

> Leidt tot gespreksstof

3.3 Programma Vrije ruimte Om de beweging te stimuleren van verbreding en vernieuwing, zoals verwoord in de doelstellingen van deze cultuurvisie neemt de gemeente in de culturele basisinfrastructuur het Programma Vrije Ruimte op. Met dit programma wordt beoogd om andersoortige cultuurinvullingen en nieuwe initiatieven mede mogelijk te maken die inspelen op behoeften en ideeën van een zeer diverse groep inwoners. Passend bij de identiteit en het schaalniveau van Schiedam.

14

Kadernota stadsmarketing 2015.

niet verliezen Vinden verbinding in religie Geloof zorgt voor erkenning Dat je wordt gezien Een moment van bezinning en herkenning Andere culturen willen we begrijpen Maar daar ook de

24

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

4 Totstandkoming van de geactualiseerde visie Bij de actualiseringsslag van de cultuurvisie zijn medewerkers van diverse beleidsvelden (welzijn, sport, toerisme, onderwijs, economie, zorg, veiligheid, ruimtelijke ontwikkeling, wijkontwikkeling) binnen de gemeente nauw betrokken. Het culturele veld heeft input geleverd tijdens een bijeenkomst (CultuurUur+). De aanwezige partners doorliepen een parcours langs de vastgestelde uitgangspunten voor de visie en gaven hun inbreng. Een aantal heeft vervolgens meegedaan aan een verdiepende sessie over het verdere participatietraject.

In 2023 werd de CultuurCheck! uitgevoerd. Dit geeft een goed beeld van de culturele wensen en behoeften van Schiedammers en hun waardering van het Schiedamse cultuuraanbod.15 Onderdeel van het participatietraject waren verdiepende gesprekken met een aantal Schiedammers over de betekenis van vrije tijd en ontmoeten. Die gesprekken vonden verspreid over de hele stad plaats, op straat en in huiskamers, tijdens de wekelijkse koffiemomentjes of juist speciale feesten en ontmoetingen. Zo werd aangehaakt bij junioren die koken voor senioren, een iftar, het optreden van een hiphopgroep, het spel The Hunt, tuinieren in de voedseltuin en country dansen in het wijkcentrum. Het gaf inzicht in wat mensen graag (willen) doen. Deze kwalitatieve verdieping heeft de kijk van de gemeente op hoe de cultuursector op een natuurlijke manier (nieuwe) verbindingen kan leggen verruimd. Om ook andere groepen te bereiken, zonder iets op te leggen of te forceren. Om het aanbod te verbreden, zodat het aansluit op het leven van Schiedammers die de weg naar culturele activiteiten niet vanzelfsprekend vinden en er wel door geraakt worden. Onze stadsdichter gaf woorden aan de ontmoetingen.

“Op de reis van verbinding en cultuur Komen we elkaar tegen Op plekken waarvan we dachten Elkaar nooit te ontmoeten”

CultuurCheck! ‘Uitkomsten van het onderzoek naar de beleving van Cultuur, kunst en evenementen in Schiedam 2023’.

15

tijd voor krijgen We willen leren lezen en schrijven In de talen die we voorgeschoteld krijgen Hebben het gevoel Dat er vaak meer wordt afgenomen Dan er wordt gekeken Naar hoe

25

<

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

Het leggen van (nieuwe) verbindingen geldt ook voor Schiedamse ondernemers. Want ook daar liggen kansen om vanuit de ambitie ‘maken en beleven’ de kracht van cultuur te koppelen aan de maakindustrie waar Schiedam om bekendstaat. Het past bij Schiedam om cultuur te verweven met de ontwikkeling van de maakindustrie die z’n wortels

<

heeft in de historie van de stad. Het is die identiteit die Schiedam onderscheidt van steden in de regio. Om dat onderscheid scherp te stellen, ook in relatie tot de omvang van de stad, werden bronnen geraadpleegd over de culturele infrastructuur van gemeenten en werd inspiratie opgedaan in gemeenteland.

Schiedammers

Ondernemers in Schiedam

Schiedamse cultuurspelers

V

 ebben behoefte aan: H 1. muziekfestivals en muziekpodia; 2. meer aanbod in de wijken; 3. meer inclusieve evenementen. Zo blijkt uit de CultuurCheck!.

V

V

V

Dit blijkt uit het onderzoek en de gesprekken:

 inden het sociale aspect heel belangrijk van V activiteiten die ze doen in hun vrije tijd. Ontmoeten graag anderen thuis en in de buitenruimte (straten, parken). Hechten aan ontmoetingsplekken in de buurt en kleinschalige (muziek)evenementen. Gaan niet snel naar onbekende (culturele)plekken en activiteiten. Willen meer doen voor elkaar, maar weten niet hoe. Missen Jongeren Ontmoetingsplaatsen (JOP’s) en (muziek)aanbod voor 16+’ers. Zo blijkt uit de verdiepende gesprekken.

Vinden ontmoeting belangrijk en zoeken dit  vooral binnen de eigen sector. Staan zeker ook open voor ontmoetingen met creatievelingen, maar zijn nog niet goed bekend met dit veld. Vinden het interessant om met kunstenaars te verkennen hoe zij met hun vertel- en verbeeldingskracht bij kunnen dragen aan innovatieve veranderprocessen in de maakindustrie. Zo blijkt uit enkele verdiepende gesprekken met ondernemers.

Hebben behoefte aan:  1. meer fysieke plekken voor cultuurbeleving en cultuurbeoefening, betaalbaar en toegankelijk, 2. maatwerk toepassen bij subsidie- en vergunningaanvragen om nieuwe culturele initiatieven te doen ontstaan en verder te laten groeien, 3. kennisuitwisseling op het gebied van o.a. promotie, doelgroepenbereik, subsidiemogelijkheden. Zo blijkt uit de gesprekken tijdens het CultuurUur+.

we teruggeven Zijn moe van het rennen op de tenen Om met beide benen op de grond te blijven Onder zware omstandigheden Is het moeilijk om de gedachte erbij te houden Dus laten

26

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

Deze cultuurvisie is mede tot stand gekomen met inbreng van: Barend Hoek Collective Cultuur Borrelt Cultuurfabriek Schiedam De Bibliotheek Schiedam De Kleine Ambassade De Schiedamse Molens De Stokerij Schiedam DOCK Fu den Sani Galerie 158 Galerie Jabelle Harmonie Ambrosius Historische Vereniging Schiedam IDDF KMR Knap Schiedam Koninklijk Schiedams Mannenkoor Orpheus Magnezy Dance Productions Muziekvereniging Sint Radboud Nationaal Coöperatie Museum Schiedam Nationaal Jenevermuseum Schiedam Rijnmondband

Rob & Rob (Welkom in Schiedam) Schiedam Partners Schiedams Shantykoor Stuurloos Serana Angelista Stedelijk Museum Schiedam Stichting Culturama/Wereldmuziekfestival Verueño Stichting J&S Stichting KunstWerkt Schiedam Stichting Matthäus Passion Schiedam Stichting Schreiershuisje Stichting Triple C Suikerzoet Filmfestival The Green Forest Collection Theater aan de Schie Wenneker Cinema Vanuit de gemeente Schiedam: Jeugd, vastgoed, armoede, erfgoed, ruimtelijke ordening, wonen, 750 jaar Schiedam, duurzaamheid, welzijn & sport, gemeentelijk archief, economie, stadspromotie, adviescommissie beeldende kunst, concern, facilitaire zaken, klantcontactcentrum, communicatie, veiligheid, havens, juridische zaken en financiën & control.

we bewoners in het licht zetten Zo zetten we ook cultuur in het licht Gaat alles hand in hand Als we begrijpen wat er speelt Nu we dit begrijpen Is het tijd voor actie Gesprekken met

<

u l t i c u l tu u r m n

s

s tad v e d a in

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

ur

zi j

j cu l tu u

rbe

r

i jn

de

cult

uur D us als w

a e allem

al

cu

ltu

n Zi j n wi

w o n e

27

b e w o n e r s M a ke n w e n s e n p r a k t i s c h C u l t u u r e n b e w o n e r s M a a r d

e be

e won

rs

z

<

Lees het hele gedicht

28

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

Op de reis naar verbinding en cultuur Komen we elkaar tegen Op plekken waarvan we dachten Elkaar nooit te ontmoeten

Door te spreken en verwerken Te luisteren en beseffen Naar verhalen van elkaar Waardoor we elkaar leren kennen

In onze eigen cirkel van controle Voelen we ons machteloos Een nieuwe taal leren Loopt niet altijd zoals gehoopt

Kijken in reflecties Van wat we altijd misten Weerspiegelen de gedachte Van bewoners en cultuur in het licht

Speuren naar rolmodellen Waarin wij ons herkennen Ons niet alleen voelen In het leven dat we kennen

Moeite steken in woorden Waarvan de mond niet weet Hoe uit te spreken Wat in het hoofd leeft

Weten waar vandaan Om te bepalen waar naar toe Sleutel tot succes blijft Dat je dit samen doet

Die moeilijke tijden begrijpt Makkelijke tijden nastreeft Waarin een ieder omkijkt Om elkaar geeft

Maar met het beste beentje voor Komen we achter De stappen In de juiste richting

Samen door wijde bochten Bewogen wegen In een gewortelde infrastructuur Waar de routes onzeker

Ontspannen door te wandelen Te breien en te dansen Spellen met ganzen Kaarten met kansen

Verbinden met de wijk Door te wandelen Sporten, buurthuizen bezoeken Op de thee bij de buren

Binnen nauwe straten Reiken naar gewenste vrijheid Wordt participeren lastig Als gevoel niet uitreikt

Herkenning wordt gewaardeerd Voor waar je vandaan komt Dat je ziet dat de stad inspeelt Op wie je bent en hoe je voelt

Zitten in het park Een picknick in het gras Cultuur snuiven elders Voordat je de kinderen ophaalt uit de klas

Gevoel voor de cultuur Gevoel voor de traditie Gevoel voor het thuisland Gevoel voor de herkenning

Een klein stukje van afkomst Wat je terug ziet in de wijk In jouw omgeving Waardoor het iets meer op thuis lijkt

Verschillende vormen van invulling In onze vrije tijd Maar vooral zodat we even Ontsnappen aan hoe druk we met onszelf zijn

Als er wordt gezien wat we voelen Kunnen we dat beschrijven in groepen Met gelijkgestemden Die onvoorwaardelijk begrijpen wat we bedoelen

Plekken voor ontmoeting Liggen niet altijd in de buurt Reizen is niet voor iedereen goedkoop De uiteindelijke prijs is duur

Wanneer je betrokken bent Bij de wijk Kijk je altijd Even opzij

Na stemmen en zingen Tijdens koffie en kletsen Komt men erachter Hoe onze levens werken

De prijs van verbinding De prijs van herkenning De prijs van toegankelijk De prijs van thuis

Even kijken bij de jongeren Of zij zich nog goed voelen Of er wordt geluisterd Naar wat zij vinden

29

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

<

<

Waar zij elkaar vinden Op plekken waar zij van anderen niet mogen zijn Maar er ook geen plekken zijn Waar ze wel mogen zijn

Veiligheid voor de kinderen In speeltuinen niet langs de weg Even langs de Boulevard in Zuid Zodat de overvloed aan gedachtes wegebt

Dus laten we bewoners in het licht zetten Zo zetten we ook cultuur in het licht Gaat alles hand in hand Als we begrijpen wat er speelt

Een avondje bios Of een uurtje dansen Of gewoon even met vrienden Lekker rondhangen

In buurten missen we wijkcentra Locaties wel bekend, maar minder zichtbaar Maar alles wordt draagbaar Wanneer familie en vrienden tijd spenderen met elkaar

Nu we dit begrijpen Is het tijd voor actie Gesprekken met bewoners Maken wensen praktisch

Online gamen met vrienden Of liever naar de gamehall Het maakt niet uit Zolang je maar tegen je verlies kan

Door het gebrek aan opties Worden we creatief Worden handvaardig Zetten teleurstelling om in kracht

Cultuur en bewoners Maar de bewoners zijn de cultuur Dus als we allemaal cultuur zijn Zijn wij cultuurbewoners in de stad van multicultuur

Kunst maakt blij Geeft het gevoel van rust Leeftijd maakt niet uit Het gevoel hangt in de lucht

Door te bouwen en versieren Te verven en verdiepen In wat we maken en waarom Kunnen we onszelf niet verliezen

KMR Stadsdichter Schiedam

We willen zien wat ons verrijkt Alhoewel we creatief met opties zijn We willen zien wat weg is We missen ons tijdverdrijf

Vinden verbinding in religie Geloof zorgt voor erkenning Dat je wordt gezien Een moment van bezinning en herkenning

Cultuurreizen georganiseerd door de stad Kunstreizen binnen en buiten de stad Tijd met de kinderen, een dagje op pad Samen koken, samen eten met een duidelijke lach

Andere culturen willen we begrijpen Maar daar ook de tijd voor krijgen We willen leren lezen en schrijven In de talen die we voorgeschoteld krijgen

Met kruiden die smaken naar connectie De vingers in de pan zodat jouw bord er goed uit ziet Opscheppen pas wanneer de meeste hebben gehad Dit hoeven we niet alleen te doen met een iftar

Hebben het gevoel Dat er vaak meer wordt afgenomen Dan er wordt gekeken Naar hoe we teruggeven

Kunnen even ontlasten in flora en fauna Waar niet heel veel van aanwezig is Flora en fauna in de wijken Waar de mens dagelijks aanwezig is

Zijn moe van het rennen op de tenen Om met beide benen op de grond te blijven Onder zware omstandigheden Is het moeilijk om de gedachte erbij te houden

30

Cultuurvisie | Gemeente Schiedam

5 Bijlagen Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3:

Uitvoeringskader cultuur 2025-2030 Culturele Schijf van Vijf, geactualiseerde cultuurvisie 2017 Startnotitie Cultuurvisie 2023 Rapportage CultuurCheck!

<

<

<

1

<

Uitvoeringskader cultuur 2025-2030

2

Uitvoeringskader cultuur 2025-2030 | Gemeente Schiedam

<

<

Inhoud Uitvoeringskader cultuur: gemeente Schiedam juni 2024

Colofon

1 Introductie

.........................................................................3

2 Culturele basisinfrastructuur

..............3

Cultuurvisie: gemeente Schiedam

Tekst: team Cultuur & vrije tijd

Vormgeving: b creative agency

3 Instrumentarium

.....................................................4

3.1 Ruimte voor cultuur.......................................................3 3.2 Zichtbaarheid van cultuur..........................................5 3.3 Budget voor cultuur.......................................................5 3.3.1 Basisprogramma................................................6 3.3.2 Focusprogramma’s...........................................7 3.3.3 Programma Vrije ruimte................................8 3.3.4 Wettelijke taken..................................................8

<

1 Introductie Het uitvoeringskader cultuur hoort bij de geactualiseerde cultuurvisie ‘Verder voor een kleurrijke stad’.1 In het uitvoeringskader wordt het instrumentarium beschreven om de visie uitvoerbaar te maken. Daarmee is het een houvast voor cultuurspelers en relevante partners buiten de cultuursector. Dit is een uitvoeringskader op hoofdlijnen:

<

2 Culturele basisinfrastructuur De culturele infrastructuur is dynamisch. Publieksgroepen veranderen, de maatschappij verandert en daarmee ook de vraag naar cultuur en het aanbod van de culturele sector. De gemeente Schiedam kijkt vanuit een regionaal en een financieel perspectief naar de lokale culturele infrastructuur. Het betekent dat bepaalde functies: a) behouden moeten blijven die horen bij de identiteit van Schiedam; b) verbonden moeten worden met voorzieningen in omringende gemeenten, omdat niet alle functies in Schiedam aanwezig hoeven te zijn. Binnen de culturele infrastructuur zet de gemeente Schiedam in op een culturele basis. Het houdt in dat de gemeente de breedtecultuur faciliteert met: een Basisprogramma; - drie Focusprogramma’s: Jeugd- en jongerencultuur, Impact maken met cultuur in de wijk, Cultuur in de etalage van de stad; een Programma Vrije ruimte; wettelijke taken.

2025 en 2026 zijn overgangsjaren om de instrumenten uit te werken en vast te stellen voor de eerstvolgende bestuursperiode. De acties die daarvoor worden ondernomen krijgen een plek in het uitvoeringsprogramma cultuur. Dit programma zal eind 2024 worden vastgesteld.

1

Geactualiseerde cultuurvisie Schiedam, ‘Verder voor een kleurrijke stad.', 2024.

3

4

Uitvoeringskader cultuur 2025-2030 | Gemeente Schiedam

<

<

3 Instrumentarium Het culturele veld is groot. De gemeente Schiedam

3.1 Ruimte voor cultuur

beschouwt zichzelf als partner in een breed

Breedtecultuur vraagt om fysieke binnen- en buitenlocaties.

cultuurnetwerk. De gemeenschap organiseert allerlei

 Met fysieke plekken wordt bedoeld: alle plekken die zich lenen voor optredens, presentaties en ontmoetingen. Dat kan binnen zijn: museum, (muziek- en dans) scholen, theater, welzijns/zorginstelling, buurthuis, sportclub, verenigingsgebouw, kerk, bibliotheek, de hal van het gemeentehuis, leegstaand bedrijfspand enz. Of buiten in de openbare ruimte: op straat, op een plein, in een park, bij een speelplek, op een bedrijventerrein.

culturele activiteiten op eigen initiatief, vaak met inzet van vele vrijwilligers. Verschillende partners faciliteren cultuur, zoals corporaties en fondsen. Met een aantal instrumenten schept de gemeente de condities om partijen zo goed mogelijk in staat te stellen om (meer) bewust te investeren in breedtecultuur in Schiedam en daarbinnen te focussen. De instrumenten zijn: -

ruimte voor cultuur: fysieke plekken;

-

zichtbaarheid van cultuur: netwerken, onderzoek, communicatie en promotie;

-

budget voor cultuur: subsidies ter ondersteuning van de basisinfrastructuur, met vrije ruimte voor vernieuwing.

De cultuurpartners hebben nood aan fysieke plekken voor cultuurbeoefening en cultuurbeleving. Hiervoor zijn betaalbaarheid en toegankelijkheid in de wijk belangrijke criteria. Vanuit de focus op jeugd- en jongerencultuur wordt onder meer ingezet op Urban Culture. Hiervoor zijn fysieke plekken nodig voor jongeren waar meerdere disciplines samenkomen. Met als doel om op deze plekken ontdekking en talentontwikkeling te bevorderen. En om ruimte te creëren voor jongeren om zichzelf te mogen zijn. De gemeente wil een impuls geven aan een cultuurverzamelgebouw en het beter benutten van plekken en accommodaties die er zijn. a. Impuls cultuurverzamelgebouw De gemeente zal onderzoeken op welke manier het Wennekerpand (beter) kan functioneren als cultuurverzamelgebouw, zoals het bij de start in 2011 werd beoogd. Hierbij stellen we de vraag en behoefte van de inwoners van de stad centraal. b. Bestaande plekken en accommodaties slim benutten De ambitie van de gemeente is een sterk voorzieningenniveau in de wijken en daarop aan te sluiten met culturele activiteiten.

<

<

Met de beleidsdomeinen onderwijs en wijkontwikkeling wordt gekeken naar het verhogen van multiple use: ontmoetingsplekken met voorzieningen inzetten voor verschillende activiteiten voor verschillende doelgroepen: aula’s en gymzalen van scholen, ontmoetingsplekken in de wijken. En hierop een gezamenlijk agenda voeren.

b.

Multiple use wordt ook onderzocht: - in afstemming met beleidsafdelingen monumenten (kerken, monumentale gebouwen (Stadsherstel Maassteden BV), economie (lege winkelpanden, detailhandel, leegstaande bedrijvenlocaties, braakliggende terreinen) en sport (accommodaties, sportvelden); - in relatie tot kunstwerken in de buitenruimte die meerdere doelen kunnen dienen. Hierbij wordt aangehaakt bij de inclusie- en duurzaamheidsopgaven van de gemeente. Ten aanzien van kunstwerken in de openbare ruimte wordt onderzocht hoe het beheer en onderhoud van de bestaande collectie geoptimaliseerd kan worden. Een waardemeting van de bestaande collectie maakt hier onderdeel van uit.

3.2 Zichtbaarheid van cultuur Breedtecultuur vraagt om initiatieven die aanwezig, toegankelijk en vindbaar zijn in de Schiedamse samenleving. Om de zichtbaarheid en beleving van cultuur te vergroten en te verbreden. De ambitie van de gemeente is om daartoe verbinding, kennisdeling en samenwerking binnen en buiten de Schiedamse culturele sector tot stand te brengen. De gemeente stimuleert het netwerken en faciliteert nieuwe verbindingen, zet in op onderzoek om breedtecultuur te helpen vormgeven en op communicatie en promotie. a.

5 Onderzoek

Het doen van onderzoek is belangrijk om breedtecultuur te helpen vormgeven en te kunnen reflecteren op de doelen die de gemeente hiermee nastreeft. Onderzoek geeft meer inzicht in wat mensen bezighoudt en wat hun basisbehoeften zijn. De gemeente faciliteert de culturele sector met doelgericht onderzoek. En betrekt specifieke groepen Schiedammers zelf bij het uitvoeren ervan, zoals jongeren. De inzichten uit die onderzoeken worden breed gedeeld in het netwerk van partijen. c.

Communicatie & promotie

De gemeente vindt het belangrijk dat informatie over het gevarieerde cultuuraanbod en de mogelijkheden voor cultuurdeelname voor iedereen vindbaar, zichtbaar en toegankelijk zijn. De gemeente investeert daarom in communicatie en met andere beleidsdomeinen én binnen het brede cultuurnetwerk. Daartoe worden bestaande kanalen en faciliteiten benut en uitgebouwd. Zo wordt het informatiekanaal cultuur op de gemeentelijke website verbeterd. Daarnaast worden afspraken gemaakt met de uitvoeringsorganisatie voor de marketing van de stad over het presenteren van Schiedam als cultuurstad en het bouwen aan een gezamenlijk platform. Onderzocht wordt of bestaande communicatiekanalen (zoals de website kunst in de openbare ruimte en de social media kanalen van de wijken) in geoptimaliseerde vorm aan dit platform verbonden kunnen worden.