2.De staat van de Verkeersveiligheid NH - SWOV

Landelijk is er sprake van een significante stijging van het aantal fietsdoden; de ontwikkeling in de Vervoerregio Amsterdam houdt daarmee gelijke tred (al is het verschil in de VRA niet significant vanwege kleinere aantallen). In de Vervoerregio Amsterdam is er een significante stijging van het aantal fietsdoden na een ongeval met een auto als tegenpartij. In Noord-Holland (excl. VRA) is er geen duidelijke

Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 71

stijging van het aantal fietsdoden over de tijd. Wel is er binnen de groep fietsdoden in Noord-Holland (excl. VRA) een stijging in het aantal 80-plussers. In de Vervoerregio Amsterdam is er een significante daling van het aantal verkeersdoden onder brom- en snorfietsers. Dat is niet het geval in Noord-Holland (excl. VRA). Auto’s waren in de periode 2017-2021 significant vaker tegenpartij bij een dodelijk ongeval in de Vervoerregio Amsterdam dan in de periode 2012-2016, terwijl dat verschil op landelijk niveau niet geobserveerd is. In Noord-Holland (excl. VRA) is er een significante stijging in het aantal verkeersdoden bij enkelvoudige ongevallen (d.w.z., zonder tegenpartij). Deze ontwikkeling is er ook voor heel Nederland, maar niet in de Vervoerregio Amsterdam. Qua leeftijd van verkeersdoden lopen de twee Noord-Hollandse regio’s deels uiteen. In Noord-Holland (excl. VRA) zijn er geen significante patronen, maar valt op dat er geen stijging is in het aantal verkeersdoden onder 70’ers, terwijl dat landelijk wel het geval is. In de Vervoerregio Amsterdam is er wel een stijging van het aantal verkeersdoden onder 70’ers die aansluit bij de landelijke stijging. In beide regio’s, maar vooral in de Vervoerregio Amsterdam, is er ook een opvallend sterke stijging van het aantal verkeersdoden onder 30’ers. Er vallen de laatste jaren meer verkeersdoden op wegen in beheer van gemeenten.

Hoewel de stijging voor Noord-Holland (excl. VRA) en de Vervoerregio Amsterdam niet significant is, komt het patroon overeen met de significante stijging voor heel Nederland. Er vallen vooral meer verkeersdoden op wegen met een snelheidslimiet van maximaal 30 km/uur en 50 km/uur (binnen de bebouwde kom). De stijging op deze wegen in NoordHolland (excl. VRA) en de Vervoerregio Amsterdam is weliswaar niet significant, maar het patroon is vergelijkbaar met de landelijk significante stijging. In Noord-Holland (excl. VRA) is er daarnaast, net als landelijk, een stijging van het aantal verkeersdoden op 60km/uurwegen (buiten de bebouwde kom). Dat is niet het geval in de Vervoerregio Amsterdam. Wat betreft ernstig verkeersgewonden zijn er de volgende bevindingen: Fietsers vormen veruit de grootste groep onder ernstig verkeersgewonden – in NoordHolland (excl. VRA) zo’n 73% en in de Vervoerregio Amsterdam 62% van het totaal aantal ernstig verkeersgewonden. In Noord-Holland (excl. VRA) is er, net als landelijk, sprake van een significante stijging van het aantal ernstig verkeersgewonden onder fietsers; dat is in de Vervoerregio Amsterdam niet het geval. In de Vervoerregio Amsterdam is er, net als landelijk, een significante stijging van het aantal ernstig verkeersgewonden met een ‘overige vervoerswijze’ (anders dan fiets, auto, brom-, snor-, motorfiets of als voetganger).

Binnen de groep fietsers valt het merendeel – in Noord-Holland 81% en in de Vervoerregio Amsterdam 73% – van de ernstig verkeersgewonden in een ongeval zonder betrokkenheid van een motorvoertuig. Vooral in Noord-Holland (excl. VRA) stijgt dit aantal over de tijd. Er is sprake van significante stijgingen in het aantal ernstig verkeersgewonden onder 70plussers, zowel in Noord-Holland (excl. VRA) als in de Vervoerregio Amsterdam (net als in Nederland als geheel). Daar staat tegenover dat het aantal ernstig verkeersgewonden onder kinderen en tieners (tot 18 jaar) daalt in de Vervoerregio Amsterdam (maar niet in Noord-Holland (excl. VRA)), en onder mensen tussen de 30 en 50 jaar in zowel NoordHolland (excl. VRA) als de Vervoerregio Amsterdam. Bevindingen gerelateerd aan blootstelling: Door een verandering in bepalingsmethode zijn mobiliteitscijfers van 2012-2017 niet helemaal vergelijkbaar met die van 2018-2021, maar grote veranderingen zijn tot en met 2019 niet geobserveerd. We zagen in Noord-Holland, net als landelijk, een forse daling van de mobiliteit in 2020 (behalve als voetganger) door de coronamaatregelen. De mobiliteit herstelde zich enigszins in 2021, maar was nog niet op het niveau van voor 2020. De bevolking in Noord-Holland (excl.

VRA) is in de periode 2012-2022 gestegen met 3% naar 1,33 miljoen inwoners; in de Vervoerregio Amsterdam steeg het inwonertal met zo’n 10% naar 1,58 miljoen. Beide regio’s hebben te maken met vergrijzing, maar wel in Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 72

verschillende mate: Noord-Holland (excl. VRA) is erg vergelijkbaar met Nederland als geheel, terwijl de Vervoerregio Amsterdam veel minder sterk vergrijsd is dan Nederland. Voor de toekomst wordt tot 2035 een groei van 5 à 10 % van de bevolking verwacht voor zowel Noord-Holland (excl. VRA) als de Vervoerregio Amsterdam. Tussen 2035 en 2050 groeit vooral de Vervoerregio Amsterdam verder door, terwijl het inwonertal van NoordHolland (excl. VRA) dan minder sterk zal groeien (PBL & CBS, 2022). De mortaliteit (aantal verkeersdoden per miljoen inwoners) ligt in zowel Noord-Holland (excl. VRA) als de Vervoerregio Amsterdam in de meeste jaren wat onder het Nederlandse gemiddelde. De mortaliteit is vooral erg hoog voor 70-plussers. De morbiditeit (aantal ernstig verkeersgewonden per miljoen inwoners) ligt binnen NoordHolland (excl. VRA) op of iets boven het niveau van Nederland. In de Vervoerregio Amsterdam ligt het de meeste jaren juist iets onder het gemiddelde niveau van heel Nederland. De morbiditeit loopt op vanaf leeftijd 50, en is vooral onder 70-plussers sterk verhoogd. Het risico om te overlijden of ernstig gewond te raken in het verkeer is in Noord-Holland (alleen voor de gehele provincie berekend) grotendeels gelijk aan heel Nederland; voor fietsers en motor-, brom- en snorfietsers is het risico wat lager, maar voor voetgangers juist wat hoger dan in Nederland.

Het risico loopt op vanaf leeftijd 60, en is vooral voor 70plussers sterk verhoogd. Qua metingen van risico-indicatoren valt het volgende op: Voor de risico-indicator op het gebied van veilige wegen is nog geen betrouwbare informatie op het niveau van Noord-Holland beschikbaar. Ook landelijk wordt hier nog aan gewerkt. Op het gebied van veilige snelheden is ook geen dekkende informatie beschikbaar. Het aantal geregistreerde snelheidsovertredingen in Noord-Holland fluctueert over de jaren en daalde vooral in 2020 sterk. In 2021 was er juist weer sprake van een stijging, die deels verband houdt met de gestegen mobiliteit in 2021 t.o.v. 2020. De risico-indicator voor veilige voertuigen is niet op provinciaal niveau beschikbaar. Op het gebied van veilige verkeersdeelnemers zijn er beperkt cijfers beschikbaar over het gedrag van verkeersdeelnemers in Noord-Holland. Er is een zorgwekkende stijging van het aantal geobserveerde alcoholovertredingen in het verkeer in de regionale eenheden Noord-Holland en Amsterdam (en het niveau ligt hoger dan nationaal). Er is een duidelijke toename over de tijd in het aantal bekeurde overtredingen met betrekking tot helmgebruik in Noord-Holland; dit heeft vermoedelijk te maken met de helmplicht voor snorfietsers sinds 2019 in Amsterdam, en de daarmee gepaard gaande toename in handhavingsinspanning.

Gebruik van fietsverlichting is op verschillende plekken in Noord-Holland gemeten, maar niet per se representatief voor de hele provincie; er is wel een duidelijke toename in correct gebruik van fietsverlichting over de tijd, net als landelijk. Er is over de jaren een steeds stijgend aantal boetes uitgeschreven voor apparatuurgebruik in het verkeer in Noord-Holland, net als in Nederland als geheel. Hoewel dat mogelijk (deels) verklaard wordt door toegenomen handhaving, is afleiding in het verkeer door apparatuurgebruik een belangrijk risico in het verkeer (SWOV, 2020). Op het gebied van hoogwaardige traumazorg zijn geen gegevens beschikbaar over de prestaties in Noord-Holland. Er is op basis van eerder onderzoek, ten slotte, een schatting gegeven van de ontwikkeling van ernstige verkeersslachtoffers in de toekomst: Een precieze prognose voor de provincie Noord-Holland, met onderzoek naar de onderliggende aannames en met recente mobiliteitsgegevens, valt buiten het bereik van deze verkeersveiligheidsanalyse. Wel zijn de resultaten van eerder landelijke studies geduid, waar mogelijk met regionale uitsplitsing. Landelijk wordt er, bij gelijkblijvend beleid, een langdurige stagnatie van de daling van het aantal verkeersdoden verwacht. Een duidelijke daling van het aantal verkeersdoden lijkt Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 73

alleen mogelijk met zeer stevige inzet op bewezen effectieve maatregelen. Aantallen ernstige verkeersgewonden zullen, mede door de vergrijzing, naar verwachting sterk stijgen; er wordt ongeveer een verdubbeling van het aantal ernstig verkeersgewonden in 2040 verwacht. Ook voor de MIRT-regio Noordwest-Nederland (de provincies Noord-Holland, Flevoland en Utrecht) wordt eenzelfde ontwikkeling verwacht. Doordat het aantal inwoners in Noord-Holland vermoedelijk sterk zal stijgen in de toekomst, en de vergrijzing door zal zetten, zal het aantal doden naar verwachting op eenzelfde niveau blijven en het aantal ernstig verkeersgewonden waarschijnlijk sterk stijgen. Voor een daling van het aantal ernstige verkeersslachtoffers zal stevig moeten worden geïnvesteerd in effectieve verkeersveiligheidsmaatregelen. Beschouwing SWOV heeft voor het eerst op deze manier een Staat van de Verkeersveiligheid gemaakt op provinciaal niveau. 39 Er is daarom geen goed vergelijkingsmateriaal met een eerdere Staat van de Verkeersveiligheid voor Noord-Holland. Deze verkeersveiligheidsanalyse kan door de combinatie van de analyse van meerdere relevante factoren – slachtofferstatistieken, blootstellingsgegevens, informatie over risico-indicatoren, maatschappelijke kosten en toekomstprognoses – wel verdieping bieden in het streven naar meer verkeersveiligheid in Noord-Holland.

Bovenstaande conclusies bieden daarvoor onder andere de volgende aanknopingspunten: Geef prioriteit aan de veiligheid van fietsers. Zij vormen de grootste groep verkeersdoden en ernstig verkeersgewonden; de aantallen nemen bovendien toe. Beide Noord-Hollandse regio’s hebben hun eigen aandachtspunten hierin: In Noord-Holland (excl. VRA) stijgt vooral het aantal 80-plussers onder fietsdoden en fietsdoden bij enkelvoudige ongevallen; in de Vervoerregio Amsterdam gaat het om fietsdoden onder 50-plussers en fietsdoden in een ongeval met een auto als tegenpartij. Met het oog op de bevolkingsgroei en vergrijzing in Noord-Holland zal het aantal verkeersdoden onder fietsers waarschijnlijk stijgen bij gelijkblijvend beleid. De meeste slachtoffers vallen op wegen in beheer van gemeenten; er is bovendien een tendens naar meer slachtoffers op wegen met een limiet tot 50 km/uur (binnen de bebouwde kom) in zowel Noord-Holland (excl. VRA) als de Vervoerregio Amsterdam. De infrastructuur inrichten volgens de richtlijnen van Duurzaam Veilig kan hier veel slachtoffers voorkomen. Bovendien biedt het verlagen van de snelheidslimiet – en het herinrichten van 50km/uur-wegen tot 30km/uur gebiedsontsluitingswegen – mogelijk een oplossing voor een deel van de onveilig ingerichte 50km/uur wegen.

Op provinciale wegen in Noord-Holland vallen ieder jaar 10 tot 15 verkeersdoden en ongeveer 200 ziekenhuisgewonden (let op: andere definitie dan ernstig verkeersgewonden). Er is geen sprake van een afnemend aantal verkeersslachtoffers op provinciale wegen. Door beperkingen in de registratiegraad kunnen geen conclusies worden getrokken over de toedracht van ongevallen op provinciale wegen; hiervoor is diepte-onderzoek meer geschikt. Om de ontwikkelingen in verkeersveiligheid in de toekomst beter in de gaten te kunnen houden en beter te kunnen duiden, moeten de metingen van risico-indicatoren sterk verbeterd worden in kwaliteit en beschikbaarheid. Handhaving is in dit rapport beperkt geanalyseerd, maar blijft een belangrijke rol spelen in de verkeersveiligheid. Op basis van de handhavingsgegevens van de laatste jaren, lijkt vooral afleiding in het verkeer een relevant thema te zijn om op te blijven handhaven, maar ook om met campagnes het gedrag te beïnvloeden. Uit eerder onderzoek is bekend dat campagnes vooral goed werken als het wordt gecombineerd met politietoezicht en bijvoorbeeld beloningsacties (SWOV, 2017). Alcohol- en drugsgebruik en snelheid blijven vanwege de grote risico’s die eraan verbonden zijn ook relevante handhavingsthema’s.

39. In 2023 verschijnen er ook versies van de Staat van de Verkeersveiligheid uit voor de provincies Limburg en Utrecht. Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 74

Mede door de verdere vergrijzing en op basis van het verwachte mobiliteitsgedrag in de toekomst, wordt een continue stagnatie van het aantal verkeersdoden en een sterke stijging van het aantal ernstig verkeersgewonden in Noord-Holland verwacht. Met gelijkblijvend beleid lijken (inter)nationale ambities, zoals een halvering van het aantal slachtoffers in 2030 en 0 verkeersslachtoffers in 2050, ver buiten beeld. Met het inzetten op (combinatie van) bewezen effectieve maatregelen, binnen elk van de 3 E’s engineering (infrastructuur), education (gedragsbeïnvloeding/educatie) en enforcement (handhaving), is een reductie van het aantal ernstige verkeersslachtoffers in de toekomst mogelijk. Het recente SWOV-onderzoek naar aanleiding van de ambitie om in 2030 het aantal verkeersslachtoffers in Nederland te halveren biedt hiervoor concrete aanknopingspunten (De Craen et al., 2022).

Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 75

Literatuur Aarts, L.T. (2011, red). Methoden en instrumenten voor het onderbouwen van verkeersveiligheidsbeleid. Een inventarisatie. R-2011-3. SWOV. Leidschendam. Aarts, L.T. (2018). Prestatie-indicatoren voor verkeersveiligheid (SPI’s). Overzicht van beschikbare kennis over SPI’s als basis voor risicogestuurd beleid. R-2018-19. SWOV, Den Haag. Aarts, L.T., Schepers, J.P., Goldenbeld, Ch., Decae, R.J. et al. (2020). Achtergronden bij De Staat van de Verkeersveiligheid 2020; De jaarlijkse monitor. R-2020-27a. SWOV, Den Haag Aarts, L.T., Broek, L.J. van den, Oude Mulders, J., Decae, R.J. et al. (2022). Achtergronden bij De Staat van de Verkeersveiligheid 2022; De jaarlijkse monitor. R-2022-10a. SWOV, Den Haag. AZN (2021). Sectorkompas Ambulancezorg; Tabellenboeken. Geraadpleegd 7 maart 2023 op: https://www.ambulancezorg.nl/publicatiepagina/sectorkompas-ambulancezorg Bos, N.M., Bijleveld, F.D., Aarts, L.T. & Decae, R.J. (2022). Ernstig verkeersgewonden 2021; Schatting van het aantal ernstig verkeersgewonden in 2021. R-2022-11. SWOV, Den Haag. Bos, N.M., Decae, R.J., Bijleveld, F.D., Hermens, F., et al. (2019). Ernstig verkeersgewonden 2018. R-2019-23. SWOV, Den Haag. Bos, N.M., Temürhan, M., Stipdonk, H.L. & Aarts, L.T. (2023). Registraties van verkeersdoden in Nederland; Hoe verhouden verschillende bronbestanden zich tot elkaar? R-2023-3. SWOV, Den Haag. CBS (2023a).

Verkeersdoden. CBS, Den Haag. Geraadpleegd op 17 januari 2023. https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korteonderzoeksbeschrijvingen/verkeersdoden en https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/71426ned/table?ts=1673974210219 CBS (2023b). Onderzoek verplaatsingsgedrag. Geraadpleegd op 6 februari 2023 via https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/begrippen/onderzoek-verplaatsingsgedrag CBS (2023c). Statline: Mobiliteit. Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag. Geraadpleegd 2 mei 2023 op https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83497NED/table en https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/84687NED/table CBS (2023d). Statline: Motorvoertuigen actief op 1 januari; voertuigtype, regio per 1 januari 2022. CBS, Den Haag. Geraadpleegd op 6 februari 2023. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85236NED/table?ts=1675664035981

Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 76

CBS (2023e). Statline: Bromfietsen; voertuigsoort, bouwjaar, eigendom, regio, 1 januari, 20072022. CBS, Den Haag. Geraadpleegd op 23 januari 2023. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/80211ned/table?dl=41DD0 CBS (2023f). Statline: Motorfietsen; voertuigkenmerken, regio's, 1 januari, 2000-2022. CBS, Den Haag. Geraadpleegd op 23 januari 2023. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/71406ned/table?dl=31D85&ts=16744805901 59 CBS (2023g). Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/03759ned/table?ts=1673538453009 CBS (2023h). Werkgerelateerde psychische vermoeidheid werknemers, 2019. Nieuwsbericht 15 april 2020. Geraadpleegd op 6 februari 2023 op https://www.cbs.nl/nlnl/maatwerk/2020/16/werkgerelateerde-psychische-vermoeidheidwerknemers-2019 CBS (z.d. a). Onderweg in Nederland. Wat behelst het onderzoek. Geraadpleegd op 24 januari 2023 via https://www.cbs.nl/nl-nl/onzediensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korteonderzoeksbeschrijvingen/onderweg-innederland CBS (z.d. b). Onderzoek verplaatsingen in Nederland (OViN). Wat behelst het onderzoek. Geraadpleegd op 24 januari 2023 via https://www.cbs.nl/nlnl/onzediensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korteonderzoeksbeschrijvingen/onderzoekverplaatsingen-in-nederland--ovin-CJIB (2023).

Meer dan 8 miljoen geconstateerde verkeersovertredingen in 2021. Geraadpleegd op 3 februari 2023. https://www.cjib.nl/nieuws/meer-dan-8-miljoen-geconstateerdeverkeersovertredingen-2021 Craen, S. de, Bijleveld, F., Bos, N., Broek, B. van den, et al. (2022). Kiezen of delen; Welke maatregelen kunnen zorgen voor halvering verkeersslachtoffers in 2030? R-2022-8. SWOV, Den Haag. Davidse, R.J., Van Duijvenvoorde, K., Louwerse, W.J.R., Boele-Vos, M.J., Stelling-Konczak, A. & Algera, A.J. (2018). Scootmobielongevallen: karakteristieken, ongevalstypen en kansrijke maatregelen om de veiligheid te verbeteren. R-2018-15A. SWOV, Den Haag. European Commission (2020). EU road safety policy framework 2021-2030. Next steps towards 'Vision zero'. European Commission, Brussels. Goldenbeld, Ch. & Nikolaou, D. (2019). Driver fatigue. ESRA2 Thematic report Nr. 4. ESRA project (E-Survey of Road users’ Attitudes). 2019-T-05-EN. SWOV Institute for Road Safety Research, The Hague, The Netherlands. Goldenbeld, Ch., Stelling, A. & Kint, S. van der (2022). Het meten van alcohol- en drugsgebruik in het verkeer tijdens reguliere politiesurveillances. Pilotstudie in drie politieregio’s. R-2021-30. SWOV, Den Haag. Hermens, F. (2020). Direct na het ongeval; Verkennende literatuurstudie naar hulp aan verkeersslachtoffers. R-2020-24. SWOV, Den Haag.

Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 77

Horst, M. van der (2022). Actualisatie maatschappelijke kosten van verkeersongevallen. Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid, Den Haag. I&O Research (2022). Rijden onder invloed in Nederland 2006-2022. Ontwikkeling van het alcoholgebruik van automobilisten in weekendnachten. September 2022. Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Den Haag. Kennisnetwerk SPV (2019). Risicogestuurd Beleid. Kennisnetwerk Strategisch Plan Verkeersveiligheid, Utrecht. Geraadpleegd 10 januari 2023 op https://www.kennisnetwerkspv.nl/Risicogestuurd-beleid. Kennisnetwerk SPV (2020a). Wanneer zijn wegen en fietspaden ‘voldoende veilig’? Op weg naar een definitie voor bruikbare risico-indicatoren. Factsheet. Kennisnetwerk SPV, Utrecht. Kennisnetwerk SPV (2020b). Definitie van ‘voldoende veilige’ weg- en fietsinfrastructuur voor de ontwikkeling van risico-indicatoren. Achtergronddocument. Kennisnetwerk SPV, Utrecht. Kennisnetwerk SPV (2023). De (voorlopige) definitie van Hoogwaardige traumazorg. Kennisnetwerk Strategisch Plan Verkeersveiligheid, Utrecht. Geraadpleegd 10 februari 2023 op https://www.kennisnetwerkspv.nl/Risicoaanpak/Risico-indicatoren/Hoogwaardige-traumazorg KNMI (2022). Jaaroverzicht van het weer in Nederland, 2021, Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut, De Bilt.

Geraadpleegd 29 september 2022 op https://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/gegevens/mow Liu, C., Susilo, Y. & Karlström, A. (2017). Weather variability and travel behaviour – what we know and what we do not know, Transport Reviews, 37:6, 715-741. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Ministerie van Justitie en Veiligheid, Interprovinciaal Overleg, Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Vervoerregio Amsterdam en Metropoolregio Rotterdam Den Haag (2018). Veilig van deur tot deur. Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030: Een gezamenlijke visie op aanpak verkeersveiligheidsbeleid. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en anderen, Den Haag. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2021). Integrale Mobiliteitsanalyse 2021: Mobiliteitsontwikkelingen en -opgaven in kaart gebracht. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Den Haag. Nationale Zorgautoriteit (2021). Ambulances ook in 2020 bij spoed op tijd bij de patiënt. Nieuwsbericht 13-09-2021. Geraadpleegd op 7 maart 2023 via https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_653915_22/1/ NDC Nederland & Goudappel Coffeng (2020). Apparatuurgebruik, gordeldracht en gebruik kinderzitjes door automobilisten en chauffeurs In auto’s, bestelwagens en vrachtwagens. Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Den Haag. NDC Nederland & Goudappel Coffeng (2021).

Apparatuurgebruik, gordeldracht en gebruik kinderzitjes door automobilisten en chauffeurs In auto’s, bestelwagens en vrachtwagens. Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Den Haag. NOS (2019). ‘Zorgwekkende toename’: aantal verkeersdoden door alcohol meer dan verdubbeld. Geraadpleegd via https://nos.nl/artikel/2308458-zorgwekkende-toename-aantalverkeersdodendoor-alcohol-meer-dan-verdubbeld

Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 78

PBL & CBS (2022). Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2022–2050: Steden en randgemeenten groeien verder. CBS, Den Haag. Provincie Noord-Holland (2019). Opgave verkeersveiligheid Noord-Holland 2030. Geraadpleegd via https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Verkeer_vervoer/Verkeersveiligheid Rijkswaterstaat (2021). Operationalisatie van de definitie van voldoende veilige wegen en fietsinfrastructuur. Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Den Haag. Rijkswaterstaat (2022). Veilig over Rijkswegen 2020: monitoringsrapport verkeersveiligheid van rijkswegen: deel A: landelijk beeld. Rijkswaterstaat, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Den Haag. Rijkswaterstaat (2023). Verkeersveiligheid en ongevallencijfers. Geraadpleegd op 17 januari 2023. https://www.rijkswaterstaat.nl/wegen/wegbeheer/onderzoek/verkeersveiligheid-enongevallencijfers Sabir, M. (2011). Weather and travel behaviour. Proefschrift Vrije Universiteit Amsterdam, Amsterdam. Schagen, I.N.L.G. van, Stipdonk, H.L., Vlakveld, W.P., Weijermars, W.A.M. & Bos, N.M. (2014). Verkeersveiligheidsopgaven voor de Metropoolregio Amsterdam. R-2014-17A. SWOV, Den Haag. Schepers, J.P., Weijermars, W.A.M., Boele, M.J., Dijkstra, A. & Bos, N.M. (2020). Oudere fietsers; Ongevallen met oudere fietsers en factoren die daarbij een rol spelen. R-2020-22a. SWOV, Den Haag. SWOV (2012).

De invloed van weer op de verkeersveiligheid. SWOV-factsheet, februari 2012. SWOV, Den Haag. SWOV (2015). Ouderen in het verkeer. SWOV-factsheet, augustus 2015. SWOV, Den Haag. SWOV (2020). Afleiding in het verkeer. SWOV-factsheet, juli 2020. SWOV, Den Haag. SWOV (2022a). Verkeersdoden in Nederland. SWOV-factsheet, april 2022. SWOV, Den Haag. SWOV (2022b). Kosten van verkeersongevallen. SWOV-factsheet, november 2022. SWOV, Den Haag. Theofilatos, A. & Yannis, G. (2014). A review of the effect of traffic and weather characteristics on road safety. In: Accident Analysis & Prevention, vol. 72, p. 244-256. Timmermans, E., Prey, A. & Laurens, J. (2022). Lichtvoering fietsers 2021/2022. Rijkswaterstaat WVL, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Den Haag. Tjalma, S. (2018). Risicogestuurde methodes verkeersveiligheid; Weginfrastructuur – Fietsinfrastructuur. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Den Haag. Van den Berghe, W., Nuyttens, N., Segui Gomez, M., Bijleveld, F. & Weijermars, W. (2021). Methodological guidelines – KPI Post-crash Care. Baseline project, Vias institute, Brussels. Weijermars, W.A.M., Stipdonk, H.L., Aarts, L.T., Bos, N.M. & Wijnen, W. (2014). Verkeersveiligheidsbalans 2000-2012. Oorzaken en gevolgen van verkeersonveiligheid. R-2014-24. SWOV, Den Haag. Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 79

Weijermars, W., Schagen, I. van & Aarts, L. (2018). Verkeersveiligheidsverkenning 2030: Slachtofferprognoses en beschouwing SPV. R-2018-17. SWOV, Den Haag. Weijermars, W.A.M., Goede, M. de, Goldenbeld, Ch., Decae, R.J., et al. (2019). Monitor Verkeersveiligheid 2019 – Achtergrondinformatie en onderzoeksverantwoording. R-2019-22A. SWOV, Den Haag. Wijlhuizen, G.J. Hermens, F. Schepers, J.P. Petegem, J.W.H. van & Schermers, G. (2021a). Screening en diagnose van onveilige 50km/uur-wegen: ontwikkeling en toepassing van een meetinstrument voor de Vervoerregio Amsterdam. R-2021-7. SWOV, Den Haag. Wijlhuizen, G.J., Schermers, G., Bijleveld, F.D. & Bos, N.M. (2021b). Verkeersveiligheidsprognose voor de Integrale Mobiliteitsanalyse 2021. Toekomstverkenning van de belangrijkste ontwikkelingen. R-2021-8. SWOV, Den Haag.

Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 80

Ongevallen voorkomen Letsel beperken Levens redden

SWOV Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid Postbus 93113 2509 AC Den Haag Bezuidenhoutseweg 62 070 – 317 33 33 info@swov.nl www.swov.nl @swov_nl / @swov linkedin.com/company/swov Titel Rapport Pagina

De Staat van de Verkeersveiligheid – Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam 2023 R-2023-6 81