Document · PDF

8. ZVH- De Markiezaten Jaarverslag-2023

commissie Algemeen Bestuur en Middelen 18 april 2024, gemeente RucphenBij agendapunt: Ingekomen stukken12.297 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

JAARVERSLAG 2023

________________________________________________________ Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten Maart 2024

Inhoud Profiel Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten

Samenwerkende gemeenten en partners

Voorwoord

Ontwikkelingen in 2023

De mens achter de casus - 3 verhalen

Analyse jaarcijfers 2023

__________________________________________________________________________________________ Tekst: Data-analyse: Coördinatie:

Margriet Heebing, Metafoor Communicatie Gerliene van Ginkel, ZVH De Markiezaten Jan-Willem Labruyère en Susanne Hermans, ZVH De Markiezaten

Profiel Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten COMPLEXE VEILIGHEIDSCASUSSEN SAMEN OPLOSSEN Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten (ZVH) is een netwerkverband van 8 gemeenten in West-Brabant en Zeeland, Openbaar Ministerie, politie en instellingen op het gebied van zorg, veiligheid, welzijn, wonen en justitie. Wat we doen Samen pakken we complexe veiligheidscasussen aan, onder regie van het ZVH. Het gaat om casussen die iedere netwerkpartner binnen de eigen keten niet kan oplossen en waarvoor een integrale aanpak noodzakelijk is. Vaak betreft het veelplegers en notoire overlastveroorzakers. Outreachend In ons gebouw in Bergen op Zoom hebben diverse partnerorganisaties hun werkplek. Het ZVH werkt outreachend: we gaan naar de gemeente toe waar de casus speelt, zodat we het lokale veld goed kunnen meenemen in onze aanpak. We beleggen voor iedere complexe veiligheidscasus een afzonderlijk ketenberaad. Zo nodig gebeurt dit ook online. Samenwerken onder 1 regie Het ketenberaad vindt plaats onder regie van de procesregisseur van het ZVH. De partners pakken de casus sámen aan, het ZVH neemt de casus dus niet over. De procesregisseur houdt voortdurend een vinger aan de pols tot de casus weer beheersbaar is. Wat we bereiken Het gezamenlijke doel van de partners in het ZVH is het voorkomen en oplossen van problemen op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Dan kun je denken aan het terugdringen van overlast, huiselijk geweld en criminaliteit. We zetten onder meer in op gedragsverandering en het verminderen van recidive. Zorg, strafrecht en bestuursrecht gaan hierbij hand in hand. Geen eindstation Het ZVH pakt de meest complexe casussen op, maar is geen eindstation. Onze inzet is erop gericht dat de casus beheersbaar wordt, zodat we zo spoedig mogelijk kunnen afschalen naar reguliere zorg en ondersteuning. Wie doet wat Van onze partners verwachten we bereidheid om out of the box te denken en te willen samenwerken aan een passende oplossing op maat. Het ZVH zorgt ervoor dat alle afspraken worden vastgelegd en geregistreerd in een beveiligd systeem. We hanteren heldere afspraken rond privacy van persoonsgegevens en informatiebeveiliging. Extra taken Naast onze kerntaak (complexe veiligheidscasuïstiek) hebben de gemeenten een aantal extra taken bij ons belegd. Op verzoek van diverse gemeenten coördineren wij de re-integratie van ex-gedetineerden, de levensloopaanpak, de aanpak mensenhandel en het CTER-proces (contraterrorisme, extremisme en radicalisering). Het OGGZ-bemoeizorgteam heeft bij ons zijn uitvalsbasis, omdat hun doelgroep (zorgwekkende zorgmijders) vaak overlapt met onze casuïstiek. Door de korte lijnen, bereiken we samen meer.

Samenwerkende gemeenten en partners Gemeenten

Partners

● Gemeente Bergen op Zoom ● Gemeente Halderberge ● Gemeente Moerdijk ● Gemeente Roosendaal ● Gemeente Rucphen ● Gemeente Steenbergen ● Gemeente Tholen ● Gemeente Woensdrecht

● Alwel ● Amarant ● ASVZ ● OM - Arrondissementsparket Zeeland-West-Brabant ● Dienst Justitiële Instellingen - PI Dordrecht, Grave, Middelburg en Vught ● Emergis ● Exodus ● GGD West-Brabant ● GGD Zeeland ● GGz Breburg ● GGZ WNB ● Halt ● Humanitas DMH ● Impegno ● Jeugdbescherming Brabant ● Jeugdbescherming West ● De-Kering ● Leger des Heils (Welzijns- en Gezondheidszorg) ● MEE West-Brabant ● Novadic-Kentron ● OpenDoor ● Pameijer, team Mozaïk ● Politie Zeeland-West-Brabant ● Prisma ● Raad voor de Kinderbescherming Zeeland, Midden- en West-Brabant ● Reclassering Nederland, regio Zuid ● Safegroup Breda ● SDW ● Slachtofferhulp Nederland ● Stadlander ● Stichting Twist ● Surplus Welzijn ● Thuisvester ● Veilig Thuis West-Brabant ● WijZijn ● William Schrikker - Jeugdbescherming en Jeugdreclassering ● Woningstichting Woensdrecht ● Woonkwartier ● ZEP XL

Voorwoord

Voor u ligt het jaarverslag over 2023 van het Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten.

Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten verhuisde eind 2022 naar de Rooseveltlaan in Bergen op Zoom. In maart 2023 hebben we de opening van ons nieuwe kantoor feestelijk gevierd. Het is fijn werken en samenwerken op onze nieuwe locatie. Dit straalt ook uit naar onze convenantpartners. Er zijn dit jaar opnieuw convenantpartners aangeschoven voor een werkplek in ons ZVH. In 2023 is hard gewerkt aan de aanpak van complexe veiligheidscasuïstiek. Alle medewerkers en partners in het ZVH droegen hieraan hun steentje bij. Daarnaast is stevig ingezet op de doorontwikkeling van diverse plustaken, zoals de levensloopaanpak en de aanpak van mensenhandel. Ook actuele maatschappelijke thema’s, zoals jeugdproblematiek en radicalisering, stonden regelmatig op de agenda. Voor een inkijkje in de werkzaamheden rond complexe veiligheidscasuïstiek wijs ik u graag op drie (geanonimiseerde) verhalen uit de caseload van onze procesregisseurs. Als laatste onderdeel in dit verslag vindt u de jaarcijfers die zijn geanalyseerd door onze criminoloog. Dit gebeurt met data uit PGAx, het cliëntvolgsysteem dat we sinds 2021 gebruiken. De cijfers geven inzicht in de aard en de omvang van de casuïstiek die in 2023 in ons ZVH op de verschillende thema’s voorbij is gekomen. Namens de Raad van Bestuur spreek ik vertrouwen uit richting 2024 en verder. Veel leesplezier gewenst.

Marjolein van der Meer Mohr, Voorzitter Raad van Bestuur

Ontwikkelingen in 2023

andere liepen langer door. De stijging ten opzichte van 2022 is opvallend te noemen, mede gezien het feit dat we kritischer zijn gaan triageren en dus minder snel een casus aannemen. Onze verklaring is dat de gemiddelde casuïstiek complexer is geworden en de doorlooptijd langer. De algemene tendens: hoe complexer de casus, hoe langer de doorlooptijd. Een gemiddelde complexe casus had in 2023 een doorlooptijd van 302 dagen.

Onze kerntaak De aanpak van complexe veiligheidscasuïstiek is onze kerntaak en staat centraal in de landelijke meerjarenagenda 2021-2024 voor de veiligheidshuizen. De ambitieuze speerpunten uit de meerjarenagenda hebben we vertaald naar een jaarplan voor 2023, dat met veel inzet is uitgevoerd door de medewerkers en partners in het ZVH.

Melders Vrijwel ieder jaar komen de meeste aanmeldingen van de politie, dit jaar gevolgd door de GGZ (10x) en OGGZ, Veilig Thuis en gemeenten. De gemeenten Roosendaal en Bergen op Zoom waren zoals elk jaar het sterkst vertegenwoordigd, wat gezien de inwoneraantal en de stedelijkheid ook niet verwonderlijk is.

Instroom en caseload in 2023 In 2023 zagen we wederom een gevarieerde instroom bij ZVH De Markiezaten. Het gaat om casussen die zodanig uit de hand lopen, dat opschaling naar het ZVH noodzakelijk is.

Knelpunten Het doel is een casus af te schalen naar het voorliggend veld, zodra deze weer beheersbaar is. Een knelpunt dat de procesregisseurs hierbij ervaren is o.a. de plaatsingsproblematiek. Veel casussen bevinden zich op het snijvlak van psychiatrie, verslaving en licht verstandelijke beperking (lvb). Deze combinatie leidt er toe dat cliënten vaak van de ene instantie naar de andere worden gestuurd. Het kost veel tijd om voor deze mensen een passende plek te vinden. Ook andere factoren beïnvloeden de doorlooptijd, zoals strafzaken die opgebouwd moeten worden of procedures rond de aanvraag van een zorgmachtiging en rond de Wet aanpak woonoverlast. In de tussentijd zetten we vaak zogenoemde overbruggingszorg in.

Bij een complexe veiligheidscasus (coveca) spelen altijd meerdere problematieken tegelijk. In 2023 ging het meestal om een combinatie van: ● psychische/psychiatrische problematiek ● verslavingsproblematiek ● licht verstandelijke beperking ● (dreigende) dakloosheid Aanmeldingen We hadden in 2023 iets minder aanmeldingen dan in 2022. Wel zijn we vaker een aanpak gestart. Instroom 2023

2022

2023

Aanmeldingen

136

133

Gestarte coveca-aanpakken

Gegeven adviezen

Niet getriageerd (b.v. casus doorgezet naar ander ZVH)

Verderop schetsen we 3 casussen die een goed beeld geven van de complexiteit van de problematiek.

Aantal lopende coveca-aanpakken gestegen De range varieerde van 70 casussen aan het begin van 2023 tot ruim 90 aan het eind van het jaar. We behandelden in totaal 149 complexe casussen, aanzienlijk meer dan in 2022. Sommige werden binnen hetzelfde jaar aangemeld en afgesloten,

Data-analyse in PGAx 6

De data op de vorige pagina komen uit ons nieuwe registratiesysteem PGAx. We werken hier nu voor het tweede jaar mee. Begin 2022 was de nulmeting en komende jaren wordt het steeds beter mogelijk om trends en verschuivingen te ontdekken, ook op gemeentelijk niveau en tussen de (zorg- en) veiligheidshuizen. Hoe langer we met dit systeem werken, hoe beter we trends kunnen opsporen waarop we tijdig met gemeenten kunnen acteren.

“We verbreden ons netwerk en zetten sterker in op jeugd”

Verbeterpunt We mogen concluderen dat we een goede start hebben gemaakt met data-analyse in PGAx. Maar we zijn er nog niet. In 2024 willen we een verbeterslag maken, met name in het verzamelen van zo compleet mogelijke informatie over de inhoud van de cases. Dat is nodig, want we constateren dat de cijfers nog niet op alle kenmerken matchen met de praktijk. De eerste stappen in deze verbeterslag zijn inmiddels gemaakt door onze werkprocessen kritisch onder de loep te nemen en daar waar nodig aan te passen. Het doel is dat we elk jaar een helder en representatief beeld kunnen presenteren.

ZVH De Markiezaten kijkt terug op een dynamisch jaar. Manager Jan-Willem Labruyère: “Vanuit ons nieuwe ZVH-kantoor hebben we met veel energie gewerkt aan de aanpak van complexe casussen. Het doet goed dat zorg, bestuur, strafrecht en wonen hier zo soepel hand in hand gaan. Elkaar weten te vinden, snel schakelen, creatieve oplossingen bedenken, dat is de kern van ons werk. De resultaten die we boekten, zijn mogelijk gemaakt door de grote inzet van alle netwerkpartners en dankzij het vertrouwen van de Raad van Bestuur.

Een uitgebreide analyse en duiding van de jaarcijfers vindt u vanaf bladzijde 20.

We gaan ervoor zorgen dat cijfers en praktijk nog beter overeenkomen.

In de casuïstiek van het ZVH zien we diverse maatschappelijke ontwikkelingen weerspiegeld. Zorgelijk vinden we de toename van jeugdproblematiek, het flakkagebruik in onze regio en de risico’s op radicalisering. We merken dat overlast en onveiligheid steeds vaker hun oorsprong hebben in de digitale wereld, daar waar individuen en peergroups elkaar beïnvloeden en simpelweg minder zichtbaar zijn dan ‘op straat’. Dit vraagt om een nog grotere waakzaamheid van alle partners.

Criminoloog waardevol voor ZVH De inzet van criminoloog Gerliene van Ginkel is zeer waardevol gebleken. Zij ondersteunt ons bij het analyseren en duiden van de data die worden geregistreerd in PGAx, over o.a. de complexe veiligheidscasussen. Zij kan nu al jaarlijks per gemeente een factsheet en rapportage leveren met een toelichting op hun specifieke situatie. De criminoloog werkt voor 3 zorg- en veiligheidshuizen tegelijk: ZVH de Markiezaten, ZVH Baronie Breda en ZVH Zeeland.

In 2023 zagen we een toename van casussen met jeugdproblematiek, radicalisering en flakkagebruik.

Ook onderhoudt zij intensieve contacten met ZVH Midden-Brabant.

Bij de casuïstiek in het ZVH gaat het altijd om een hoog veiligheidsrisico. Bij sommige casussen was het lastig doorpakken vanwege ineffectieve wetgeving, plaatsingsproblematiek of wachtlijsten in de zorg. Bij andere casussen wisten we redelijk snel af te schalen naar het voorliggend veld. Een mooie ontwikkeling is dat we meer systemisch zijn gaan werken. De context van een cliënt nemen we nu standaard mee in onze aanpak.

alles doen we uiteraard in goede verbinding met het lokale veld. Samen met medewerkers, partners en gemeenten blijven we ons inspannen voor een zorgzame en veilige samenleving.”

Even voorstellen: ons nieuwe team

Uniek aan ZVH De Markiezaten is dat er diverse partners werken die met de voeten in de klei staan. Zo zitten we onder één dak met het OGGZ bemoeizorgteam, Stichting Mozaïk en met enkele nieuwkomers, zoals de forensisch psychiatrische poli, de wijk ggd’er en wijk ggz’er. Dat deze professionals veel op straat en achter de voordeur komen, daar plukken wij elke dag de vruchten van. Even bij elkaar binnenlopen, signalen delen en erop af, is bij ons ZVH heel normaal. Ook gemeenten en partners waarderen het ‘hands on’ karakter van het ZVH. Dat merken we aan de nieuwe vragen die we ontvangen. Zo is in 2023 binnen ons ZVH een pilot gedraaid voor de proeftuin 'Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming'. Professionals van meerdere organisaties kwamen hiervoor samen in ons pand.

Op de foto: de procesregisseurs, procesondersteuners, manager en managementassistenten van ZVH De Markiezaten.

Procesregie in het ZVH In 2023 waren er diverse procesregisseurs actief in ZVH De Markiezaten. We hadden ook enkele personele wisselingen: procesregisseur Ronald Verduin ging met pensioen en procesregisseur Anne Willemsen nam eind 2023 afscheid. De vrijgekomen functies hebben we snel en goed kunnen invullen. De formatie is op sterkte.

Intern waren er eveneens ontwikkelingen. We hebben een aantal ondersteunende taken anders verdeeld, waardoor de procesondersteuners zich nu beter kunnen focussen op de complexe casuïstiek. Na enkele personele wisselingen in het team, is de formatie weer op sterkte. De nieuwe collega’s zijn goed ingewerkt en draaien volop mee. Onze procesregisseurs volgden in 2023 diverse trainingen, intervisie en vakgerichte bijeenkomsten.

Naast het voeren van de procesregie bij complexe casussen hebben de procesregisseurs ook andere aandachtsgebieden, zoals triage, beleid, reintegratie (ex-) gedetineerden, BIJ-overleg, de Levensloopaanpak, de aanpak Jeugd, Veilig Thuis en stalking, de aanpak mensenhandel, het OGGZteam en de weegploeg CTER.

We gaan nu het laatste jaar van de meerjarenagenda in. Landelijk zijn we bezig met een nieuwe visie op de toekomst. Waar het ZVH van oudsher een de-escalerende rol heeft, willen we sterker inzetten op preventie, met name als het gaat om het voorkomen van jeugdcriminaliteit.

Procesregisseurs per 31-12-2023: ● Boris Rademakers ● Tessa van Rijswijk ● Annelies Schrijven ● Marleen Verkamman ● Karin Wijmans ● Kees Wilsing

Ook gaan we ons netwerk verder verbreden en zijn we benieuwd naar de mogelijkheden en de impact van artificiële intelligentie voor ons vakgebied. Dit

Procesondersteuning De procesregisseurs worden praktisch bijgestaan door 2 procesondersteuners: Nisa Kalkan en Karlijn van Ginneken. Mirna van Dorst is aangesteld als managementondersteuner processen.

We ervaren dat fysieke ontmoeting onmisbaar blijft, zeker bij complexe situaties.

Bezetting werkplekken per 1-1-2024 door: Politie

Officiële opening nieuw kantoor

Openbaar Ministerie Op 30 maart 2023 was de feestelijke opening van ons nieuwe kantoor aan de Rooseveltlaan 148 in Bergen op Zoom, dat eind 2022 werd opgeleverd. Bestuursvoorzitter Marjolein van der Meer Mohr verrichtte de openingshandeling en prof. Arno van Dam, bijzonder hoogleraar antisociaal gedrag, verzorgde een inspirerende lezing. We kijken er met genoegen op terug.

OGGZ-team (bemoeizorg) Reclassering Nederland Verslavingsreclassering Novadic-Kentron Forensisch Psychiatrische Poli (GGZ WNB) Gemeente Bergen op Zoom Zorgcoördinatie mensenhandel Stadlander Amarant Humanitas DMH Raad voor de Kinderbescherming Exodus

Partners waarderen ZVH met een 8

Stichting Twist

In 2023 is onderzocht hoe tevreden onze partnerorganisaties zijn met het werken in het nieuwe ZVH-kantoor. Van de 150 mensen die regelmatig gebruik maken van ons kantoor, heeft een derde gereageerd op de enquête. Het pand en de werkplekken worden gewaardeerd met een 8. Met enkele verbeterpunten zijn we aan de slag gegaan.

Halt Veilig Thuis WijZijn Wijk GGD/Wijk GGZ Pilot/proeftuin Kind- en gezinsbescherming

Veel animo voor werkplekken Nieuwkomers Nieuwe werkplekken werden in 2023 afgenomen voor de proeftuin 'Kind- en gezinsbescherming'. Per 1-1-2024 kwamen er werkplekken bij voor WijZijn en de wijk GGD/wijk GGZ.

De animo voor het afnemen van een werkplek in ons nieuwe pand is groot. We juichen dit toe, met name als het gaat om organisaties of initiatieven die raakvlakken hebben met ons werk. Het maakt de samenwerking nog gemakkelijker en beter. Op dinsdagen en donderdagen hebben we een vol kantoor. Op andere dagen is er nog plek, omdat dan vaker op afstand geschakeld wordt.

Integrale triage

In 2023 hebben we met drie zorg- en veiligheidshuizen gezamenlijk een training Gegevensdeling gevolgd. Dit zorgde weer voor een goede kruisbestuiving. Ook de intervisie van de procesregisseurs met ZVH Zeeland hebben we voortgezet, deze werd als inspirerend en leerzaam ervaren.

De integrale triage die we medio 2022 invoerden, heeft zijn meerwaarde al bewezen. We zetten deze werkwijze voort, omdat we merken dat het de kwaliteit van besluitvorming verbetert. De integrale triage houdt in dat nieuwe aanmeldingen door 5 partners gezamenlijk worden beoordeeld: het ZVH (voorzitter/procesregisseur), het OM, de reclassering, de politie, Veilig Thuis en OGGZ bemoeizorg. Vanuit alle invalshoeken wordt kritisch en ook systemisch getoetst wat wenselijk is: een coveca-aanpak starten of de casus terugkoppelen met een advies.

Landelijk netwerk verbreed Ook de ontwikkelingen in andere veiligheidsregio’s volgen we op de voet. Doordat onze manager JanWillem Labruyère recent is toegetreden als bestuurslid van de landelijke Vereniging van Managers Veiligheidshuizen, hebben we ons landelijk netwerk kunnen verbreden en zitten we dichter bij het vuur. Dat betekent dat we sneller kunnen anticiperen op ontwikkelingen en elkaar gemakkelijker consulteren.

Informatiedeling en privacy Het nieuwe samenwerkingsconvenant en het privacy protocol zijn voorbereid en worden in 2024 ter finale besluitvorming voorgelegd aan de Raad van Bestuur. Het gaat om een zorgvuldig proces, waarin alle belangen goed worden gewogen. Met als beoogd resultaat dat alle partners zich erin kunnen vinden en dat we de noodzakelijke informatie op een goede manier met elkaar kunnen delen.

Re-integratie (ex-)gedetineerden Naast onze kerntaak (complexe veiligheidscasuïstiek) coördineert het ZVH ook de reintegratie van (ex-)gedetineerden, vanuit de Bijdrageregeling. Procesregisseur Ronald Verduin die medio 2023 met pensioen ging, heeft het stokje overgedragen aan procesregisseurs Boris Rademakers en Karin Wijmans. De uitvoering van de re-integratietrajecten is gegund aan 3 partners, te weten Mozaïk, het Leger de Heils en Exodus. Een re-integratietraject start al tijdens de detentie.

Nieuwe wetgeving op komst We zijn in afwachting van de wet Gegevensdeling Samenwerkingsverbanden. Deze ligt nu bij de Eerste Kamer. De wet heeft gevolgen voor (de bedrijfsvoering van) het Zorg- en Veiligheidshuis. We verwachten dat de wet een strakker kader en meer administratieve lasten met zich meebrengt. We volgen de ontwikkelingen op de voet.

Nieuwe instroom De 2 procesregisseurs hadden in 2023 22 actieve casussen onder hun hoede die zij registreerden in een eigen module in PGAx. Dit aantal is veel lager dan de totale instroom. Dit komt omdat in een groot gedeelte van de cases, inzet niet nodig is of mogelijk is. In 2024 gaan we de re-integratie van ex-gedetineerden verder intensiveren, in samenwerking met gemeenten, Reclassering en DJI’s. Daar is extra budget voor vrijgemaakt. Dit betekent onder meer dat we sterker gaan focussen op de kortgestraften (korter dan 90 dagen), een doelgroep die nu nog te vaak buiten beeld blijft.

Samenwerking met de omringende zorg- en veiligheidshuizen De zorg- en veiligheidshuizen in Zeeland, Middenen West-Brabant weten elkaar goed te vinden. We werken op alle niveaus samen, bijvoorbeeld rond de aanpak van complexe casussen en het informatiesysteem PGAx. We delen ook handige documenten en hulpmiddelen. En verder informeren we elkaar zo snel mogelijk als cliënten verhuizen naar een buurregio.

Inzet ervaringsdeskundigen De twee ervaringsdeskundigen van het ZVH hebben hun opleiding afgerond en zijn in 2023 succesvol uitgestroomd naar de arbeidsmarkt. Een derde ervaringsdeskundige die bij ons werkzaam was, stroomt in 2024 uit naar Vluchtelingenwerk. Wij zijn trots op deze mensen en hoe zij zich vanuit een moeilijke positie omhoog hebben gewerkt. Het ZVH heeft 6 jaar lang leerwerkplekken geboden aan ervaringsdeskundigen. Dit leerwerkproject is nu beëindigd, omdat we merken dat steeds meer zorgpartners ook met ervaringsdeskundigen zijn gaan werken. Dat dit zo voortvarend wordt opgepakt, zien we als een positieve ontwikkeling.

Aanpak mensenhandel De aanpak van mensenhandel is een extra taak van ZVH De Markiezaten, die wordt vervuld door procesregisseur Annelies Schijven. Zij coördineert de ketensamenwerking bij signalen van mensenhandel, organiseert de zorg voor slachtoffers van mensenhandel en adviseert professionals. Omdat Annelies vanuit het ZVH werkt en over een groot netwerk beschikt, kan ze op alle niveaus gemakkelijk verbindingen leggen: lokaal, regionaal en landelijk. Casuïstiek In 2023 heeft de procesregisseur 28 mensenhandel casussen gecoördineerd/opgevolgd en 87 adviezen gegeven. Een uitdaging blijft het vinden van crisisplaatsen, passende opvangplekken en begeleiding voor slachtoffers van mensenhandel. Gezien de diversiteit (criminele, seksuele en arbeidsuitbuiting) en de unieke context per situatie is het zoeken naar maatwerk. Dit vraag wat van de keten.

Aanpak jeugdcriminaliteit In 2023 had het ZVH 26 complexe casussen waarbij jeugdproblematiek en jeugdcriminaliteit een rol speelden. Een flinke toename zien we in de categorie 18-23 jaar. Het aantal actieve cases is afgelopen jaar met 37% gestegen, wat deels ook te maken zal hebben met de extra aandacht voor deze problematiek. Landelijk probleem Jeugdproblematiek heeft overal in Nederland hoge prioriteit gekregen. Er is een verharding zichtbaar op straat en een deel van deze jongeren is aanwas voor de georganiseerde misdaad. Ook over de weerbaarheid van jongeren bestaan zorgen. Landelijk wordt melding gemaakt van een toename van mentale problemen en suïcide onder jongeren.

De meeste aanmeldingen kwamen via de politie, afdeling AVIM (voor cijfers zie bijlage) en de aandachtsfunctionarissen van de gemeenten. Waarschijnlijk is dit maar het topje van de ijsberg en inherent aan de complexiteit en verborgenheid van mensenhandel. In 2023 is door het ZVH en de gemeenten bijgedragen aan de week van de Mensenhandel. In dat kader hebben alle medewerkers/begeleiders van de opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne binnen district de Markiezaten deel kunnen nemen aan een train-de-voorlichter “veilig werken binnen Nederland”

Interventies Afgelopen 5 jaar zijn vanuit het ZVH diverse interventies ingezet op individuele jeugdcasussen en jeugdgroepen. Ook hier bleek de combinatie van zorg en veiligheid een ijzersterke formule. Hierin is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd door procesregisseur Anne Willemsen. Integraal en outreachend werken zijn het sleutelwoord bij jeugdaanpakken. We merken dat gemeenten steeds meer hun rol gaan pakken, door ook op lokaal niveau regie te voeren op jongeren.

De awareness/zichtbaarheid van de problematiek vergroot door het organiseren van trainingen (soms samen met CoMensha), speciaal voor ambtenaren openbare orde en veiligheid, woningcorporaties, scholen, jeugdzorg, maatschappelijk werk etc.

Toekomst In de regio wordt nagedacht hoe de aanpak nog beter kan, bijvoorbeeld door het invoeren van een signalentafel om meer zicht te krijgen op de omvang en tendensen in mensenhandel. Mogelijk wordt de signalentafel bij de coördinator van het ZVH belegd. Extra administratieve ondersteuning is dan wenselijk.

risico’s van flakkagebruik. Meerdere ketenpartners en ook het ZVH namen hieraan deel.

Levensloopaanpak De levensloopaanpak is ruim een jaar geleden gestart in het ZVH. De betrokken partners richten zich op een kleine groep volwassenen die gevaarlijk gedrag blijven vertonen, ondanks vele pogingen tot hulp en strafrechtelijke veroordelingen.

OGGZ bemoeizorg Het aantal nieuwe aanmeldingen voor bemoeizorg is gedaald van 390 in 2022 naar 363 in 2023. Ook het aantal actief lopende cases is gedaald. In 2022 waren dat er 699 in 2023 571. Het verschil tussen de actief lopende cases en de aanmeldingen komt doordat casuistiek door kan lopen van het ene in het andere jaar. Zes van de acht gemeenten hebben OGGZ (bemoeizorg) als extra taak bij het ZVH belegd.

Van de 6 aanmeldingen in 2023 zijn er 5 een aanpak geworden. Momenteel bestaat de caseload uit 9 cliënten die langdurig worden gevolgd door het team (in 2022 waren dat er 5). Ze krijgen begeleiding op alle leefgebieden waarin ze vastlopen. In verbinding blijven is de kern van de aanpak. Ook raadplegen we regelmatig ons netwerk aan experts. In de uitvoering wordt goed samengewerkt met de medewerkers van de forensisch psychiatrische poli (FPP) en Mozaïk, die beide hun werkplek hebben binnen het ZVH. Ook zijn we content met de toetreding van ASVZ als nieuwe convenantpartner in het ZVH. Zij voegen specifieke lvb-expertise toe aan de levensloopaanpak. Per 2024 maken de gemeenten budget vrij voor een projectleider levensloopaanpak. We gaan de data invoeren in PGAx, zodat we de cijfers landelijk kunnen analyseren en vergelijken.

Convenant Al eerder werd vastgesteld dat de zorgwekkende zorgmijder niet alleen de verantwoordelijkheid is van het OGGZ-team, maar van alle partners. We mogen het met recht een mijlpaal noemen dat in 2023 de langverwachte convenant is gesloten. Deze is ondertekend door de bestuurders van alle OGGZ-kernpartners. Samen willen zij opkomen voor de meest kwetsbaren van de samenleving. Er zijn meerjarenafspraken gemaakt, ook financieel, die de personele capaciteit van het OGGZ-team voor langere tijd veilig stellen. Dat is een goede ontwikkeling.

Weten hoe levensloopaanpak werkt? Levensloopaanpak - Zorg en veiligheid voor inwoners (www.levensloopaanpak.nl)

Jeugd Er wordt onderzocht of uitbreiding van het OGGZ met een jeugdpoot meerwaarde heeft. Daar er een toename is aan jeugdigen die zich mijdend naar zorg opstellen en zorgwekkend gedrag vertonen. Dit is er nog niet.

Radicalisering en polarisatie We zien in Nederland dat het antioverheidsdenken toeneemt. Er is sprake van een onderstroom in de samenleving, die tot uiting komt in opvallend gedrag en (online) uitspraken van personen, waarbij radicalisering of polarisatie een rol speelt. Het ZVH faciliteert het overleg van de weegploeg CTER, die bij ons plaatsvindt. CTER staat voor Contra-Terrorisme, Extremisme en Radicalisering. Een procesregisseur van het ZVH zit deze weegploeg voor.

Flakkagebruik Er is toenemende zorg over flakka gebruik dat zich mede uit in toenemende agressie. Het beeld is dat met name de ‘gemarginaliseerde gebruikers’ overgestapt zijn op deze designerdrug. Voor dit onderwerp is een voorlichtingsbijeenkomst georganiseerd in de gemeente Tholen over de

Ketensamenwerking In 2023 is hard gewerkt om de ketensamenwerking verder uit te bouwen en de aanpak te intensiveren. Onze procesregisseurs hebben trainingen en regionale bijeenkomsten gevolgd rond dit thema. In november werd voor het hele district een congres georganiseerd. Renske Dragt was in 2023 de regionaal aanjager van de aanpak radicalisering. Meer aandacht voor signalering Ook bij het onderwerp radicalisering en polarisatie zien we de grote meerwaarde dat het OGGZ-team in het ZVH werkt. De bemoeizorgmedewerkers weten met hun persoonlijke en outreachende aanpak vroegtijdig signalen van radicalisering op te pikken. Om de bewustwording verder te vergroten is een signalenkaart gemaakt. Ook is voorlichting gegeven aan AOV‘ers bij gemeenten. Sinds 2023 wordt de AOV’er van de gemeente waar een casus speelt, uitgenodigd voor het weegploeg-overleg. Daar waar nodig haken we aan bij het landelijke Flexteam Radicalisering.

_____________________________ Hierna volgen 3 verhalen vanuit onze caseload complexe casuïstiek. De verhalen zijn gebaseerd op echte casussen, maar wel geanonimiseerd. En zoals altijd met een open einde. _____________________________

CASUS 1

op straat ligt, om zich heen slaat en grommende geluiden maakt. Ook de politie die soms meerdere meldingen per dag krijgt, staat machteloos. Uren zijn ze met Felix bezig. Dat moet extra voorzichtig gebeuren, want een flakka-gebruiker heeft ongekende krachten. Ook bestaat er kans op een oververhittingsdelier met mogelijk de dood tot gevolg. Ze leuren met hem van politiecel naar crisisopvang. En Felix is niet de enige. In de hele gemeente zien ze het flakkagebruik toenemen.

Felix (21) is verslaafd aan flakka Camilla Bol, OGGZ bemoeizorgmedewerker, heeft al veel gehoord over Felix (21). Hoe hij regelmatig van de straat wordt geplukt in ernstig verwarde toestand. Op de High Intensive Care van de GGZ ziet ze de jongen voor het eerst. Bleek, uitgemergeld, holle ogen. Met maar 1 gedachte: hoe kom ik aan flakka? Kleuter met verslaafde ouders De van oorsprong Duitse jongeman is als kleuter al uithuisgeplaatst. Zijn verslaafde ouders konden de opvoeding niet aan. De daarop volgende jaren in jeugdklinieken doen hem geen goed. De dromerige, blonde jongen groeit uit tot een depressieve, blowende tiener. Nederland lonkt, het land van de vrije moraal. Zodra Felix 20 wordt, stapt hij op de trein, zonder geld of diploma’s. In Roosendaal zou Günther zitten, een vriend die hij nog kent uit de jeugdkliniek. Misschien kan hij daar wel een nieuw leven opbouwen. Deze Günther geeft hem een slaapplek op de bank en vertelt enthousiast over de nieuwe designerdrug flakka. Spotgoedkoop, hartstikke legaal en vrij verkrijgbaar via de webshop. Dat het middel 10x zo verslavend is als cocaïne, vertelt hij er niet bij.

Opschaling naar AVE 3 De politie besluit Felix aan te melden bij het ZVH De jongen is al kwetsbaar, zijn hersenen zijn beschadigd, ze willen niet dat hij nog verder de vernieling in gaat. Ook de overlast op straat moet verdwijnen. De casus wordt ingeschaald op escalatieniveau 3, onder regie van procesregisseurs Anne Willemse en Karin Wijmans. Ze nodigen alle partners in zorg, strafrecht en gemeente uit voor een ketenberaad. De mogelijke interventies, de kansen en risico’s worden doorgenomen. Strafrechtelijk doorpakken? Normaal gesproken bestaat de inzet van het ZVH uit een mix aan maatregelen op het gebied van zorg en veiligheid. In dit geval valt er strafrechtelijk weinig door te pakken. Anno 2023 is er nog steeds geen Parapluwet die alle soorten grondstoffen van designerdrugs verbiedt. Daarom kunnen drugspandjes, dealers en webshops vrij hun gang gaan. Ook een bestuurlijke maatregel, zoals een gebiedsverbod, heeft weinig zin, want daarmee verschuift het probleem naar een andere gemeente.

Voor wat hoort wat Binnen 2 weken kan Felix niet meer zonder. Günther blijkt de spil in een groot netwerk van flakkagebruikers. Hij geeft Felix gratis drugs in ruil voor seksuele handelingen met mannen, vaak medegebruikers. De gezondheid van Felix verslechtert snel. In twee maanden valt hij 20 kilo af. Om aan de groepsdruk en seksverplichtingen te ontsnappen, trekt hij er steeds vaker op uit en dwaalt hij door de stad. Ergens weet hij wel dat dit geen leven is, maar zijn verslaving is niet meer te stoppen. Zijn psychische kwetsbaarheid in combinatie met drugs zorgen regelmatig voor heftige psychoses die hem bang en wantrouwig maken naar iedereen.

Zorg combineren met positief netwerk Camilla heeft ondertussen contact met Felix waarin ze hem tot een vrijwillig zorgtraject probeert te motiveren en los te weken van zijn foute netwerk. Ze lijkt hem soms even te bereiken, maar ze merkt ook dat hij wantrouwig is en zijn zucht naar flakka enorm. Het ZVH onderzoekt of Felix nog ergens een positief netwerk heeft, familieleden of kennissen die zich over hem kunnen ontfermen. Maar die blijken er niet te zijn. Ook nemen ze tevergeefs contact op met hulpinstanties in Duitsland, om informatie over Felix op te halen. Als

Ongekende krachten Voorbijgangers op straat schrikken van Felix’ vreemde gedrag, als hij weer eens stuiptrekkend

de jongen op een dag uit pure paniek een winkelruit inslaat, volgt er een korte gevangenisstraf. Een opluchting, want nu is hij tenminste even weg uit zijn foute netwerk.

Wat is de volgende stap? Nu Felix terugkeert naar zijn oude netwerk, zal het verhaal van voor af aan beginnen. Wat doe je als iemand niet gemotiveerd is om af te kicken, geen steunend netwerk heeft en strafmaatregelen geen optie zijn?

Gesloten opname volgt De ketenpartners pakken snel door. Via een zorgmachtiging lukt het om Felix op te laten nemen, een combinatie van ggz-behandeling en verslavingszorg. Tijdens de opname wordt een burgerservicenummer, postadres, uitkering en zorgverzekering voor hem geregeld. Felix werkt in eerste instantie goed mee. Even is er vooruitgang te zien, maar al snel daarna ziet hij meerdere keren kans om er tussenuit te knijpen en weer te gebruiken. De zorgpartners besluiten de behandeling stop te zetten. Zonder echte motivatie gaat dit traject eeuwig duren.

Moreel beraad De samenwerkende partners komen tot de conclusie dat een moreel beraad noodzakelijk is omdat alle ingezette interventies niet tot het gewenste resultaat leiden. Eén van de uitkomsten van dit moreel beraad is dat aan AVIM (Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel) is gevraagd om een procedure in te zetten om het EU-recht van Felix middels een drangbeschikking in te trekken. Als de procedure succesvol is, betekent dit dat Felix niet langer in Nederland mag verblijven.

Rug tegen de muur De ketenpartners staan met de rug tegen de muur.

CASUS 2

die zich veel groter voordoet dan hij zich voelt. Zuchtend zakt Lodewijk in een stoel en ze ziet een glimp van wanhoop in zijn ogen.

Lodewijk (43) waant zich superieur De verpleegkundig casemanager bij Welkracht is verrast als ze de dakloze Lodewijk (43) voor het eerst ontmoet. Hij ziet eruit alsof hij de directeur is. Een uiterlijk om door een ringetje te halen: nette kleren, haren gekamd, intelligent taalgebruik. Maar in zijn ogen ziet ze onrust en frustratie. Ze vraagt zich af hoe hij toch in de daklozenopvang is beland. En waarom loopt hij zo te schelden op iedereen? Ook de casemanager moet het ontgelden. ‘Ik wil helemaal geen begeleiding,’ schreeuwt hij haar toe. ‘Waarom geeft de gemeente me niet gewoon geld en een woning, dan is het probleem opgelost.’

Grens bereikt Bij de daklozenopvang willen ze dat Lodewijk nu vertrekt. Hij maakt voortdurend kleinerende opmerkingen naar het personeel en eist dat hij met alle egards behandeld wordt. Ook aan het zorgplan werkt hij niet mee. De casemanager weet dat Lodewijks problematiek al een tijdje speelt. Niet alleen de daklozenopvang, maar meerdere professionals liepen al vast op zijn weigerachtige houding. Kortstondig zat hij in detentie wegens ‘ontsporing met geweld’. Een traject met verblijf onder toezicht van de reclassering mislukte. En een taakstraf voor het negeren van een straatverbod accepteerde hij niet. Ook de OGGZ en Mozaïk deden vergeefse pogingen om aansluiting te vinden. Geen wonder dat de casus nu onder regie staat van het ZVH. In de triage is hij ingeschaald op escalatieniveau 3.

Alles kwijtgeraakt Ze laat hem uitrazen. De daklozenopvang heeft haar ingeschakeld, omdat ze het ook niet meer weten. Lodewijk vertelt hoe hij zijn consultancybaan is kwijtgeraakt en financiële problemen kreeg. Hoe het daarna bergafwaarts ging met zijn relatie. Al lag dat zeker niet aan hem. En nu is hij álles kwijt: zijn werk, zijn echtgenote en zijn huis. Ze staat voor een diep gekrenkte man, die zich slachtoffer voelt van alles wat hem is overkomen. Van ellende doet hij ’s nachts geen oog meer dicht. Een poosje mocht hij bij vrienden logeren, maar die begrepen hem totáál niet. Overal kreeg hij ruzie. Bij het laatste woonadres leidde dit zelfs tot een straatverbod omdat hij een pan kokend water naar de eigenaar gooide. ‘En nu zit ik hier dus dakloos te wezen’, zegt hij verontwaardigd, ‘tussen de verslaafden!’

Terugkerend patroon In het ZVH zitten politie, reclassering, OM, maatschappelijke opvang, Welkracht en de gemeente samen om tafel. De ketenberaden vinden plaats onder regie van procesregisseur Kees Wilsing. Na een integrale analyse, worden de scenario’s besproken en gezamenlijke lijnen uitgezet. Er is bij Lodewijk een terugkerend patroon zichtbaar van grootheidswaan, agressief gedrag en overal weggestuurd worden. Bij navraag blijkt Lodewijk niet bekend bij zorginstanties in de regio. Toch wordt er bij hem een psychiatrische aandoening vermoed die zich onder heftige stress heeft geopenbaard. Om hierover uitsluitsel te krijgen, vragen de ketenpartners een kortdurende opname aan op de High Intensive Care (HIC) van de GGZ WNB.

Verbale agressie Tegen de casemanager klaagt hij dat er niks geregeld is voor respectabele burgers zoals hij. Toen hij de gemeente een lange brief schreef om met spoed een woning en een uitkering te eisen, kreeg hij niet eens voorrang! Geen begrip, geen coulance, niks. Onbegrijpelijk. Daar had hij dan z’n hele leven belasting voor betaald. De casemanager heeft veel ggz-ervaring en schat in dat Lodewijks superieure houding niet gestoeld is op realiteitszin. Woningen zijn er nauwelijks, dus hij zal gewoon moeten wachten. Ze ziet een psychisch zieke man,

Grootste angst Het is de casemanager van Welkracht ondertussen gelukt om een band op te bouwen met Lodewijk, door met hem mee te bewegen en niet de strijd aan te gaan. Ze hebben vanaf nu wekelijks contact. Ze ontdekt ook zijn kwetsbare kant die hij steeds meer laat zien. Zijn grootste angst is buiten te

moeten slapen en dus kiest hij eieren voor zijn geld. De ketenpartners weten hoe belangrijk het is voor Lodewijk om de touwtjes in handen te hebben. Daarom nodigen ze hem uit om aanwezig te zijn bij de ketenberaden. Dat ziet hij wel zitten. In aanloop naar de HIC-opname zal hij ergens onderdak moeten hebben. Samen met de casemanager brengt hij zijn informele netwerk in kaart. Lodewijk blijkt een oudere broer te hebben, Bas. Ruzie om de erfenis van hun ouders dreef hen uit elkaar. Bas is niet happig op hernieuwd contact, maar de casemanager weet hem toch te motiveren. Bas stemt in dat Lodewijk in zijn tuinhuis mag slapen tot er plaats is op de HIC.

vertrouwde casemanager blijft in beeld. Omdat hij nog een taakstraf moet uitvoeren, gaat hij als vrijwilliger aan de slag in een kringloopwinkel. De casemanager stimuleert Lodewijk om te kijken naar een zinvolle dag invulling en mogelijk naar werk op termijn. Het begin is gemaakt, al blijft de situatie kwetsbaar. Het contact tussen de broers wordt hersteld met hulp van de casemanager. Bas kan nu weer gewoon broer zijn in plaats van hulpverlener en dat is veel waard. Deze casus heeft bovendien opgeleverd dat de ketenpartners en de familie elkaar goed weten te vinden. De scenario’s liggen klaar, mocht Lodewijks toestand weer veranderen.

Touwtjes in handen De casemanager heeft nu vrijwel dagelijks contact met de broers en bemiddelt bij allerlei situaties die zich voordoen. Beíde broers worden uitgenodigd om de ketenberaden bij te wonen. Lodewijk klaagt en scheldt nog steeds, maar hij komt wel trouw met zijn broer naar de overleggen. Hoewel de gesprekken moeizaam verlopen, lukt het toch om diverse zaken op de rit te zetten: een postadres, uitkering, schuldsanering en bewindvoering. Ondertussen nadert de datum van de HIC-opname. Die komt nét op tijd, want de situatie in het tuinhuis dreigt te escaleren. Bas houdt het niet langer vol met Lodewijk. Medicatie ingesteld De HIC-opname brengt eindelijk helderheid: Lodewijk heeft adhd en lijdt aan psychoses die zijn grootheidswaan triggeren. De psychiater stelt medicatie in, waaronder antipsychotica. De opname wordt verlengd om hem goed te stabiliseren. De casemanager merkt dat Lodewijk baat heeft bij de structuur en rust van de beschermde omgeving. Hij kan weer slapen en dat doet hem zichtbaar goed. Nu hij onder toezicht medicatie slikt, verandert zijn houding positief. De casemanager ziet nu een zachte, bijna nederige man, die zich schaamt voor alles wat hij heeft aangericht en die open staat voor advies en hulp. Op weg naar herstel Na een tijdje is Lodewijk stabiel en kan hij verhuizen naar een begeleide woonvorm, met ambulante behandeling van Welkracht. Zijn

CASUS 3

partijen en de situatie wordt ingeschaald op escalatieniveau 4. In het eerste ketenberaad komen alle partners bijeen: zorg, wonen, politie, OM en gemeente. Onder regie van procesregisseur Tessa van Rijswijk wordt besloten om meerdere interventies tegelijk uit te zetten, gericht op zorg en veiligheid.

Melissa (30) tikt de bodem aan Bennie van Andel, ambulant begeleider bij Prisma, raakt in gesprek met Melissa (30). Ze is een stille, verlegen vrouw die wekelijks naar de dagbesteding komt. Ondanks haar beperkte intelligentie en autisme, is ze erg hulpvaardig. Ze wil mensen graag een plezier doen. Ook lijkt ze goed te gedijen op het vaste ritme van activiteiten en begeleiding. Toch zijn er signalen dat er iets is wat haar bang maakt. Niemand kent haar echt, want dieper contact gaat ze uit de weg.

Niet meer op huisbezoek Prisma twijfelt of het wel veilig genoeg is voor Bennie om op huisbezoek te gaan. De ketenpartners besluiten dat de gesprekjes voortaan beter op straat of in het wijkgebouw kunnen plaatsvinden. Zo kan Bennie toch in contact blijven met Melissa. De wijkagent staat standby en gaat regelmatig poolshoogte nemen in de flat. De dienstdoende surveillance wordt gevraagd om er bij overlast met spoed op af te gaan. Ook de huisarts wordt ingelicht.

Vertrouwen winnen Bennie weet met veel geduld haar vertrouwen te winnen. Hij komt erachter dat het thuis niet lekker gaat. Melissa’s huishouden en administratie zijn een chaos. Ze overziet het niet meer, de stress zit hoog. Plannen en organiseren vindt ze moeilijk en bij instanties loopt ze vast omdat ze de regels niet begrijpt. Maar dat is niet het enige. Melissa woont in een kleine huurflat, waar vaak vage kennissen komen logeren. Eerst was het alleen maar om samen te blowen, maar nu gebruiken ze ook harddrugs en maken haar woning vies. Melissa durft ze geen weerstand te bieden.

In de greep van angst Het is Bennie ondertussen gelukt om weer met Melissa in contact te komen. Hij ziet dat ze in de greep is van angst en niet kan loskomen van de logees die haar flat als drugshol gebruiken. Ondertussen blijft de overlast bestaan. Melissa’s gedrag wordt steeds psychotischer en ook de huismeester wordt aangevallen met een mes. De ketenpartners sturen aan op strafrechtelijke maatregelen en een zorgmachtiging. Melissa moet dan verplichte zorg accepteren, omdat haar gedrag acuut gevaar oplevert voor zichzelf en voor anderen. Dit blijkt echter geen optie. Bij ieder incident toont Melissa huilend berouw en écht strafbare feiten worden er niet gepleegd. Daarom blijft het bij een vrijwillig zorgtraject.

Oprotten jij! Bennie besluit bij haar op huisbezoek te gaan en Melissa vindt dat goed. Als hij aanbelt, hoort hij geschreeuw achter de voordeur. Tot zijn verbazing steekt Melissa een groot koksmes naar buiten en kijkt hem met verwilderde ogen aan. Oprotten jij! Van de woningstichting hoort Bennie dat er al een flink dossier over Melissa is opgebouwd. De verlegen vrouw blijkt ook een andere kant te hebben. Onder invloed van drugs, waaronder flakka, wordt Melissa wantrouwig. Ze scheldt haar buren uit en dreigt ze neer te steken. Het regent klachten van overlast, in de vorm van agressie en lawaai. Ook haar logees kunnen er wat van.

Afkicken en verhuizen Melissa geeft aan dat ze niets liever wil dan afkicken en verhuizen. Beschermd wonen zou ideaal zijn, gezien haar beperkingen. Maar hoe en waar? Wekelijks hebben de ketenpartners overleg. Om de negatieve spiraal te doorbreken, besluiten ze dat Melissa snel weg moet uit de flat. De woningstichting stuurt haar een brief met het opgelegde besluit. Bennie helpt Melissa bij het maken van de juiste keuze: of zelf de huur opzeggen of er start een huisuitzettingsproces. Ze

Combi van zorg en veiligheid Bennie maakt zich grote zorgen, hier lijkt meer nodig dan zorg alleen. Hij meldt de casus aan bij het ZVH. Informatie wordt opgevraagd bij diverse

kiest voor het eerste. Novadic is bereid haar een spoed detox aan te bieden en een van de voorwaarden is dat ze een ander woonadres heeft. De woningstichting geeft wat speling in de opzegdatum, zodat er tijd is om iets anders te vinden. Dat laatste blijkt lastiger dan gedacht. De procesregisseur benadert allerlei personen en instanties, maar niemand kan Melissa op korte termijn iets bieden. Uiteindelijk wordt haar oma bereid gevonden. De relatie met oma is niet geweldig, maar het is tenminste iets. Melissa’s flat kan eindelijk worden ontruimd, inclusief de 5 verslaafden.

rondes, nieuwe kansen. Het goede nieuws is dat de ketenpartners elkaar rond deze casus al feilloos weten te vinden. De lijst met afspraken ligt klaar. Eerst wordt ingezet op beschermd wonen in combinatie met traumabehandeling bij de ggz, want daar lijkt nog veel winst te behalen. Verslavingszorg is mogelijk een volgende stap. Een leerpunt in dit traject is dat iemand soms eerst de bodem moet aantikken, voordat de ware motivatie gevonden wordt.

Op het goede spoor De detox blijkt een groot succes. Melissa kickt volledig af en voelt zich veilig op de gesloten afdeling van Novadic. Eigenlijk wil ze niet meer weg. Ze wordt nu niet meer overvraagd en voelt zich hier gehoord. Tijdens de detoxperiode wordt alvast verder gezocht naar een beschermde woonplek. Liefst buiten de regio, zodat Melissa niet weer ten prooi valt aan haar oude netwerk. De gemeente zorgt dat de financiën worden geregeld. Na intensief speuren vindt de procesregisseur een passende woonplek op een geitenboerderij in Midden-Brabant. Behalve ex-verslaafden komen hier ook ouderen voor dagbesteding. Een half jaar lang zit Melissa op het goede spoor. Het contact met de dieren en de ouderen is fijn en ze voelt zich gewaardeerd. Ze is blij dat ze weer kan genieten van het leven, zelfs als ze nuchter is. Toch loopt het na een tijdje mis. Melissa wordt in de nachten geplaagd door onverwerkte trauma’s en nachtmerries. Om die negatieve gevoelens te dempen, gaat ze toch weer drugs gebruiken. De zorgboerderij zet het traject stop en Melissa vertrekt weer naar haar thuisregio. Traumabehandeling nodig De daklozenopvang in Bergen op Zoom is nu haar volgende adres. Omdat ze Bennie nog steeds ziet als vertrouwenspersoon, belt ze hem regelmatig met praktische vragen. Het leven op straat valt haar zwaar en dat zorgt voor hernieuwde motivatie.

Eén seintje van Bennie en de procesregisseur roept de keten weer bijeen. Ook nodigt ze Melissa uit om bij het ketenberaad aanwezig te zijn en zelf mee te beslissen. Nieuwe

JAARCIJFERS 2023 1. Inleiding In de hierna volgende rapportage vindt u de jaarcijfers die zijn geanalyseerd door criminoloog Gerliene van Ginkel. Dit gebeurt met data uit PGAx, het cliëntvolgsysteem dat we sinds 2021 gebruiken. De cijfers laten zien op welke thema’s ZVH De Markiezaten in 2023 heeft ingezet. Ook wordt duidelijk om welke aantallen het gaat, welke problematiek er speelt en wat betekent dit voor onze inzet. Hiermee kunnen we niet alleen trends en ontwikkelingen, maar ook knelpunten bloot leggen. Dit kan door te sturen op specifieke problematiek, maar ook door de resultaten van de analyse te gebruiken om de werkprocessen binnen het Zorg- en Veiligheidshuis te verbeteren. Tegelijkertijd laat het ook de meerwaarde van het Zorg- en Veiligheidshuis zien, door de complexiteit van de casuïstiek met behulp van cijfers te duiden

Een belangrijke noot bij het lezen van deze rapportage is dat de cijfers in deze analyse slechts een afspiegeling zijn van de meldingen die bij het ZVH binnen komen. Veel problematiek wordt in het voorliggend veld door andere instanties afgevangen en komt niet bij het ZVH terecht. Deze cijfers zijn dus geen betrouwbare afspiegeling van de volledige problematiek in de regio.

2. Overkoepelend Tabel 1 Aantal lopende casussen per thema per maand

Thema

Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Juni

Juli

Aug

Sept

Okt

Nov

Dec

Unieke cases

Complexe Veiligheidscasuïstiek

149

Ketenveldnorm Levensloopaanpak

Zorgcoördinatie mensenhandel

BIJ

In Zorg- en Veiligheidshuis De Markiezaten worden verschillende taken uitgevoerd: de kerntaak complexe veiligheidscasuïstiek en de plustaken Levensloopaanpak, Zorgcoördinatie Mensenhandel en de Re-integratie (ex-) gedetineerden voor ex-gedetineerden. Naast laatstgenoemde taak worden ook de BIJ-meldingen bijgehouden en doorgezet naar de burgemeester. Bovenstaande tabel laat het aantal lopende casussen in 2023 zien voor deze verschillende taken binnen het Zorg- en Veiligheidshuis. Dit zijn casussen die nieuw ingestroomd zijn bij het ZVH in 2023 én casussen die in voorgaande jaren zijn ingestroomd en nog lopen. De meeste casussen lopen bij complexe veiligheidscasuïstiek. Gedurende het jaar is daar een stijging in het aantal lopende casussen zichtbaar. Dit betekent dat er op dat moment meer nieuwe casussen instroomden dan dat er casussen werden afgesloten. Op het thema Mensenhandel zien we vanaf juli een duidelijke daling in het aantal

casussen. Dit betekent dat er in juni een groot aantal casussen is afgesloten. Het aantal BIJ-meldingen en de casussen op de Levensloopaanpak zijn stabiel gedurende het jaar. Wat deze cijfers bovenal laten zien is de caseload van de regisseurs. we hadden in december 90 cases lopen. Deze zijn niet evenredig verdeeld over de vijf regisseurs omdat sommige van hen tot wel 50% van hun tijd andere taken hebben dan het voeren van procesregie op CoVeCa. In Fte’s uitgedrukt worden de 90 cases door 3 fte gedraaid, wat een gemiddelde van 30 cases per Fte oplevert.

3. Complexe Veiligheidscasuïstiek 3.1. Instroomcijfers In 2023 zijn er in totaal 133 casussen aangemeld bij procesregie. Van de 133 aanmeldingen is er op 79 casussen een aanpak complexe veiligheidscasuïstiek gestart. In 33 casussen heeft een aanmelding geleid tot een advies aan de aanmelder. De overige 21 aanmeldingen zijn niet in behandeling genomen omdat deze bijvoorbeeld door een ander Zorg- en Veiligheidshuis opgepakt hoorden te worden of niet aan de criteria voor aanmelding bij het ZVH voldeden.1

Tabel 2 Aantal aanmeldingen, aanpakken en adviezen

Tabel 2 Aantal aanpakken gestart per kwartaal

Aanmel- Aanpak Advies dingen Bergen op 42 31 11 Zoom Halderberge 9 7 2 Moerdijk 9 7 2 Roosendaal 35 26 9 Rucphen 3 3 0 Steenbergen 4 2 2 Tholen 1 1 0 Woensdrecht 0 0 0 2 Geen gem. 9 2 7 Totaal 112 79 33

Q1 Q2 Q3 Q4

2021 29 18 18 27

2022 28 14 21 8

2023 19 22 22 16

Totaal

In 2022 waren dit 6 aanmeldingen. Zie bijlage 1 voor een toelichting op de landelijke criteria.

2 ‘Geen gemeente’: Dit zijn wel gemeenten uit onze regio, maar we weten niet welke omdat er geen verantwoordelijke

gemeente toegekend kan worden als gevolg van ontbrekende informatie.

Aantal aanmeldingen per Bergen op gemeente Zoom

Aantal casussen ingestroomd

Halderberge

100

Moerdijk

Roosendaal

Rucphen

Steenbergen

Tholen 0 Woensdrecht

2021

Geen gem.

2022

2023

Aantal casussen

Figuur 1 Aantal aanmeldingen uitgesplitst naar gemeente

Figuur 2 Instroom aanpakken uitgesplitst naar jaar

3.2. Melders Het aantal casussen waarop een aanpak is gestart, kan worden uitgesplitst naar melder. In totaal zijn er 25 verschillende melders, verspreid over het totaal van 79 aanpakken. Dit betekent dat er gemiddeld 3 aanmeldingen worden gedaan door één melder. Wanneer we naar de cijfers kijken zien we echter dat een aantal melders eruit springt. Onderstaande grafiek toont de vijf organisaties met de meeste aanmeldingen.

Melders 20

15 10 10

5 0 Politie

GGZ

OGGZ

Veilig Thuis

Gemeente

Figuur 3 Organisaties met de meeste aanmeldingen in 2023

Bijna een kwart van de aanmeldingen is afkomstig van de politie (18 aanmeldingen, 23%), gevolgd door de (O)GGZ, Veilig Thuis en gemeenten. De overige melders doen slechts tussen 1 en 3 keer een aanmelding (zie tabel 2). Daarnaast zijn er ook nog zeven aanmeldingen waarbij de melder onbekend is. Hoeveel er door een organisatie gemeld wordt kan per jaar verschillen. In 2022 werden de meeste casussen aangemeld door de gemeenten in het district (19). Dat is in 2023 aanzienlijk minder gebeurd. Wat vooral opvalt is het aantal meldingen vanuit de gemeente Tholen3. In 2023 zijn er geen meldingen afkomstig van de gemeente Tholen, in 2022 waren dit er 6.

3 Zie bijlage 2.

Interessant is dat het aantal aanmeldingen door de politie juist is verdubbeld ten opzichte van 2022 (9). Ook bij Veilig Thuis zien we een toename van het aantal aanmeldingen: van 0 aanmeldingen in 2022 naar 7 in 2023. Tabel 3 Aantal aanmeldingen uitgesplitst naar melder 2023

Melder

Alwel

OGGZ

Veilig Thuis

Amarant Gemeente Bergen op Zoom

1 2

OM Politie

3 17

Welkracht WijZijn

1 3

Gemeente Halderberge Gemeente Moerdijk

1 2

Politie ZVH Prisma/Makker

1 1

Woonkwartier WZTG/OGGZ

2 1

Gemeente Roosendaal GGz Breburg

2 1

RJJI De Hartelborgt Stadlander

1 2

ZVH ZVH Parkstad

1 1

GGZ WNB

Stichting Twist

* onbekend

Mozaik Novadic-Kentron

1 2

3.3. Ontwikkelingen in de casuïstiek In 2022 zijn er in totaal 136 aanmeldingen binnengekomen. Daarvan is op 71 casussen een aanpak gestart. We zien in 2023 dus iets minder aanmeldingen, maar meer aanpakken. Ongeveer 70 procent van de getriageerde aanmeldingen leidt tot een aanpak. Dit is een toename ten opzichte van 2022, waar ongeveer de helft van de aanmeldingen tot een aanpak leidde. Daarnaast zien we in 2023 een relatief hoge gemiddelde doorlooptijd van casuïstiek. Dit toont aan hoe lang een casus gemiddeld loopt bij het Zorg- en Veiligheidshuis. De algemene tendens is: hoe complexer een casus, hoe langer de doorlooptijd. In 2023 was dit 302 dagen. Een vergelijking met 2022 is moeilijk te maken omdat eind 2021 PGAx in gebruik is genomen. Lopende casussen werden vanuit het oude systeem overgezet naar het nieuwe systeem, waarbij de instroomdatum automatisch aangepast werd naar het moment waarop de casus in het nieuwe systeem werd ingevoerd. Dit betekent dat langer lopende casussen een nieuwe instroomdatum kregen, waardoor de doorlooptijd niet meer betrouwbaar berekend kan worden. Nadat het nieuwe systeem in gebruik is genomen, is ZVH De Markiezaten in juli 2022 begonnen met een nieuw triage-instrument. Met dit nieuwe instrument worden meldingen aan de voorkant kritischer getoetst, waardoor aanmeldingen minder snel door vallen dan vroeger.

Desondanks is het aantal aanpakken gestegen in 2023. Een conclusie die hieruit kan worden getrokken, is dat de casuïstiek complexer wordt. Dit wordt bevestigd door de procesregisseurs. Zij ervaren deze complexiteit vooral in casuïstiek waar triple problematiek en plaatsingsproblematiek een rol spelen. Met name dit laatste onderwerp blijkt in de praktijk voor toenemende complexiteit te zorgen. Zo zijn er in de regio meerdere personen met een WLZ-indicatie4 in de maatschappelijke opvang geplaatst. Deze opvang is niet uitgerust voor mensen met zulke complexe problematiek, maar andere mogelijkheden zijn niet voorhanden. Het reguliere aanbod voor begeleid- en beschermd wonen in de regio biedt geen langdurige oplossing voor de doelgroep die hier besproken wordt. Dit illustreert hoe moeilijk het is om mensen op de juiste plek weg te zetten. Plaatsingsproblematiek wordt voornamelijk gezien bij de zorgwekkende zorgmijders, waarbij er vaak een samenloop is van psychiatrische problematiek, verslavingsproblematiek en LVB. Welke problematiek bovenliggend is, is in veel gevallen onduidelijk. Deze combinatie leidt er vaak toe dat organisaties naar elkaar wijzen voor de verantwoordelijkheid en de cliënten van de ene instantie naar de andere worden gestuurd.

4 Dit is een besluit waarin staat dat een persoon recht heeft op zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz).

Het vinden van een goede plek wordt daarnaast bemoeilijkt doordat passende oplossingen voor deze doelgroep vaak een lange aanlooptijd hebben. Denk daarbij aan de Wet aanpak woonoverlast, het toewijzen van een zorgmachtiging, maar ook strafzaken die opgebouwd moeten worden. In de tussentijd wordt zogenoemde overbruggingszorg ingezet. Dit betekent dat personen elders worden ondergebracht in afwachting van een passende plek. In de praktijk stromen mensen vaak weer snel uit, wat betekent dat ze op straat belanden, terwijl de problematiek en complexiteit ondertussen alleen maar toenemen. De complexiteit van deze casuïstiek lijkt daarmee voornamelijk te zitten in het samenvoegen van oplossingen vanuit verschillende domeinen. In veel gevallen is er sprake van samenloop op justitieel domein, zorgdomein en maatschappelijk domein. Daarbij is een overstijgende aanpak van groot belang, zodat alle oplossingen in elkaar kunnen vallen. Geduld en zorgvuldigheid zijn hierin belangrijke eigenschappen. Juist voor deze complexe zaken is het Zorg- en Veiligheidshuis in het leven geroepen. De procesregisseurs maken problematiek beheersbaar, monitoren de situatie en weten wat er wel en niet mogelijk is in een casus. Met name dit laatste is heel belangrijk.

In complexe casuïstiek is veel afhankelijk van de houding van de cliënt, maar ook de verschillende belangen van alle betrokken organisaties en capaciteitsproblemen spelen een rol. Dit zijn zaken die voor wrijving kunnen zorgen en tegelijkertijd niet geforceerd kunnen worden. In het proces is het daarom heel belangrijk dat er momenten zijn waarop objectief naar het proces gekeken wordt: Wat zijn we aan het doen en zijn we nog op de juiste weg? Op deze manier kan er gezocht worden naar oplossingen in complexe casuïstiek. 3.4. Problematiek De problematiek in een casus wordt door de procesregisseurs in PGAx geregistreerd, waardoor bovengenoemde ervaringen naast concrete cijfers gelegd kunnen worden. Om onderscheid te maken tussen de verschillende soorten problematiek wordt in het Zorg- en Veiligheidshuis gebruik gemaakt van de regionale registratielijst.5 Dit is een lijst van kenmerken en definities van problematiek die in casuïstiek zichtbaar is. Wanneer een aanpak start, wordt deze lijst langsgelopen. Zo ontstaat er een helder beeld van de problematiek die in onze regio speelt. In totaal worden er 26 verschillende kenmerken geregistreerd in PGAx. De cijfers op deze inhoudelijke problematiek zijn vergeleken met de cijfers van 2022. Uit deze vergelijking bleek dat de registratie van 2023 niet volledig is.

Daarom is ervoor gekozen om in deze analyse alleen de 10 meest geregistreerde kenmerken uit te lichten. Tabel 4 Top 10 problematiek in complexe veiligheidscasuïstiek 2023