Achtergrondrapport Natuur Bijlage 2 Soortenbeschemingstoets

Effecten worden op voortplantingsplaatsen worden voorkomen door met maatregelen het projectgebied ongeschikt te maken. Gezien de beperkte aanwezigheid van de soort op de EHC, zijn effecten hiermee te voorkomen. Overtreding van artikel 3.10, lid 1, onderdeel a en b wordt voorkomen. Effecten worden volledig voorkomen omdat leefgebieden ongeschikt worden gemaakt zodat dieren uitwijken. Overtreding van artikel 3.10, lid 1, onderdeel a wordt voorkomen. Maatregelen beperken effecten waar mogelijk.

Onze referentie: D10007017:143 - Datum: 21 oktober 2020

Conclusie Geen overtreding

Geen overtreding

Overtreding artikel 3.5, lid 4 niet uitgesloten.

Geen overtreding

Geen overtreding

Geen overtreding

Invulling gegeven aan de zorgplicht. 54 van 68

SOORTENBESCHERMINGSTOETS PALLAS-REACTOR

9

VOORWAARDEN VOOR ONTHEFFING

9.1

Ontheffing en belang

PALLAS vraagt een ontheffing aan voor de periode 1 juli 2021 tot en met 1 juli 2026. • Zandhagedis: Artikel 3.5, lid 2 De ontheffing wordt aangevraagd onder het volgende wettelijk belang (artikel 3.8, lid 5, onder b, 3°): “in het belang van de volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten”. De PALLAS-reactor gaat isotopen produceren, waarna zij worden nabewerkt en uitgeleverd aan ziekenhuizen. Daar worden ze toegepast voor diagnostische doeleinden in scans en therapeutische behandelingen (inclusief pijnbestrijding). Deze isotopen worden nu gemaakt in de HFR, maar deze reactor is aan het eind van zijn levensduur, zodat de leveringszekerheid van de betreffende isotopen op het spel staat. Het project dient daarmee het genoemde belang.

9.2

Andere bevredigende oplossing

Doelstelling PALLAS Andere bevredigende oplossingen moeten vallen binnen de doelstelling van PALLAS om een reëel alternatief te zijn. De doelstelling betreft de productie van specifieke medische isotopen voor de diagnosestelling en behandeling van (o.a.) kanker. Voor deze toepassing bestaan geen adequate (nietnucleaire) alternatieven. Deze isotopen worden nu gemaakt in de HFR, maar deze reactor is aan het eind van zijn levensduur, zodat de leveringszekerheid van de betreffende isotopen op het spel staat. Zijn er alternatieven waarmee de doelstelling ook is te halen? PALLAS werkt aan de realisatie van een nucleaire reactor voor de productie van medische isotopen. Er is gekozen voor een bepaalde locatie binnen de EHC. Welke alternatieven zijn er waarmee medische isotopen ook worden gerealiseerd? De alternatievenafweging is weergegeven in de volgende paragrafen. Eerst is gekeken naar de (a) noodzaak voor een nieuwe reactor. Vervolgens is op een steeds lager niveau gekeken naar alternatieven/varianten: (b) de locatie van de reactor binnen Nederland, (c) de locatie van PALLAS binnen de EHC en (d) ontwerp- en uitvoeringsvarianten voor reactor en bijbehorende voorzieningen. (a) Noodzaak voor een nieuwe reactor Voorafgaand aan de planvorming voor de nieuwe reactor is gekeken naar reële technische alternatieven.

De doelstelling van productie van medische isotopen is vooralsnog alleen te behalen met een nieuwe nucleaire reactor. In het licht van de HFR-reactor die vervangen moet worden, is er geen uitzicht op reële technische alternatieven die garanderen dat de productie van medische isotopen kan blijven plaatsvinden. Twee soorten technische alternatieven zijn beschreven in Plan-MER PALLAS (PALLAS, 2017): 1. Deeltjesversnellers: Medische isotopen kunnen zowel met reactoren als met versnellers worden geproduceerd. Beide methoden produceren echter verschillende isotopen en kunnen elkaar om deze reden niet vervangen. Met name voor therapeutische isotopen blijven reactoren nodig. 2. Lighthouse: Een veelbelovende techniek is Lighthouse. Dit is echter een techniek die nog in ontwikkeling is. Als blijkt dat de techniek levensvatbaar is, dan duurt het nog 5 tot 10 jaar voordat isotopen voor de markt kunnen worden geproduceerd. Consultant Strategy& concludeert ten aanzien van deze techniek dan ook “dat het niet onmiddellijk nodig is om de planning ten aanzien van PALLAS te veranderen. Dit gezien de onzekerheden in de technische haalbaarheid en mogelijkheden van het Lighthouse initiatief” (Ministerie van EZK, 2018). (b) Locatiealternatieven Voor een reactor zijn, gezien de reeds aanwezig nucleaire activiteiten, twee locaties in Nederland denkbaar: Petten en Borssele.

Petten is het enige redelijke locatiealternatief: • In Petten is sprake van een op één locatie geconcentreerde en complete infrastructuur voor de productie en verwerking van medische isotopen voor de wereldmarkt. Hierdoor wordt tijdsverlies voorkomen, die cruciaal is vanwege de halfwaardetijd van isotopen. Petten kan daarmee op een effectievere wijze de dwingende redenen van groot openbaar belang, het faciliteren van behandelingscentra voor kankerpatiënten met medische isotopen, dienen dan Borssele. Onze referentie: D10007017:143 - Datum: 21 oktober 2020

55 van 68

SOORTENBESCHERMINGSTOETS PALLAS-REACTOR

•

Door de langdurige aanwezigheid van de HFR, met bijbehorende voorzieningen voor de bewerking van de geproduceerde isotopen, beschikt de locatie Petten over personeel dat de benodigde expertise heeft om de reactor te exploiteren en de geproduceerde isotopen te bewerken. Dit is in aanzienlijk mindere mate het geval in Borssele, waar de nucleaire faciliteiten gericht zijn op het produceren van elektriciteit en de opslag van nucleair afval. Hiermee ontstaat onzekerheid over de exploitatie van de reactor en de levering van de medische isotopen.

(c) Plaatsingsalternatieven op de EHC Gezien de andere activiteiten die al plaatsvinden op de EHC, is – ten opzichte van de gekozen locatie onvoldoende ruimte beschikbaar op andere locaties binnen de EHC. Het verplaatsen van de reactor heeft bovendien geen wezenlijke invloed op de werkzaamheden of rijroutes. Het blijft bij elke andere plaatsing op het EHC noodzakelijk om duinen af te graven. De gekozen locatie overlapt al voor een groot deel met verharding en aanwezige infrastructuur en daarmee is met de benodigde omvang het effect op het duingebied al beperkt. Op elke locatie op de EHC zijn de effecten op beschermde soorten vergelijkbaar met de in dit rapport getoetste locatie. (d) Ontwerp- en uitvoeringsvarianten In het plan-MER voor het bestemmingsplan PALLAS-reactor zijn voor m.e.r. relevante, onderscheidende ontwerpvarianten voor de reactor en voorzieningen op de beoogde locatie binnen de EHC ontwikkeld en met elkaar vergeleken. Deze varianten leiden echter niet tot wezenlijk andere effecten op beschermde soorten: 1. Hoogteligging van de reactor: dit leidt niet tot wezenlijke andere effecten op beschermde soorten, omdat met name het ruimtebeslag en verstoring voor beschermde soorten van belang zijn. De exacte hoogte van de reactor leidt niet tot een wezenlijk andere uitvoering en daarmee tot een andere verstoring naar de omgeving. 2.

Secundaire koeling: naast (K1) koeling met zoet water uit het Noordhollandsch kanaal zijn andere opties (K2) koeling met zeewater en (K3) luchtkoeling. Koeling met zeewater leidt tot een vergelijkbaar ruimtebeslag als koeling met zoet water. Luchtkoeling zou leiden tot een groter ruimtebeslag op de EHC, omdat ook deze installatie een plaats zou moeten krijgen. PALLAS heeft gekozen voor koeling met water uit het Noordhollandsch kanaal en door de leidingen te boren is gekozen voor de optie die (in tegenstelling tot een open ontgraving) met de minste impact op de omgeving. Geen van de varianten heeft wezenlijk minder effecten op beschermde soorten.

9.3

Staat van instandhouding

Voor alle aanwezige soorten geldt dat door de maatregelen effecten zoveel mogelijk voorkomen worden en de aanwezige populaties in stand blijven. Effecten op de stand van instandhouding zijn dan ook uitgesloten.

Onze referentie: D10007017:143 - Datum: 21 oktober 2020

56 van 68

SOORTENBESCHERMINGSTOETS PALLAS-REACTOR

10

CONCLUSIE

Tabel 14 geeft een samenvatting van de soortenbeschermingstoets. In de tabel is opgenomen of soorten binnen de reikwijdte van effecten voorkomen, of effecten mogelijk aan de orde zijn, of de kans bestaat op het overtreden van verbodsbepalingen, of deze overtreding met maatregelen te voorkomen is en tot slot of een ontheffing voor een soort vereist is.

Broedvogels zonder jaarrond beschermd nest

Amfibieën Reptielen Vleermuizen

Zeezoogdieren

Grondgebonden zoogdieren Dagvlinders

Is ontheffing vereist?

Buizerd Havik Huismus Ransuil Sperwer Boomklever Boomkruiper Ekster Gekraagde roodstaart Grote bonte specht Koekoek Koolmees Pimpelmees Tapuit Torenvalk Witte kwikstaart Zwarte kraai Overige broedvogels Rugstreeppad Zandhagedis Gewone dwergvleermuis Laatvlieger Rosse vleermuis Ruige dwergvleermuis Watervleermuis Gewone zeehond Grijze zeehond Bruinvis Boommarter Wezel Duinparelmoervlinder

Zijn overtredingen volledig te voorkomen door het nemen van maatregelen?

Broedvogels met jaarrond beschermd nest

Kans op overtreding van verbodsbepalingen?

Soorten

Effecten mogelijk?

Soortgroepen

Aanwezig in of rond projectgebied?

Tabel 14 Samenvattende tabel voor de soortenbeschermingstoets. Oranje = vervolgstappen vereist, groen = geen vervolgstappen meer vereist.

Ja Ja Nee Ja Ja Nee Nee Ja Ja

Ja Ja N.v.t. Ja Ja N.v.t. N.v.t. Ja Ja

Ja Ja N.v.t. Ja Ja N.v.t. N.v.t. Ja Ja

Ja Ja N.v.t. Ja Ja N.v.t. N.v.t. Ja Ja

Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee

Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Nee Ja

Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Ja Nee

Ja Nee Ja

Nee N.v.t. Nee

N.v.t. N.v.t. N.v.t.

N.v.t. N.v.t. N.v.t.

Nee Nee Nee

Nee Ja Ja Ja Nee Ja Ja

N.v.t. Nee Nee Nee N.v.t. Ja Ja

N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. Ja Ja

N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. Ja Ja

Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee

Uit voorgaande blijkt dat het noodzakelijk is om een ontheffing aan te vragen voor de volgende Habitatrichtlijnsoort: • Zandhagedis: Artikel 3.5, lid 4 vanwege de tijdelijke afname van de omvang van het leefgebied. Aan de overige voorwaarden voor het aanvragen van een ontheffing wordt voldaan: Onze referentie: D10007017:143 - Datum: 21 oktober 2020

57 van 68

SOORTENBESCHERMINGSTOETS PALLAS-REACTOR

• •

•

Er bestaat geen andere bevredigende oplossing voor het project. De ontheffing wordt aangevraagd vanwege het wettelijk belang (artikel 3.8, lid 5, onder b, 3°): “in het belang van de volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten”. De staat van instandhouding van de betreffende soorten wordt niet aangetast.

Dit betekent dat het mogelijk is om een ontheffing als bedoeld in artikel 3.8, lid 1 van de Wnb te verlenen.

Onze referentie: D10007017:143 - Datum: 21 oktober 2020

58 van 68

SOORTENBESCHERMINGSTOETS PALLAS-REACTOR

GERAADPLEEGDE BRONNEN • • • •

•

•

• • •

• • • •

•

• • • • • •

Arcadis, in prep. Fish Monitoring 2019 PALLAS-reactor. In opdracht van Stichting Voorbereiding PALLAS-Reactor. Arcadis, 2020a. PALLAS Advies inrichtingsplan buitenruimte bij inpassing nieuwe reactor Petten. Uitgave: versie 2, d.d. 2 maart 2020. Arcadis, 2020b. Passende Beoordeling PALLAS-reactor. Toetsing aan de Wet natuurbescherming. In opdracht van Stichting Voorbereiding PALLAS-reactor. Kenmerk D10016570:4, d.d. 30 september 2020. Arends, E., Groen, R, Jager, T. de & Boon, A., Passende Beoordeling windpark Scheveningen Buiten. Pondera, RoyalHaskoning, Bureau Waardenburg, Imares, Deltares, Altenburg en Wymenga, Heinis Waterbeheer en Ecologie, Arcadis. Brasseur, S. M. J. M. & Reijnders, P. J. H., 1994. Invloed van diverse verstoringsbronnen op het gedrag en habitatgebruik van gewone zeehonden: consequenties voor de inrichting van het gebied. IBN-rapport 113. IBN-DLO, Wageningen. Bouma, S., Lengkeek, W., Boogaard, B. van den, & Waardenburg, H. Reageren zeehonden op de Razende Bol op langsvarende baggerschepen? Rapport 09-2019, Bureau Waardenburg, Culemborg, 2010. Bouma, S. & Boogaard, B. van den, 2011. Zeehonden en baggerschepen Maasvlakte 2 Ervaringen van PUMA medewerkers. Bureau Waardenburg, Culemborg. Bouma, S., Lengkeek, W. & Boogaard, B. van den, 2012.

Aanwezigheid en gedrag van zeehonden op de Verklikkerplaat, de Middelplaat en de Hooge Platen, Bureau Waardenburg, Culemborg. Broekmeyer, M. E. A., Schouwenberg, E. P. A. G., Veen, M. van der, Prins, D., & Vos, C. C., 2005. Effectenindicator Natura 2000-gebieden: achtergronden en verantwoording ecologische randvoorwaarden en storende factoren. (Alterra-rapport; No. 1375). Wageningen: Alterra. BIJ12, 2017a. Kennisdocument Rugstreeppad Bufo calamita. Versie 1.0, juli 2017. BIJ12, 2017b. Kennisdocument Zandhagedis Lacerta agilis. Versie 1.0, juli 2017. BIJ12, 2020. Instructie gegevensinvoer voor AERIUS Calculator 2019A. Versie Januari 2020 Versie 0.1. Krijgsveld, K.L., Lieshout, S.J.M. van, Winden, J. van der & Dirksen, S., 2004. Verstoringsgevoeligheid van vogels Literatuurstudie naar de reactie van vogels op recreatie. Bureau Waardenburg, rapport 03187. In opdracht van Vogelbescherming Nederland. Krijgsveld, K.L. Smits, R.R., & Winden, J. van der, 2008. Verstoringsgevoeligheid van vogels Update literatuurstudie naar de reactie van vogels op recreatie. Bureau Waardenburg, rapport 08-173. In opdracht van de Vogelbescherming. Minister van Economische Zaken & Klimaat, 2018. Vervolgonderzoeken Hoogambtelijke werkgroep nucleair landschap. D.d. 26 april 2018. Ministerie van Infrastructuur en Milieu en Rijkswaterstaat Zee en Delta, 2015.

Natuur 2000-beheerplan Noordzeekustzone Periode 2016-2022. Juli 2015. Molenaar, J. de, 2003. Lichtbelasting Overzicht van effecten op mens en dier, Alterra-rapport 778. Alterra, Wageningen. PALLAS, 2017. Plan-MER PALLAS. In opdracht van Pallas, in samenwerking met Arcadis en NRG. D.d. oktober 2017. Provincie Noord-Holland, 2017. Natura 2000 Beheerplan Zwanenwater & Pettemerduinen 2018-2024. Haarlem, oktober 2017. Reijnen, M. & Foppen R., 1991. Effect van wegen met autoverkeer op de dichtheden van broedvogels (hoofdrapport). IBN-rapport 91/1. DLO-Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek, Leersum.

Onze referentie: D10007017:143 - Datum: 21 oktober 2020

59 van 68