2. Deelprogramma Klimaatmitigatie Schiedam2025 ONTWERP

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

25

De gemeente ondersteunt bedrijven en organisaties in de energietransitie door digitaal informatie ter beschikking te stellen over wet- en regelgeving, subsidies en uitvoering via het Zakelijk Energieloket. Op het moment van schrijven van dit omgevingsprogramma heeft de gemeente nog geen energieadviseur utiliteitsgebouwen beschikbaar. De gemeente zal nader bekijken hoe Schiedamse bedrijven, zowel op bedrijventerreinen als op de overige werklocaties, ondersteund willen worden in de energietransitie. Mogelijk trekt de gemeente hier een energieadviseur utiliteitsgebouwen voor aan.

Focus Optimaal benutten van netcapaciteit Netcongestie en transportschaarste op het elektriciteitsnet belemmeren de klimaatdoelstellingen en zijn bovendien structurele knelpunten geworden in de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Het elektriciteitsnet zit op veel plaatsen aan zijn maximale capaciteit, waardoor (vast) aansluitvermogen niet langer vanzelfsprekend beschikbaar is. Uitbreiding van het net is technisch mogelijk, maar vergt jaren aan voorbereiding, vergunningen en uitvoering. Voor gemeenten die nieuwe bedrijventerreinen willen ontwikkelen of bestaande terreinen willen herstructureren (wat in Schiedam het geval is), leidt dit tot fundamentele beperkingen. Tevens is voldoende netcapaciteit een absolute voorwaarde voor het uitvoeren van de energietransitie. Een mogelijke oplossing ligt in het ontwikkelen van slimme, collectieve energieoplossingen, bijvoorbeeld in de vorm van een energiehub. Een energiehub is een samenwerkingsverband van bedrijven of instellingen binnen een bepaald gebied (in dit voorbeeld een bedrijventerrein) die gezamenlijk de productie, opslag en het verbruik van energie organiseren. Hierdoor blijft het terrein binnen de limieten die de netbeheerder stelt. Binnen een hub wordt energie slim geregeld en komen diverse technieken bij elkaar, zoals lokale opwek (bijvoorbeeld via zon of wind), opslag en verbruik.

Het doel is maximale benutting van schaarse netcapaciteit en het mogelijk maken van groei, zelfs als er geen (extra) aansluitvermogen beschikbaar is op het regionale of landelijke net. Het realiseren van energieoplossingen op bedrijventerreinen vereist een strategische en stapsgewijze aanpak, waarin de gemeente een actieve rol dient te spelen. Daarbij is samenwerking met netbeheerder Stedin en de lokaal gevestigde bedrijven en instellingen, gezien de huidige netcongestie en de wens om energieinfrastructuur te verduurzamen, noodzakelijk. Om stappen tot verdere verduurzaming te kunnen zetten, is het in kaart brengen van verbruiksprofielen per bedrijf en de transportcapaciteit per bedrijventerrein van belang. Vervolgens kan in overleg met alle deelnemende bedrijven en andere belanghebbenden gekeken worden naar de optimalisatie van het energiesysteem. Maatregelen energietransitie industrie en werklocaties

Bijdrage aan doelstelling

Een aanpak ontwikkelen die eigenaren van kantoorpanden, maatschappelijk vastgoed en andere utiliteitsgebouwen proactief adviseert en stimuleert bij het verminderen en verduurzamen van het energieverbruik.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Onderzoek naar het energieverbruiksprofiel van individuele bedrijven en transportcapaciteit op de bedrijventerreinen SchieDistrict, Nieuw-Mathenesse en Schiedam Havens.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Optimalisering van de energiebehoefte aan de hand van onderzoeksresultaten en verkenning van kansrijkheid en toepasbaarheid van collectieve energieoplossingen op bedrijventerreinen, waaronder energiehubs.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Tabel 6: Overzicht van maatregelen gericht op verminderen van het energieverbruik

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

26

3.3 Circulaire Samenleving De gemeente zet zich in voor een circulaire samenleving. Grondstoffenvoorraden zijn eindig en sommige materialen zijn schaars of alleen met veel kosten en risico’s voor de omgeving te winnen of produceren. Ook de toenemende geopolitieke spanningen en gevolgen van klimaatverandering hebben invloed op de beschikbaarheid en prijzen van materialen. Het lijkt daarom verstandig dat Schiedam in toenemende mate gaat werken met herbruikbare materialen en producten van duurzame oorsprong met daarbij een focus op zoveel mogelijk hergebruik. Zo mitigeert Schiedam risico’s van buitenaf, kunnen kosten worden bespaard en kan de welvaart in brede zin toenemen. Geografisch gezien bevindt Schiedam zich in een goede positie om circulariteit in de stad en regio te bevorderen. Mede door de aanwezigheid van (maak)industrie en havens en de nabijheid van Rotterdam. Werklocaties zoals bedrijven(terreinen) en maatschappelijke organisaties spelen een essentiële rol bij de ontwikkeling naar een circulaire maatschappij; hier vinden immers de meeste productieprocessen plaats. Daarbij bieden deze locaties de fysieke en milieuruimte voor opslag, recycling, logistiek en bewerking van (rest-) materialen.

Circulariteit en andere duurzaamheidsaspecten bieden kansen in de omvangrijke gebiedsontwikkelingen SchieDistrict en Nieuw-Mathenesse en in de herstructureringsopgaven Binnenstad en Havens. Hierbij ligt de nadruk op de volgende elementen: gebruik van circulaire materialen, (her-)ontwikkelen van werklocaties met een modulaire grondslag en in de fysieke omgeving rekening houden met delen van goederen en diensten12. Waar mogelijk ondersteunt de gemeente initiatieven vanuit bewoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen. Dit gebeurt mede door partijen bij elkaar te brengen en kennis te delen. De gemeente denkt met initiatiefnemers mee over het beter benutten van reststromen, het bevorderen van hergebruik, het verlengen van de levensduur van producten en het stimuleren van lokale deel- en ruilinitiatieven. Zo versterkt de gemeente het toekomstbestendige woon- en werkklimaat, stimuleert werkgelegenheid en vergroot de positie van Schiedamse spelers in de circulaire economie, met focus op samenwerking, innovatie en concrete mogelijkheden voor hergebruik en behoud van grondstoffen Om diverse circulaire maatregelen in de stad effectief te kunnen stimuleren, zal de gemeente haar kennis over het onderwerp moeten vergroten en financiële en fysieke ruimte bieden om samen met de stad te experimenteren met innovatieve circulaire oplossingen.

De komende jaren zullen diverse pilots en experimenten worden opgezet en uitgevoerd, gericht op circulariteit. Om deze uit te voeren zal de gemeente een circulair expert aantrekken. Voor het structureren van mogelijke stimulerende maatregelen maakt de gemeente onderscheid tussen circulaire proposities voor de gemeente, bedrijven en bewoners.

Gemeentelijke processen en dienstverlening Afvalinzameling Voor een duurzamer afvalsysteem is het essentieel dat de organisatie van reststromen goed verloopt. Daarbij is het van belang dat de gemeente duidelijk met de inwoners en gebruikers van de stad communiceert over hoe dit systeem werkt, zodat zij hier op de juiste manier aan kunnen deelnemen. Om zoveel mogelijk te kunnen recyclen, is het belangrijk dat inzameling van reststromen zo makkelijk en goedkoop mogelijk wordt gemaakt. Soms is dat door scheiding vooraf, in het geval van PMD-verpakkingen gebeurt dat in Schiedam tevens na inzameling. In samenwerking met Irado en organisaties zoals het Circulair Ambachtscentrum ‘De Cirkel’ blijft de gemeente circulaire waardecreatie via reststromen in de stad verbeteren.

Opening circulair ambachtscentrum 'De Cirkel' Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

27

Circulair inkopen De gemeente wil het goede voorbeeld geven door in de inkoop van alle materialen en diensten te letten op duurzaamheid in de breedste zin van het woord. Bij aanbestedingen zal specifiek worden uitgevraagd hoe inschrijvende partijen omgaan met onze duurzaamheidseisen en we zullen erop toezien dat deze in de realisatie worden nageleefd. In 2025 ontwikkelt de gemeente nieuw inkoopbeleid, waarin ook de principes van Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven Inkoop (MVOI) worden opgenomen Dat betekent dat vanaf 2026 bij alle nieuwe inkopen duurzaamheid in brede zin een belangrijk criterium is. In concrete zin houdt dit in dat toekomstige uitgaven aan onderhoud en inkomsten of besparingen door hergebruik of reparatie meegenomen kunnen worden in de afwegingen voor aanschaf van materialen en middelen. Hierbij valt te denken aan elektronische apparatuur, speeltoestellen of straatmeubels die door de gemeente worden ingekocht.

Hergebruik in de openbare ruimte Op dit moment is hergebruik van straatmaterialen gestimuleerd vanuit beeldkwaliteit en karakteristiek. Dit wordt niet altijd gedaan vanuit circulariteit, maar draagt hier wel aan bij. De uitdaging is om juist materialen met een hoge milieu impact die nog op verantwoorde wijze hergebruikt kunnen worden, opnieuw te gebruiken vanuit de circulariteitsdoelstellingen. Ook wanneer deze materialen relatief goedkoop zijn. Dit vraagt aanpassing in de relevante handboeken en ruimte om vrijgekomen herbruikbare materialen (tijdelijk) op te slaan.

Evenementen In Schiedam worden jaarlijks terugkerende evenementen gehouden, waarbij er vooralsnog veel single-use producten worden gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan plastic bekers. De gemeente is over het algemeen niet zelf de organisator van evenementen, maar treedt wel op als vergunningverlener. Vanuit deze rol probeert de gemeente de organisatoren en deelnemers van evenementen te stimuleren en ondersteunen bij het implementeren van herbruikbare producten om zo de CO₂-uitstoot en grondstofgebruik terug te dringen.

Brandersfeesten Schiedam

Bedrijven(terreinen) Voor bedrijven, met name de maakindustrie, is inzicht krijgen in materiaalstromen een belangrijke stap richting circulariteit. Waar komen gebruikte grondstoffen die door het bedrijf(proces) heen gaan vandaan en welke waardevolle of juist schadelijke reststromen zijn er aanwezig? Als bedrijven en organisaties inzicht hebben in hun materiaal- en reststromen, kan (gezamenlijk) gekeken worden naar mogelijkheden om deze te optimaliseren. In de afgelopen periode zijn onderzoeken gedaan bij bedrijven naar grondstoffen, reststromen en mogelijkheden voor hergebruik Op basis van deze onderzoeken zal een aanpak worden vormgegeven waarmee bedrijven verder worden geholpen in de circulaire transitie. Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

28

Wellicht kunnen bedrijven elkaars reststromen gebruiken, of samenwerken in het afvoeren hiervan. Meer circulaire bedrijfsvoering kan leiden tot kostenbesparingen, innovatie en minder vervoersbewegingen. De gemeente werkt vanuit het Uitvoeringsprogramma Economie samen met bedrijven aan het tot stand brengen van meer industriële symbiose op het gebied van circulariteit. De gemeente speelt daarin een stimulerende en verbindende rol, de uitvoering ligt meer bij de bedrijven en marktpartijen. Tot slot, een circulair inzicht is ook belangrijk in het licht van wetgeving rondom uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV)13 en de eventueel aankomende verplichting tot duurzaamheidsrapportages vanuit de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).

Focus Fokkerstraat als pilotlocatie voor circulaire bedrijvigheid In de strategisch gelegen Fokkerstraat en directe omgeving zijn ondernemers bereid om samen te werken aan toekomstgerichte bedrijventerreinen. Mede door de aanwezigheid van Irado en het Circulair Ambachtcentrum, en de nabijgelegen Mechatronica Innovatie Campus Schiedam, ontstaan extra kansen om de circulaire economie in Schiedam vanuit dit gebied te bevorderen. Tegen deze achtergrond onderzoekt de gemeente Schiedam in 2025 en 2026 hoe deze plek kan fungeren als pilotlocatie voor circulaire, toekomstbestendige en innovatieve bedrijvigheid. Deze verkenning sluit aan op gemeentelijke ambities op het gebied van duurzaamheid, ruimte en economie, zoals vastgelegd in de Economische Visie 2021 en de Strategie Werklocaties.

Fokkerstraat Het doel is om in 2026 een gezamenlijk gedragen ontwikkelrichting en conceptprofiel te hebben als basis voor verdere beleidsvorming en planontwikkeling binnen het omgevingsprogramma. De gebiedsgerichte onderzoeken die in 2025-2026 hiervoor worden uitgevoerd, geven inzicht in welk type circulaire bedrijvigheid lokaal en regionaal goed aansluit bij het profiel van dit terrein. Daarbij staat de vraag centraal hoe het terrein kansen biedt voor bedrijven die zich richten op de herwinning van kritische en schaarse materialen. En hoe het beste kan worden aangesloten bij de circulaire potentie van de reststromen die nu al in het gebied aanwezig zijn, zoals hout, staal, plastic en elektronica. Bij deze studie wordt gekeken naar reeds bestaande bedrijven met een circulair businessmodel, bijvoorbeeld actief in reuse, repair, remanufacturing en recycling. En naar bedrijven met circulaire ambities om bij te dragen aan industriële symbiose. Zo kunnen ondernemers en gemeente samen werken aan circulaire bedrijvigheid. Wanneer het passende circulaire profiel gereed is, worden mogelijkheden verkend om het terrein aantrekkelijker te maken voor dergelijke bedrijven. Denk aan investeringen in de publieke ruimte en de inzet van Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

29

beloningsinstrumenten bij gronduitgifte. Slimme combinaties van ruimtelijke en economische sturing kunnen worden toegepast door bijvoorbeeld ondersteuning bij het realiseren van gedeelde voorzieningen. Daarnaast wordt onderzocht of experimenteerbepalingen uit de Omgevingswet kunnen worden benut (zoals het tijdelijk afwijken van het afvalbegrip voor hergebruik), en hoe deze kunnen worden toegepast in combinatie met maatregelen als het faciliteren van reststromenuitwisseling, gedeelde voorzieningen en samenwerking aan hoogwaardige toepassingen van vrijgekomen materialen. Door het terrein in te zetten als experimenteergebied binnen het omgevingsprogramma klimaat, ontstaat ruimte voor innovatieve praktijken die bijdragen aan de hoofddoelen van de Omgevingswet: een duurzame, veilige en leefbare fysieke omgeving in samenhang met economische vitaliteit. De Fokkerstraat fungeert zo als praktijkvoorbeeld waarin circulaire gebiedsontwikkeling, innovatieve regelgeving en toekomstgerichte economie samenkomen. De pilot zal worden uitgevoerd in samenwerking met ondernemers en betrokken regionale partijen, zoals Metropoolregio Rotterdam Den Haag en Provincie Zuid-Holland. Het uiteindelijke doel is om een juridisch en uitvoeringsgericht handelingskader te ontwikkelen, waarmee circulaire bedrijvigheid actief gefaciliteerd en opgeschaald kan worden, met aandacht voor: • • • •

een circulair profiel voor acquisitie en economische positionering van het terrein; een mogelijk te hanteren beloningssysteem bij gronduitgifte gericht op circulariteit, samenwerking en kennisdeling; planregels die bedrijvigheid vanaf milieucategorie 3.1 faciliteren; het actief ondersteunen van industriële symbiose via gebiedsbeheer.

Dit moet leiden tot een gebied waar fysieke ruimte, regelgeving en samenwerking zodanig zijn ingericht dat circulaire ondernemers zich duurzaam kunnen vestigen, groeien en samenwerken.

Bewoners Delen en repareren Bewoners kunnen materiaal, kosten en CO₂-uitstoot besparen door materialen, gereedschappen, vervoer of faciliteiten te delen en daarmee de productieve levensduur te verbreden en verlengen. Als gemeente proberen we deze uitgangspunten waar mogelijk te verankeren in programma’s en beleid op diverse terreinen. Daarnaast denkt de gemeente graag mee over dit soort initiatieven die vanuit de stad worden aangedragen en faciliteren we deze waar mogelijk.

Repair cafe Schiedam Naast delen, kunnen bewoners ook een belangrijke bijdrage leveren door gereedschappen, apparatuur en kleding te (laten) repareren. In 2024 is door Europa de richtlijn voor recht op reparaties vastgesteld, die producenten dwingt om producten (makkelijker) reparabel te maken. Schiedam sorteert hierop voor door delen, repareren en hergebruiken onder andere door reparatiecafés, circulaire ambachtscentra en tweedehands winkels en platforms te faciliteren en stimuleren.

Biobased isoleren Biobased isoleren is beter voor de gezondheid (het zorgt voor een beter binnenklimaat) en vergt minder materiaal dan ‘gebruikelijk’ isolatiemateriaal. Daarnaast worden biobased isolatiematerialen op verantwoorde wijze geteeld, Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

30

geoogst, gebruikt en kunnen zij continu worden hergebruikt. Schiedamse huiseigenaren die gebruik maken van de regelingen in het kader van de Lokale Isolatie Aanpak, worden actief geïnformeerd over de voordelen van biobased isoleren, waarna zij zelf de afweging kunnen maken om dit ook toe te passen.

Biobased isolatiemateriaal Maatregelen circulaire samenleving

Bijdrage aan doelstelling

De gemeente trekt een circulair expert aan om circulariteit binnen de gemeentelijke organisatie (inkoop, openbare ruimte, vastgoed en projecten) te stimuleren en circulaire initiatieven uit de stad te ondersteunen.

CO₂-reductie

Om de circulaire samenleving in Schiedam te stimuleren, stelt de gemeente een innovatiebudget beschikbaar om enkele pilots uit te voeren. De circulair expert van de gemeente geeft hier samen met de desbetreffende interne en externe belanghebbenden invulling aan.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

In het Handboek Openbare Ruimte (HOR) worden richtlijnen voor circulariteit vastgelegd. Tabel 7: Overzicht van maatregelen gericht op hergebruik van materialen

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

31

3.4 Duurzame Mobiliteit In de afgelopen jaren is de CO₂-uitstoot door mobiliteit toegenomen. Als we kijken naar de Monitor Klimaatbeleid Schiedam, zien we dat voor de categorie mobiliteit de optelsom van de geplande maatregelen en de landelijke autonome ontwikkelingen zorgen gezamenlijk voor een reductie in CO₂-uitstoot van 4% in 2030 ten opzichte van 1990. Dit is niet verrassend: veel van de uitstoot van mobiliteit komt voor rekening van verkeer op de A20 en A4. Een beperkt deel van dit verkeer komt uit of gaat naar Schiedam, maar door de verbruiksbenadering (zie 1. Inleiding), telt de CO₂-uitstoot mee bij de resultaten van Schiedam. De uitstoot afkomstig van de rijkswegen in en rondom Schiedam zorgt voor 67% van de mobiliteitsemissies in Schiedam. Verlaging van de snelheid op deze rijkswegen naar 80 km per uur zou een reductie van CO₂-uitstoot van 15kton betekenen14. Bovendien draagt deze maatregel ook bij aan de gezondheid van alle Schiedammers door lagere uitstoot van fijnstof en minder geluidshinder.

A20 snelweg Schiedam Het beperken van de CO₂-uitstoot gerelateerd aan mobiliteit, begint met het beperken van verkeersbewegingen van met name auto- en vrachtverkeer. Vervolgens is het belangrijk om het resterende auto- en vrachtverkeer zoveel mogelijk te verduurzamen. Eventuele maatregelen die de gemeente hierin wenst te nemen zullen altijd worden afgestemd met de bewoners en ondernemers(verenigingen) die daar de gevolgen van ondervinden. In de al goedgekeurde plannen op het gebied van mobiliteit staat een aantal maatregelen genoemd die ook bijdragen aan het beperken van de impact van mobiliteit op het klimaat. Het betreft de volgende onderwerpen:

Beperken van verkeersbewegingen •

•

•

•

Verdere stimulering van OV-gebruik: nieuwe woningen worden zo dicht mogelijk bij OV gebouwd en vindt een MIRT-verkenning oude lijn plaats voor vernieuwing van de spoorlijn en station Schiedam Centrum. Ook wordt in de toekomst treinstation Kethel gerealiseerd. Werkgeversaanpak: gemeente, werkgevers en de Verkeersonderneming werken samen in experimenten om werknemers te stimuleren hun woon-werkverkeer te verduurzamen, ook wel de werkgeversaanpak genoemd. Beperken van verkeersbewegingen door vrachtverkeer: in Schieveste gaat afval ondergronds worden ingezameld, wat leidt tot minder vervoersbewegingen. In Nieuw-Mathenesse worden mogelijkheden verkend van vervoer over water.15 Mobiliteitshubs voor bedrijven en woonwijken: de ambitie is om een deel van het woon-werkverkeer verkeer en parkeren in de openbare ruimte te verplaatsen naar mobiliteitshubs. Ook wordt gekeken of aanbieden van deelvervoer, en combineren met aan de rand van een woonwijk aangeboden kunnen worden.

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

32

Station Schiedam Centrum Tenslotte kan beperking van auto- en vrachtverkeer in de stad ook worden gestimuleerd door de invoering van parkeervergunningen en betaald parkeren. Uit raadplegingen die in de afgelopen jaren zijn gehouden, is gebleken dat er in veel wijken op dit moment onvoldoende draagvlak is. Mogelijk is er in de toekomst meer draagvlak voor het invoeren van maatregelen voor gereguleerd en betaald parkeren. De invoering hiervan heeft ook een positief effect op de klimaatdoelstellingen van de gemeente Schiedam.

Verduurzamen van auto- en vrachtverkeer • •

•

•

•

Stimuleren van deelvervoer: hoewel deelvervoer al goed wordt gebruikt, zijn er nog mogelijkheden voor verdere stimulering, bijvoorbeeld het direct meenemen van deelinitiatieven bij nieuwbouw. Verduurzamen vervoer gemeente en toeleveranciers: op dit moment is een groot deel van de auto’s en busjes in eigendom van de gemeente al volledig elektrisch aangedreven. Via haar inkoopbeleid kan de gemeente aan toeleveranciers vragen om duurzaam vervoer te gebruiken. Zero emissiezones: in 2030 wordt de landelijke CO₂-emissienorm voor nieuwe personenauto’s en lichte bedrijfsvoertuigen aangescherpt. Hieraan moet 55% van alle personenauto’s en 50% van de lichte bestelauto’s voldoen. De gemeente gaat onderzoeken in welke vorm zero emissiezones in Schiedam effectief kunnen worden toegepast, met oog voor zowel de CO₂-reductie, regionale ontwikkelingen en gevolgen voor ondernemers. Uitbreiding laadpalen: een groot deel van het vervoer zal elektrisch worden, wat betekent dat er een steeds grotere behoefte is aan laadmogelijkheden in de stad. In de plankaart laadinfrastructuur hierin wordt aangegeven hoeveel laadpalen op welke plekken moeten komen en wat dit betekent voor verzwaring van de elektriciteitsnetten. Alle laadpalen zullen op termijn geschikt worden gemaakt voor slim laden om de belasting van het stroomnet in balans te houden.

Ook zijn er technologische ontwikkelingen die maken dat er ook energieopslagcapaciteit in de laadinfractuur wordt ingebouwd. Snelheidsreductie: het streven is dat op vrijwel alle wegen in de stad de maximale snelheid 30 kilometer per uur wordt, wat bijdraagt aan de reductie van CO₂-uitstoot. Zie pagina 40 in het Uitvoeringsprogamma Mobiliteit voor een overzicht van de wegen waarop de snelheid wordt verlaagd. Maatregelen duurzame mobiliteit

Bijdrage aan doelstelling

De gemeente gaat lobbyen bij de Rijksoverheid om op de snelwegen in de zones door en langs Schiedam een maximumsnelheid van 80 km per uur vast te stellen.

Bij slagen 15,3 kton reductie CO₂-uitstoot

Onderzoek naar vormgeving zero emissiezones in Schiedam.

Reductie CO₂-uitstoot

Tabel 8. Overzicht van aanvullende maatregelen gericht op reduceren CO₂-uitstoot door mobiliteit

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

33

3.5 Samen Ontwikkelen Dit deelprogramma Klimaatmitigatie laat zien dat er op heel veel gebieden activiteiten en maatregelen nodig zijn. Geen van de betrokken partijen, de gemeente inclusief, heeft over alle relevante onderwerpen altijd de meest actuele kennis en ervaring voorhanden. Kennisinstellingen, bewoners, bedrijven, maatschappelijke (belangen)organisaties, netbeheerders, medeoverheden, ondernemersverenigingen en nog veel meer partijen hebben gezamenlijk in en over Schiedam echter veel kennis en kunde beschikbaar. Als gemeente werken we graag samen met al deze belanghebbenden en benutten we de aanwezige kennis waar mogelijk. Ook maken we waar mogelijk gebruik van kennis die al in andere gemeenten is opgedaan, bijvoorbeeld in buurgemeente Rotterdam. Het is belangrijk om de impact van eventuele veranderingen op de veelheid aan belangen binnen Schiedam goed af te wegen. Dit kan bijvoorbeeld door gebruik te maken van een Duurzaamheidskompas. Dit is een hulpmiddel gebaseerd op het landelijke Ambitieweb waarmee het mogelijk is verschillende duurzame doelen concreet te maken, af te wegen en te prioriteren, ook op gebiedsniveau. Schiedam heeft ook ervaring en kennis in huis die andere gemeenten hard nodig hebben voor hun opgaven. Te denken valt aan het aansluiten van bestaande woningen op een warmtenet, of het ondersteunen van VvE’s bij juridische vraagstukken.

Deze kennis zal Schiedam desgevraagd en voor zover dit past binnen de dagelijkse werkzaamheden, delen. Specifiek ten aanzien van VvE’s heeft de gemeente een samenwerkingsovereenkomst gesloten om samen met een aantal andere gemeenten knelpunten ten aanzien van verduurzaming van VvE’s aan te pakken.

Bewoners informeren Inwoners van Schiedam spelen een belangrijke rol bij het nemen van maatregelen gericht op het beperken van CO₂-uitstoot. Als huurders of deelnemers aan een VvE, is hun stem bepalend voor het kunnen uitvoeren van maatregelen. Als woningeigenaren beslissen zij of en wanneer ze bereid zijn om te investeren in verduurzaming van hun woningen. Als deelnemers aan een coöperatie zijn zij voortrekkers bij verduurzaming. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te benoemen. De gemeente vindt het dan ook belangrijk om bij het invulling geven aan maatregelen samen te werken aan voldoende draagvlak. In aanvulling daarop probeert zij de inwoners van Schiedam zo goed mogelijk te informeren over maatregelen, financiële regelingen en andere zaken via de website, het Servicepunt Woningverbetering en sociale media.

Onderwijs en arbeidsmarkt Er is nu en in de komende jaren een grote vraag naar experts op het gebied van energie- en klimaattransitie. Ook bieden steeds meer kennis- en onderwijsinstellingen onderzoeks- en leertrajecten aan die gericht zijn op energie en klimaat, of duurzaamheid. Hoewel deze onderwerpen niet onder de directe verantwoordelijkheid van de gemeente vallen, zijn ze wel van belang voor een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat in Schiedam. De gemeente stimuleert door samenwerkingen en initiatieven zoals MICS werkgevers en onderwijsinstellingen dan ook om hun vraag en aanbod op elkaar aan te sluiten. Binnen de Beroepentuin en via Stroomopwaarts worden bewoners in samenwerking met bedrijven opgeleid om actief vanuit een werkplek bij te dragen aan duurzaamheid of de energietransitie. In aanvulling hierop maakt de gemeente afspraken met bedrijven over mogelijke leertrajecten in het kader van onder andere Leven Lang Ontwikkelen en de Human Capital Agenda. Via haar aanbestedingsbeleid heeft de gemeente ook invloed op deze punten. Op dit moment is social return on investment (SROI) al een onderdeel van het gunningsproces. De invulling hiervan focust nu op arbeidsmarktparticipatie en trainingen. De gemeente probeert de invulling hiervan, in samenwerking met Stroomopwaarts ook toe te spitsen op een breder palet aan maatschappelijke thema's, zoals klimaat en energie.

Klimaat dichtbij Scholen gaan uiteraard over hun eigen lesprogramma’s. Als gemeente kijken we doorlopend naar mogelijkheden voor het ontwikkelen van een lesprogramma gericht op klimaatmitigatie. Dit gebeurt uitsluitend op projectbasis, bijvoorbeeld via de isolatiehuisjes die via Energiehulp op basisscholen worden ingezet. Dit met als doel de jeugd actief te betrekken bij het onderwerp klimaat en hen bewust te maken van de grotere maatschappelijke opgaven die momenteel spelen. Daarnaast kunnen kinderen en volwassenen op een laagdrempelige manier actief betrokken worden bij verduurzaming van schoolgebouwen en dergelijke.

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

34

Maatregel Samen ontwikkelen

Bijdrage aan doelstelling

De gemeente faciliteert werkgevers en onderwijsinstellingen om hun vraag en aanbod op elkaar aan te sluiten, bijvoorbeeld via de MICS.

Iedereen kan meedoen

De gemeente maakt afspraken met bedrijven over leertrajecten gerelateerd aan energie, klimaat en duurzaamheid in het kader van Leven Lang Ontwikkelen en de Human Capital Agenda.

Iedereen kan meedoen

De gemeente zoekt mogelijkheden om de SROI ook toe te spitsen op thema’s zoals klimaat en energie.

Iedereen kan meedoen

De gemeente biedt scholen incidenteel mogelijkheden (op projectbasis) om lesprogramma’s gericht op klimaatmitigatie af te nemen.

Iedereen kan meedoen

Tabel 9. Overzicht van maatregelen gericht op Samen Ontwikkelen

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

35

4 Financiën

Voor de uitvoering van het Omgevingsprogramma Klimaat heeft de gemeente naast ambtelijke capaciteit op dit moment alleen bij het Rijk aangevraagde en toegekende subsidies beschikbaar. Dit zijn hoofdzakelijk de CDOKE, NIP en SPUK Energiearmoede. In dit hoofdstuk wordt aangegeven welke maatregelen met welke middelen bekostigd worden. Ook wordt ingegaan op mogelijke aanvullende financiële middelen. Tabel 10 toont het overzicht van maatregelen en bekostiging daarvan.

4.1 Maatregelen overzicht Maatregel

Bijdrage aan doelstelling

Wettelijk/ onvermijdelijk

Budget

Financiering

Het Servicepunt Woningverbetering ondersteunt woningeigenaren bij de verduurzaming van hun woning, o.a. via technisch advies en financiële oplossingen. Deze diensten worden in lijn gebracht met de verplichtingen uit de EPBD IV.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

n.t.b.

Algemene reserve + incidentele projectgelden

De gemeente biedt VvE’s de mogelijkheid om middels de subsidie Aanpak VvE Isolatie begeleiding en financiële middelen te ontvangen door verlenen van subsidie voor isolerende maatregelen aan de thermische schil.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

€4.211.160,-

NIP I + II + III

De gemeente biedt VvE’s de mogelijkheid om middels de subsidie Aanpak VvE Isolatie hun energiesysteem waterzijdig dynamisch in te laten regelen.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

€1.000.000

SPUK Energiearmoede

De gemeente zet Doe-Het-Zelf regeling met vouchers op voor isolerende maatregelen in grondgebonden woningen en kleine VvE’s.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

€ 900.000,-

NIP III

Tot 2026 investeert de gemeente in voortzetting van de Energiehulp aanpak tegen energiearmoede.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

< € 500.000,-

SPUK Energiearmoede

Gebouwde Omgeving Beperking van het energiegebruik

FOCUS projecten Uitvoering van niet-focus projecten

Uitwerking met ambtelijke capaciteit, eventuele financiering via andere programma’s

Ambtelijke capaciteit voor kritieke functies met een meer structureel karakter

Onderzoek met een evt. investeringsvoorstel, ter besluitvorming voor volgend college Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

36

Maatregel

Bijdrage aan doelstelling

Wettelijk/ onvermijdelijk

Budget

Financiering

Per 2026 wordt de Energiehulp aanpak gerichter voortgezet vanuit het NPNO, integraal armoedebeleid en een eventuele bijdrage vanuit SROI.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Nee

n.t.b.

NPNO + Armoedebeleid + SROI

De gemeente ontwikkelt een informatiepakket voor makelaars en hypotheekadviseurs met algemene informatie over verduurzaming, financiering, energietransitieprojecten en verwijzing naar het Servicepunt Woningverbetering.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Nee

€ 60.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

Uitwerken van een Warmteprogramma (2026) als opvolger van Transitievisie Warmte (2020).

CO₂-reductie

Ja

€ 200.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

Uitvoeren van het project Nieuwe Energie voor Groenoord en het delen van opgedane kennis en ervaring binnen en buiten de gemeente.

7,2 kton CO₂reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

€2.292.150,-

CDOKE (Planfinanciering)

Uitvoeren van de pilot all-electric in Sveaborg. Resultaten van deze pilot worden gebruikt voor de energietransitie in het overige deel van Sveaparken.

11,5 kton CO₂reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

€ 500.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

De gemeente werkt een zonnepanelenstrategie uit voor het realiseren van zonnepanelen op 40% van het geschikte dakoppervlak. Dit behelst ook een plan van aanpak voor het plaatsen van zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

€ 100.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

Ja

n.v.t.

n.v.t.

Verduurzaming van de energievraag

In het Handboek Openbare Ruimte (HOR) worden richtlijnen voor energiesysteem van de toekomst vastgelegd. Maatschappelijk Vastgoed Het opstellen van een Programma van Eisen omtrent duurzaamheid voor maatschappelijk vastgoed in bezit van de gemeente, o.a. op basis van de EPBD-IV criteria, om gezamenlijke sturing hierop te vergemakkelijken.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Ja

€ 100.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

De mogelijkheid wordt onderzocht om een revolverend fonds in te richten voor verduurzaming van de stad, bijvoorbeeld voor maatschappelijk vastgoed dat niet in het bezit is van de gemeente. Zie hiervoor Hoofdstuk 4. Financiën - 4.2 Aanvullende middelen.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Nee

Enecogelden

CDOKE (Basisfinanciering)

Een aanpak ontwikkelen die eigenaren van kantoorpanden, maatschappelijk vastgoed en andere utiliteitsgebouwen proactief adviseert en stimuleert bij het verminderen en verduurzamen van het energieverbruik.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Nee

€ 300.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

Onderzoek naar het energieverbruiksprofiel van individuele bedrijven en transportcapaciteit op de bedrijventerreinen SchieDistrict, Nieuw-Mathenesse en Schiedam Havens.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Nee

€ 300.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

Industrie en Werklocaties

FOCUS projecten Uitvoering van niet-focus projecten

Uitwerking met ambtelijke capaciteit, eventuele financiering via andere programma’s

Ambtelijke capaciteit voor kritieke functies met een meer structureel karakter

Onderzoek met een evt. investeringsvoorstel, ter besluitvorming voor volgend college Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

37

Maatregel

Bijdrage aan doelstelling

Wettelijk/ onvermijdelijk

Budget

Financiering

Optimalisering van de energiebehoefte aan de hand van onderzoeksresultaten en verkenning van kansrijkheid en toepasbaarheid van collectieve energieoplossingen op bedrijventerreinen, waaronder energiehubs.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Nee

€ 100.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

Nee

€ 300.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

Nee

n.v.t.

n.v.t.

Circulaire Samenleving Om de circulaire samenleving in Schiedam te stimuleren, stelt de gemeente een innovatiebudget beschikbaar om enkele pilots uit te voeren. De circulair expert van de gemeente geeft hier samen met de desbetreffende belanghebbenden invulling aan. In het Handboek Openbare Ruimte (HOR) worden richtlijnen voor circulariteit vastgelegd.

Duurzame Mobiliteit De gemeente gaat lobbyen bij de Rijksoverheid om op de snelwegen in de zones door en langs Schiedam een maximumsnelheid van 80 km per uur vast te stellen.

15,3 kton CO₂-reductie

Nee

n.v.t.

n.v.t.

Onderzoek naar vormgeving zero emissiezones in Schiedam.

CO₂-reductie

Nee

€ 50.000,-

CDOKE (Basisfinanciering)

De gemeente faciliteert werkgevers en onderwijsinstellingen om hun vraag en aanbod op elkaar aan te sluiten, bijvoorbeeld via de MICS.

Iedereen kan meedoen

Nee

n.v.t./n.t.b.

n.v.t./n.t.b.

De gemeente maakt afspraken met bedrijven over leertrajecten gerelateerd aan energie, klimaat en duurzaamheid in het kader van Leven Lang Ontwikkelen en de Human Capital Agenda.

Iedereen kan meedoen

Ja

n.v.t./n.t.b.

n.v.t./n.t.b.

De gemeente zoekt mogelijkheden om de SROI ook toe te spitsen op thema’s zoals klimaat en energie.

Iedereen kan meedoen

Nee

n.v.t./n.t.b.

n.v.t./n.t.b.

De gemeente biedt scholen incidenteel mogelijkheden (op projectbasis) om lesprogramma’s gericht op klimaatmitigatie af te nemen.

Iedereen kan meedoen

Nee

n.v.t./n.t.b.

n.v.t./n.t.b.

Nee

€ 50.000,-

CDOKE (basisfinanciering)

Samen Ontwikkelen

Monitoring en evaluatie Herijking CE Delft rapportage

FOCUS projecten Uitvoering van niet-focus projecten

Uitwerking met ambtelijke capaciteit, eventuele financiering via andere programma’s

Ambtelijke capaciteit voor kritieke functies met een meer structureel karakter

Onderzoek met een evt. investeringsvoorstel, ter besluitvorming voor volgend college Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

38

Maatregel

Bijdrage aan doelstelling

Wettelijk/ onvermijdelijk

Budget

Financiering

Ambtelijke capaciteit (2025 – 2027) Nieuw te werven Aantrekken van een senior vergunningverlener met specialisatie in de energietransitie binnen de gebouwde omgeving.

CO₂-reductie

230.258

CDOKE (basisfinanciering)

Aantrekken projectleider energietransitie, o.a. voor uitvoering van de all-electric pilot in Sveaborg

CO₂-reductie

202.984

CDOKE (basisfinanciering)

De gemeente trekt een circulair expert aan om circulariteit binnen de gemeentelijke organisatie (inkoop, openbare ruimte, vastgoed en projecten) te stimuleren en circulaire initiatieven uit de stad te ondersteunen.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

230.258

CDOKE (basisfinanciering)

Aantrekken van een energieadviseur Utiliteit om eigenaren van kantoorpanden, maatschappelijk vastgoed en andere utiliteitsgebouwen proactief adviseren en stimuleren bij het verminderen en verduurzamen van het energieverbruik.

CO₂-reductie + Iedereen kan meedoen

230.258

CDOKE Basisfinanciering

202.984

CDOKE (basisfinanciering)

Aantrekken van een programmasecretaris Omgevingprogramma Klimaat Reeds aangetrokken Beleidsmedewerker klimaat & energie (besloten in 2023)

CO₂-reductie

304.476

CDOKE (basisfinanciering)

Programmamanager NEvG (besloten in 2023)

CO₂-reductie

386.895

CDOKE (basisfinanciering)

Beleidsadviseur klimaat & energie (besloten in 2023)

CO₂-reductie

345.387

CDOKE (basisfinanciering)

De gemeente zet een energiebeheerder in die m.b.v. het energiemonitoringssysteem E+K energielekken identificeert en verbeteringsvoorstelling doet die op korte termijn kunnen worden geïmplementeerd (besloten in 2025).

CO₂-reductie

240.000

CDOKE (basisfinanciering)

Tabel 10: Overzicht van maatregelen en bekostiging daarvan

FOCUS projecten Uitvoering van niet-focus projecten

Uitwerking met ambtelijke capaciteit, eventuele financiering via andere programma’s

Ambtelijke capaciteit voor kritieke functies met een meer structureel karakter

Onderzoek met een evt. investeringsvoorstel, ter besluitvorming voor volgend college Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

39

4.2 Aanvullende middelen De gemeente richt zich uiteraard op het gebruiken van zoveel mogelijk van de beschikbare middelen en probeert deze (deels) in te zetten als verdubbelaar of multiplier. Met dit laatste wordt bedoeld dat voor het verkrijgen van een landelijke of Europese subsidie, vaak een bijdrage vanuit gemeente of provincie nodig is. Door op alle niveaus een beroep te doen op beschikbare subsidies, kunnen deze elkaar versterken. Uiteraard waar wettelijk toegestaan binnen staatssteunkaders. Provincie Zuid-Holland houdt een overzicht bij van Europese subsidies en monitort daarnaast overige subsidiemogelijkheden. Voor sommige subsidies is aanvragen in regionaal of provinciaal verband wenselijk of een vereiste. Gemeente Schiedam maakt, wanneer dit past bij de ontwikkelingen in de stad, graag gebruik van de beschikbare expertise en samenwerkingsmogelijkheden in de regio en provincie bij het aanvragen van subsidies. Om te komen tot een multipliereffect, is de bedoeling om zo goed mogelijk gebruik maken van regionale en provinciale, landelijke en Europese subsidies die beschikbaar zijn voor de verschillende onderwerpen. Er wordt een subsidie expert ad hoc ingehuurd om een beroep te doen op beschikbare subsidies. Onderstaande Tabel 11 toont voorbeelden (niet uitputtend) van mogelijke middelen en regelingen. Regionale en provinciale middelen

Gericht op

Opmerkingen

Subsidieregeling mobiliteit Zuid-Holland16

Infrastructurele projecten, kwaliteit OV, fietsprojecten, energietransitie in mobiliteit en dergelijke door gemeenten en waterschappen

Subsidieregeling Bedrijventerreinen

Verduurzaming bedrijventerreinen

Rijksmiddelen

Gericht op

Opmerkingen

Uitvoeringsmiddelen voor gemeenten (CDOKE) en Specifieke Uitkering (SpUK) regionale structuur Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie

Faciliteren van verduurzamingsproces voor gemeenten

Middelen moeten uiterlijk 2027 uitgegeven zijn, dus alleen tijdelijke capaciteit kan ingezet worden. 10% mag ook aan andere zaken worden uitgegeven, hiervoor zal een reservering ‘onvoorzien’ worden gemaakt

SpUK LAI (specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie)

Lokale aanpak isolatie

Breder inzetbaar dan alleen voor faciliteren van proces

Investeringssubsidie Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA)

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed

Binnen voorwaarden wordt tot 30% van de kosten vergoed

Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties (BOSA)

Sportaccommodaties van amateur sportorganisaties

Bedoeld voor bouw- en onderhoudskosten en de aanschaf van sportmaterialen

SDE++ voor warmtebronnen of duurzame energieopwek, WIS voor de warmteinfrastructuur en SVVE, SAH, ISDE voor een deel van de kosten die gebouweigenaren maken en Warmtefonds voor financiering van duurzaamheidsmaatregelen voor particulieren

De verschillende partijen betrokken bij warmtenetten

Er wordt ook gewerkt aan een nationaal Waarborgfonds dat gemeenten in staat moet stellen om goedkoper te lenen voor warmtenetten. Dit zou van start gaan per 1 januari 2025; het is nog onduidelijk of dit ook haalbaar is.

Europese middelen

Gericht op

Opmerkingen

Middelen uit Interreg, Just Transition Fund, European Urban Initiative, EFRO-Kansen voor West, Horizon-, LIFE-, ELENA- (ook al ingezet bij NEvG) en URBACT-programma’s

Een diversiteit aan verduurzamingsprojecten

Aanvraagprocedures kunnen lang en onzeker zijn en veel capaciteit vragen. Ook wordt vaak cofinanciering gevraagd

Tabel 11: Overzicht mogelijke financiële middelen

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

40

Eneco gelden In januari 2020 stemde de gemeenteraad in met de verkoop van alle aandelen van de gemeente Schiedam in Eneco Groep N.V.. Bij dit besluit is een motie aangenomen, ingediend door de VVD, DENK, D66, AOV, CDA, GroenLinks, PS, LOS en SLV over de besteding van de Eneco gelden. Een van de genoemde punten, was het instellen van een revolverend duurzaamheidsfonds en de mogelijkheden te onderzoeken om bestaande regelingen te comprimeren tot een regeling ter bevordering van duurzaamheid. Hier is door de gemeenteraad een bedrag van €4 miljoen aan gekoppeld. Een gedeelte van dit bedrag is reeds in het UP Economie opgenomen voor het bevorderen van de circulaire economie. Met name fysieke ingrepen zoals verduurzaming van vastgoed vragen flinke investeringen. Dit zijn investeringen die zich uiteindelijk gedeeltelijk terugverdienen door o.a. lagere energielasten, maar in dit geval gaat de kost voor de baat uit. Om dit type investeringen te bekostigen, is het voorstel om uit te zoeken of een revolverend fonds opgezet kan worden vanuit resterende Eneco-gelden die voor ‘duurzaamheid’ ter beschikking zijn gesteld. Bij een revolverend fonds worden financiële middelen beschikbaar gesteld, die ook weer terugbetaald worden en die vervolgens weer opnieuw beschikbaar gesteld worden.

Op deze manier komt meer geld beschikbaar voor investeringen die de gemeente en andere (maatschappelijke) organisaties doen op het gebied van verduurzaming. De gemeente werkt verschillende voorstellen uit, in de geest van de motie (2020) en het vigerende klimaatbeleid, voor het inzetten van Eneco-gelden in de vorm van een revolverend fonds en presenteert deze in 2026 aan het nieuwe Schiedamse college van B&W en gemeenteraad.

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

41

5 Looptijd

In het Klimaatbeleid zijn doelstellingen tot en met 2030 en doelstellingen tot en met 2050 benoemd. In dit omgevingsprogramma richten we ons vooral op de doelstellingen tot en met 2030. Een deel van de in dit programma genoemde maatregelen, heeft een langere looptijd. Het programma loopt tot 2032, waarbij er in 2027/2028 een update van dit deelprogramma wordt opgeleverd. De looptijd van de afzonderlijke maatregelen staat hieronder in tabel 12 weergegeven. Maatregel

Periode

Gebouwde Omgeving Beperking van het energiegebruik

2023

2024

2025

2026

2027

2028 onbepaald

Het Servicepunt Woningverbetering ondersteunt woningeigenaren bij de verduurzaming van hun woning, o.a. via technisch advies en financiële oplossingen. Deze diensten worden in lijn gebracht met de verplichtingen uit de EPBD IV.

De gemeente biedt VvE’s de mogelijkheid om middels de subsidie Aanpak VvE Isolatie begeleiding en financiële middelen te ontvangen door verlenen van subsidie voor isolerende maatregelen aan de thermische schil.

De gemeente biedt VvE’s de mogelijkheid om middels de subsidie Aanpak VvE Isolatie hun energiesysteem waterzijdig dynamisch in te laten regelen.

De gemeente zet Doe-Het-Zelf regeling met vouchers op voor isolerende maatregelen in grondgebonden woningen en kleine VvE’s.

Tot 2026 investeert de gemeente in voortzetting van de Energiehulp aanpak tegen energiearmoede.

Per 2026 wordt de Energiehulp aanpak gerichter voortgezet vanuit het NPNO, integraal armoedebeleid en een eventuele bijdrage vanuit SROI.

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

42

Maatregel

Periode

2023

2024

2025

2026

2027

2028 onbepaald

De gemeente ontwikkelt een informatiepakket voor makelaars en hypotheekadviseurs met algemene informatie over verduurzaming, financiering, energietransitie-projecten en verwijzing naar het Servicepunt Woningverbetering. Verduurzaming van de energievraag Uitwerken van een Warmteprogramma (2026) als opvolger van Transitievisie Warmte (2020).

Uitvoeren van het project Nieuwe Energie voor Groenoord en het delen van opgedane kennis en ervaring binnen en buiten de gemeente.

Uitvoeren van de pilot all-electric in Sveaborg. Resultaten van deze pilot worden gebruikt voor de energietransitie in het overige deel van Sveaparken.

De gemeente werkt een zonnepanelenstrategie uit voor het realiseren van zonnepanelen op 40% van het geschikte dakoppervlak. Dit behelst ook een plan van aanpak voor het plaatsen van zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed.

In het Handboek Openbare Ruimte (HOR) worden richtlijnen voor energiesysteem van de toekomst vastgelegd. Maatschappelijk Vastgoed Het opstellen van een Programma van Eisen omtrent duurzaamheid voor maatschappelijk vastgoed in bezit van de gemeente, o.a. op basis van de EPBD-IV criteria, om gezamenlijke sturing hierop te vergemakkelijken.

De mogelijkheid wordt onderzocht om een revolverend fonds in te richten voor verduurzaming van de stad, bijvoorbeeld voor maatschappelijk vastgoed dat niet in het bezit is van de gemeente. Zie hiervoor hoofdstuk 4. Financiën.

Industrie en Werklocaties Een aanpak ontwikkelen die eigenaren van kantoorpanden, maatschappelijk vastgoed en andere utiliteitsgebouwen proactief adviseert en stimuleert bij het verminderen en verduurzamen van het energieverbruik.

Onderzoek naar het energieverbruiksprofiel van individuele bedrijven en transportcapaciteit op de bedrijventerreinen SchieDistrict, Nieuw-Mathenesse en Schiedam Havens.

Optimalisering van de energiebehoefte aan de hand van onderzoeksresultaten en verkenning van kansrijkheid en toepasbaarheid van collectieve energieoplossingen op bedrijventerreinen, waaronder energiehubs.

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

43

Maatregel

Circulaire Samenleving

Periode

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Om de circulaire samenleving in Schiedam te stimuleren, stelt de gemeente een innovatiebudget beschikbaar om enkele pilots uit te voeren. De circulair expert van de gemeente geeft hier samen met de desbetreffende belanghebbenden invulling aan.

In het Handboek Openbare Ruimte (HOR) worden richtlijnen voor circulariteit vastgelegd.

Duurzame Mobiliteit De gemeente gaat lobbyen bij de Rijksoverheid om op de snelwegen in de zones door en langs Schiedam een maximumsnelheid van 80 km per uur vast te stellen.

Onderzoek naar vormgeving zero emissiezones in Schiedam.

Samen Ontwikkelen De gemeente faciliteert werkgevers en onderwijsinstellingen om hun vraag en aanbod op elkaar aan te sluiten, bijvoorbeeld via de MICS.

De gemeente maakt afspraken met bedrijven over leertrajecten gerelateerd aan energie, klimaat en duurzaamheid in het kader van Leven Lang Ontwikkelen en de Human Capital Agenda.

De gemeente zoekt mogelijkheden om de SROI ook toe te spitsen op thema’s zoals klimaat en energie.

De gemeente biedt scholen incidenteel mogelijkheden (op projectbasis) om lesprogramma’s gericht op klimaatmitigatie af te nemen.

Monitoring en evaluatie Herijking CE Delft rapportage

Ambtelijke capaciteit Aantrekken van een senior vergunningverlener met specialisatie in de energietransitie binnen de gebouwde omgeving.

Aantrekken projectleider energietransitie, o.a. voor uitvoering van de all-electric pilot in Sveaborg

De gemeente trekt een circulair expert aan om circulariteit binnen de gemeentelijke organisatie (inkoop, openbare ruimte, vastgoed en projecten) te stimuleren en circulaire initiatieven uit de stad te ondersteunen. Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

44

Maatregel

Periode

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Aantrekken van een energieadviseur Utiliteit om eigenaren van kantoorpanden, maatschappelijk vastgoed en andere utiliteitsgebouwen proactief adviseren en stimuleren bij het verminderen en verduurzamen van het energieverbruik.

Aantrekken van een programmasecretaris Omgevingprogramma Klimaat

Aantrekken beleidsmedewerker klimaat & energie (reeds besloten in 2023)

Programma-/procesmanager NEvG (reeds besloten in 2023)

Aantrekken van een beleidsadviseur klimaat & energie voor ontwikkeling van beleid en uitvoering van projecten (reeds besloten in 2023)

De gemeente zet een energiebeheerder in die m.b.v. het energiemonitoringssysteem E+K energielekken identificeert en verbeteringsvoorstelling doet die op korte termijn kunnen worden geïmplementeerd (reeds besloten in 2025). Tabel 12: Looptijd maatregelen

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

45

6 Monitoring en evaluatie In dit deelprogramma Klimaatmitigatie richten we ons op de doelen: • 49% minder uitstoot van broeikasgassen in 2030 ten opzichte van 1990 • In 2050 is Schiedam CO₂-neutraal • Iedereen kan meedoen in de energietransitie Schiedam zal jaarlijks met behulp van de CO₂-prestatieladder de voortgang monitoren en rapporteren op het gebied van reductie van CO₂-uitstoot van de eigen organisatie, waarmee doelstellingen 1 en 2 worden gemeten. Voor doelstelling 3 wordt gekeken naar de hoeveelheid huishoudens die via Energiehulp en de lokale isolatieaanpak zijn geholpen, het aantal activiteiten dat is georganiseerd en het aantal bewoners met wie is gesproken tijdens inloopspreekuren. Het effect en bereik van de in dit programma beschreven maatregelen worden doorlopend gemonitord. Ook wordt hierbij gekeken naar de samenwerkingsverbanden en juridische pilot met VvE’s in het kader van NEvG. Iedere vier jaar wordt een nieuwe doorrekening gemaakt op dezelfde wijze als in 2024 is gedaan in het rapport ‘Monitor Klimaatbeleid Schiedam’ van CE Delft. Dit betekent dat in 2027 een eerste uitgebreide kwantitatieve rapportage over de periode 2024-2027 beschikbaar komt.

Het beschikbaar komen van deze rapportage gebruikt Schiedam om uiterlijk in 2028 een update van dit deelprogramma Klimaatmitigatie op te leveren, omdat dan duidelijk is waar we op dat moment staan qua resultaten en financiële middelen. In 2032 volgt een tweede rapportage. Deze laatste biedt inzicht in de mate waarin doelstellingen voor 2030 zijn behaald en biedt input voor de doorlopende ontwikkeling van het Omgevingsprogramma. In aanvulling op de rapportages door het onderzoeksbureau zal de gemeente tussentijds ieder jaar monitoren en de bevindingen in een voortgangsrapportage verwerken welke met het college van B&W en de gemeenteraad worden gedeeld. Op deze manier wordt tijdig gesignaleerd of het bereiken van de doelstellingen volgens plan loopt, of dat er vertraging dreigt en dus aanvullende actie nodig is. Niet alle financiële middelen lopen op het moment van schrijven tot en met 2032, mogelijk zijn er dus aanpassingen nodig. Indien nodig wordt het Omgevingsprogramma aangepast middels een collegebesluit.

MER Een milieueffectrapportage (MER) is een instrument waarmee de te verwachten impact van plannen en projecten op het milieu en de omgeving kan worden beoordeeld. In dit omgevingsprogramma wordt vooral verwezen naar uitvoeringsprogramma’s en projecten waarvoor al milieueffectrapportages zijn of worden gemaakt, of naar maatregelen waarvoor door het algemene karakter geen milieueffectrapportage nodig is. Een MER is niet nodig voor dit omgevingsprogramma.

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

46

7 Overzicht gebruikte afkortingen en bronnen Afkorting

Toelichting

BOSA

Bouw en onderhoud sportaccommodaties

CDOKE

Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

CSRD

Corporate Sustainability Reporting Directive

DUMAVA

Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed

EIA

Energie-investeringsaftrek

EPBD

Energy Performance of Buildings Directive

ETS

Emission Trade System

GPR

Gemeentelijke praktijkrichtlijn

HOR

Handboek Openbare Ruimte

ISDE

Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing

LAI

Lokale Aanpak Isolatie

LED

Light emitting diode

MER

Milieueffectrapportage

MICS

Mechatronica Innovatie Campus Schiedam

MJOP

Meerjaren onderhoudsprogramma

MRDH

Metropoolregio Rotterdam Den Haag

MVOI

Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen

NEvG

Nieuwe Energie voor Groenoord

NIP

Nationaal Isolatieprogramma

NPLW

Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie

RES

Regionale Energiestrategie

SAH

Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen

SDE

Stimulering Duurzame Energie

SEB

Schoon en emissieloos bouwen

SpUK

Specifieke Uitkering

SROI

Social return on investment

SVVE

Subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaren

TVW

Transitievisie Warmte

UPV

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid

VvE

Vereniging van Eigenaars

WcW

Wet collectieve warmte

WIS

Warmtenetten Investeringssubsidie

Wgiw Wnb

Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie Wet Natuurbescherming

Tabel 13: Overzicht in dit document gebruikte afkortingen

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

47

Bronvermelding 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Bron: CO₂-effecten Klimaatbeleid Schiedam – achtergrondrapport, CE Delft, april 2024, p11 Bron: Monitoring Klimaatbeleid Schiedam, CE Delft, april 2024, p7 Zie ook: https://www.opwegnaarseb.nl/overheden Bron: https://schiedam.notubiz.nl/document/6784705/1/Opdracht_gebiedsontwikkeling_A20_zone_Schiedam, pagina 14-15 Bron: https://schiedam.notubiz.nl/document/10125637/1/Bijlage+1+RES+1_0+Regio+Rotterdam+Den+Haag, pagina 7 Bron: https://schiedam.notubiz.nl/document/10428767/1/Transitievisie+Warmte+voor+Schiedam, pagina 27 Bron: https://www.schiedam.nl/sites/default/files/inline-files/Erfgoed-%20en%20monumentenbeleid_DEF_0.pdf Bron: https://www.schiedam.nl/sites/default/files/inline-files/Erfgoed-%20en%20monumentenbeleid_DEF_0.pdf, pagina 24 Bron: https://SchieDistrict.nl/wp-content/uploads/2020/06/Update-gebiedsopdracht-SchieDistrict-DEF.pdf, pagina 11 Bron: Economische visie gemeente Schiedam, pagina 58 Bron: https://www.volkshuisvestingnederland.nl/actueel/nieuws/2024/03/12/ europees-akkoord-over-herziene-richtlijn-energieprestatie-gebouwen-epbd Bron: Uitvoeringsprogramma Economie 2023-2025, p13 Zie ook: https://open.overheid.nl/documenten/ronl-174c6c52-5592-48eb-b1b1-40dd2b5dbc76/pdf Bron: rapport ‘Monitoring Klimaatbeleid Schiedam’, CE Delft , 2024 Bron: Economische visie gemeente Schiedam, pagina 84 Zie ook:

https://www.dus-i.nl/subsidies/stimulering-bouw-en-onderhoud-sportaccommodaties Zie ook: https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/bng-bank/waarborgfonds-publieke-warmtenetten

Beeldcredits: iStock, Pexels, Unsplash (Leon Hellegers, Niklas Hamann) en Flickr; Gerard Stolk (glasfabriek), Jan Kok, Twee (Opening ‘De Cirkel’), eigen materiaal gemeente Schiedam en aanvullend beeld in samenwerking met lokale partners; Sveaparken: OCS Beheer B.V. / Bemog Projektontwikkeling; SchieDistrict: MICS; luchtfoto Fokkerstraat: PDOK (CC BY 4.0).

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

48

Omgevingsprogramma Klimaat Schiedam 2025 Deelprogramma Klimaatmitigatie

September 2025

Omgevings­programma Klimaat | Deelprogramma Klimaatmitigatie

Stadskantoor, Stadserf 1 Postbus 1501, 3100 EA Schiedam 14 010 schiedam.nl

49