24 Brief Rekenkamer Schiedam 10 oktober 2023 Rapport Nieuwe Energie voor Groenoord - fase 1

28 Motie ‘Verschillende scenario’s Nieuwe Energie voor Groenoord’ (DENK/VVD/AOV/D66/GroenLinks), aangenomen op 2 juli 2019. 29 Motie ‘Stop met Groenoord van gas los’ (OuderenPartij Schiedam/Lokaal Onafhankelijk Schiedam), verworpen op 2 juli 2019.

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

19

1 oktober 2019 | Raadsbesluit bekrachtiging geheimhouding op de documenten Nieuwe Energie voor Groenoord30 Het college legt op 2 juli 2019 aan de gemeenteraad de verplichting tot geheimhouding op op de documenten Businesscase Energie voor Groenoord d.d. 8 april 2019 en het Haalbaarheidsonderzoek referentiecomplexen aansluiten op stadsverwarming in Groenoord, definitieve versie 2 (van 26 november 2018). Voorgesteld wordt deze geheimhouding te bekrachtigen. De inhoudelijke grond voor geheimhouding is gelegen in de bescherming van economisch en financieel belang van de gemeente. De raad bekrachtigt dit in de raadsvergadering op 1 oktober. 2020 | Onderhandelingen, doorontwikkeling businesscase en besluitvorming warmtenet Maart 2020 | Non-binding proposal Eneco (bron: businesscase 2020) In een non-binding proposal van maart 2020 doet Eneco een aanbod voor de aanleg van een warmtenet en de bouw van een bijbehorend warmtestation. Met dit aanbod is de businesscase nog niet positief, want de woonlastenneutraliteit is op dat moment nog onhaalbaar. 14 april 2020 | Collegebesluit over het indienen aanvraag Proeftuinen Aardgasvrije Wijken31 Het college besluit tot het indienen van een aanvraag voor de subsidie Proeftuinen Aardgasvrije Wijken bij het Rijk.

Het Rijk wordt gevraagd om een bijdrage van € 4,9 miljoen om bewoners en VvE’s te ondersteunen die de investering voor woningverbetering en aansluiting op het warmtenet niet op een andere manier kunnen bekostigen. 31 april 2020 | Aanvraag Proeftuinen Aardgasvrije Wijken verzonden32 De gemeente Schiedam verzendt de subsidieaanvraag voor de Proeftuinen Aardgasvrije Wijken. In de aanvraag schetst de gemeente de bijzondere situatie van Groenoord als het gaat om het verzilveren van kansen voor de bewoners op het gebied van wooncomfort en veiligheid, en het realiseren van een grootschalige CO2-reductie. Zowel de gemeente als Woonplus streeft hierbij naar woonlastenneutraliteit voor alle bewoners, dus kopers en huurders. Omdat niet alle particuliere woningeigenaren en VvE’s zelf de benodigde investering in een keer kunnen doen, wordt het Rijk om een bijdrage van € 4,9 miljoen gevraagd om bewoners en VvE’s te ondersteunen bij deze investeringen. 1 mei 2020 | Raadsbrief Nieuwe Energie voor Groenoord: aanvraag Proeftuinen Aardgasvrije Wijken33 Het college informeert de raad per brief over de aanvraag voor deelname aan de Proeftuinen Aardgasvrije Wijken (PAW), vallend onder de bouwsteen Bijdragen Derden. In de brief staat verder dat, vanwege de coronaperiode, de indieningsdatum is opgeschoven van 1 april naar 1 mei 2020.

Dit betekent dat de terugkoppeling van de aanvraag in september of oktober plaatsvindt. Aangezien het college daarmee niet voor de zomer duidelijkheid heeft over alle zes de bouwstenen, kan zij de stukken voor de definitieve besluitvorming in de raad over de warmtetransitie Groenoord pas eind dit jaar aan de raad aanbieden. 30 Raadsbesluit Bekrachtigen geheimhouding, opgelegd door het college d.d. 2 juli 2019 op documenten Businesscase Energie voor

Groenoord d.d. 8 april 2019 en Haalbaarheidsonderzoek referentiecomplexen aansluiten op stadsverwarming in Groenoord, definitieve versie 2 d.d. 26 november 2018, 1 oktober 2019 (19VR055). 31 Collegebesluit Nieuwe Energie voor Groenoord; indienen aanvraag Proeftuinen Aardgasvrije Wijken BPR2000079, 14 april 2020. 32 Gemeente Schiedam, Woonplus Schiedam, Fakton en Squarewise, Aanvraag Proeftuinen Aardgasvrije Wijken Nieuwe Energie voor Groenoord (publieksversie), april 2020. 33 Collegebrief aan de gemeenteraad van Schiedam, Nieuwe Energie voor Groenoord: aanvraag Proeftuinen Aardgasvrije Wijken, 1 mei 2020 (kenmerk 20UIT03071).

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

20

Omdat het dan een vrij omvangrijk pakket betreft, informeert het college de raad vooraf al zoveel mogelijk tijdens een Stadserf en een beeldvormende avond. In het najaar komt het college vervolgens, ongeacht uitslag van de PAW-aanvraag, terug bij de raad voor de besluitvorming over NvEG. 1 juli 2020 | Collegesessie Nieuwe Energie in Groenoord34 In deze collegesessie worden de volgende onderwerpen besproken: Meekoppelkansen (bouwsteen 6), Woningpakketten (bouwsteen 4), nationale wet- en regelgeving (bouwsteen 1), onderhandelingen Eneco (bouwsteen 2), financiering (bouwsteen 5), bijdragen derden (bouwsteen 4). 4 augustus 2020 | Raadsbrief ’Vrijwillige transparantie warmtenet Groenoord’35 Het college stuurt de raad een brief waarin het college, vooruitlopend op het voorstel in december, een tussentijdse toelichting geeft op de bouwsteen ‘Onderhandelingen met Eneco’. In de brief wordt gerefereerd aan de marktconsultatie van 2018, waarbij Eneco als enige van de gesproken partijen, in staat leek om een passend aanbod te doen. Op grond hiervan is besloten om met Eneco verder te onderzoeken of er daadwerkelijk een woonlastenneutraal aanbod kan worden gedaan.

Aangezien de aanbestedingswetgeving niet 100% eenduidig is als het gaat over het wel/niet aanbestedingsplichtig zijn van een eventuele concessie aan Eneco, kiest het college voor ‘vrijwillige aankondiging’ van de mogelijke gunning. Dit betekent dat de gemeente aangeeft dat er op basis van de marktconsultatie in 2018 en de lopende onderhandelingen met Eneco aanleiding is om te verwachten dat Eneco een woonlastenneutraal aanbod kan doen. Andere marktpartijen hebben twintig dagen de tijd om hier bezwaar tegen te maken. Aangezien het niet wenselijk is dat er bij de besluitvorming nog onduidelijkheid bestaat over de mogelijke warmteleverancier, kiest het college ervoor om vanuit vrijwillige aankondiging 31 juli 2020 te publiceren. Hierbij wordt nadrukkelijk het voorbehoud benoemd van benodigde instemming van de raad, voordat tot eventuele uitvoering kan worden overgegaan. 3 september 2020 | Presentaties wethouder gemeente Schiedam en bestuurder Woonplus bij bijeenkomst Groenoord Belangen Groep (GBG) In de presentatie van de wethouder worden de volgende uitgangspunten voor NEvG benoemd: - Verleiding inwoners in plaats van verplichting. - Laagste maatschappelijke kosten en hoogste CO2-besparing.

De keuze valt daarbij op scenario B, waarbij pragmatisch geïsoleerd wordt voor betaalbare CO2-besparing (aanvoertemperatuur 70oC, nieuw distributienet, warm tapwater via afleverset, eerlijkere verrekening collectieve aansluitingen, nieuwe radiatoren). - Woonlastenneutraliteit op wijkniveau. - Woonplus: woonlastenneutraal voor huurder. - Particulieren: aantrekkelijk financieringsaanbod door Rijk en gemeente. - Voor huurders: 70% instemming op zowel woningaanpassing als aansluiting warmtenet. - Voor VvE: gekwalificeerde meerderheid op zowel woningaanpassing als aansluiting warmtenet. - Voor individuele huiseigenaren: opt-out36.

34 Presentatie Collegesessie Nieuwe Energie in Groenoord, 1 juli 2020. 35 Raadsbrief Vrijwillige transparantie warmtenet Groenoord, 4 augustus (20U1T06500). 36

Een individuele huiseigenaar mag afzien van aansluiting op het warmtenet

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

21

Verder worden in de presentatie de volgende voordelen voor de Groenoorders benoemd: meer wooncomfort door een goed verwarmde woning, een veilige en gezonde woning (vlamvrij), meer werkgelegenheid, kans op herinrichting buitenruimte, betrokkenheid bij de wijk, duurzaamheid. 9 september 2020 | Stadserf Transitievisie Warmte (online) Het stadserf gaat over de gehele Transitievisie Warmte, voortvloeiend uit het Klimaatakkoord. De Transitievisie Warmte is een document dat op hoofdlijnen aangeeft welke warmtebronnen de voorkeur hebben voor welke wijk, en op basis van welke criteria. Ook wordt aangegeven welke wijken mogelijk als eerste aardgasvrij worden. 22 september 2020 | Collegebesluit Nieuwe Energie voor Groenoord: uitvoeringsovereenkomst ELENA37 De ELENA-subsidie is toegekend aan Schiedam en acht andere Zuid-Hollandse gemeenten, tezamen met de provincie Zuid-Holland. Voor Schiedam gaat het om een bedrag van € 300.000 “voor proceskosten die leiden tot een concrete investering.” Het college gaat de uitvoeringsovereenkomst aan onder voorbehoud van instemming van de raad met het uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie voor Groenoord. Dit betekent dat er, voorafgaand aan het raadsbesluit, geen financiële verplichtingen en daarmee geen financiële risico’s worden aangegaan.

Het college besluit de toegekende bijdrage te reserveren voor het aanstellen van een omgevingsmanager Nieuwe Energie voor Groenoord ten behoeve van het eventuele uitvoeringsprogramma wanneer de raad groen licht geeft voor het uitvoeringsprogramma bij een positieve businesscase. 29 september 2020 | Collegebesluit Transitievisie Warmte38 Het college stelt de Transitievisie Warmte vast. In dit plan staat globaal aangegeven wat er de komende jaren gaat gebeuren. Ook worden hierin per wijk de alternatieven voor aardgas benoemd. 1 oktober 2020 | Collegebrief Nieuwe Energie voor Groenoord: toekenning ELENA-subsidie39 Het college van BenW informeert de raad middels een brief over de toekenning van de ELENA-subsidie door de Europese Unie aan Schiedam en acht andere Zuid-Hollandse gemeenten, tezamen met de provincie Zuid-Holland. De ondertekening van de uitvoeringsovereenkomst vindt plaats op 30 september 2020. Vermeld wordt dat het college de uitvoeringsovereenkomst is aangegaan onder voorbehoud van instemming van de raad met het uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie voor Groenoord. 13 oktober 2020 | Stadserf NEvG (online) In dit stadserf wordt onder andere gemeld dat er een businesscase is die woonlastenneutraliteit op wijkniveau mogelijk maakt.

40 26 oktober 2020 | Raadsbrief Groenoord geen deelnemer Proeftuinen Aardgasvrije Wijken41 De selectiecommissie van de Proeftuinen Aardgasvrije Wijken besluit dat Nieuwe Energie voor Groenoord geen deel uitmaakt van de tweede ronde proeftuinen en daarmee niet de aangevraagde bijdrage ontvangt van € 4,9 miljoen. Het college geeft in de brief aan zeer teleurgesteld te zijn door dit 37 Collegebesluit Nieuwe Energie voor Groenoord: Uitvoeringsovereenkomst ELENA (BPR2000134), 22 september 2020. 38 Collegebesluit Transitievisie Warmte (BPR2000305), 29 september 2020. 39 Collegebrief Nieuwe Energie voor Groenoord: toekenning ELENA-subsidie, 20U1T08198, 1 oktober 2020. 40

Hiernaar wordt verwezen in de collegebrief aan de gemeenteraad: Groenoord geen deelnemer Proeftuinen Aardgasvrije Wijken II, 20U1T09200, 26 oktober 2020. 41 Collegebrief aan de gemeenteraad: Groenoord geen deelnemer Proeftuinen Aardgasvrije Wijken II, 20U1T09200, 26 oktober 2020.

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

22

besluit. Tegelijkertijd geeft het college aan dat er een businesscase is die woonlastenneutraliteit op wijkniveau mogelijk maakt, zonder dat daarbij is uitgegaan de PAW-subsidie. Het college heeft er - op basis van de resultaten met de andere bouwstenen, vertrouwen in dat er nog steeds een haalbaar en betaalbaar aanbod gedaan kan worden. Het college geeft aan de financiële gevolgen van de beslissing van BZK op een rij te zetten en op te nemen in de businesscase die binnenkort aan de raad wordt voorgelegd. 3 november 2020 | Raad stelt het Schiedamse Klimaatbeleidsplan en de Transitievisie Warmte vast42 De opdracht voor het aardgasvrij maken van Schiedam vloeit voort uit de afspraken die op nationaal niveau zijn gemaakt in het Klimaatakkoord Gebouwde Omgeving. Deze doelen worden voor Schiedam uitgewerkt in het Schiedamse Klimaatbeleidsplan en de Transitievisie Warmte die de gemeenteraad op 3 november 2020 bekrachtigt. Daarmee ligt er een vastgestelde taak om alle gebouwen binnen Schiedams grondgebied uiterlijk 2050 aardgasvrij te maken. In het Klimaatbeleidsplan staan de volgende doelstellingen: 1. 49% minder uitstoot van broeikasgassen in 2030 ten opzichte van 1990. 2. In 2050 is Schiedam CO2-neutraal. 3. Iedereen kan meedoen in de energietransitie. 4. Schiedam is voorbereid op extreme weersomstandigheden. 5.

Het vergroten van de biodiversiteit en het versterken van de ecologische waarde in en buiten Schiedam. 13 november 2020 | Brief BZK: niet geselecteerd voor Proeftuin Aardgasvrije Wijken43 Het college van BenW ontvangt de officiële brief van BZK waarin staat dat het project niet is geselecteerd voor een proeftuin met een aardgasvrije wijk. In de brief is te lezen dat de aanvraag met name op het gebied van het verbinden van opgaven, sterk is. De aanpak is integraal, gericht op wijkverbetering, met aandacht voor koppeling van sociaal-maatschappelijke vraagstukken. Er wordt een duidelijke link gelegd met de arbeidsmarkt en scholing. De aanvraag is goed op de onderdelen participatie en communicatie en regie en organisatie. De uitwerking van het thema financiering is volgens het ministerie echter matig. Daarbij wordt vermeld dat het een risico is dat er nog geen besluit is genomen over onder andere de aansluiting op de Leiding over Noord van Eneco. Ook is er twijfel over de financiële haalbaarheid. De investeringskosten voor particulieren zijn aan de hoge kant. Ook wordt aangegeven dat de nadruk in de participatieaanpak vooral lijkt te liggen op informeren. In hoeverre er draagvlak is voor de aanpak, is voor het ministerie niet duidelijk.

17 november 2020 | Collegebesluit Businesscase Warmtenet Nieuwe Energie voor Groenoord BPR2000341 Het college besluit de businesscase Nieuwe Energie voor Groenoord vast te stellen, onder voorbehoud van instemming door de gemeenteraad. Ook wordt besloten de concessie voor Nieuwe Energie voor Groenoord te verlenen aan Eneco en de samenwerkingsovereenkomst met Eneco en Woonplus inzake Nieuwe Energie voor Groenoord aan te gaan, beide onder voorbehoud van instemming door de gemeenteraad. Er wordt geheimhouding gelegd op onder andere de samenwerkingsovereenkomst NEvG en de uitleg van de rekenmodellen (op grond van artikel 25, lid 2 van de Gemeentewet in samenhang met artikel 10 lid 2 sub b en g van de Wet openbaarheid van bestuur, gelet op de economische 42

Hiernaar wordt verwezen in het raadsvoorstel Nieuwe Energie voor Groenoord d.d. 17 november 2020.

43 Brief ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan het college van BenW: Beschikking op aanvraag voor proeftuin met

aardgasvrije wijk, 13 november 2020 (kenmerk 2020-0000656444).

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

23

en financiële belangen van de gemeente en de bescherming van belangen van anderen dan de gemeente). Tot slot wordt door het college besloten om de raad voorleggen in te stemmen met de businesscase Nieuwe Energie voor Groenoord voor de aanleg van een warmtenet. 17 november 2020 | Raadsvoorstel Nieuwe Energie voor Groenoord (20VR056) Het college stelt de raad voor om in te stemmen met de businesscase Nieuwe Energie voor Groenoord voor de aanleg van een warmtenet als basisenergievoorziening en een brede wijkaanpak en in te stemmen met de daaruit voorvloeiende, door het college met Eneco te sluiten concessieovereenkomst en de door het college te sluiten samenwerkingsovereenkomst met Woonplus en Eneco. Ook wordt de raad voorgesteld de financiële uitgangspunten vast te stellen conform de paragraaf Financiën. Op basis van projectfinanciering dienen gefaseerd leningen aangetrokken te worden via de BNG tegen een vast rentepercentage conform een financieringsarrangement. Er dient een krediet gevoteerd te worden van maximaal € 32 miljoen ten behoeve van het Stimuleringsfonds en hier dient na besluitvorming uitvoering aan te worden geven.

Verder wordt de raad voorgesteld om rentelasten in de gemeentelijke begroting vanaf 2021 budgetneutraal aan te ramen, de opbrengst van de grondverkoop voor het Warmte-station ten gunste te laten komen aan het project voor de dekking van de uitvoeringskosten in 2021, de uitvoeringskosten voor 2021 budgetneutraal aan te ramen en voor de periode 2022-2024 een voorlopige dekking te onttrekken aan de Reserve Eneco-gelden, conform het overzicht Uitvoeringskosten in de financiële paragraaf. Tot slot dient de opgelegde geheimhouding op de samenwerkingsovereenkomsten met Woonplus en Eneco en enkele stukken te worden bekrachtigd, op grond van artikel 25 lid 3 van de Gemeentewet, in samenhang met artikel 10 lid 2 sub b en g van de Wet openbaarheid van bestuur, gelet op de economische en financiële belangen van de gemeente en de bescherming van belangen van anderen dan de gemeente. 19 november 2020 | Businesscase Nieuwe Energie voor Groenoord versie 1.144 In de businesscase staat dat zo’n 91% van Groenoord in de komende jaren woonlastenneutraal kan overstappen op het warmtenet. Daarnaast komt het Rijk met een aantal subsidies voor woningeigenaren om bij te dragen aan de haalbaarheid en de betaalbaarheid van isolatie en aansluiting op het warmtenet. Met de verduurzaming van de woningen en de aanleg van het warmtenet, wordt er zo’n € 120 miljoen geïnvesteerd in Groenoord.

Voor deze businesscase is gerekend met een scenario van 100% aansluiting en een scenario van 80% aansluiting. In de businesscase is te lezen dat een 60%scenario waarbij alleen wordt uitgegaan van aansluiting van Woonplus-bezit niet is uitgewerkt. Daarbij wordt aangegeven dat dit niet realistisch is, omdat de wijkbrede korting op de projectbijdrage mede afhangt van de gemeentelijke bijdragen (financieel en aansluiting eigen vastgoed). Als deze korting vervalt, stijgt de projectbijdrage zodanig dat de businesscase niet meer woonlastenneutraal is. Daarom is dit scenario niet verder uitgewerkt. Hieronder worden verschillende elementen uit de businesscase samengevat. Scenario’s volloop Groenoord bestaat in totaal uit 5.967 woningequivalenten (woningen en utiliteiten samen). De gemeente en Woonplus zijn voornemens om al hun eigen vastgoed op het warmtenet aan te sluiten; in totaal 3.340 woningequivalenten. Daarvan zijn 897 woningequivalenten van Woonplus die zich bevinden in gespikkeld bezit. Het besluit om aan te sluiten vindt plaats op VvE-niveau. Het aantal woningequivalenten dat in ieder geval aansluit komt daarmee op 2.443 woningequivalenten; het

44

Nieuwe Energie voor Groenoord, businesscase versie 1.1, 19 november 2020

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

24

aantal waarvan aansluiten nog niet zeker is komt op 3.524 woningequivalenten (waarvan 406 woningequivalenten utiliteit). Voor die 3.524 woningequivalenten is een inschatting gemaakt in hoeverre zij besluiten om aan te sluiten. Die inschatting is gebaseerd op een woonlastenanalyse voor drie veelvoorkomende referentiewoningtypen: galerijwoning (bouwjaar 1965-1974), flatwoning (bouwjaar > 2005) en rijwoning (bouwjaar > 2005). Uit die analyse blijkt dat aansluiten op het warmtenet financieel haalbaar is voor galerijwoningen; voor flatwoningen en rijwoningen is aansluiten vooralsnog niet financieel sluitend. Het merendeel (3.268 WEQ, zijnde circa 92%) van de 3.524 woningequivalenten is het meest vergelijkbaar met het woningtype galerijwoning, waardoor het voor het merendeel van de vastgoedeigenaren aantrekkelijk is om aan te sluiten. Als dat deel van de vastgoedeigenaren ook aansluit, dan komt et percentage aansluitingen in Groenoord op circa 96%. Bovenstaande inschatting is gebaseerd op een analyse op basis van referentiewoningtypen. Voor 76% van de 3.524 woningequivalenten is een 1-op-1 match te maken met de referentiewoningtypen. Voor de overige 24% is geen 1-op-1 match te maken, maar is het meest passende referentiewoningtype aangehouden.

Bijdragen derden: € 6 miljoen In 2020 zijn onderstaande bijdragen aan de gemeente en aan Woonplus toegekend door de EU, het Rijk en de provincie; in totaal € 6 miljoen, beze bestaan uit: - EU/PZH: Kansen voor West (€ 3,6 miljoen). Deze subsidie wordt door Woonplus deels ingezet voor het verlagen van de investeringskosten voor woningeigenaren in gemengde VvE’s (met Woonplus). - BZK: Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH, (€ 2 miljoen). Deze subsidie draagt bij aan de verlaging van de projectbijdrage voor geheel Groenoord. - EU/PZH: ELENA, een processubsidie in samenwerking met de provincie Zuid-Holland (€ 0,3 miljoen), bedoeld voor het dekken van proceskosten. Deze subsidie wordt hoofdzakelijk ingezet voor communicatie en participatie. - PZH: Transform/Stedelijke Transformatieopgaven (€ 0,125 miljoen), een bijdrage voor het aanscherpen van de brede wijkaanpak vanuit de gemeente in samenwerking met belanghebbenden vanuit de wijk. Vanaf 2022 worden de volledige proceskosten van de uitvoering van het Klimaatakkoord gedekt door het Rijk, conform de afspraken uit het Klimaatakkoord. Alle genoemde, reeds toegekende bijdragen vervallen op het moment dat er niet in 2021 gestart kan worden met de aanleg van het warmtenet.

Haalbaarheid en betaalbaarheid voor de inwoners Onderdeel van de door de gemeente en Woonplus gestelde eisen om de haalbaarheid en de betaalbaarheid te borgen, is woonlastenneutraliteit voor huurders en particuliere woningeigenaren. Hiermee wordt bedoeld dat de investerings-, gebruiks- en onderhoudskosten voor warmte en de extra elektriciteit voor koken, beschouwd over een termijn van dertig jaar, niet hoger zijn dan de gebruiks- en onderhoudskosten voor gas ten behoeve van verwarming en warmtapwater en koken. - Voor huurders zorgt Woonplus er vanaf dag 1 voor dat de maandlasten gelijkblijven en voor de huurders van galerijflats zelfs iets lager worden. - Particulieren: bij de berekeningen voor kopers is ervan uitgegaan dat een woningeigenaar het volledige bedrag voor de woningverbetering (pakket B) en de projectbijdrage leent bij het gemeentelijke Stimuleringsfonds, rekening houdend met de gemiddelde investeringskosten voor dat woningtype. Voor 91% van de woningen, de galerijflats (1.858 woningen), is de businesscase positief. De overstap naar het warmtenet en maatregelen, vergelijkbaar met pakket B, zijn woon-

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

25

lastenneutraal, met een positief saldo na afbetaling financiering van € 1.334 (inclusief hypotheekaftrek) bij een investering van circa € 14.299. - Voor de overige 9% (52+ 123= 175 woningen) zijn de investeringskosten lager, maar dat geldt ook voor de verwachte besparing op energiekosten. Dit komt doordat het hier gaat om woningen uit 2005; die beter zijn geïsoleerd. Voor deze woningen is er een negatieve businesscase. Onderhandelingen Eneco In het non-binding proposal van maart 2020 legt Eneco een uitgebreid aanbod neer voor de aanleg van een warmtenet en de bouw van een bijbehorend warmtestation, waarbij de projectbijdrage € 3.900 exclusief BTW bedraagt. Daarmee is de businesscase verre van positief, want woonlastenneutraliteit was onhaalbaar. Dankzij onder andere optimalisaties aan de kostenkant van Eneco, het inzetten van de SAH-subsidie van Woonplus ten gunste van de hele wijk en de afspraken over voorfinanciering van de projectbijdragen, is gekomen tot een gemiddelde projectbijdrage van € 1.900 exclusief BTW. Ook zijn de afspraken over de prijsontwikkeling zodanig, dat warmte altijd goedkoper is dan gas. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over de leveringszekerheid en verduurzaming van het netwerk, zodat de continuïteit van warmtelevering en de gewenste CO2-besparing ook daadwerkelijk zijn geborgd.

Financiële paragraaf De gemeente sluit een lening af bij BNG en leent dit - met de constructie projectfinanciering tegen hetzelfde rentepercentage - door aan particulieren. Hierbij wordt SVn als tussenpersoon ingezet, die daarvoor 0,5% van de openstaande schuld als beheerkosten berekent. De beheerkosten van het revolverende fonds worden volledig doorgelegd naar de woningeigenaar. De looptijd van de lening is dertig jaar. De periode voor de uitvoering (acht jaar) is leidend voor de getoonde bedragen: na het achtste jaar worden er geen woningen meer aangepast, waardoor er ook geen nieuwe leningen meer worden aangegaan. Wel worden de openstaande leningen nog afgelost, met een aflopende reeks van rente en aflossingen. Er is uitgegaan van een bepaalde fasering. Bij een andere fasering verandert het financieel overzicht. Particulieren kunnen de rentelasten fiscaal aftrekken, maar dit wordt niet in de berekeningen meegenomen. Op basis van bovenstaande uitgangspunten is er een indicatie/offerte opgevraagd bij de BNG: - Financieringsarrangement om een langlopende lening voor in totaal maximaal € 32 miljoen gefaseerd aan te gaan, met een vast rentepercentage voor de volledige looptijd. - Financiering bijdrage aansluitkosten aan Eneco. - Voorfinanciering door de gemeente van de aansluitkosten aan Eneco in twee keer uitbetalen: € 2,5 miljoen in 2022 en € 2,5 miljoen in 2023.

Dit wordt in de jaren erna geleidelijk terugbetaald. Woningpakketten - WijKompleet is het winnende consortium van de aanbesteding voor de installatietechnische werkzaamheden aan ongeveer 2.000 woningen en communicatie naar huurders. - Voor de berekening van de investeringskosten om woningen zowel “aardgasvrij-ready” te maken als aan te sluiten op het warmtenet, heeft bureau DWA uitgebreid onderzoek gedaan bij drie referentiecomplexen: Jacques Urlusplein (galerijwoning), De Contrabas (flatwoning) en De Notenbalk (grondgebonden woning). De standaardaanpak (B) is het meest gunstig. Hierbij gaat het om de volgende woningverbeterende maatregelen: nieuw distributienet, warm tapwater via afleverset, individuele warmtemeters, nieuwe radiatoren. Tevens wordt het aanwezige enkel glas vervangen door dubbel glas; de voordeur en de balkondeur worden vervangen door isolerende/

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

26

brandveilige deuren. Het gasfornuis wordt vervangen door elektrisch koken. In de toekomst worden de woningen op natuurlijke vervangingsmomenten verder verduurzaamd. Voor verdere isolatie en andere woningaanpassingen hebben woningeigenaren ruim de tijd: tot 2039 heeft het warmtenet een aanvoertemperatuur van 85oC; daarna vindt er stapsgewijs een verlaging plaats naar 70oC. Meekoppelkansen In de businesscase worden onder andere de volgende meekoppelkansen benoemd: - Werkgelegenheid. De aannemer heeft een concreet plan ingediend om bewoners uit de buurt en de regio van opleiding naar werk te begeleiden. Stroomopwaarts en WijKompleet gaan op basis van de onderhoudswerkzaamheden bij de eerste complexen in gesprek om bewoners te identificeren om de komende twee jaar begeleid te worden naar de start van een opleiding on the job. Wanneer de verdere werkzaamheden starten, zijn deze mensen direct inzetbaar. - Arbeidsmarkt en scholing. Afgesproken is dat WijKompleet in ieder geval de volgende arbeidsgerelateerde koppelkansen verzilvert: 1) zoveel mogelijk met lokale onderaannemers werken ten behoeve van lokale werkgelegenheid, 2) stageplekken in de bouw aanbieden aan leerlingen uit de wijk, 3) banen in de bouw aanbieden aan werklozen uit de wijk. - Er is geld vanuit de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) aangevraagd en toegekend.

Dit geld wordt voor een groot deel ingezet voor bewustwording en de eerste stappen naar energiebesparing. In elk complex waarin Woonplus bezit heeft wordt een ‘huiskamer’ ingericht. Bewoners kunnen hier terecht met vragen en zorgen. - Koppelkansen gezondheid. Met groep inwoners is tot vier prioriteiten gekomen: een kinderboerderij, ontmoetingsplekken, fietspaden en bereikbaar OV. De werkgroep gaat verder aan de slag met deze ideeën. Op de volgende onderwerpen zijn de eerste contacten gelegd, die in de mogelijke vervolgfase verder worden uitgebouwd: 1. Relatie leggen met het Rotterdamse Leer-Werk Akkoord. Er wordt ingezet op het verbinden van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. De focus ligt op de doelgroep van jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt in de regio Rotterdam. 2. Samenwerking met het Schiedamse Life College. Het interesseren en eventueel opleiden van jongeren uit Groenoord met Groenoord als praktijkvoorbeeld. 3. Samenwerking met het in Schiedam gevestigde Zuid-Hollands Infrapark. Zij leiden jongeren op voor een baan in de civiele techniek. Hier kunnen jongeren terecht om werken en leren te combineren. 4. Aansluiten bij de Human Capital Agenda van de provincie Zuid-Holland om de relatie te kunnen leggen tussen de uitvoerende bedrijven en jongeren die met goed gevolg een (aanvullende) bedrijfsopleiding volgen om aan de slag te kunnen in de energietransitie. 5.

Onderwijsinstellingen Zadkine (waar het Techniek College deel van uitmaakt) en het Albeda College leiden vakmensen op om aan de slag te gaan op de bedrijventerreinen 's-Gravelandsepolder en Spaanse Polder. Om de verbinding tussen de ondernemers en het onderwijs te verkleinen, wordt er nauwe samengewerkt en heeft het Albeda College een kantoor geopend in de Spaanse Polder. 6. Arbeids- en stageplaatsen aanbieden in de modelwoning van Woonplus. 7. Aanbieden van bijscholing aan werklozen uit de wijk. 26 november 2020 | Communicatieplan ‘communicatie en participatie in Groenoord’

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

27

Op 26 november 2020 verschijnt de definitieve versie van het communicatieplan, opgesteld door de gemeente in samenwerking met Woonplus, Eneco en WijKompleet. In dit plan worden de uitgangspunten voor de aanpak voor de communicatie en participatie voor NEvG uiteengezet, waarmee de kaders voor communicatie en participatie betreffende NEvG voor de komende jaren zijn opgesteld. Het plan heeft tot doel het projectteam houvast te bieden in de samenwerking wat betreft de gemeenschappelijke missie, doelen en uitdagingen en richting te geven aan de verschillende specifieke communicatie-uitingen die de komende tijd plaatsvinden. Ook biedt het een basis voor de samenwerking met andere belanghebbenden. Het communicatieplan wordt ter voorbereiding op de raadsvergadering van 15 december 2020 aan de raad verstrekt. 2 december 2020 | Raadsbrief afwijzing PAW-subsidie45 Het college stuurt, op verzoek van de raad, de analyse van BZK die ten grondslag ligt aan de beoordeling van de PAW-subsidie. Het college geeft daarbij aan dat de analyse van BZK, die was gebaseerd op de situatie ten tijde van de aanvraag (mei 2020), geen recht doet aan de situatie op dat moment (december 2020). Het college geeft aan dat er op dat moment namelijk een positieve businesscase is die woonlastenneutraal is op wijkniveau, en die een positieve impuls geeft aan de wijk op sociaalmaatschappelijke vlakken.

Het college geeft aan dat een reactie op de beschikking noodzakelijk is om te voorkomen dat BZK een verkeerd beeld blijft houden en dit de besluitvorming over andere aanvragen in de toekomst mogelijk negatief beïnvloedt. Er wordt niet gekozen voor een officieel bezwaar, omdat BZK te kennen geeft dat dat de uitkomst van de beschikking niet verandert. Het college kiest daarom voor een formulering die duidelijk aandacht vraagt voor de situatie op dat moment en nodigt het ministerie uit om in gesprek te gaan en de ontwikkelingen in Groenoord op een andere wijze te ondersteunen. 2 december 2020 | Behandeling raadsvoorstel NEvG in auditcommissie In de auditcommissie worden diverse vragen gesteld over het raadsvoorstel dat in de raadsvergadering op 15 december wordt behandeld. Deze vragen hebben betrekking op: de uitvoeringskosten en de mate waarin deze gedekt kunnen worden uit subsidies, het gebruik van een revolverend fonds, of de aftrekbaarheid van rentelasten is meegenomen in de woonlastenneutraliteit, het risico van prijsstijgingen in de geleverde warmte, risico’s voor de afname, het vollooprisico, de benodigde instemming van huurders, de budgetten voor verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en het risico op staatssteun.

15 december 2020 | Raadsbesluit Nieuwe Energie voor Groenoord (instemming aanleg warmtenet) De Schiedamse gemeenteraad stemt tijdens de vergadering op 15 december 2020 in met de aanleg van een warmtenet voor Groenoord. Met dit besluit kiest de Schiedamse raad er als een van de eersten in Nederland voor om een bestaande wijk aardgasvrij te maken. Er wordt zo’n € 120 miljoen in de wijk Groenoord geïnvesteerd in de vorm van de nieuwe energie-infrastructuur en woningverbetering. Dit geeft ook ruimte voor het verzilveren van een aantal koppelkansen op sociaal-maatschappelijk gebied, zoals onderwijs en werkgelegenheid. In 2021 starten de voorbereidingen voor de bouw van het benodigde warmtestation en de aanleg van het warmtenet. Het project gaat zo’n tien jaar duren. De raad stemt daarmee in met de businesscase voor de aanleg van een warmtenet als basisenergievoorziening en met een brede wijkaanpak. Door dit raadsbesluit kan het college met

45

Raadsbrief: Reactie aan BZK op beschikking Proeftuinen Aardgasvrije Wijken II, 20UIT10596, 2 december 2020.

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

28

Eneco de concessieovereenkomst aangaan en met Woonplus en Eneco de samenwerkingsovereenkomst aangaan. 15 december 2020 | Motie Sociale Activatie Groenoord (DENK) In de raadsvergadering op 15 december 2020 is de motie Sociale Activatie Groenoord waarin het college het volgende verzoekt, aangenomen: - De ambitie omtrent het aanbieden van stage- en werkplekken flink opplussen en bewerkstelligen dat zowel de gemeente, Woonplus, Eneco en WijKompleet als alle overige partijen een eerlijk aandeel leveren. - Bewerkstelligen dat het aanbod voor speel- en sportvoorzieningen in de wijk aanzienlijk verbetert bij de herinrichting. - De bovengenoemde punten meenemen in de voortgangsrapportage van het project en de gemeenteraad hierover periodiek informeren. 15 december 2020 | Motie Controlemomenten gemeenteraad Schiedam (DENK) 46 In de raadsvergadering op 15 december 2020 is de motie Controlemomenten gemeenteraad Schiedam aangenomen waarin het college de raad verzoekt om per kwartaal te rapporteren over de voortgang van het project Nieuwe Energie voor Groenoord, en daarbij in elk geval te informeren over draagvlak, risico-ontwikkelingen en de voortgang.

Achterliggende overwegingen hierbij zijn: 1) het project Nieuwe Energie voor Groenoord is een project waarbij de gemeenteraad periodiek meegenomen dient te worden in de voortgang van het project, 2) na vaststellen van de businesscase kunnen draagvlak en participatie onder bewoners (huurders, particuliere eigenaren en VVE’s) worden verworven op basis van concrete aanbiedingen per complex / woning en 3) het college heeft tijdens de commissiebehandeling van de businesscase toegezegd in de uitvoering van het project de informatievoorziening naar en participatie van bewoners nog plan-matiger en uitgebreider vorm te zullen geven.

46 DENK Schiedam, motie Controlemomenten gemeenteraad Schiedam, aangenomen door de gemeenteraad van Schiedam op 15 december

2020.

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

29

4. Doorkijk onderzoeksfase 2 In fase 2 van het onderzoek vindt een verdere verdieping op een aantal thema’s plaats, met als doel om hier lering uit te kunnen trekken voor de toekomst. Op basis van de informatie uit de tijdlijn worden door de rekenkamer de onderstaande verdiepingsthema’s voorgesteld.

Risicomanagement Een eerste mogelijkheid voor verdere verdieping is om nader te onderzoeken hoe de risico’s in de voorbereidingsfase zijn geïnventariseerd, gewogen en zijn beheerst en welke maatregelen zijn getroffen om risico’s te voorkomen of de effecten te minimaliseren. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gekeken naar welke risicoanalyses zijn gemaakt, hoe met in kaart gebrachte risico’s is omgegaan en of er welke financiële middelen zijn gereserveerd om mogelijke financiële tegenvallers voor dit project op te kunnen vangen. Ook kan daarbij dieper worden ingegaan op de risicoverdeling tussen de partijen aan de start van het project, waarbij dan met name gekeken wordt naar de risico’s die bij de gemeente Schiedam lagen. Tot slot zouden de risico’s in relatie tot de financiële positie van de gemeente nader onderzocht kunnen worden: wat is de financiële impact en het risicoprofiel van NEvG op de gemeentebegroting? Door middel van verdiepend documentenonderzoek, maar ook vooral door interviews met (voormalig) projectleiders en medewerkers, alsmede (voormalig) bestuurders en samenwerkingspartners zal niet alleen duidelijk worden hoe het risicomanagement was vormgegeven en hoe de risicoverdeling was, maar ook wat de achterliggende overwegingen en redenen hiervoor waren.

Aandachtspunten uit de documentenonderzoek voor de tijdlijn die tot de mogelijkheid voor verdere verdieping van dit thema hebben geleid zijn: •

•

Om tot een positieve businesscase te kunnen komen is het van belang dat er genoeg woningequivalenten aansluiten op het warmtenet. Tot medio 2019 wordt uitgegaan van een aansluitpercentage van 100%. Echter: er is geen verplichting voor alle woningequivalenten om aan te sluiten op het warmtenet. Zo is een deel van de woningen in gespikkeld bezit en vindt het besluit om aan te sluiten plaats op VVE niveau. Ook zijn particuliere woningbezitters niet verplicht om aan te sluiten. Daarom zal in fase 2 onderzocht worden op basis van welke uitgangspunten 100% aansluitingen destijds realistisch werd geacht. Naar aanleiding van de motie van de raad in juli 2019 wordt er een scenario van 80% aansluitingen doorgerekend. In de businesscase van november 2020 is te lezen dat er geen 60% scenario is uitgewerkt omdat de businesscase dan niet meer woonlastenneutraal is. Echter wordt ook in deze businesscase vermeld dat van het totaal van 5.967 woningequivalenten in Groenoord, waarvan 2.443 woningequivalenten in ieder geval aansluiten. Dit is circa 41%. Voor de overige 3.524 woningequivalenten (waarvan 406 woningequivalenten utiliteit) nog niet zeker is of ze aansluiten. Wanneer dus alleen de woningequivalenten aansluiten die hiertoe verplicht zijn is er dus een negatieve businesscase. Dit is een risico.

In de businesscase van november 2020 wordt daarnaast uitgegaan dat aansluiting op het warmtenet voor 91% van Groenoord woonlastenneutraal is. In fase 2 kan gekeken worden of er in deze 91% nog onzekerheden zitten. Zo is deze inschatting gebaseerd op een analyse op basis van referentiewoningtypen. Uit de businesscase blijkt dat voor 76% van de 3.524 woningequivalenten een 1-op-1 match te maken is met de referentiewoningtypen, maar dat dit voor 24% niet het geval is. Het meest passende referentiewoningtype is voor deze groep

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

30

•

•

•

aangehouden, waardoor het niet zeker is of de kosten en besparingen geheel overeen zullen komen. Mogelijk kan dit dus ook negatiever uitvallen. Naast het vollooprisico, loopt de gemeente het risico dat leningen via SVn niet of deels worden terugbetaald. De default voor het risico is 1,5%. Ook dit is af te dekken via het verschil tussen de werkelijke rentelast van de gemeente en het rentepercentage van de lening aan particulieren. De verwachting van de businesscase hierbij is dat het 80% scenario realistisch is en dat het uiteindelijke aantal aansluitingen waarschijnlijk zelfs hoger ligt dan 80%. Indien dit percentage niet wordt behaald (zie hierboven), dan is ook dit een risico. In de aangeleverde stukken is geen second opinion op de businesscase aangetroffen. Bij een second opinion wordt bijvoorbeeld gekeken naar de rekenkundige juistheid van het financieel model, de volledigheid en het realiteitsgehalte van de aannames en het gevoerde risicomanagement. Met name wanneer er belangrijke besluitvorming plaatsvindt op basis van een businesscase is het raadzaam om de uitgangspunten en aannames nog eens kritisch tegen het licht te houden. Daarnaast is ook geen gevoeligheidsanalyse in de stukken aangetroffen. Gedurende het procesverloop zijn er een aantal financiële tegenvallers opgetreden, zoals het niet toekennen van de PAW-subsidie.

In november 2020 is vanuit BZK medegedeeld dat op basis van de indiening twijfels waren over onder andere de financiële haalbaarheid van het project en over de mate van draagvlak voor de aanpak. In fase 2 zou door middel van interviews achterhaald kunnen worden of dergelijke tegenvallers nog tot bezinning of heroriëntatie hebben geleid.

Koppelkansen en communicatie met bewoners Een tweede mogelijkheid voor verdieping zijn de koppelkansen van het project, alsmede de communicatie met en het betrekken van inwoners. Met koppelkansen wordt bedoeld dat de aanleg van het warmtenet ook maatschappelijke kansen kan aanjagen, zoals het creëren van werkgelegenheid, onderwijs of dat inwoners van de wijk meer in contact komen met elkaar. Daarbij zou nader onderzocht kunnen worden hoe tot de koppelkansen is gekomen en in hoeverre deze zijn uitgewerkt door middel van gesprekken met zowel (voormalig) medewerkers van de gemeente als met de samenwerkingspartners van deze verschillende initiatieven. Daarnaast zou er ook gesproken kunnen worden met bewoners, om na te gaan hoe zij de communicatie en informatievoorziening van de gemeente hebben ervaren en of bij hen het beeld leeft dat hun input door de gemeente is meegenomen. Aandachtspunten uit de documentenonderzoek voor de tijdlijn die tot de mogelijkheid voor verdere verdieping van dit thema hebben geleid zijn: •

Vanaf de start van het project wordt benoemd dat NEvG naast verduurzaming ook positieve maatschappelijke effecten mee moet brengen voor Groenoord. Dit wordt vertaald in bouwsteen ‘Brede aanpak, impuls voor Groenoord’, waarbij wordt gezocht naar koppelkansen met andere opgaven voor de wijk zoals het verbeteren van wooncomfort, duurzaamheid in brede zin, verbondenheid in de wijk, economie en werkgelegenheid, opleiding en gezondheid. Op 7 juni 2019 wordt in de raadsbrief vermeld dat met Woonplus is afgesproken dat er een lijst van kansen wordt opgesteld, die beoordeeld zal worden op maatschappelijke kosten en baten. Hoofdstuk 6 van de businesscase uit 2020 gaat in op koppelkansen. Dit hoofdstuk is vooral beschrijvend van aard en geeft aan welke acties in gang zullen worden gezet wanneer de raad zal instemmen met de aanleg van het warmtenet. Er worden weinig concrete te behalen resultaten geformuleerd. In raadsvergadering 15 december 2020 wordt vanuit diverse

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

31

•

•

raadsleden kritiek op dit uitwerkingsniveau gegeven, wat ook leidt tot de aangenomen motie ‘sociale activatie’. In oktober 2017 geeft de Wijk Energie Groep (WEG) naar aanleiding van het rapport van Over Morgen een advies aan de stuurgroep. Volgens de WEG zijn er nog te veel onduidelijkheden en onzekerheden om een keuze een richting in warmtenet op te baseren. De WEG adviseert de stuurgroep om eerst de mogelijkheden en de consequenties van all-electric en van aansluiten op stadswarmte concreet te maken en wil meer inzicht in de kosten voor bewoners, de mate van overlast die de werkzaamheden met zich meebrengen en de maatregelen die getroffen kunnen worden om die overlast te beperken, en de mogelijkheden om isoleren en aansluiten te combineren. In november is te zien dat de stuurgroep de conclusies van het rapport van Over Morgen onderschrijft. In fase 2 zou daarom bijvoorbeeld ook met de WEG gesproken kunnen worden om na te gaan welke opvolging er is gegeven aan dit advies en hoe zij in het verdere procesverloop geconsulteerd zijn. Er zijn diverse informatiemomenten voor inwoners geweest, zoals het gesprek met de stad in de periode februari-april 2019 en de presentaties van de wethouder en bestuurder Woonplus bij bijeenkomst Groenoord Belangen Groep (GBG) op 3 september 2020 en het Stadserf NEvG op 13 oktober 2020.

In de stukken is voor een deel terug te lezen hoe de bijeenkomsten zijn verlopen, maar deze zijn opgesteld vanuit het perspectief van de gemeente. In fase 2 zou volgens de rekenkamer door middel van groepsinterviews opgehaald kunnen hoe zij deze bijeenkomsten hebben ervaren, of zij de benodigde informatie hebben ontvangen om een keuze op te baseren en of zij ervaren voldoende meegenomen en geconsulteerd te zijn in het procesverloop.

Informatievoorziening aan en rol van de raad Een derde mogelijk voor verdiepend onderzoek is de informatievoorziening aan en de rol van de raad. Daarbij kan onderzocht worden hoe de raad zelf de informatievoorziening heeft ervaren. Ervaart de raad bijvoorbeeld dat de informatievoorziening tijdig, juist en volledig is geweest? En is de informatie volgens raadsleden overzichtelijk en begrijpelijk genoeg gepresenteerd? Warmtenetten kenmerken zich doorgaans complexe projecten, waarbij veel technische elementen de revue passeren, complexe financieringsvormen voorkomen en waarbij businesscases ingewikkeld kunnen zijn. Daarom zou in het verdiepend onderzoek gesproken kunnen worden met raadsleden om na te gaan hoe zij de informatievoorziening over NEvG hebben ervaren. Daarbij kan onder andere worden gevraagd of raadsleden ervaren dat zij voldoende in positie zijn gesteld om hun kaderstellende en controlerende rol als raadsleden uit te oefenen. Op basis daarvan kunnen lessen voor de toekomst worden getrokken. Aandachtspunten uit de documentenonderzoek voor de tijdlijn die tot de mogelijkheid voor verdere verdieping van dit thema hebben geleid zijn: •

•

De motie verschillende scenario’s Nieuwe Energie voor Groenoord die op 2 juli 2019 wordt aangenomen, waarin de raad het college verzoekt om een scenario met een aansluitingspercentage van 80% uit te werken. De kritische vragen van diverse raadsleden in de raadsvergaderingen waarin Nieuwe Energie voor Groenoord ter sprake kwam en de vragen die vanuit de auditcommissie over het project zijn gesteld (o.a. op 2 december 2020 bij de behandeling raadsvoorstel in auditcommissie

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

32

•

Bij het raadsbesluit 15 december 2020 motie aangenomen om de raad per kwartaal te rapporteren over de voortgang van het project Nieuwe Energie voor Groenoord over draagvlak, risico-ontwikkelingen en de voortgang.

Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

33

5. Bestuurlijke reactie

gemeente Schiedam

gemeente Schiedam

Ruimtelijke Ontwikkeling & Beleid Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501 3100 EA Schiedam

Rekenkamer Schiedam Postbus 1501 3100 EA SCHIEDAM

14 010

schiedam.nl

Uw kenmerk

Ons kenmerk

Datum

RS 2023-006

23UIT04840

4 oktober 2023

14juli 2023

14 010

contact@schiedam.nl

Doorkiesnummer

Uw brief van

E-mail

Onderwerp

Bestuurlijke wederhoor rekenkameronderzoek Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1

Geachte mevrouw, heer, Wij hebben kennis genomen van uw rekenkameronderzoek 'Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1'. Het rapport bevat een chronologische reconstrnctie van de gebeurtenissen en informatievoorziening aan de raad en inwoners van Schiedam met betrekking tot het project. Het college bedankt u voor de tijd en moeite die tot dusver is gestoken in het optekenen van dit veelomvattende proces. Reflecteren op de totstandkoming van dergelijke besluiten is van belang om ook de keuzes van de toekomst zorgvuldig te kunnen voorbereiden en weloverwogen te nemen. Immers, de energietransitie in het algemeen, en de toepassing van een warmtenet op deze schaal in het bijzonder, is een exercitie waar nog weinig gemeenten in het land ervaring mee hebben. Mede daarom heeft het college in haar coalitieakkoord aangegeven de energietransitie in Groenoord eerst te evalueren, voordat wordt gestart met een nieuwe collectieve wijkaanpak. Eventuele resultaten uit uw onderzoek kunnen daarin worden meegenomen. Zoals u heeft aangeven, is de eerste fase van uw onderzoek afwijkend t.o.v. de rapporten die u doorgaans oplevert. Hierdoor kunnen we niet inhoudelijk reageren op aanbevelingen en conclusies, wel schetst u een drietal richtingen voor vervolgonderzoek. In uw begeleidend schrijven d.d. 14 juli 2023 verzoekt u het college tevens te reflecteren op de voorgestelde verdiepingsthema's.

Het college is echter van mening dat niet zij, maar de raad en de rekenkamer zelf gaan over de wenselijkheid en inhoud van (eventuele) onderzoeksvoorstellen. Het college spreekt uiteraard de bereidheid uit over een eventueel vervolg mee te willen denken, en het gesprek in de raad met interesse te zullen volgen.

1111111 1 11111 1 I IIIII III II I I 1111 11111111 1 IIII 11111111 Rekenkamer Schiedam

Nieuwe Energie voor Groenoord fase 1, juli 2023

34