8 bijlage ter inzage Tussenevaluatie Vroeg Eropaf De6-gemeenten najaar 2020 definitief FV 241120

27

5.

Conclusies en vervolg

5.1

Conclusies

1. De uitvoering van de pilot verloopt grotendeels conform de afspraken in het convenant. Op enkele punten wijkt de uitvoering af: • Door de coronamaatregelen worden veel minder huisbezoeken afgelegd dan voorzien. In veel gevallen proberen de uitvoerders telefonisch in contact te komen met inwoners. Dit levert minder respons op dan een huisbezoek en er is lang niet altijd een kloppend telefoonnummer bekend. Voorafgaand aan telefonisch contact wordt altijd een brief gestuurd. • Door het vervallen van huisbezoeken en de bijbehorende reistijd, konden anderhalf keer zoveel casussen worden opgepakt dan voorzien. • De meldingen van zorgverzekeraar Zilveren Kruis voldoen structureel niet aan de afgesproken criteria. Samen met andere vroegsignalerende gemeenten wordt druk uitgeoefend om de aanlevering te verbeteren. 2. Gemiddeld kwamen tussen maart en september 2020 per maand bijna 1100 signalen binnen in De6-gemeenten, waarvan 10% werd opgepakt. Woningcorporaties en zorgverzekeraars doen de meeste meldingen en deze meldingen worden ook het vaakst opgepakt, omdat hierop matches ontstaan en/of omdat het hoge bedragen zijn. De verhouding matches – enkelvoudige meldingen is gemiddeld ongeveer fifty-fifty, maar verschilt sterk per gemeente. 3. Van alle opgepakte meldingen viel bijna 23% af bij de check van de BRP, vanwege een lopend traject schuldhulpverlening of om een andere reden.

Gemiddeld werden door de De6gemeenten per maand 63 inwoners benaderd met een hulpaanbod. Gerekend was met gemiddeld 42 casussen per maand. 4. De uitvoerders registreerden gemiddeld 2,4 contact(poging)en per adres. Niet elke contactpoging wordt geregistreerd. Er wordt vooral gebeld en er worden ook veel brieven gestuurd. Daarnaast leggen de uitvoerders huisbezoeken af en versturen zij mails en telefoonberichtjes. De cijfers per gemeente suggereren dat veel, diverse en persoonlijke contactpogingen helpen om inwoners te pakken te krijgen. 5. De gemiddelde tijdsbesteding per casus verschilt sterk per gemeente en varieert tussen 3 en 6,5 uur. In gemeenten waar veel huisbezoeken worden afgelegd, gaat tijd zitten in reizen, maar ook meer tijd in de hulpverlening zelf. Deze contactmethode levert immers het vaakst een acceptatie op van het hulpaanbod. 6. Van alle benaderde inwoners is 61% na één of meerdere contactpogingen bereikt. Met 39% van de inwoners ontstond geen contact. Voor de coronatijd lag deze verhouding in andere gemeenten rond 70%-30%, bij inzet op huisbezoek. Daarmee vergeleken is het bereik in De6gemeenten, onder de huidige omstandigheden, goed te noemen. 7. In totaal werd contact gelegd met 261 inwoners van De6-gemeenten. Dat zijn 37 inwoners per maand. In 27% van de gevallen werd het hulpaanbod afgeslagen.

In 45% van de gevallen vond een gesprek plaats over de achterstanden, waarna de inwoner aangaf deze zelf op te gaan lossen. In 8% van de gevallen (22 casussen) werden de problemen in korte tijd opgelost met een zgn. quick fix en in 20% van de gevallen (51 casussen) vond een doorverwijzing plaats naar

28

vervolghulp. Gegeven de gemankeerde start van het project in coronatijd, zijn dit helemaal geen tegenvallende resultaten. 7. In de eindresultaten ontbreken de gevallen waarin inwoners op het hulpaanbod terugkwamen, nadat de casus al was afgesloten. De hulp die dan wordt verleend kon tot voor kort niet worden geregistreerd. Er zijn geen aantallen bekend, maar het gebeurt regelmatig dat inwoners naar aanleiding van een brief of een niet-thuis-flyer alsnog aankloppen voor hulp. 8. De uitvoerders doen het werk voor het project Vroeg Eropaf in het algemeen met plezier. Factoren die hieraan positief bijdragen zijn de inzet op persoonlijk contact (met name huisbezoek), positieve feedback van inwoners en goede samenwerking in een team van schuldhulpverlener(s) en maatschappelijk werker(s) of meedenkcoach(es). De uitvoerders beschouwen ieder contact als zinvol, ook zonder meetbaar resultaat, omdat ieder contact ertoe kan bijdragen dat inwoners hun financiële problemen gaan onderkennen en willen oplossen. 9. De samenwerking in De6-verband verloopt goed en heeft meerwaarde. Niet alleen worden kosten gedeeld, er is ook sprake van inhoudelijke kruisbestuiving. Zowel op uitvoeringsniveau als op beleidsniveau is het erg fijn om ervaringen en ideeën uit te wisselen en samen de werkwijze Vroeg Eropaf te optimaliseren.

Tegelijkertijd zien we langzamerhand een eigen inkleuring per gemeente ontstaan, passend bij de samenstelling van het team, de handelingsvrijheid in coronatijd en verschillen in reacties van de inwoners op het project. 10. Inwoners reageren in het algemeen positief op de aanpak Vroeg Eropaf. Er worden nauwelijks vragen gesteld over de gegevensdeling en deze kunnen goed worden beantwoord. Er zijn geen klachten of incidenten geweest met betrekking tot privacy. 10. De communicatie over het project is gedurende de looptijd tot nu toe zeer beperkt geweest. Deze evaluatie en de aankomende wetswijziging worden aangegrepen om het belang van vroege hulp bij geldzorgen onder de aandacht te brengen van inwoners en stakeholders.

5.2

Vervolg

Het project Vroeg Eropaf van De6-gemeenten is gestart op 20 maart 2020 en eindigt volgens het lopende convenant op 31 maart 2022. Op 1 januari 2021 treedt echter de gewijzigde Wet op de gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in werking en wordt vroegsignalering van schulden wettelijk verplicht. Onder de nieuwe wet kan de huidige aanpak van Vroeg Eropaf in De6-gemeenten gewoon doorlopen. De aanpak moet wel drastisch worden uitgebreid, omdat vanaf 1 januari nog veel meer signalen zullen binnenkomen en bovendien al deze signalen moeten worden opgevolgd. In de gewijzigde Wgs is het volgende vastgelegd: 1. Alle energiebedrijven, waterbedrijven, woningcorporaties en zorgverzekeraars moeten betalingsachterstanden melden aan gemeenten. Ook particuliere verhuurders moeten gaan melden. Aan het melden gaat een sociale incassoprocedure vooraf. 2. Gemeenten moeten binnen vier weken een aanbod tot een eerste gesprek doen aan alle inwoners van wie een of meerdere betalingsachterstanden zijn gemeld. Bij bedreigende situaties, zoals gedwongen woningontruiming of beëindiging van levering van water of energie, is de termijn drie werkdagen. Deze laatste signalen vallen overigens buiten de criteria voor vroegsignalering.

29

3. Gemeenten mogen zelf kiezen in welke vorm zij het aanbod tot een eerste gesprek doen (huisbezoek, telefonisch, schriftelijk, digitaal). 4. Wanneer het hulpaanbod leidt tot een schuldhulpverleningstraject, krijgen schuldeisers een terugmelding en worden zij betrokken bij het vervolg. Er wordt momenteel hard gewerkt om ervoor te zorgen dat vanaf 1 januari vele honderden meldingen per gemeente kunnen worden ontvangen, geprioriteerd, gecheckt en opgevolgd. Er moeten samenwerkingsovereenkomsten worden afgesloten met nieuwe signaalpartners, de automatisering moet worden aangepast, er moet capaciteit worden geregeld en in een plan moet worden beschreven welke meldingen op te volgen met huisbezoek en welke andere middelen in te zetten om het hulpaanbod aan inwoners te doen. Het is niet realistisch om honderden meldingen per maand op te volgen met een intensief traject van meerdere persoonlijke contactpogingen. Dit zal voorbehouden blijven aan de zwaarste meldingen (matches en hoge bedragen), net als nu. De6-gemeenten hebben met de reeds opgedane ervaring en een goed functionerend automatiseringssysteem een voorsprong op gemeenten die nog niets aan vroegsignalering doen. De opgedane ervaring, zoals beschreven in deze evaluatie, wordt meegenomen bij het vervolg van het lopende project en bij de uitbreiding van de aanpak Vroeg Eropaf.

30