107b bijlage Eindrapportage regionale doorfietsroute Noordkop
Tekst van het document
RAPPORT Uitwerking prioritaire doorfietsroute Noordkop Toelichting Voorlopig Ontwerp
Klant:
Gemeente Texel, gemeente Den Helder, gemeente Hollands Kroon, gemeente Schagen en provincie Noord-Holland
Referentie: BJ3805-RHD-RP-2 Status:
S0/1
Datum:
7 november 2024
Projectgerelateerd
HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.
Contactweg 47 1014 AN Amsterdam Netherlands Mobility & Infrastructure Telefoon: +31 88 348 95 00 Email: info@rhdhv.com Website: royalhaskoningdhv.com
Titel document: Uitwerking prioritaire doorfietsroute Noordkop Sub titel: Toelichting Voorlopig Ontwerp Referentie: BJ3805-RHD-RP-2 Uw kenmerk n.v.t. Status: S0/1 Datum: 7 november 2024 Projectnaam: Prioritaire doorfietsroute Noordkop Projectnummer: BJ3805 Auteur(s): JT, AH, JK en RR Opgesteld door: Royal HaskoningDHV Gecontroleerd door: OvdO Datum: 05-11-2024 Goedgekeurd door: AvT Datum: 7-11-2024
Classificatie Projectgerelateerd
Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
ii
Projectgerelateerd
Inhoud 1
Inleiding
1
1.1
Aanleiding
1
1.2
Eerder onderzoek naar doorfietsroutes in de Noordkop
2
1.3
Beleidskaders
3
1.4
Doel verdere uitwerking doorfietsroute
4
1.5
Leeswijzer
5
2
Onderzoeksopzet en verantwoording participatieproces
6
2.1
Ontwerpproces en indeling deelprojecten
6
2.2
Participatieproces
8
2.3
Detailniveau ontwerp en kostenraming
9
2.4
Uitvoeringsplanning
9
3
Kwaliteitseisen en voorwaarden cofinanciering
11
3.1
Kwaliteitseisen doorfietsroutes
11
3.2
Voorwaarden cofinanciering provincie Noord-Holland
12
4
Uitwerking gemeente Texel
13
4.1
Beschrijving tracé
13
4.2
Scope ontwerpopgave Texel
14
4.3
Toelichting ontwerpopgave
14
4.4
Draagvlak
16
4.5
Investeringskosten en Uitvoeringsplanning
17
4.6
Aanbevelingen vervolg
17
5
Uitwerking gemeente Den Helder
18
5.1
Beschrijving tracé
18
5.2
Toelichting ontwerp
19
5.3
Draagvlak
30
5.4
Investeringskosten
31
5.5
Uitvoeringsplanning
31
5.6
Aanbevelingen vervolg
32
6
Uitwerking gemeente Hollands Kroon
33
6.1
Beschrijving tracé
33
6.2
Toelichting ontwerp Anna Paulowna
34
6.3
Toelichting ontwerp route langs N241
36
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
iii
Projectgerelateerd
6.4
Draagvlak
38
6.5
Investeringskosten
38
6.6
Uitvoeringsplanning
38
6.7
Aanbevelingen vervolg
39
7
Uitwerking gemeente Schagen
40
7.1
Beschrijving tracé
40
7.2
Toelichting ontwerp route Oudesluis – Schagen (F9)
43
7.3
Toelichting ontwerp route Schagen – Warmenhuizen (F9)
45
7.4
Toelichting ontwerp route Schagen – Witte Paal (F241)
50
7.5
Draagvlak
50
7.6
Investeringskosten
51
7.7
Uitvoeringsplanning
51
7.8
Aanbevelingen vervolg
52
8
Uitwerking areaal provincie Noord-Holland
53
9
Samenvatting
56
Bijlagen A1
Voorlopig Ontwerp Doorfietsroute
A2
Kostenramingen
A3
Participatieproces
A4
Afweging alternatieve tracés doorfietsroute
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
iv
Projectgerelateerd
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
De vier gemeenten in de Kop van Noord-Holland (de Noordkop) en de provincie Noord-Holland zetten vol in op verbeteringen voor fietsers. Dit is ook nodig. We fietsen steeds meer, sneller en verder. Een positieve ontwikkeling voor de gezondheid, het milieu, leefbaarheid en duurzame bereikbaarheid van de steden en dorpen in de Noordkop. Het betekent ook dat de fietspaden steeds drukker worden. Om het groeiend aantal fietsers te faciliteren en meer fietsgebruik te stimuleren investeren de genoemde partijen in het realiseren van doorfietsroutes. Doorfietsroutes verbinden woongebieden met belangrijkste bestemmingen zoals onderwijs- en werklocaties, OV-knopen en andere belangrijke voorzieningen. Doorfietsroutes leveren hiermee een belangrijke bijdrage aan het duurzaam bereikbaar maken van de regio. Het aanleggen en verbeteren van doorfietsroutes heeft dan ook de hoogste prioriteit in de Actieagenda Actieve Mobiliteit 20222027 van de provincie Noord-Holland. Dit betekent onder andere dat de provincie gemeenten stimuleert met een aantrekkelijke subsidieregeling en aan de slag gaat met haar ‘eigen’ onderdelen van de doorfietsroute.
Er zijn de afgelopen jaren verschillende potentiële doorfietsroutes in de Noordkop in beeld gebracht, zie paragraaf 1.2. Vanuit deze onderzoeken hebben de gemeenten en provincie een prioritaire doorfietsroute aangewezen: de route van Den Burg via Den Helder, Julianadorp, Anna Paulowna, Schagen naar Alkmaar en Heerhugowaard, zie Figuur 1-1. Royal HaskoningDHV (vanaf nu RHDHV) is door de vier gemeenten en provincie gevraagd om deze route verder uit te werken.
Figuur 1-1: Prioritaire doorfietsroute Noordkop
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
1
Projectgerelateerd
1.2
Eerder onderzoek naar doorfietsroutes in de Noordkop
Sinds 2019 zijn er verschillende onderzoeken uitgevoerd naar potentiële doorfietsroutes in de regio. De rapportages van deze onderzoeken zijn als losse bijlage beschikbaar via de opdrachtgevers. Hieronder volgt een beknopte samenvatting van deze onderzoeken in relatie tot voorliggende ontwerpopgave van de prioritaire doorfietsroute:
In 2019 heeft Sweco in opdracht van De Kop Werkt! een expertsessie georganiseerd met de vier kopgemeenten, provincie Noord-Holland en de Fietsersbond. Het doel was om kansrijke (door)fietsroutes in de regio in beeld te brengen. De volgende routes zijn hieruit naar voren gekomen: o Den Burg – Den Helder – Julianadorp – Anna Paulowna – Schagen – Warmenhuizen (via N245) / Heerhugowaard (via N241) o Hippolytushoef – Wieringerwerf – Agriport A7 / Medemblik
Gelijktijdig heeft stedenbouwkundig bureau Blau in 2019 in opdracht van de provincie NoordHolland ingezoomd op precieze ligging van de routes in de Noordkop op basis van onder andere adressendichtheid (aantal huishoudens per km2), fietstellingen en inschatting van de potentie van de fietsroutes, zie Figuur 1-2; Royal HaskoningDHV heeft in 2020 drie potentiële doorfietsroutes globaal uitgewerkt (schetsontwerp) met bijbehorende kostenindicatie. Ten opzichte van het onderzoek uit 2019 is de ‘Waddenbaairoute’ (Den Helder – Den Oever) toegevoegd aan de technische uitwerking. Op basis van dit onderzoek hebben de betrokken partijen inzicht gekregen in de ontwerpopgave en benodigde investering.
Op basis van voorgaande onderzoeken hebben de gemeenten en provincie gezamenlijk het besluit genomen om prioriteit te geven aan de uitwerking van de doorfietsroute Texel – Alkmaar/Heerhugowaard via Den Helder en Schagen.
Figuur 1-2: inschatting potentie (door)fietsroutes (Blau, 2019) 7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
2
Projectgerelateerd
1.3
Beleidskaders
Een beknopte inventarisatie van beleidskaders laat zien dat (de uitwerking van) de doorfietsroute goed aansluit bij nationale, provinciale en lokale beleidskaders. De doorfietsroute van Den Burg naar Alkmaar en Heerhugowaard is onderdeel van het Regionaal Toekomstbeeld Fiets (RTF) en Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF), zie ook Figuur 1-3. Het Regionaal Toekomstbeeld Fiets voor Noord-Holland, Flevoland en Vervoerregio Amsterdam (september 2021) schetst de ambities, opgaven en belangrijkste routes van dit landsdeel. Het RTF dient daarmee als input voor het Nationaal Toekomstbeeld Fiets met als doel om de fiets steviger te positioneren als volwaardige modaliteit met structurele financiering vanuit het Rijk.
Figuur 1-3: uitsnede landelijke netwerk van doorfietsroutes
De provincie Noord-Holland heeft in de Actieagenda Actieve Mobiliteit 2022-2027 (uitwerking van het RTF) vastgelegd hoe het in samenwerking met de gemeenten het doorfietsroutenetwerk in Noord-Holland wil gaan aanpakken en welke kwaliteitseisen hiervoor gelden. Bijvoorbeeld met het aanpakken van het eigen areaal en (vooral) het co-financieren van doorfietsmaatregelen op gemeentelijk areaal. Meer hierover in hoofdstuk 3. In het Coalitieakkoord 2023-2027 ‘verbindend vooruit!’ geeft de provincie aan zich in te spannen om het deel van de route tussen Schagen en Warmenhuizen in deze periode te verwezenlijken. In de Werkagenda Mobiliteit Kop van Noord-Holland 2022-2024 werken de provincie en Kopgemeenten samen om de bereikbaarheid van de regio te verbeteren. De verdere uitwerking van het ontwerp van de prioritaire doorfietsroute is een korte termijnmaatregel onder het speerpunt ‘fijnmazig netwerk binnen de regio’. De doorfietsroute sluit ook goed aan op lokale beleidskaders. In de recent vastgestelde Omgevingsvisie Den Helder is de doorfietsroute bijvoorbeeld expliciet onderdeel van de ambities en maatregelen om deze ambities te realiseren. In hoofdstuk 4 tot en met 7 zal, daar waar van toepassing, per gemeente worden ingezoomd op lokale beleidskaders.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
3
Projectgerelateerd
Figuur 1-4: ‘Metrokaart’ met doorfietsroutes Noordkop, West-Friesland en Regio Alkmaar (voortgangsrapportage doorfietsroutes 2023; Provincie Noord-Holland, Vervoerregio Amsterdam en provincie Flevoland)
1.4
Doel verdere uitwerking doorfietsroute
Met de reeds uitgevoerde onderzoeken als vertrekpunt is het doel van dit ontwerp- en participatieproces om meer gedetailleerd inzicht te krijgen in de ontwerpopgave en de investeringskosten én het draagvlak voor de voorgestelde maatregelen. De opdracht aan RHDHV is als volgt: 1. Stel een Voorlopig Ontwerp (VO) van de prioritaire doorfietsroute op; 2. Stel een bijbehorende kostenraming (SSK) op rekening houdend met de verschillende wegbeheerders; 3. Maak een Uitvoeringsplanning 2030 voor de doorfietsmaatregelen; 4. Onderzoek het draagvlak voor de maatregelen bij bewoners, ondernemers, belangengroepen en andere overheden. Op basis van de resultaten van de uitwerking kunnen de gemeenten de doorfietsroutemaatregelen afstemmen binnen de eigen organisatie en raakvlakkenprojecten en de aanvraag voor cofinanciering bij de provincie voorbereiden.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
4
Projectgerelateerd
1.5
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 geeft een toelichting op de onderzoeksopzet, werkwijze en het participatieproces. Hoofdstuk 3 presenteert de kwaliteitseisen voor doorfietsroutes en de voorwaarden voor cofinanciering vanuit de provincie. Vervolgens wordt achtereenvolgens in hoofdstuk 4 tot en met 7 per gemeente ingezoomd op het tracé, de ontwerpopgave, kosten, planning, kansen & risico’s en het draagvlak bij belanghebbenden. Een totaaloverzicht van de provinciale opgave (als wegbeheerder) staat in hoofdstuk 8. Een totaaloverzicht van de doorfietsroute met de belangrijkste aandachtspunten en aanbevelingen is te vinden in hoofdstuk 9.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
5
Projectgerelateerd
2
Onderzoeksopzet en verantwoording participatieproces
Het ontwerp- en participatieproces is één proces waarin de twee sporen nauw met elkaar verweven zijn. Het proces bestaat uit de 4 fasen uit Figuur 2-1. De inhoudelijke werkzaamheden en wijze van participeren verschilt per fase. In paragraaf 2.1 en 2.2 staat dit beschreven.
Figuur 2-1: fasering ontwerp- en participatieproces
2.1
Ontwerpproces en indeling deelprojecten
Vertrekpunt van het ontwerpproces is het schetsontwerp van de doorfietsroute uit 2020. In fase 1 is de route opgedeeld in tracédeelnummers conform het aangeleverde overzicht van de provincie. Deze indeling vormt de basis voor de beschrijving van de locatie, gemeente, wegbeheerder huidige en gewenste situatie, noodzaak voor maatregelen, voorgesteld ontwerp en andere praktische informatie. De afzonderlijke tracédeelnummers zijn vervolgens gegroepeerd naar deelprojecten. Een deelproject is een logische groep van maatregelen waarvan het aannemelijk is dat de gemeente dit in één project uitvoert. In navolgende hoofdstukken wordt het ontwerp op het niveau van de deelprojecten gepresenteerd. Per gemeente is het tracé en het schetsontwerp opnieuw tegen het licht gehouden en zijn de inhoudelijke uitgangspunten (kwaliteitseisen, scope etc.) met de betrokken gemeenten en provincie vastgesteld in een uitgangspuntennotitie. In fase 2 is het ontwerp aangepast en klaar gemaakt om het gesprek over te voeren met de belanghebbenden zoals de Fietsersbond, buurgemeenten en bewoners (zie paragraaf 2.2.). In fase 3 zijn variantenstudies uitgevoerd die op basis van het participatieproces en vragen van de gemeenten in beeld zijn gekomen. Op basis van deze variantenstudies is een ontwerp gemaakt voor de hele doorfietsroute.
Dit ontwerp heeft als basis gediend voor de 2e gespreksronde met belanghebbenden. In fase 4 is het ontwerp afgerond en voorzien van kostenraming en uitvoeringsplanning. Voor sommige onderdelen van de doorfietsroute is geen ontwerp gemaakt. Bijvoorbeeld omdat er al sprake is van doorfietsroutekwaliteit of omdat er vanuit andere projecten al plannen zijn voor dat deel van de route. Figuur 2-2 laat zien voor welke onderdelen wel en geen ontwerp is gemaakt. Dit wordt in navolgende hoofdstukken nader toegelicht.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
6
Projectgerelateerd
Figuur 2-2:totaaloverzicht uit te werken tracédelen in deze ontwerpopgave 7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
7
Projectgerelateerd
2.2
Participatieproces
In eerdere studies is vooral met betrokken wegbeheerders geparticipeerd om mogelijke tracés en oplossingen op hoofdlijnen in beeld te brengen. In deze fase is er uitgebreid geparticipeerd met belangengroepen, bewoners, ondernemers en andere overheden om de doorfietsroute meer concreet vorm te geven en om de haalbaarheid van de voorgestelde maatregelen te toetsen. In deze paragraaf staat een korte toelichting op het proces. In de toelichting per gemeente (Hf. 4 t/m 7) en in bijlage 3 van dit rapport wordt uitgebreider ingegaan op de resultaten van het participatieproces. Verenigde en individuele bewoners en ondernemers Er hebben twee gespreksrondes plaatsgevonden met bewoners en ondernemers. Zowel fysiek (inloopavonden) als digitaal (online enquête + kaart) om zo veel mogelijk mensen de kans te geven mee te denken. Voor de digitale participatie en de communicatie met bewoners is gebruik gemaakt van de gemeentelijke participatieplatforms (ingesprek.denhelder.nl, samen.schagen.nl en denkmee.hollandskroon.nl). De gemeente Texel heeft besloten om in deze fase nog niet te participeren met bewoners en ondernemers. Dit heeft te maken met het feit dat een groot deel van de doorfietsroute al is gerealiseerd (opknappen fietspaden Pontweg) of in afwachting is op een ander project (aanpak van de veerhaven). In hoofdstuk 4 wordt hier uitgebreider op ingegaan.
In de 1e gespreksronde in het najaar van 2023 (fase 2) zijn alle wensen geïnventariseerd. Bijvoorbeeld ten aanzien van alternatieve routes of de inrichting van de route. RHDHV heeft op basis van deze uitkomsten alternatieve tracés onderzocht en het ontwerp opgesteld zoveel mogelijk rekening houdend met de wensen. In de 2e gespreksronde (maart-april 2024) is het ontwerp fysiek en digitaal gepresenteerd. Het doel van de 2e gespreksronde was om draagvlak te onderzoeken voor het ontwerp, waar het ontwerp nog geoptimaliseerd kan worden en welke aanbevelingen er zijn voor de verdere uitwerking. Een samenvatting van de uitkomsten staat in tabel 2-1. Hieruit blijkt dat de participatie tot veel bruikbare inzichten heeft geleid: 69 procent van de reacties is (deels) overgenomen of is een aandachtspunt voor de nadere uitwerking. Daarnaast is 30 procent van de reacties niet overgenomen of niet van toepassing (reactie heeft geen betrekking op de doorfietsroute). In bijlage 3 staat per reactie een toelichting. Tabel 2-1: Reacties en opvolging per gemeente (zie bijlage 3 voor alle reacties)
Gemeente
Overgenomen
(Deels) overgenomen/ onderwerp van nadere uitwerking
Niet overgenomen
Den Helder
17
23
10
Hollands Kroon
2
4
6
Schagen
16
3
13
Dijk en Waard
1
Algemeen Totaal
N.v.t.
Totaal 50
1
32 1
1 36
1
31
29
1
Overheden en belangengroepen Met buurgemeenten Alkmaar en Dijk en Waard heeft ambtelijke afstemming plaatsgevonden over de aansluiting van de prioritaire doorfietsroutes op het regionale doorfietsroutenetwerk van Regio Alkmaar. Met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft afstemming plaatsgevonden met betrekking tot het bouwen op of nabij een primaire waterkering (in Den Helder) en benutten van een
7 november 2024
13
BJ3805-RHD-RP-2
8
97
Projectgerelateerd
piekberging (Warmenhuizen). Met ProRail heeft afstemming plaatsgevonden over de gewenste nieuwe fietsroute langs het spoor tussen Grote Sloot en de Westfriesedijk in Schagen. De Fietsersbond heeft gedurende het proces actief meegedacht vanuit het belang van de fietser. Bijvoorbeeld met suggesties voor alternatieve routes en inrichting en reacties op ontwerpkeuzes van RHDHV. Bij de inhoudelijke toelichting op het ontwerp in navolgende hoofdstukken is het standpunt van de Fietsersbond samengevat voor zover dit betrekking heeft op de doorfietsroute. Ook in bijlage 3 zijn de opmerkingen van de Fietsersbond en onze reactie opgenomen. De Ondernemersvereniging Den Helder (OVDH) heeft in een gesprek met de gemeente en RHDHV gereageerd op het voorgenomen tracé en de maatregelen voor de doorfietsroute. De OVDH geeft aan dat zij staat achter de ambitie voor betere fietsroutes in Den Helder. Tijdens het gesprek zijn door de OVDH wel aandachtspunten aangedragen ten aanzien van de verdere uitwerking van de doorfietsroute en op wat voor wijze belanghebbenden hierbij worden betrokken. De OVDH heeft aangegeven behoefte te hebben aan meer afstemming en inzicht in de samenhang van de doorfietsroutemaatregelen met andere projecten in Den Helder. De gemeente pakt dit punt op. In hoofdstuk 5 staat de reactie van de OVDH op de ontwerpkeuzes in Den Helder en Julianadorp beschreven.
2.3
Detailniveau ontwerp en kostenraming
Het detailniveau van deze studie is Voorlopig Ontwerp (VO) met een bijpassende raming volgens de Standaard Systematiek Kostenramingen (SSK). Onderwerpen zoals materiaalgebruik, openbare verlichting en bewegwijzering worden in de volgende ontwerpfase uitgewerkt. In de SSK is, op basis van de kwaliteitseisen voor doorfietsroutes, wel rekening gehouden met de kosten die hiermee gepaard gaan.
2.4
Uitvoeringsplanning
De vier gemeenten en provincie hebben behoefte aan inzicht in een ambitieuze, maar ook realistische uitvoeringsplanning van de doorfietsroute. De gezamenlijke ambitie is om zo veel mogelijk maatregelen uiterlijk in 2030 te realiseren. Dit zal om uiteenlopende redenen niet overal mogelijk zijn. In de uitvoeringsplanning staat dan aangegeven wat volgens de gemeenten een realistisch jaartal is. Het doel van de uitvoeringsplanning is om overzicht te krijgen om vervolgens per gemeente de benodigde ambtelijke capaciteit en financiering te organiseren. De uitvoeringsplanning kan ook worden gebruikt in de communicatie met andere partijen. Het opstellen van de uitvoeringsplanning is het zoeken naar een balans tussen de ambitie om de doorfietsroute snel te realiseren en de mogelijkheden per gemeente. Daarom zijn er eerst individuele gesprekken met de gemeente gevoerd. Op basis hiervan is de planning aangescherpt. De individuele planningen zijn vervolgens samengebracht in de Regionale bereikbaarheidswerkgroep. Tijdens deze werkgroep zijn de onderlinge afhankelijkheid van sommige maatregelen (en gemeenten) besproken.
Kortom, bij het opstellen van de uitvoeringsplanning is rekening gehouden met: • Urgentie: is er sprake van een knelpunt? Te bepalen op basis van de kwaliteit van de huidige fietsvoorzieningen in combinatie met het gebruik; • Ambtelijke capaciteit: beschikt de gemeente over voldoende capaciteit om het project voor te bereiden en uit te voeren; • Financiële mogelijkheden: (wanneer) zijn er voldoende financiële middelen om het project te realiseren? • Beheer & onderhoudscyclus: (wanneer) zijn er werkzaamheden gepland? Kan dit worden gecombineerd met het doorfietsrouteproject? En kan dit eventueel naar voren worden geschoven?
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
9
Projectgerelateerd
•
Raakvlakprojecten en meekoppelkansen: zijn er andere raakvlakprojecten of afhankelijkheden zoals gebiedsontwikkelingen of herinrichtingen van invloed op het doorfietsrouteproject?
In navolgende hoofdstukken wordt de planning per gemeente gepresenteerd.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
10
Projectgerelateerd
3
Kwaliteitseisen en voorwaarden cofinanciering
3.1
Kwaliteitseisen doorfietsroutes
De kwaliteitseisen voor doorfietsroutes zijn vastgelegd door de provincie Noord-Holland in de Actieagenda Actieve Mobiliteit 2022-2027. Deze zijn onder andere gebaseerd op diverse landelijke richtlijnen van het CROW. Deze landelijke richtlijnen worden breed gedragen binnen het vakgebied. Hiermee borgt de provincie dat de uitwerking van de doorfietsroute bijdraagt aan de verbetering van de verkeersveiligheid. De criteria die de provincie hanteert zijn ook een voorwaarde voor cofinanciering (zie paragraaf 3.2) en daarmee een belangrijk uitgangspunt voor deze ontwerpopgave. In Tabel 3-1 zijn de kwaliteitseisen voor doorfietsroutes weergegeven. De streefbreedte is het uitgangspunt voor deze studie. Waar nodig en mogelijk kan worden teruggegaan naar een minimumbreedte. De minimumbreedte is de ondergrens voor realisatie van de doorfietsroute en wordt alleen toegepast om conflicten (met kadastrale grenzen of andere ruimtelijke belangen) te voorkomen mits de fietsintensiteiten dit toestaan. In aanvulling op de profielen uit Tabel 3-1 is een vijfde profiel met brede fietsstroken toegevoegd, zie Figuur 3-1. Dit profiel kan worden gerealiseerd mits de maximale snelheid 30 km/uur is en de intensiteiten van het gemotoriseerd verkeer het toelaten. Dit profiel heeft niet de voorkeur, maar kan worden toegepast indien andere opties niet haalbaar zijn.
Het is in alle gevallen aan de gemeente om bij aanvraag van cofinanciering een onderbouwing te leveren voor de gemaakte keuzes. Bij fietsstraten zijn verschillende breedtes mogelijk, afhankelijk van het gebruik. Hier is maatwerk, opnieuw op basis van de landelijke richtlijnen, soms noodzakelijk. De provincie kan bij twijfel of als extra controle een onafhankelijke ontwerptoets laten uitvoeren. Tabel 3-1: kwaliteitseisen voor doorfietsroutes (provincie Noord-Holland)
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
11
Projectgerelateerd
Figuur 3-1: dwarsprofiel met brede fietsstroken
3.2
Voorwaarden cofinanciering provincie Noord-Holland
Via de Uitvoeringsregeling subsidie kleine infrastructuur Noord-Holland 2024 kunnen wegbeheerders bij de provincie cofinanciering aanvragen. Voor het aanleggen of aanpassen van fietspaden of fietsstraten op een doorfietsroute met als hoofddoel het verbeteren van het regionaal fietsnetwerk kunnen gemeenten tot 90 procent subsidie krijgen op de subsidiabele kosten. In figuur 3-2 zijn de subsidiabele kosten samengevat. De volgende kosten zijn dus niet subsidiabel: • Saneringskosten; • Kosten voor beheer of onderhoud; • Engineeringskosten; • Overige bijkomende kosten, niet zijnde Kabels en Leidingen; • Vastgoedkosten; • Risicoreservering.
Figuur 3-2: subsidiabele kosten volgens SSK-2018 (handleiding subsidieregeling kleine infrastructuur 2023)
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
12
Projectgerelateerd
4
Uitwerking gemeente Texel
4.1
Beschrijving tracé
De doorfietsroute op Texel is in Figuur 4-1 weergegeven en loopt vanaf de rotonde Emmalaan – Element – Beatrixlaan via de Pontweg naar de TESO veerhaven. Het tracé is ongewijzigd ten opzichte van de eerdere ontwerpstudies. Tijdens het participatieproces zijn door de Fietsersbond een aantal alternatieve tracés aangedragen: • Via Hoornderweg en Watermolenweg. De Fietsersbond noemt de Hoornderweg en Watermolenweg als alternatief voor de route langs de N501. Deze route is echter minder direct en 1 kilometer langer dan de route langs de N501. De route langs de N501 is bovendien in 2023 opgeknapt. Daarom is vastgehouden aan het voorgestelde tracé uit 2019. • Doortrekken route naar De Koog. De Fietsersbond stelt voor om de doorfietsroute door te trekken naar De Koog. Dit voorstel is overgenomen als aanbeveling.
Figuur 4-1: doorfietsroute Texel 7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
13
Projectgerelateerd
4.2
Scope ontwerpopgave Texel
In deze studie is alleen van de Emmalaan tussen de N501 en de rotonde met de Element/Beatrixlaan een ontwerp gemaakt. In 2023 heeft de provincie de fietspaden langs de N501 al aangepakt. De maatregelen rondom de veerhaven zijn in grote mate afhankelijk van de herinrichting van de veerhaven. De komende jaren moet meer duidelijkheid komen over de inrichtingsvarianten van de veerhaven en de plek van de doorfietsroute daarin. In overleg met de gemeente Texel is afgesproken dat het in deze fase niet zinvol is een voorlopig ontwerp te maken op basis van de huidige ligging en inrichting van het fietspad.
Figuur 4-2: huidige inrichting Emmalaan ter hoogte van VVV-kantoor en bushalte (halteren op fietssuggestiesstrook)
4.3
Toelichting ontwerpopgave
Voor de inrichting van de Emmalaan tussen de N501 en rotonde met de Beatrixlaan als doorfietsroute zijn twee oplossingen onderzocht: 1. Vrijliggend tweerichtingsfietspad oostzijde Emmalaan tussen beide rotondes 2. De Emmalaan inrichten als gebiedsontsluitingsweg (GOW) met een maximale snelheid van 30 km/uur en brede fietsstroken. Oplossing 1 realiseert een ‘vijfde’ tak op de rotonde met de Beatrixlaan alleen voor fietsers in beide richtingen. Het nadeel is dat op alle overige takken van de rotonde in Den Burg de fietsers op de rijbaan fietsen. Hierdoor is het lastig om een vrijliggend tweerichtingsfietspad op een geloofwaardige manier in te passen. Fietsers komend vanaf het oosten gaan immers op de rotonde tegen het verkeer in fietsen om zo snel mogelijk op het vrijliggend fietspad te komen. Door het nieuwe fietspad schuift bovendien het huidige fietspad op richting (in) het water. Een alternatief voor een vijfde aansluiting op de rotonde is om het fietspad aan te sluiten op de oostelijke tak van het kruispunt (ook Emmalaan). Dit heeft echter als nadeel dat fietsers vanuit andere richtingen het fietspad niet kunnen bereiken.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
14
Projectgerelateerd
Figuur 4-3: aansluiting van vrijliggend fietspad als ‘5e’tak op de rotonde
Oplossing 2 heeft minder impact op de omgeving en kan binnen het bestaande profiel worden gerealiseerd. Het nadeel is dat fietsers op de rijbaan blijven. Er kan alleen doorfietsroutekwaliteit worden gerealiseerd met een maximum snelheid van 30 km/uur met fietsers op de rijbaan. Dit betekent dat de snelheid moet worden verlaagd. Aandachtspunt blijft de bushalte ter hoogte van het VVV-kantoor. De bus halteert nu op de fietssuggestiestroken. Dit is vanuit de doorfietsroute ook onwenselijk. Figuur 4-4 laat zien dat het in ieder geval mogelijk is om aan de oostzijde een haltehaven te realiseren.
Figuur 4-4: GOW30 profiel Emmalaan ter hoogte van VVV-kantoor
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
15
Projectgerelateerd
De gemeente Texel heeft in het voorjaar 2024 een verkeerstelling uitgevoerd om inzicht te krijgen in de verkeersintensiteit en snelheid op de Emmalaan. De verkeerstelling laat geen eenduidig beeld zien. Op basis van de drukste dag (ca. 3.200 motorvoertuigen) en een V85 1 van 41 kilometer per uur (waar 50 is toegestaan) lijkt profiel van 6,5 meter met brede fietsstroken inpasbaar. Vanwege de grote schommelingen in de verkeerstelling en het seizoen is het advies om een hertelling uit te voeren, bij voorkeur tijdens de piekdrukte in de zomer. Doortrekken doorfietsroute naar De Koog Een derde optie is om kritisch te kijken naar een logisch begin- en eindpunt van de doorfietsroute op Texel. De Fietsersbond geeft aan ook potentie te zien aan het doortrekken van de doorfietsroute langs de Pontweg richting De Koog als toeristische bestemming. De fietsintensiteiten in het onderzoek van Blau (2019, zie paragraaf 1.2) onderstreept de potentie. De beste oplossing voor de Emmalaan en een logisch begin- en eindpunt van de route dient in een volgende fase nader te worden onderzocht. Raakvlakprojecten Er zijn twee projecten die raken aan de doorfietsroute op Texel:
Herinrichting fietspaden Pontweg (N501) door de provincie in het najaar van 2023. Met deze herinrichting zijn de fietspaden langs de provinciale weg doorfietsroutewaardig ingericht.
Herinrichting veerhaven vanaf 2030. Rijkswaterstaat is voornemens om vanaf 2030 te starten met de herinrichting van de veerhaven. Een goede inpassing van de doorfietsroute zal onderdeel zijn van deze ontwerpgave. De TESO is gestart met een voorbereidend onderzoek naar de herinrichting van de veerhaven. De inpassing van de doorfietsroute, nu over/door het parkeerterrein, maakt hier onderdeel van uit.
4.4
Draagvlak
De doorfietsroute op Texel is met de Fietsersbond en gemeente besproken. Omdat het grootste deel van de doorfietsroute op Texel al wordt aangepakt of in afwachting is van de herinrichting van de veerhaven heeft de gemeente aangegeven in deze fase van het project nog niet te participeren met bewoners. Ten aanzien van de Emmalaan heeft de gemeente aangegeven hier voorlopig niet mee aan de slag te gaan omdat een groot deel van de Emmalaan recent is heringericht. Op 19 oktober 2023 is de volledige doorfietsroute met de regionale afdeling van de Fietsersbond besproken. De lokale afdeling van Texel was hierbij niet aanwezig. De Fietsersbond heeft een alternatieve route naar de veerhaven benoemd. In paragraaf 4.1 staat beschreven waarom deze suggestie niet wordt overgenomen. Ook heeft de Fietsersbond voorgesteld om de doorfietsroute door te trekken naar De Koog en De Cocksdorp. De gemeente ziet deze routes vooralsnog als belangrijke lokale routes, maar niet als regionale doorfietsroute. Het doortrekken van de doorfietsroute naar De Koog is in paragraaf 4.3 wel genoemd als eventuele oplossing dat in een verdere uitwerking kan worden onderzocht. De gemeente wil in overleg met de provincie onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de doorfietsroute langs de Pontweg door te trekken naar De Koog.
De huidige inrichting van de Pontweg voldoet reeds aan de kwaliteitseisen voor doorfietsroutes. De Dorpsstraat, in het verlengde van de Pontweg, heeft een gemengd profiel met smalle fietssuggestiestroken en elementenverharding en voldoet niet aan de kwaliteitseisen. De opmerkingen van de Fietsersbond over de opstelruimte bij de veerhaven en de oversteekbaarheid en snelheidsverlaging van de N501 (Pontweg) vallen buiten de scope van de doorfietsroute.
1
Gereden snelheid die door 85 procent van de bestuurder niet wordt overschreden
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
16
Projectgerelateerd
4.5
Investeringskosten en Uitvoeringsplanning
De gemeente Texel is niet voornemens om op korte termijn maatregelen te nemen op de Emmalaan. In overleg is besloten om geen kostenraming of uitvoeringsplanning te maken voor het ontwerp Emmalaan. Voor de overige doorfietsroutemaatregelen is de gemeente afhankelijk van eerdergenoemde raakvlakprojecten.
4.6
Aanbevelingen vervolg
Met betrekking tot de verdere uitwerking doen we de volgende aanbevelingen: • Onderzoek het doortrekken doorfietsroute naar De Koog. Wat is een logisch eindpunt? Welke maatregelen zijn er nodig om doorfietskwaliteit te realiseren? • Bij een positieve conclusie: actualiseer het doorfietsroutenetwerk zodat gemeente in aanmerking komt voor cofinanciering voor het nieuwe doorfietsroutetracé. De maatregelen voor de beoogde doorfietsroute over de Emmalaan in Den Burg kan daarmee komen te vervallen.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
17
Projectgerelateerd
5
Uitwerking gemeente Den Helder
5.1
Beschrijving tracé
Het tracé van de doorfietsroute in Den Helder is in figuur 5-1 weergegeven. De route loopt vanaf de TESO veerhaven via de Kanaalweg – Station Den Helder – Nieuweweg – Langevliet – Juliandorp – Noorderhaven naar het pontje Westeinde.
Figuur 5-1: tracé Den Helder 7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
18
Projectgerelateerd
Naar aanleiding van de participatie en gesprekken met de gemeente zijn een aantal alternatieve tracés onderzocht, zie Tabel 5-1. De tabel vat samen welke varianten zijn onderzocht en welk besluit uiteindelijk is genomen. In bijlage 5 staat een nadere toelichting op de varianten en het genomen besluit. Tabel 5-1: onderzoek varianten Den Helder
Locatie / route
Van TESO naar Koningsplein
Varianten
Besluit
1.
Verbreding fietsvoorzieningen binnendijks Buitendijkse route naar Koningsplein
Variant 1: nieuw tweerichtingsfietspad dijkzijde en verbreding tweerichtingsfietspad zuidzijde
Westelijke variant (Boerhaavestraat) Oostelijke variant (Parallelweg en spoortunnel)
Variant 2: oostelijke variant
Fietstunnel Verbreding fietspad onder viaduct Veiligere fietsoversteek westzijde kruispunt
Variant 2: verbreding fietspad onder viaduct
Route via Langevliet / Nieuweweg Route via Kanopad
Variant 1: de route via Langevliet / Nieuweweg
Route over Perenhout Route over Eikenhout / Essenhout
Variant 2: noordelijke route via Essenhout
2. 1.
Langs station
Oversteek Waddenzeestraat
Route tussen Den Helder en Julianadorp
Noorderhaven
5.2
2. 1. 2. 3. 1. 2. 1. 2.
Toelichting ontwerp
In deze paragraaf geven we een toelichting op de ontwerpopgave in Den Helder (van noord naar zuid). De toelichting bevat een beknopte analyse van de huidige situatie, afwegingen en ontwerpvoorstel. De doorfietsroute is opgedeeld in een aantal deelprojecten bestaande uit een of meerdere tracédeelnummers, zie Tabel 5-2. Niet voor alle delen van de doorfietsroute is in dit project een ontwerp gemaakt. Deze regels zijn in navolgende tabel in het rood weergegeven. Tabel 5-2: deelprojecten doorfietsroute Den Helder
Deelproject
Tracédeelnummers (F9)
Kanaalweg tussen TESO en N250
11, 12 en 13
Kanaalweg tussen N250 en Koningsplein
14
Koningsplein
15
Koningsplein naar Vijfsprong
16 t/m 17
Voorrang fietsers Beatrixstraat - Parallelweg
18
Aanpak Parallelweg en rotonde Ruyghweg
19 en 20
Spoortunnel tot Nieuweweg
21 t/m 23
Nieuweweg t/m Waddenzeestraat
24 t/m 29
Doggersvaart t/m rotonde Noorderhaaks
39 t/m 42
Langevliet vanaf rotonde Noorderhaaks tot rotonde Zuiderhaaks
43 t/m 45
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
19
Projectgerelateerd
Deelproject
Tracédeelnummers (F9)
Langevliet vanaf Zuiderhaaks tot Eikenhout
47
Door Noorderhaven naar pontje Westeinde
48 t/m 54
Pontje Westeinde
55
De blauwe tekstkaders in dit hoofdstuk Kanaalweg tussen TESO en N250 (F9 11 t/m 13) gaan in op veel gehoorde eisen en De fietsroute van en naar de veerhaven voldoet momenteel niet wensen tijdens het participatieproces. aan de kwaliteitseisen voor doorfietsroutes. Het tweerichtingsfietspad aan de zuidzijde ligt tussen Het Nieuwe Diep en de opstelstroken richting de veerhaven. Dit fietspad is te smal (circa 2,5 meter breed) en bestaat uit tegelverharding. Aan de noordzijde ligt een zeer smal eenrichtingsfietspad ingesloten tussen de dijk en de busbaan.
Figuur 5-2: huidige inrichting fietspad dijkzijde vanaf de TESO veerhaven richting N250 / Kanaalweg
Het fietspad aan de noordzijde is de fietsroute vanaf de TESO en het hotel Lands End. Een verbreding van het fietspad zuidwaarts is niet mogelijk omdat dit ten koste gaat van de busbaan en de benodigde opstelstroken van de TESO. Het opheffen van een opstelstrook heeft als gevolg dat het verkeer terug kan slaan op de N250 of elders in Den Helder. Hiermee komt de bereikbaarheid van de veerhaven en andere locaties binnen de gemeente in het geding. Als alternatief heeft de Fietsersbond een buitendijkse variant voorgesteld via de Promenade. Hoewel dit in de huidige situatie kan, is het op termijn met de ontwikkeling 7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
20
Projectgerelateerd
van het Dijkenkwartier (Kanaalweg/ Koningsplein) niet langer mogelijk om fietsend de dijk over te steken richting Koningsplein. Dit is voor een logisch vervolg van de doorfietsroute wel noodzakelijk. Voor het verbreden van het fietspad naar een tweerichtingsfietspad van 4,0 meter wordt daarom naar de dijk gekeken. Het huidige fietspad ligt in de beschermingszone van de primaire waterkering. In overleg met HHNK is daarom onderzocht of het mogelijk is om het fietspad op te tillen. Door het fietspad op te tillen ontstaat door het talud meer ruimte om het fietspad te verbreden en een veilige afstand tot de busbaan te realiseren, zie Figuur 5-3. Het HHNK heeft aangegeven in principe geen bezwaar te hebben op het plan omdat er geen afgraving plaats zal vinden, maar juist een aanvulling. Het ontwerp dient verder te worden uitgewerkt om tot een vergunningaanvraag te komen. Vanuit waterveiligheid heeft het HHNK voorkeur voor toepassing van Lwandconstructies. De L-wandconstructie creëert een groot draagvermogen doordat de aangevulde grond de voet van het L element op zijn plek houdt. Hiermee blijft het dijklichaam ongeroerd. Deze constructie leent zich naar verwachting goed voor de te verwachten verkeersbelasting. Bij een damwandconstructie mogen geen ankerstangen worden toegepast omdat deze in de kering komen te liggen.
Figuur 5-3: indicatief dwarsprofiel van verhoogde ligging fietspad in dijk
Het fietspad aan de zuidzijde blijft de route naar de TESO. Het verbreden van het tweerichtingsfietspad aan de zuidzijde gaat ten koste van de voetgangersvoorzieningen of de parkeerstrook langs Het Nieuwe Diep. In het ontwerp is ervoor gekozen om te verbreden wat ten koste gaat van de parkeerplaatsen. Het voetpad is immers nodig om de veerhaven ook voor voetgangers bereikbaar te houden. RHDHV adviseert om kritisch te kijken voor welke doelgroep deze parkeerplaatsen zijn en of deze elders kunnen worden gerealiseerd. Kanaalweg tussen N250 en Koningsplein (F9 14) Op dit moment ligt er een vrijliggend tweerichtingsfietspad aan de noordzijde van de Kanaalweg. Dit is een relatief goed fietspad, maar voldoet nog niet aan de kwaliteitseisen in verband met de tegelverharding en breedte (ca. 3,0 meter). Op termijn dient dit fietspad te worden verbreed naar 4,0 meter met gesloten verharding. De uitvoering en precieze ligging is afhankelijk van de ontwikkelingen van het Dijkkwartier. Uitgangspunt is dat het fietspad aan de noordzijde van de Kanaalweg blijft liggen. Aan deze zijde liggen ook de huidige en toekomstige woningen. Ook sluit het fietspad zo goed aan op de fietsroute vanaf de veerhaven (tracédeelnummer 13).
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
21
Projectgerelateerd
Koningsplein (F9 15) Een bekend knelpunt, blijkt ook uit de participatie, is de oversteek van de Kanaalweg richting het centrum bij Koningsplein. Het is op deze locatie niet mogelijk om de fiets op een veilige manier voorrang te geven. Dit komt vanwege de maximaal toegestane snelheid van 50 km/uur en de ligging in een bocht. De ontsluitingsfunctie van de Kanaalweg (50 km/uur) blijft ook in de toekomst staan. Bij deze snelheid is het, zeker in een bocht, onveilig om fietsers voorrang te geven. Om de oversteek voor fietsers veiliger te maken is in het ontwerp van de doorfietsroute een middeneiland gemaakt zodat fietsers in twee fasen de weg kunnen oversteken. Dit betekent wel dat het wegprofiel moet worden verbreed. Dit gaat ten koste van een deel van het parkeerterrein aan de Kanaalweg. Dit parkeerterrein komt bij de ontwikkeling van het Dijkkwartier echter ook te vervallen. De monumentale brug blijft met dit ontwerp intact.
Figuur 5-4: voorgesteld ontwerp Koningsplein
Koningsplein naar Vijfsprong (F9 16 t/m 17; geen ontwerp) Vanaf het Koningsplein loopt de doorfietsroute via de Prins Hendriklaan en Polderweg naar de Vijfsprong. Er ligt momenteel een vrijliggend tweerichtingsfietspad van circa 2,5 tot 3,0 meter met tegelverharding. Dit voldoet niet aan de minimale kwaliteitseisen voor doorfietsroutes. Het is op deze plek in bestaand stedelijk gebied uitdagend om doorfietsroutekwaliteit te realiseren omdat het ten koste gaat van openbaar groen, voetgangers of dat het fietspad te dicht op de weg komt te liggen. Op basis van de huidige inrichting kunnen fietsers hier bovendien relatief goed fietsen. De gemeente heeft daarom aangegeven voorlopig geen kansen te zien voor verdere doorfietsmaatregelen op dit deel van de route. De gemeente heeft in juni 2024 aangegeven dat er in verband met een andere opgave toch mogelijk een herinrichting komt van de Polderweg. Indien deze kans zich voordoet zal de gemeente alsnog onderzoeken hoe op kortere termijn doorfietsroutekwaliteit mogelijk is.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
22
Projectgerelateerd
Figuur 5-5: Polderweg richting de Vijfsprong
Voorrang fietsers Beatrixstraat – Parallelweg (F8 18) Vanaf de watertoren bij de Vijfsprong tot en met het zebrapad bij het busstation aan de oostzijde van Station Den Helder gaat de doorfietsroute door het centrumgebied van Den Helder. Op dit deel van de route prevaleert de verblijfskwaliteit en het belang van de voetganger boven die van de (doorgaande) fietser. Er liggen bovendien goede fietsvoorzieningen die aansluiten bij de hernieuwde inrichting van de openbare ruimte van het centrumgebied én het vervolg van de doorfietsroute. Daarom is ervoor gekozen op dit deel van de route geen doorfietsroutemaatregelen te nemen. Wel is het advies om de voorrangssituatie te wijzigen waarbij fietsers op de doorfietsroute voorrang hebben op het afslaand autoverkeer vanaf de Middenweg. Voor het omdraaien van de voorrang is wel een ontwerp gemaakt. Parallelweg (F9 19 t/m 20; geen ontwerp) Langs de Parallelweg ligt een vrijliggend tweerichtingsfietspad van circa 3,5 meter in een vergelijkbare uitvoering als langs de Polderweg, zie Figuur 5-4. De rotonde met de Ruyghweg voldoet op dit moment niet aan de kwaliteitseisen en verkeerskundige richtlijnen omdat fietsers uit de voorrang oversteken. De gemeente Den Helder is voornemens in een ander traject de voorrangssituatie op van alle rotondes binnen de bebouwde kom.
De Fietsersbond opteert voor de ‘westelijke variant’ langs het station via de Boerhaavestraat waarbij de spoortunnel wordt vermeden. Daar maken ook nu al veel fietsers gebruik van. Dit is routetechnisch goed te begrijpen, maar heeft een aantal nadelen. Ten eerste moet de Middenweg uit de voorrang worden overgestoken. Vervolgens moet het parkeerterrein (haaks parkeren) worden gepasseerd. Dit is voor fietsers potentieel onveilig in verband met parkerende voertuigen. Ten derde dient de volledige Boerhaavestraat te worden heringericht als fietsstraat. Rekening houden met de parkeerstrook schuift het volledige wegprofiel daarmee iets op richting de woningen. Dit is relatief ingrijpend terwijl aan de oostzijde van het station al een vrijliggend fietspad ligt. Het voorstel is daarom om vast te houden aan de oostelijke variant. Het blijft uiteraard mogelijk om via de westzijde van de Middenweg naar de Brakkeveldweg te fietsen.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
23
Projectgerelateerd
Spoortunnel tot Nieuweweg (F9 21 t/m 23) Dit deel van de route loopt vanaf de oostzijde van het station, via de spoortunnel, Brakkeveldweg en Nieuweweg tot en met het kruispunt met de Waddenzeestraat. Deze maatregelen worden integraal besproken omdat de voorgestelde maatregelen nauw met elkaar samenhangen. In vergelijking met andere delen van de route zijn hier meer ingrijpende maatregelen nodig om doorfietsroutekwaliteit te realiseren. Deze maatregelen staan niet op zichzelf, maar passen binnen de ambities van de gemeente zoals bestuurlijk vastgelegd in de Omgevingsvisie. De doorfietsroute gaat vanaf het oosten van het station door de spoortunnel richting de Brakkeveldweg. De rotonde met de Ruyghweg wordt vanuit een ander project aangepakt. De huidige spoortunnel heeft fietsstroken en eenrichting autoverkeer (noordwaarts) en voldoet niet aan de kwaliteitseisen. Er is onvoldoende ruimte om de fietsstroken op een veilige manier te verbreden. Het voorstel is om de spoortunnel te sluiten voor autoverkeer en uitsluitend te benutten voor fiets en voetganger. Het afsluiten van de tunnel voor het autoverkeer is nodig om een doorfietsroutewaardige oplossing (breed tweerichtingsfietspad) te realiseren. De ruimte kan dan ook worden benut om de tunnel ruimtelijk op te waarderen passend bij de ligging in/nabij het centrum van de stad.
Voor gemotoriseerd verkeer zijn alternatieve en meer geschikte routes van en naar het centrumgebied. Bijvoorbeeld de Schoolweg – Kievitsstraat, N250 – Ruyghweg of de Middenweg. Op de Brakkeveldweg tot de Crocusstraat is het voorstel om deze in te richten als fietsstraat waarbij de groene middenberm blijft gehandhaafd. In feite verandert er hier weinig ten opzichte van de huidige situatie. Wel zal de verkeersdruk afnemen door het afsluiten van de spoortunnel voor autoverkeer. Hierdoor is het Brakkeveldweg bereikbaar voor bestemmingsverkeer. Vanaf de Crocusstraat tot en met de Texelstroomlaan is het voorstel om een brede fietsstraat te maken waarbij de parkeerplaatsen blijven gehandhaafd. Het huidige profiel van bijna 10 meter (excl. parkeren) wordt versmald. Dit biedt ook kansen voor een andere inrichting van de openbare ruimte. Autoverkeer én de bus in twee richtingen blijft hiermee mogelijk. Randvoorwaarde is dat er een maximumsnelheid van 30 km/uur geldt voor de hele Brakkeveldweg én dat de intensiteiten voor gemotoriseerd verkeer dit toelaten. Dit raakt aan de oplossing voor de Nieuweweg bij Fort Dirksz Admiraal, zie volgende alinea en tekstkader modelberekeningen. Ondernemers van de Brakkeveldweg hebben aangegeven dat het afwaarderen van de Nieuweweg en Brakkeveldweg de autobereikbaarheid dermate verslechtert en raakt aan hun belang.
Daarnaast uit men zorgen over de bereikbaarheid van hulpdiensten. De bereikbaarheid van hulpdiensten is een randvoorwaarde voor de verdere uitwerking van het ontwerp. In de verdere uitwerking wordt ook nadrukkelijker geparticipeerd over de invloed van de herinrichting op de auto- en fietsbereikbaarheid. De OVDH heeft in een gesprek met gemeente en RHDHV vragen gesteld over het gekozen tracé van de doorfietsroute (bijv. ‘waarom door Den Helder en niet langs de N-wegen’), de samenhang van de doorfietsmaatregelen met andere opgaven in Den Helder (bijv. herinrichting veerhaven) en nader onderzoek naar het effect van de afsluitingen voor doorgaand verkeer. Nieuweweg tot Waddenzeestraat (F9 24 t/m 29) Langs de Nieuweweg door Fort Dirksz Admiraal ligt aan beide kanten een vrijliggend eenrichtingsfietspad. Deze voldoet net niet aan de kwaliteitseisen: tegelverharding en (te) dicht op de rijbaan. De breedte (2,0 meter) voldoet aan de minimale kwaliteitseisen. De gemeente gaat op termijn een ruimtelijke visie ontwikkelen over de invulling van het fort en de Nieuweweg. Op basis van de Omgevingsvisie kan wel worden gesteld dat de functie van de Nieuweweg als drukke autoroute komt te vervallen, zie Figuur 5-6. Het fort kan bereikbaar blijven voor autoverkeer vanuit het zuiden óf noorden, maar niet allebei. Uit 7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
24
Projectgerelateerd
modelberekeningen (zie tekstkader) blijkt dat het noodzakelijk is om de Nieuweweg én spoortunnel te knippen om op de Brakkeveldweg de intensiteiten omlaag te brengen. Met andere woorden: zonder deze maatregelen is het niet mogelijk om doorfietsroutekwaliteit te realiseren op het voorgestelde tracé door Den Helder. Omgevingsvisie Den Helder over de centrale as vanaf het station richting Julianadorp Onderstaande kaart uit de omgevingsvisie laat de centrale rol en ligging van de doorfietsroute tussen Den Helder en Julianadorp goed zien. De zwarte lijnen wijzen op de primaire ontsluitingsroutes voor het autoverkeer.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
25
Projectgerelateerd
Modelanalyse ‘knips’ (afsluiten voor – doorgaand – autoverkeer). De gemeente Den Helder heeft de effecten van de ‘knips’ voor het autoverkeer met het verkeersmodel laten doorrekenen. Het verkeer gaat door de knips meer gebruik maken van andere routes tussen het centrum van Den Helder en Julianadorp. Uit de modelanalyse blijkt dat de effecten verkeerskundig acceptabel zijn. Wel is er aanvullend onderzoek nodig, bijvoorbeeld op het gebied van geluid en stikstof en eventuele maatregelen op de alternatieve routes tussen de twee kernen. De OVDH uit in gesprek met de gemeente haar zorgen over de (auto)bereikbaarheid van belangrijke bestemmingen zoals het Loopuytpark, De Riepel en de route naar het centrum van Den Helder via de Nieuweweg en Brakkeveldweg. Ten aanzien van de knip in de Nieuweweg en spoortunnel vraagt de OVDH meer aandacht voor de effecten die dit heeft op de ondernemers en bereikbaarheid van omliggende buurten. De gemeente geeft aan dat er in de verdere uitwerking van de doorfietsroute ruimte is voor andere maatregelen mits dit voldoet aan de kwaliteitseisen van de doorfietsroute en bijdraagt aan de bredere ambities zoals vastgesteld in de Omgevingsvisie. Hierover zal per deelproject met belanghebbenden in overleg worden getreden
Vanaf de Nieuweweg dient de Waddenzeestraat te worden overgestoken. Dat kan nu op twee manieren: via het verkeerslicht aan de westzijde van het kruispunt en via het viaduct aan de oostzijde. Het advies is om de oostelijke route onder het viaduct door verder op te waarderen omdat hier al een ongelijkvloerse oplossing ligt. In het voorgestelde ontwerp steken fietsers ten zuiden van het kruispunt uit de voorrang in 2 fasen de afslag Nieuweweg – Waddenzeestraat over. Aandachtspunt is dat deze tak iets drukker wordt omdat doorgaand autoverkeer niet langer noordwaarts kan. Ter hoogte van het viaduct Waddenzeestraat staat een van de pilaren van het viaduct midden in het fietspad. Het voorstel is om meer ruimte voor het fietspad te creëren door een damwand te slaan in het talud van het viaduct. De gemeente (beheerder kunstwerk) geeft aan dat hier constructief geen problemen worden voorzien. Op lange termijn zijn er ook andere oplossingen mogelijk. Bijvoorbeeld een compacter kruispunt met één oversteek of ongelijkvloerse kruising. De huidige dimensionering past niet bij het verkeersbeeld en neemt bovendien veel ruimte in. De gemeente Den Helder geeft in de omgevingsvisie aan te willen onderzoeken hoe het kruispunt (op lange termijn) anders kan worden vormgegeven.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
26
Projectgerelateerd
Figuur 5-6: Waddenzeestraat – Nieuweweg: fietsers steken gefaseerd en uit de voorrang over in verband met verkeersveiligheid
Waddenzeestraat naar Doggersvaart (F9 30 t/m 38) Vanaf de Waddenzeestraat vervolgt de doorfietsroute over de Nieuweweg naar de Doggersvaart. Hier ligt nu een geasfalteerd vrijliggend tweerichtingsfietspad van circa 3,0 meter. Met uitzondering van de voorrangssituatie op de rotonde met de Burgemeester Ritmeesterweg voldoet dit deel van de route zo goed als aan de minimale kwaliteitseisen van de doorfietsroute. De rotonde wordt door de gemeente vanuit een ander project aangepakt. Voor de doorfietsroute is het van belang dat de fiets hierin voorrang krijgt. Omdat dit deel van de route voorlopig voldoet heeft de gemeente aangegeven voor dit deel van de route geen ontwerp of kostenraming te verwachten. Route vanaf Doggersvaart naar rotonde Noorderhaaks (F9 39 t/m 42) Vanaf de rotonde Doggersvaart gaat de fietsroute via het vrijliggend tweerichtingsfietspad langs de Nieuweweg en Langevliet naar Julianadorp. De rotonde Doggersvaart ligt binnen de bebouwde kom en fietsers hebben geen voorrang. Conform de landelijke richtlijnen en kwaliteitseisen voor doorfietsroute dienen fietsers hier voorrang te krijgen. De gemeente is voornemens voorrang op de rotondes binnen de bebouwde kom in een ander project aan te pakken. Het geasfalteerde fietspad langs de Nieuweweg en Langevliet is gemiddeld 3,0 á 3,5 meter breed en voldoet aan de minimale kwaliteitseisen voor doorfietsroutes.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
27
Projectgerelateerd
Enkele aanwonenden/agrariërs van de Nieuweweg (ten zuiden van de Doggersvaart) hebben tijdens de bewonersavonden zorgen geuit over de doorfietsroute langs de Nieuweweg in verband met de hoeveelheid erfaansluitingen en landbouwverkeer. Zij stellen een alternatief tracé voor, via het Kanopad langs Mariendal richting het centrum van Den Helder. Deze route is aantrekkelijk voor recreatief gebruik, maar voor dagelijks fietsverkeer minder direct (1 kilometer langer naar Den Helder centrum) en minder sociaal veilig. Het ‘omleiden’ van doorfietsers sluit ook niet goed bij de visie van de gemeente om langzaam verkeer te stimuleren. Juist ook op de as Brakkeveldweg – Nieuweweg – Langevliet waar de doorfietsroute is geprojecteerd in de Omgevingsvisie. RHDHV adviseert om vast te houden aan het tracé via de Nieuweweg en Langevliet. In de huidige situatie ligt op dit tracé al een goed vrijliggend fietspad. Dit fietspad zal ook altijd nodig zijn voor het ontsluiten van aanliggende woningen. Met de komst van de doorfietsroute verandert er niet veel ten opzichte van de huidige inrichting en gebruik: alleen het fietspad zal op termijn iets moeten worden verbreed. Langevliet vanaf rotonde Noorderhaaks tot rotonde Zuiderhaaks (F9 43 t/m 45 en 47) Het bestaande fietspad langs de Langevliet dient te worden verbreed om te voldoen aan de kwaliteitseisen voor doorfietsroutes.
Het kruispunt met de Schoolweg en Van Foreestweg (kruispunt Veul) is een bekend knelpunt binnen de gemeente. De gemeente spreekt in haar omgevingsvisie de ambitie uit om het kruispunt verkeersluw in te richten en autoverkeer om te leiden via de route Noorderhaaks. Het verlagen van de snelheid op de Langevliet sorteert onvoldoende effect om het verkeer een andere route te laten rijden. Een knip voor het autoverkeer ter hoogte van kruispunt is nodig om dit af te dwingen en een verkeersluwer centrum van het dorp mogelijk te maken.
Figuur 5-7: huidige inrichting kruispunt Veul
In het ontwerp van de doorfietsroute is uitgegaan van een knip (afsluiting voor gemotoriseerd verkeer) zoals weergegeven in Figuur 5-8. Een knip levert een positief effect op voor de verkeersveiligheid omdat het aantal motorvoertuigen sterk afneemt. Een knip heeft ook als voordeel dat de doorfietsroute op een
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
28
Projectgerelateerd
veilige en comfortabele manier is in te passen. De scherpe bocht in de huidige inrichting kan komen te vervallen.
Figuur 5-8: Langevliet – Van Foreestweg met knip autoverkeer
Het effect van de knip is modelmatig onderzocht, ook in samenhang met de maatregelen in Den Helder. Hieruit blijkt dat de verkeerskundige effecten acceptabel zijn. Hoewel het principe van een knip nodig is om een verkeersluwer Veul (en dus centrumgebied) te realiseren, kan deze op verschillende manieren worden gerealiseerd. Om recht te doen aan alle belangen die spelen in het gebied is het van belang om in de verdere uitwerking te onderzoeken wat de beste locatie is om de knip te realiseren rekening houdend met de ambities uit de omgevingsvisie en kwaliteitseisen voor de doorfietsroute. De OVDH uit in gesprek met de gemeente ook haar zorgen over de (auto)bereikbaarheid van belangrijke bestemmingen zoals het Loopuytpark, De Riepel en de route naar het centrum van Den Helder via de Nieuweweg en Brakkeveldweg. Tijdens de participatie is de zorg uitgesproken dat een knip zorgt voor een sluiproute over het parkeerterrein van De Riepel. Dit is om diverse redenen (verkeersveiligheid, leefbaarheid) onwenselijk. In de nadere uitwerking van kruispunt Veul dient daarom aandacht te zijn voor onbedoelde neveneffecten zoals deze. De nadere uitwerking dient ook uit maatregelen te bestaan om deze onbedoelde neveneffecten tegen te gaan.
Langevliet rotonde Zuiderhaaks tot rotonde Eikenhout (F9 46 en 47) Op de rotondes met Zuiderhaaks en de Eikenhout moeten fietsers in de voorrang komen om te voldoen aan de kwaliteitseisen voor de doorfietsroute. Deze locaties pakt de gemeente in een apart traject aan. Het fietspad tussen de twee rotondes moet (en kan) worden verbreed om te voldoen de kwaliteitseisen.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
29
Projectgerelateerd
Door Noorderhaven naar pont Westeinde (F9 48 t/m 54) Komend vanaf de rotonde Langevliet komt er een nieuwe fietsbrug richting Noorderhaven. De nieuwe fietsbrug sluit aan op een nieuw vrijliggend tweerichtingsfietspad tot en met het kruispunt Eikenhout. Er is gekozen voor een vrijliggend fietspad omdat dit ook de primaire ontsluitingsroute is van het autoverkeer van en naar Noorderhaven. Vanaf het kruispunt Eikenhout loopt de doorfietsroute over de Essenhout oostwaarts. De Essenhout wordt ingericht als fietsstraat. Vanaf het kruispunt Essenhout – Perenhout komt een fietsstraat dat vervolgens aansluit op het bestaande fietspad en fietsbrug richting de parallelweg van de N9 (Rijksweg). De route door Noorderhaven is besproken met ’s Heeren Loo. Zij hebben aangegeven voorkeur te hebben voor de meest noordelijke route door Noorderhaven om zo haar inwoners te beschermen. Dit verzoek is overgenomen in het ontwerp. De route zal ook om de kinderboerderij heen worden gerealiseerd. Pontje Westeinde Een bekend knelpunt in de doorfietsroute is het pontje Westeinde. Maatregelen omtrent het pontje vallen buiten de scope van deze ontwerpstudie. De provincie is voornemens onderzoek te doen naar het effect van langere vaartijden van de pont en het oplossen van de geluidsoverlast die de pont veroorzaakt.
Buiten de vaartijden van de pont zijn er de volgende alternatieve routes: Anna Paulowna – Juliandorp via Breezand of ’t Zand. Raakvlakprojecten Binnen Den Helder spelen de volgende raakvlakprojecten: • Herinrichting veerhaven door Rijkswaterstaat • Realisatie Dijkenkwartier • Herinrichting Polderweg • Ruimtelijke ontwikkeling Fort Dirksz Admiraal • Aanpak centrumgebied Julianadorp • Aanpak rotondes binnen de bebouwde kom: fiets in de voorrang. In de uitwerking van de maatregelen en de uitvoeringsplanning is rekening gehouden met deze raakvlakprojecten.
5.3
Draagvlak
De belangrijkste bevindingen en aandachtspunten ten aanzien van draagvlak zijn: • HHNK staat in beginsel niet negatief tegenover het bouwen van een nieuw fietspad in de dijk bij de TESO. Wel dient (de uitvoering van) het fietspad te voldoen aan een aantal eisen; • Ondernemers en directe omgeving Brakkeveldweg maken zich zorgen over de bereikbaarheid voor gemotoriseerd verkeer bij het realiseren van een knip in de spoortunnel en Nieuweweg. Een aantal ondernemers geeft aan dat de kortste route naar het centrum door de knip van de spoortunnel komt te vervallen en dat dit ten koste gaat van potentiële klanten. De ondernemers willen in vervolgproces meer worden betrokken. • De OVDH geeft aan in het vervolgproces meer aandacht te willen voor de effecten van de knips op voorzieningen in Den Helder en Julianadorp; • Er zijn voor- en tegenstander van de knip bij kruispunt Veul in Julianadorp. Een aantal ondernemers van het Loopuytpark maken zich zorgen over de impact van de knip op hun onderneming. Bijvoorbeeld omdat het Loopuytpark vanaf Julianadorp aan Zee minder direct te bereiken is voor autoverkeer.
7 november 2024
BJ3805-RHD-RP-2
30
Projectgerelateerd
•
’s Heeren Loo heeft haar zorgen en wensen meegegeven ten aanzien van de doorfietsroute door Noorderhaven. Deze zijn overgenomen in het ontwerp en aangepaste tracé.
Een uitgebreid overzicht van alle reacties op het ontwerp is te vinden in de bijlage.
5.4
Investeringskosten
De investeringskosten voor de doorfietsroutemaatregelen in Den Helder bedragen circa 16 miljoen euro exclusief btw. Figuur 5-9 laat de investeringskosten per deelproject zien. De volledige SSK inclusief kostennotitie is als losse bijlage meegestuurd.
Figuur 5-9: investeringskosten Den Helder per deelproject
5.5
Uitvoeringsplanning
In samenwerking met de gemeente is een ambitieuze en realistische planning opgesteld voor de uitvoering van de doorfietsroutemaatregelen. In tabel 5-2 staat per deelproject aangegeven wat de gewenste uitvoeringsplanning is. De belangrijkste overwegingen: • Op zeer korte termijn (2025) deelproject Koningsplein (urgent) en Beatrixlaan – Parallelweg (quick win) realiseren • In 2026 viaduct Waddenzeestraat aanpakken en in 2028 de rest van de Nieuweweg. Dit is deels afhankelijk van raakvlak Fort Dirksz • Om de Brakkeveldweg in te kunnen richten als een fietsstraat is het nodig om eerst de Nieuweweg te knippen. Het knippen van de spoortunnel staat hier los van en kan eerder worden uitgevoerd (2027). • Het aanbrengen van een knip op de Langevliet is noodzakelijk om de intensiteit te verlagen, deze maatregel moet integraal worden aangepakt met aandacht voor de bereikbaarheid van de centrumvoorzieningen. 2027 is een haalbare voorbereidingstijd. • Minder urgent zijn de maatregelen langs de Nieuweweg en Langevliet waar reeds een vrijliggend fietspad van 3 meter ligt. Er is voor de doorfietsroute minder urgentie om dit op korte termijn aan te pakken: 2030; • De deelprojecten Kanaalweg zijn afhankelijk van de raakvlakprojecten herinrichting veerhaven en de ontwikkeling van het Dijkenkwartier. De verwachting is dat deze pas na 2030 gerealiseerd kunnen worden.