8 b&w Kaderbrief OMWB 2024

Gemeenteraad Rucphen Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Rucphen, Onderwerp:

Onze referentie:

Z23/065787-D23/1192565

Uw referentie: Behandelaar:

M.L.M. Sijmens

Telefoonnummer:

0165-349702

? 2 MT 2025 Kaderbrief 0MWB2024

Geachte raad, Op 9 februari 2023 is bijgevoegde brief van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (verder: Omgevingsdienst) met daarin de kaders voor 2024 aan u toegestuurd. Conform afspraak zijn de kaders in ons college besproken en brengen wij u met deze brief op de hoogte van onze bevindingen. Financiële en beleidsmatige richtlijnen Vanuit het regionale samenwerkingsverband De6 zijn in het kader van de gemeenschappelijke regeling financiële en beleidsmatige richtlijnen aan de dienst meegegeven. Beleidsmatige richtlijnen Uit de Kaderbrief blijkt dat de Omgevingsdienst alle beleidsmatige richtlijnen heeft overgenomen. Financiële richtlijnen Van de financiële richtlijnen heeft de omgevingsdienst er één niet overgenomen. In deze richtlijn is aangeven dat de bijdrage van de gemeente in de begroting 2024 maximaal mag stijgen met de geldende CAO-indexering en de prijsontwikkeling uit de septembercirculaire (of actuelere circulaire). In reactie op deze richtlijn geeft de omgevingsdienst aan dat in de Kaderbrief 2024 een uiteenzetting van de aanpassing van het tarief is opgenomen inclusief toelichting. Daarnaast is aangegeven dat de MWB-norm in belangrijke mate de deelnemersbijdrage bepaalt. Wij kunnen ons vinden in deze reactie. Omgevingswet gaat in op 1 januari 2024 Dit wordt dan ook de belangrijkste ontwikkeling voor 2024.

De werkzaamheden zullen dan binnen dit nieuwe wettelijke kader moeten worden uitgevoerd. De impact op de werkzaamheden van de Omgevingsdienst en de gemeente is op dit moment nog niet te bepalen aangezien we nog geen ervaring hebben met deze wet en nog geen data hebben opgebouwd. De financiële gevolgen zijn nog niet goed in beeld te brengen. De eerste inschatting van de Omgevingsdienst is dat dit niet automatisch leidt tot meer werk en hogere kosten.

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75 Banknummer: 2850 07 319 IBAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997 Gemeente Rucphen

Rucphen

Schijf

Sprundel

St. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.n1 www.rucphen.n1

2

Andere factoren om rekening mee te houden Naast de Omgevingswet zijn er nog enkele onzekere factoren die van invloed zijn op het werk en de financiën van de OWMB zoals stikstof, energie en krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast lopen de CAO onderhandelingen nog en hebben we te maken met een hoge inflatie.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de burgemeester, de secretaris,

Sandor Michielse

Marjolein van der Meer Mohr

Omgevings dienst s: C Midden- en West-Brabant l il

Aan de gemeenteraad/Provinciale Staten van de deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

Geachte leden van de raad/Provinciale Staten, Bijgaand zenden wij u de Kaderbrief 2024 van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant, waarin wij de financiële uitgangspunten en beleidsmatige ontwikkelingen voor het begrotingsjaar 2024 weergeven. Overeenkomstig het bepaalde in artikel 58b van de Wet gemeenschappelijke regelingen zenden wij u deze toe. De Kaderbrief 2024 verdient enige nadere toelichting. Wij hebben de Kaderbrief 2024 opgesteld conform de algemene richtlijnen die wij daar altijd voor gebruiken. Zo indexeren wij op basis van de prijsindexen uit de Macro Economische Verkenningen. Wij weten echter op dit moment al dat deze indexatie niet dekkend zal zijn voor de inflatie waar wij in 2023 en 2024 mee te maken zullen krijgen. We hebben de afgelopen periode immers een ongekend hoge inflatie gekend met hoge energieprijzen. Naast de hoge inflatie speelt ook nog dat de Cao-onderhandelingen nog lopen. De uitkomsten daarvan zijn nog niet bekend, maar zullen leiden tot een verhoging van de loonkosten. Ook met deze ontwikkeling kunnen wij op dit moment nog geen rekening houden.

ons kenmerk

uw kenmerk

onderwerp Kaderbrief 2024 behandeld door Y. Fens yfens@omwb.n1 06- 52857411 plaats / datum Tilburg, 9-2-2023 bijlage(n) 1

Deze ontwikkelingen gaan leiden tot een ie wijziging van de begroting van 2023. Deze begrotingswijziging zullen wij op de gebruikelijke wijze voorleggen aan ons Algemeen Bestuur ter besluitvorming. Deze ie begrotingswijziging laten wij gelijk lopen met het indienen van de begroting 2024. In de begroting 2024 gaan wij trachten een meer realistische wijze van begroten toe te passen. Ook u als gemeente en provincie hebt te maken met de stijgende kosten. Wij hechten eraan hier ook te vermelden dat, als er een compensatie plaatsvindt via het gemeentefonds voor de hoge inflatie, deze compensatie ook bedoeld is ter dekking van de hogere kosten van uw gemeenschappelijke regelingen. Wij zijn immers uw verlengd lokaal bestuur. Wij vertrouwen erop u hiermee vooralsnog voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, het dagelijks bestuur van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant, namens deze,

A.L.E. Arbouw directeur

[31 3 70r: 1

Zichtbaar samen werken aan een schone, veilige en duurzame leefomgeving

ou

nOmgevingschenst Midden- en West-Brabant

www.omwb.n1

I 'I -af -•

goal

• •.4•••••••weig. "wip :•-•.•••• vey.weiritd••••••• om, 414•we "0:edoto 0:«k'41:•:~ge,,_e

1r01~0:•

•

~0;0:0„0,_. :•:•:tekokokkoopfkumsokkokkkikke,10,11,0,0;

»>_:%»,:es»:•:•• •»»:•~I*Makk

thltkikagen.:4:11genellinalkOilik

Inhoudsopgave 3.4 Ontwikkelingen VTHKA

1. Inleiding 2.Over de Kaderbrief 2024

3.4.1

Ontwikkelingen binnen vergunningverlening

18

3.4.2

Ontwikkelingen binnen toezicht

19

3.4.3

Ontwikkelingen binnen handhaving

20

6

3.4.4

Ontwikkelingen binnen de klachtenregeling

20

3.1 Waar gaan we voor de komende jaren?

6

3.4.5

Externe Veiligheid

21

3.2 De Omgevingswet

7

3.4.6

Asbest

21

3.4.7

Provinciaal programma KOMPAS

22

3. Beleidsmatige ontwikkelingen

3.2.1

Implementatie Omgevingswet (milieunormen,

22 23

gebiedsgericht beleid)

7

3.5 Strategisch HRM

3.2.2

Gebiedsgerichte aanpak

8

3.6 Professionalisering

3.2.3

Bodem

9

3.6.1

Kwaliteitsmanagement

23

3.6.2

Van Goed naar Beter (VGNB)

23

3.2.4

Private kwaliteitsborging

10

3.2.5

Sanering verkeerslawaai

10

3.3 Verkenningen

<

18

11

4.

Bedrijfsvoering

24 25 25

3.3.1

Interbestuurlijk programma (IBP)

11

4.1 Informatiebeveiliging

3.3.2

Energie en Klimaat

12

4.2 Geo Informatie Systemen

3.3.3

Regeling 'CO2-normering werkgebonden personenmobiliteit'

13

5.

3.3.4

Circulaire economie

14

5.1 Algemene uitgangspunten

26

3.3.5

Cybercriminaliteit

14

5.2 Baten en tariefontwikkeling

26

3.3.6

Ketenaanpak

14

5.3 Lasten

27

3.3.7

Schone Lucht Akkoord

15

5.3.1

Personeel in loondienst

27

3.3.8

Ontwikkelingen binnen natuurbescherming

16

5.3.2

Personeel niet in loondienst

27

3.3.9

Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)

16

5.3.3

Overige (materiële) kosten

28

3.3.10 Transitie Zorgvuldige Veehouderij

17

5.3.4

Incidentele kosten kwaliteitsmanagement

28

OMWB Kaderbrief 2024

Financiële uitgangspunten

26

5.4 Investeringen

28

5.5 Weerstandsvermogen

28 2

>

Inleiding De Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) werkt aan een schone, veilige en duurzame leefomgeving. De thema's waar de OMWB zich mee bezig houdt (onder andere stikstof, PFAS, luchtkwaliteit, uitstoot industrie, energie en natuur) zijn zeer divers. En de dynamiek op al deze onderwerpen is groot; we zitten immers in meerdere transities tegelijk (klimaat, energie, digitaal). Het belang van de kwaliteit van onze leefomgeving wordt steeds meer onderkend. Voor onze veiligheid, maar ook kwaliteit en duurzaamheid van de natuur en de fysieke leefomgeving. Het zijn allemaal maatschappelijk actuele thema's die impact en belang hebben voor iedere inwoner en ondernemer. De OMWB heeft een belangrijke rol bij de aanpak van deze vraagstukken. Met vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering kunnen we deze transities stimuleren. Dit betekent voor onszelf dat we doorlopend moeten investeren in de kennis en deskundigheid van ons personeel, én in de juiste informatiesystemen om risicogericht en datagestuurd te kunnen werken. De doorontwikkeling tot een professionele omgevingsdienst is cruciaal om deze rol ook daadwerkelijk te vervullen. Daarom zal de OMWB vanaf 2023 en verder ook extra investeren in het opzetten en uitrollen van kwaliteitsmanagement. Hét thema voor de komende periode is dan ook: 'Van goed naar beter'.

Ook landelijk wordt er de komende jaren hard gewerkt om het stelstel van Omgevingsdiensten robuuster, effectiever en professioneler te maken via het Interbestuurlijk programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP VTH), middels verschillende werkgroepen in zes pijlers. De uitkomsten hebben zeker gevolgen voor onze dienst. De OMWB participeert daarom in dit programma. Op 15 maart 2023 vinden de Provinciale Staten verkiezingen plaats. Een record aantal partijen doet mee. Afhankelijk van hoe meerderheden gevormd kunnen worden, kan dit grote invloed hebben op de politiek-bestuurlijke en beleids-

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

3

matige keuzes op de thema's waar de OMWB aan werkt. Datzelfde geldt na de getrapte verkiezing van de Eerste Kamer ten aanzien van wetgeving dat van invloed is op ons werk. Het moment van invoering van de Omgevingswet zal naar alle waarschijnlijkheid 1 januari 2024 worden. De OMWB moet zich in 2023 goed voorbereiden op de implementatie en de invoering van de wet. Daarvoor moet een groot aantal processen binnen de OMWB aangepast worden en de invoering zal veel vragen van de samenwerking en afstemming met onze deelnemers. In deze Kaderbrief 2024 geven wij de hoofdlijnen van de beleidsmatige ontwikkelingen aan, evenals de financiële uitgangspunten. Een aantal gemeenten hebben richtlijnen ingediend voor de begroting 2024. Deze gemeenten ontvangen een reactie hierop. De afgelopen periode heeft een ongekend hoge inflatie gekend. Ook voor de komende jaren worden prijsstijgingen en hoge energieprijzen voorzien. Dat zal invloed hebben op onder meer ons inhoudelijk werk, de vervoerskosten en de huisvestingslasten. Een nieuwe cao is nog niet in zicht. Ook de personeelslasten zullen naar verwachting de komende periode aanzienlijk stijgen. Daarnaast zien we de afgelopen jaren een verschuiving van werkzaamheden naar steeds meer specialistisch werk, wat in de regel een hoger tarief kent.

Tenslotte is het werkelijke ziekteverzuimpercentage hoger dan in de Begroting 2023 rekening mee is gehouden. Hierdoor komt de

Bovenstaand geeft een eerste inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen waar

declarabiliteitsnorm steeds meer onder druk te staan.

de OMWB naar verwachting de komende jaren mee te maken heeft. Bij al onze medewerkers is er veel passie voor ons vak en enthousiasme om hier de

Op basis van voorgaande is gebleken dat de

schouders onder te zetten. We zien de komende jaren dan odk met vertrouwen

prijsindexcijfers zoals toegepast in de oorspronkelijke

tegemoet.

begroting 2023 niet passend zijn. De aanpassingen voor 2023 zullen worden uiteengezet en toegelicht in

<

OMWB Kaderbrief 2024

de eerste begrotingswijziging 2023. De actualisatie van

Alfred Arbouw

het tarief voor 2024 wordt in de Begroting 2024 toegelicht.

Directeur OMWB

4

>

Over de Kaderbrief 2024 Deze Kaderbrief vormt het eerste product uit de Planning & Controlcyclus 2024 en is opgesteld om betrokkenen bij de dienst te informeren over nieuwe ontwikkelingen en de effecten hiervan op zowel bedrijfsvoering als financiën. De Kaderbrief is van belang voor het vormgeven van de Begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. De daadwerkelijke inzet voor 2024 wordt uiteindelijk geraamd in de werkprogramma's en de provinciale opdracht. Niet alle ontwikkelingen worden benoemd in deze brief, enkel de belangrijkste worden toegelicht. Hoofdthema's De OMWB gaat zich de komende jaren richten op vijf hoofdthema's: de Omgevingswet, het verkennen van inhoudelijke onderwerpen, het instrumentarium voor vergunningverlening, toezicht, handhaving, klachten en advies (VTHKA), strategisch HRM-beleid en professionalisering (kwaliteitsmanagement en het programma 'Van goed naar beter'). Deze overkoepelende onderwerpen vormen de rode draad in deze Kaderbrief 2024. Doorontwikkeling Gemeenschappelijk Uitvoeringskader In 2018 is het Gemeenschappelijk Uitvoeringskader (GUK) vastgesteld. Het GUK is onderdeel van de gezamenlijke beleidscyclus, zoals wettelijk voor gemeenten, provincies en omgevingsdiensten is voorgeschreven in artikel 7.2 van het Besluit omgevingsrecht (Bor),.

Het kader beschrijft de algemene uitgangspunten en de strategieën die door de OMWB worden gehanteerd bij de uitvoering van de VTH-milieutaak (vergunningverlening, toezicht en handhaving op milieugebied) voor de gemeenten in de regio Midden- en WestBrabant. In 2023 volgt een evaluatie van het GUK. Daarnaast komt er een nieuw GUK voor de periode 2023-2026. Hierbij worden de regionale en landelijke ontwikkelingen nauw betrokken. ' Het (oorspronkelijke) GUK is gebaseerd op het Besluit Omgevingsrecht. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal het GUK hierop gebaseerd zijn. <<

<

OMWB Kaderbrief 2024

5

Beleidsmatige ontwikkelingen De OMWB heeft in de regel geen verantwoordelijkheid voor het opstellen van inhoudelijk milieubeleid, dat is aan de deelnemers. Er zijn wel landelijke, regionale en inhoudelijke ontwikkelingen die de organisatie ertoe bewegen om na te denken over haar toekomstbestendigheid en toegevoegde waarde voor een schone, duurzame en veilige leefomgeving. Als antwoord op deze (toekomstige) uitdagingen heeft de OMWB een missie en visie opgesteld die richting geeft aan de koers van de organisatie. In deze visie is een strategische agenda opgenomen die dient als leidraad voor de verschillende onderwerpen. 3.1 Waar gaan we voor de komende jaren? Hieronder worden de missie, visie en strategische agenda van de OMWB in het kort toegelicht. Missie De Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant werkt zichtbaar samen aan een schone, veilige en duurzame leefomgeving.

De OMWB is voor de Provincie Noord-Brabant en de gemeenten in Midden- en West-Brabant een toegevoegde waarde, het kenniscentrum, de inspirator en de aanjager om hen, samen met ketenpartners, gevraagd en ongevraagd integraal te adviseren over omgevingsvraagstukken en de bevoegde gezagen uit te dagen en te ondersteunen om de verantwoordelijkheid te nemen voor een leefomgeving met toekomst voor ons nageslacht. We zijn op regionaal niveau dé bewaker van een schone, veilige en duurzame leefomgeving. Onze leefomgeving is divers en vormt een maatschappelijk actueel thema voor iedere inwoner en ondernemer. We voeren onze taken uit in een maatschappij waar de inhoudelijke complexiteit toeneemt, evenals de roep om meer transparantie. Daarnaast zijn veranderingen van beleid, samenwerkingsvormen en digitalisering aan de orde van de dag. Als deskundige uitvoeringsorganisatie

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

6

signaleren en agenderen we de voortdurende veranderingen in de fysieke leefomgeving. Dit betekent een doorlopende ontwikkeling en vernieuwing van

Speerpunten OMWB 2022-2025

gnt

ons werk. Onze deskundige medewerkers op het vlak van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) werken binnen de kaders van de wetten van milieu, natuurbescherming, bouwen en wonen. Zo kunnen we de gemeenten in Midden- en West-Brabant en de Provincie Noord-Brabant professioneel en met kennis van zaken adviseren. Zowel op regionaal als landelijk niveau dragen we onze expertise uit. Strategische Agenda De OMWB investeert in het borgen van de kwaliteit in de huidige werkprocessen en de doorontwikkeling van uitvoeringsdienst naar omgevingsdienst. Dit

2025

702a

2023

Z.32

M21125

laatste door in overleg en afstemming met onze deelnemers de uitdagingen van de Omgevingswet en de klimaatopgaven actief op te pakken. Daarvoor zijn twee pijlers gedefinieerd:

3.2 De Omgevingswet

1. Een excellente uitvoering van onze kerntaken. Het goed uitvoeren van het

Zoals reeds vermeld in hoofdstuk 2 gaat de OMWB zich de komende jaren rich-

werkprogramma is voor de OMWB een primaire verantwoordelijkheid; 2. (Nieuwe) ontwikkeltaken op goede wijze inhoud geven en daarvan leren

ten op vijf hoofdthema's. Het eerste thema betreft de Omgevingswet, waarvan hieronder een toelichting.

(adaptieve organisatie). 3.2.1 Implementatie Omgevingswet (milieunormen, gebiedsgericht beleid) Op basis van deze beide pijlers heeft de OMWB haar strategische agenda geba-

De Omgevingswet wordt naar alle waarschijnlijkheid per 1 januari 2024 van

seerd, waarvan de hoofdthema's - zoals reeds in hoofdstuk 2 vermeld - zijn:

kracht. Het VTH-kader zal op deze datum zijn aangepast aan de nieuwe wet.

• de Omgevingswet;

Beleidsmatige keuzes zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan worden

• het verkennen van inhoudelijke onderwerpen;

na de inwerkingtredingsdatum vastgesteld door de gemeenten. Bij de totstand-

• het instrumentarium voor vergunningverlening, toezicht, handhaving,

koming van deze documenten is het noodzakelijk de input van de ketenpart-

klachten en advies (VTHKA);

ners mee te nemen en te participeren met de omgeving. De lokale overheden

• strategisch HRM-beleid;

hebben tot 2024 de tijd voor het vaststellen van de omgevingsvisie en tot en

• professionalisering.

met 2029 de tijd voor het vaststellen van de juridische regels in het omge-

Deze strategische agenda vormt de rode draad in deze Kaderbrief 2024 maar

de fysieke leefomgeving. Deze thema's krijgen een plaats in de omgevingsvisie

vingsplan. Milieu, duurzaamheid en gezondheid maken integraal deel uit van

<<

<

niet alle onderwerpen zijn even zwaar vertegenwoordigd. Voor een aantal

en het omgevingsplan. De OMWB zal bij de vorming betrokken zijn. Om de

onderdelen geldt dat het meerjarige programma's zijn die reeds het besluitvor-

digitale samenwerking te bevorderen wordt bij de start van de Omgevingswet

mingsproces hebben doorlopen, en ingebed zijn in de begroting van de dienst.

het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) door het Rijk uitgerold.

OMWB Kaderbrief 2024

7

Het DSO bundelt en ontsluit informatie die bij de diverse partners aanwezig is.

3.2.2 Gebiedsgerichte aanpak

Zowel omgevingsdiensten als hun deelnemers moeten tijdig zorgen dat hun

In de strategische agenda wordt gesproken over het verkennen van de ge-

systemen aansluiten op het landelijke DSO. Via het DSO is straks (mogelijk deels

biedsgerichte aanpak. Hieronder valt ook het gebiedsgericht werken waarover

na invoering van de Omgevingswet) informatie over een locatie beschikbaar

binnen diverse beleidsgebieden en -regels wordt gesproken. Ook bij de

die nodig is voor het verkrijgen van inzicht in de fysieke locatie, de vigerende

toekomstige Omgevingswet wordt gesproken over gebiedsgericht werken.

omgevingsplannen, verordeningen en regels. Koppeling met andere openbare

De OMWB staat een onderscheid in gelaagdheid bij gebiedsgericht werken voor.

informatie draagt bij aan het inzicht voor overheid en bedrijven in specifieke loca-

Wij onderkennen daarbij vier niveaus. Deze zijn:

ties. Het stelsel biedt zo waardevolle informatie die gebruikt kan worden bij aan-

1. Een medewerker van de OMWB voert zijn VTH-taken uit binnen een bepaald

vragen en schetst een beeld van de impact van initiatieven op de leefomgeving.

gebied. 2. De OMWB beschouwt binnen een bepaald gebied alle milieu- en duurzaam-

Het in kaart brengen van gebieden draagt bij aan de duurzaamheid, veiligheid

heidsaspecten en geeft op basis van de huidige wetgeving en lokale beleids-

en gezondheid van de leefomgeving. De Omgevingswet is bedoeld om tot een

regels een integraal advies.

integrale manier van (samen)werken en afwegen te komen. Samen met ketenpartners (waterschappen, GGD en Veiligheidsregio) beschikt de OMWB over veel informatie. Die informatie zetten we in bij de uitvoering van het VTH-takenpakket.

3. De OMWB beschouwt samen met andere partners de beleidsvelden binnen een bepaald gebied van de huidige wetgeving. 4. De OMWB beschouwt samen met andere partners de beleidsvelden binnen

Deze informatie kan ook relevant zijn bij de ontwikkeling van omgevingsvisies

een bepaald gebied om hierover een integraal advies uit te brengen over de

en -plannen door gemeenten en provincie. Denk hierbij aan data als milieu- en

huidige situatie en toekomstige situatie inclusief beheer.

bedrijfsinformatie. Het omzetten van het huidige inrichtingenbestand naar een activiteitenbestand is een grote klus. Van de 40.000 inrichtingen die onze regio

Niveaus 3 en 4 sluiten het beste aan bij de Omgevingswet, aangezien bij deze

kent, moeten alle milieubelastende activiteiten opgenomen worden in het activi-

niveaus twee doelen van de wet worden bereikt, namelijk:

teitenbestand. De omzetting vindt ook in 2024 en daarna nog plaats.

• het gebied centraal plaatsen; • maatwerk binnen een gebied mogelijk maken.

Impact OMWB 2024 en verder

Voor 2024 staat het uitvoeren van een verkenning naar gebiedsgericht werken

De invulling van de omgevingsvisie en het omgevingsplan draagt bij aan de

in de planning. De uitkomsten worden besproken met de eigenaren/opdracht-

wijze hoe de OMWB haar VTHKA-taken uitvoert.

gevers in de regio. De verkenning zal duidelijk moeten maken binnen welke termijn niveaus 3 en 4 behaald worden. Een plan van aanpak wordt opgesteld om verdere invulling aan het thema te geven.

Impact OMWB 2024 en verder Het vervolg op de verkenning van de gebiedsgerichte aanpak draagt bij aan de wijze hoe de OMWB haar VTHKA-taken (samen met partners) uitvoert.

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

8

>

Tevens zien we dat er grote ambities zijn die de bodem raken, zoals de woningbouwopgave, de plannen voor warmteopslag & energietransitie, de ruimtelijke adaptatie, de ondergrondse infrastructuur. Het kabinet wil water en bodem sturend maken bij deze ruimtelijke keuzes, zie hiervoor de beleidsbrief van eind 2022. Omdat de uitvoering van de maatregelen op decentraal niveau wordt gelegd, bij de provincies, de gemeenten en de waterschappen, worden samenwerking en uitwisseling van kennis tussen de verschillende overheden van extra belang. Daarom is de OMWB betrokken bij het kennisnetwerk Brabantse Bodem & Ondergrond in wording. Doel is om te komen tot een nieuwe nationale kennisinfrastructuur die bestaat uit (uiteindelijk) een landsdekkend overzicht van regionale kennisnetwerken. Dit kennisnetwerk zal volgens planning in 2024 operationeel zijn. In 2022/2023 hebben de meeste regio-gemeenten samen met de OMWB hun Nota's bodembeheer herzien en door de gemeenteraad laten vaststellen. Daarnaast hebben zij aanvullende beleidsregels voor bodem en ondergrond opgesteld. Het gaat om regels voor het omgaan met grond en baggerspecie, denk aan PFAS-houdende grond, het beschermen van gevoelige bestemmingen en het toepassen van thermisch gereinigde grond.

De regels uit de Nota bodembeheer komen met ingang van de Omgevingswet automatisch naast de Bruidsschat in het Tijdelijk omgevingsplan van de gemeenten. De aanvullende beleidsregels kunnen gemeenten te zijner tijd opnemen in hun definitieve omgevingsplan. 3.2.3 Bodem De inwerkingtreding van de Omgevingswet leidt tot grote veranderingen bin-

De bevoegdheidsverschuiving onder de Omgevingswet en de landelijke ont-

nen het werkveld Bodem. Zo komt de Wet bodembescherming te vervallen en

wikkelingen vragen om een andere manier van werken binnen het werkveld

verschuift het bevoegd gezag voor bodem en ondergrond voor een groot deel

Bodem van de OMWB. Om de gemeenten te ondersteunen bij hun nieuwe

van de provincie naar de gemeenten. Door deze overdracht komen alle basista-

bevoegd gezagsrol passen wij de samenwerking binnen het werkveld bodem

ken voor de bodem(sanering) bij de gemeenten te liggen. De drie Brabantse

aan en zorgen we voor een bundeling/uitwisseling van expertise, kennis en

omgevingsdiensten hebben samen met vertegenwoordigers van de gemeenten

vaardigheden. De OMWB wil ervoor zorg dragen dat het werkveld bodem

en de provincie een Verantwoord uitvoeringsniveau opgesteld van de nieuwe

via duidelijke lijnen en aanspreekpunten aan de gemeenten wordt gebracht

VTH-bodemtaken onder de Omgevingswet. Dit niveau wordt met ingang van de

en dat hiermee de samenwerking wordt geïntensiveerd.

Omgevingswet in de gemeentelijke werkprogramma's opgenomen.

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

9

>

Impact OMWB 2024 en verder

Daarnaast houdt de gemeente de regie over de voortgang van het totale

- Voor eind 2024 staat een eerste evaluatie in de planning van het Ver-

bouwproject. Ze beoordeelt de bouwmelding, handhaaft tijdens de bouw, zorgt

antwoord uitvoeringsniveau van de nieuwe VTH-bodemtaken onder de

ervoor dat tijdens de bouw geen hinder ontstaat voor omgeving en milieu en

Omgevingswet. De uitkomsten worden besproken met de eigenaren/op-

beoordeelt de gereedmelding van de initiatiefnemer. De Wkb heeft als doel de

drachtgevers in de regio;

bouwkwaliteit te verbeteren. Met de Wkb zal ook de aansprakelijkheid van de

- De invulling van de bodembeleidsregels in de omgevingsplannen van de

bouwer voor bouwfouten toenemen.

gemeenten draagt bij aan de wijze hoe de OMWB haar VTH-taken op bodemgebied uitvoert; - De OMWB past vanaf 2024 haar werkwijze aan om de gemeenten beter

Impact OMWB 2024 en verder

te kunnen ondersteunen bij hun nieuwe bevoegd gezagsrol voor bodem

Komende jaren zeer beperkte impact op omvang van werkzaamheden voor

en ondergrond.

de OMWB.

3.2.4 Private kwaliteitsborging

3.2.5 Sanering verkeerslawaai

Gelijktijdig met het in werking treden van de Omgevingswet treedt stapsgewijs

Na het in werking treden van de Omgevingswet verandert na vele jaren ook de

de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Deze wet ver-

sanering van geluidgevoelige bestemmingen (met name woningen). De huidige

plaatst de toetsing aan de bouwtechnische eisen van een bouwwerk van

regeling onder de Wet geluidhinder (Wgh) stamt uit de jaren '80 en leverde

de gemeente naar een onafhankelijke partij, de zogenoemde kwaliteitsborger.

per gemeente saneringslijsten op van woningen met potentieel een te hoge

Dit geldt niet direct voor alle bouwwerken, maar gaat in fasen, te beginnen

geluidbelasting op de gevel als gevolg van wegverkeerslawaai. Deze woningen

met bouwwerken in de laagste risicoklasse (gevolgklasse 1), bijvoorbeeld

moeten voor de (maatgevende) wegen projectgewijs worden onderzocht en zo

grondgebonden eengezinswoningen, vakantiewoningen en kleinere bedrijfs-

nodig worden gesaneerd. Het liefst door maatregelen aan de bron, zoals het

panden. Na een paar jaar vindt een evaluatie van de nieuwe werkwijze plaats.

verminderen van de verkeersintensiteit, maar als het niet anders kan door het

Als deze positief uitvalt, vallen de bouwwerken in hogere gevolgklassen vanaf

aanbrengen van geluidsisolerende maatregelen aan de woning zelf. De con-

dat moment onder de nieuwe wet. Denk bijvoorbeeld aan onderwijsgebouwen

trolerende en coördinerende instantie hierbij is het Bureau Sanering Verkeers-

en bibliotheken (gevolgklasse 2) en ziekenhuizen (gevolgklasse 3).

lawaai (BSV). Via deze instantie kan voor de sanering projectsubsidie worden

Met de invoering van de Wkb vervallen niet alle bouwgerelateerde werkzaam-

de Subsidieregeling sanering verkeerslawaai'.

heden voor de gemeente. Onder de Omgevingswet bestaat er namelijk een

Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt een nieuwe bijdragere-

aangevraagd bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat op basis van

splitsing in een ruimtelijk en een technisch deel, waarbij het ruimtelijke deel

geling voor de sanering van verkeerslawaai van kracht. De bestaande regeling

(toetsing aan het omgevingsplan) een bevoegdheid van de gemeente blijft.

blijft echter nog wel van toepassing op alle reeds opgestarte en door BSV gesubsidieerde, maar nog niet afgeronde saneringsprojecten. De nieuwe regeling komt in plaats van de bestaande Subsidieregeling sanering verkeerslawaai.

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

10

>

De belangrijkste wijzigingen/toevoegingen in de nieuwe bijdrageregeling zijn:

3.3 Verkenningen

• Alle woningen die niet eerder onder de Wgh zijn of worden gesaneerd (waar-

Zoals reeds vermeld in hoofdstuk 2 gaat de OMWB zich de komende jaren

onder woningen die zijn 'gesaneerd'door het instellen van een maximum-

richten op vijf hoofdthema's. Het tweede thema betreft de Verkenningen,

snelheid van 30 km/uur en zogenaamde 'oude weigeraars') en gebouwen met

die hieronder worden toegelicht. Het gaat om onderwerpen die raken aan de

een geluidbelasting boven de grenswaarde en gebouwen opgenomen op de

inhoudelijke doorontwikkeling van de VTH-taken en specialistische taken onder

saneringslijst art. 15.2 Omgevingsbesluit worden aangemerkt als geluidge-

dit programma.

voelige gebouwen. • Voor sanering onder de Omgevingswet komen geluidgevoelige gebouwen met

Interbestuurlijk programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving

een hogere geluidbelasting dan de saneringsdrempels in aanmerking: 65 dB

(IBP VTH)

voor provinciale wegen buiten de bebouwde kom en 70 dB voor alle overige

Op 4 maart 2021 verscheen het rapport 'Om de leefomgeving'. Het rapport is

situaties, waaronder gemeentelijke wegen.

in opdracht van de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, mevr.

• Naast een verplichte sanering (woningen die niet eerder met Rijksmiddelen zijn gesaneerd én met een geluidbelasting boven de grenswaarde) zal

S. van Veldhoven, geschreven door de adviescommissie Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving onder leiding van dhr.

van Aartsen. De commis-

er ook een vrijwillige sanering zijn. Dit betreft woningen die eertijds op de

sie vermeldt dat inmiddels duidelijk is wat wel en wat niet werkt binnen het

saneringslijsten onder de Wgh zijn terechtgekomen, niet eerder zijn gesa-

VTH-stelsel. De grenzen aan doorontwikkeling binnen het stelsel komen vol-

neerd én met een geluidbelasting tot 5 dB onder de saneringsgrenswaarde.

gens de commissie in zicht. In het rapport geeft de commissie inzicht in wat is

• Het benodigde saneringsbudget gaat rechtstreeks naar 'overheidsorganisaties

bereikt, hoe dat past bij de bedoeling van het stelsel en wat aanvullend nodig

met een grote saneringsopgave', zoals provincies, omgevingsdiensten en

is om het stelsel te verbeteren.

grote gemeenten. Naast de toekomstbestendigheid van het stelsel heeft de commissie zich vooral gericht op de omgevingsdiensten en het functioneren ervan. Dit ook in relatie

<<

<

Impact OMWB 2024 en verder

tot het bevoegd gezag en hoe het Rijk zijn regierol kan versterken. De bedoe-

Mogelijke (forse) toename van nieuwe saneringsprojecten.

ling van het stelsel zoals geformuleerd door de commissie Mans uit 2008 ('De

OMWB Kaderbrief 2024

11

>

tijd is rijp') is door de commissie gebruikt als uitgangspunt. De commissie is

implementeren. Er zijn dwingender ingrepen nodig om de hoofdproblemen van

van oordeel dat het stelsel niet goed functioneert en niet voldoet aan de oor-

vrijblijvendheid en fragmentatie aan te pakken. Om dit te bewerkstelligen is

spronkelijke bedoeling van de commissie Mans. De verbeteringen in de toepas-

door de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat een Interbestuurlijk

sing en uitvoering van het omgevingsrecht leveren onvoldoende resultaat op.

programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP VTH) opgesteld.

Het stelsel wordt volgens de commissie - nog steeds -

Het programma heeft een looptijd van twee jaar (2022-2024). In het pro-

gekenmerkt door fragmentatie en vrijblijvendheid. Het belangrijkste gevolg

grammaplan worden de programmadoelen van het IBP VTH concreet gemaakt.

is dat omgevingsdiensten hun rol niet kunnen vervullen zoals oorspronkelijk

Grofweg geldt dat het eerste jaar (2022) vooral bedoeld is voor het scherpen

bedoeld. De commissie geeft in het rapport aan dat het stelsel op de volgende

van de wijze van uitvoering en concretisering van de aanbevelingen van de

punten tekortschiet:

commissie Van Aartsen. Het tweede jaar (2023) wordt benut voor de daad-

• Onafhankelijkheid van de omgevingsdiensten bij het uitvoeren van hun taak

werkelijke implementatie. De implementatie van een aantal ingrijpende zaken

is ten onrechte ondergeschikt gemaakt aan nabijheid bij het bevoegd gezag.

loopt nog door in 2024. Ook zal de eerste spin-off van het programmaplan in

• Omgevingsdiensten zijn onvoldoende robuust om vanuit professionele distantie

2024 zichtbaar moeten worden.

hun rol te kunnen spelen, door een combinatie van: - een te kleine schaal van een aantal diensten; - negatieve effecten van outputfinanciering op handhaving en kennisontwikkeling en deskundigheidsbevordering; - te grote diversiteit in het takenpakket waardoor een regionale handhavingstrategie niet van de grond komt.

Impact OMWB 2024 en verder De invulling van het Interbestuurlijk programma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP VTH) draagt bij aan de wijze hoe de OMWB zijn VTHKA-taken uitvoert.

• Informatie-uitwisseling en kennisontwikkeling zijn onder de maat voor het opbouwen van deskundigheid en voldoende specialisatie. Laat staan dat deze zijn toegesneden op de toekomstige vraagstukken waar bevoegd gezag en omgevingsdiensten mee te maken krijgen. • Het interbestuurlijk toezicht op een behoorlijke en rechtmatige uitvoering van medebewindstaken, zoals VTH, is over de gehele linie zwak ontwikkeld.

gebruik is groter dan ooit. De gevolgen van klimaatverandering worden steeds

De meest in het oog springende lacune is het geheel ontbreken van (extern)

meer aan den lijve ondervonden en mondiale ontwikkelingen zijn van grote

toezicht op het functioneren van de omgevingsdiensten: het toezichtsgat.

invloed op de leveringszekerheid van energie en kosten daarvan. Deze ontwik-

• Het interbestuurlijk toezicht functioneert onvoldoende om de noodzakelijke checks en balances te garanderen. • Regie door het Rijk ontbreekt, stelselverantwoordelijkheid door de bewindspersoon is in de huidige vorm een fictie.

<

3.3.2 Energie en Klimaat De aandacht voor klimaat, energiebesparing en verduurzaming van het energie-

kelingen hebben directe gevolgen voor de taakuitvoering van de OMWB. Om de landelijke CO2-reductiedoelen te halen is een versnelling nodig. Om bedrijven aan te zetten tot meer energiebesparing zijn regelgeving, toezicht en handhaving belangrijke instrumenten.

De commissie stelt hiermee dat in de afgelopen jaren is gebleken dat 'door-

Met het in werking treden van de Omgevingswet wordt energietoezicht toege-

ontwikkeling'niet de weg is om de noodzakelijke verbetering in het stelsel te

voegd aan het basistakenpakket van omgevingsdiensten. Op 1 juli 2023 wordt

OMWB Kaderbrief 2024

12

>

de regelgeving aangescherpt en eind 2022 is er meer Rijksbudget beschikbaar gekomen voor omgevingsdiensten om toezicht en handhaving uit te voeren. Dit werkt door in 2024. Er is meer gespecialiseerde capaciteit voor energietoezicht beschikbaar en de interne deskundigheid wordt voortdurend vergroot. Zeer grote verbruikers, waaronder ook de bedrijven die deelnemen aan het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) moeten voor 1 december 2023 een

3.3.3 Regeling 'CO2-normering werkgebonden personenmobiliteit'

energieonderzoeksrapportage aanleveren en in 2024 wordt het toezicht bij

De 'normerende regeling werkgebonden personenmobiliteit' geldt voor werk-

deze bedrijven verder geïntensiveerd. Op verzoek van gemeenten voeren we

gevers met honderd of meer werknemers en draagt bij aan het verduurzamen

ook toezicht en handhaving uit op de energielabel C-verplichting voor kantoren

van zakelijke mobiliteit en woon-werkmobiliteit, zoals afgesproken in het

die sinds 1 januari 2023 geldt. Tevens zijn we betrokken bij een aantal Green

Klimaatakkoord. Om de CO2-uitstoot op werkgebonden personenmobiliteit te

Deals in de regio. Daarin heeft een aantal partijen afspraken gemaakt over

reduceren, wordt het voor werkgevers verplicht om jaarlijks te rapporteren over

verduurzaming van bedrijven die verder gaat dan de wettelijke eisen.

de zakelijke mobiliteit én de woon-werkmobiliteit. Het doel van de jaarlijkse rapportage is onder meer om vast te stellen of aan de norm wordt voldaan en

Er blijft in 2024 veel aandacht voor de opbouw en analyse van energiedata.

data te verzamelen over de CO2-uitstoot.

Deze gegevens stellen ons in staat om het energietoezicht informatiegestuurd uit te voeren waardoor de effectiviteit van het energietoezicht wordt vergroot.

Deze regeling treedt naar verwachting in de eerste helft van 2023 in werking.

Ook blijven we betrokken bij nieuwe ontwikkelingen op het terrein van energie-

De belangrijkste verplichtingen voor een werkgever zijn vanaf dat moment het

transitie, zoals een regionaal onderzoek naar de afname- en toepassingsmoge-

invullen van de jaarlijkse rapportage en het conformeren aan de norm voor

lijkheden van waterstof en nieuwe innovatieve mogelijkheden voor het uitvoe-

zakelijke mobiliteit per 1 januari 2026. Vanaf 2026 geldt een maximum aan

ren van stimulerend energietoezicht.

CO2-uitstoot voor zakelijke kilometers van werknemers. Omgevingsdiensten moeten er vanaf 2024 op toezien dat bedrijven de rapportages tijdig en volledig indienen. In 2023 worden de gevolgen voor de OMWB in kaart gebracht

Impact OMWB 2024 en verder

en wordt een implementatievoorstel opgesteld. In 2024 vindt de implementatie

- Door de aanscherping van wet- en regelgeving en met de extra financiële

hiervan plaats. Hierover gaan we samen met onze deelnemers in gesprek.

middelen van het Rijk wordt de uitvoering van energietoezicht verder geintensiveerd en verbeterd. De capaciteit wordt in 2024 verder uitgebreid. Dit heeft geen financiële gevolgen voor de gemeenten en provincie. - Het toezicht op en handhaving van de energielabel C-verplichting voor kantoren wordt op verzoek van de gemeenten door de OMWB uitgevoerd.

Impact OMWB 2024 en verder Nadat we de gevolgen van deze regeling voor de OMWB in kaart hebben gebracht wordt een implementatieplan opgesteld en ingevoerd. Tenslotte zullen we toezien op de naleving ervan.

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

13

>

3.3.4 Circulaire economie

3.3.5 Cybercriminaliteit

Een circulaire economie is gericht op het optimaal inzetten en hergebruiken

Onder cybercriminaliteit verstaan we criminaliteit waarbij een computersys-

van grondstoffen in de verschillende schakels van de productieketen: van de

teem wordt aangevallen of wordt misbruikt voor criminele activiteiten. Tegen-

winning van grondstoffen tot consumptie. Grondstoffen dreigen schaars te

woordig heeft criminaliteit steeds vaker een digitale component. Bij allerlei

worden door een groeiende bevolking en toenemende welvaart in de wereld.

soorten misdrijven maken criminelen ook gebruik van computers en smart-

Hierdoor wordt het steeds belangrijker om de beschikbare grondstoffen zo

phones. De kans dat dit gebeurt bij bedrijven wordt steeds groter. Het gijzelen

efficiënt mogelijk te gebruiken. Het hergebruiken van secundaire grondstoffen

of manipuleren van de bedrijfscomputers kan in het meest extreme scenario

wordt bemoeilijkt door de huidige afvalwetgeving. Zonder aanpassingen van

leiden tot ongecontroleerde bedrijfsprocessen en uiteindelijk tot ernstige

wetgeving, (regionaal) beleid en pilots komt circulariteit onder druk te staan.

milieuschade. Ook kan diverse geheime data op straat komen te liggen of

De OMWB volgt de ontwikkelingen rond circulaire economie nauwlettend en

worden misbruikt. Er is helaas geen wondermiddel tegen cybercriminaliteit.

zet waar nodig haar kennis hierover in.

Wel kunnen organisaties een set aan maatregelen treffen die de weerbaarheid tegen cybercriminaliteit vergroot en de impact van incidenten beperkt. In eerste instantie heeft de OMWB hierin een signalerende en meedelende

Impact OMWB 2024 en verder

functie. Wanneer de OMWB hierin een andere rol gaat spelen, moeten er

- Het volgen en vertalen van ontwikkelingen rondom circulaire economie

aanvullende financiële middelen vanuit de deelnemers beschikbaar komen.

en hier zo nodig de eigenaren over adviseren en invulling geven richting bedrijven. - Waar mogelijk hergebruik van secundaire grondstoffen en duurzame inzet van grondstoffen stimuleren.

Impact OMWB 2024 en verder - De OMWB updatet continu de systemen tegen cybercriminaliteit. - De OMWB gaat het gesprek aan met bedrijven waar cybercriminaliteit kan uitmonden in milieuschade.

3.3.6 Ketenaanpak De ketenaanpak die zich richt op grensoverschrijdende milieuproblematiek op de thema's bodem, asbest en afval wordt verder geprofessionaliseerd. Dit doen wij door de aanbevelingen van de commissie Van Aartsen op het gebied van informatie-uitwisseling tussen handhaving- en ketenpartners te intensiveren en door de projectmatige invulling van het programma Ketenaanpak verder te vormen naar de verkregen inzichten uit het Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit 2021.

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

14

>

We worden slagvaardiger in het blootleggen van non-compliance bij bedrijven door het instrument 'Diepgaand administratief toezicht' (DAT) deel uit te laten maken van het VTH-instrumentarium op basis van een strategisch kader en uitvoeringskader. Daarnaast borgen wij een effectievere interventie door in een dergelijke aanpak vroegtijdig af te stemmen met handhavingspartners. Tot slot werken we in 2024 verder aan een Brabantbrede ketenaanpak door de werkprogramma's van de OMWB, ODZOB en ODBN te harmoniseren en gezamenlijk projectteams te vormen die knelpunten in de keten weten op te lossen.

Impact OMWB 2024 en verder De komende jaren zal steeds meer aandacht naar ketentoezicht uitgaan, wat zich vertaalt naar een toename van (multidisciplinaire) werkzaamheden op dat vlak. Hoe groot de toename zal zijn is vooralsnog heel lastig aan te geven. Vooralsnog bieden ontwikkelingen geen aanleiding tot capaciteitsuitbreiding. Met betrekking tot het 'Schone Lucht Akkoord'en/of de transitie naar de Omgevingswet (gemeentelijke omgevingsplannen) kan het volgende worden 3.3.7 Schone Lucht Akkoord

gemeld. De leemte in het wettelijk kader (en bruidsschat) met betrekking tot

Met betrekking tot het 'Schone Lucht Akkoord'in relatie tot de provinciale inzet

het geurbeleid (definiëren en sturen op aanvaardbare hinderniveaus in leef-

speelt er een aantal zaken. Zo is er sprake van intensivering/uitbreiding van

omgeving) op de beleidsthema's industriële geurhinder, overlast particuliere

het provinciale meetnet luchtkwaliteit met betrekking tot stikstof en

houtstook en horeca-geuren, zet gemeentes voor problemen. Van de OMWB

fijnstof. Ook vindt extra onderzoek plaats naar luchtkwaliteit bij 'hot-spots'.

wordt verwacht een trekkende en adviserende rol in te nemen.

Dit betreft de luchtkwaliteit in belaste gebieden waarbij ook ammoniak en benzeen betrokken is. De OMWB breidt in overleg met de provincie luchtkwaliteitsmetingen/locaties uit richting de meer belaste gebieden. Gemeenten

Impact OMWB 2024 en verder

kunnen inschrijven om in aanmerking te komen voor deze luchtkwaliteits-

Verdere mogelijke intensivering van luchtkwaliteitsmonitoring valt voorals-

monitoring. Vanaf 2023 zijn - naast de achtergrondstations in de provincie -

nog buiten de werkprogramma's, waardoor personele uitbreiding op korte

twee volledig ingerichte mobiele meetstations operationeel (dit betreft een

termijn noodzakelijk is.

extra opdracht) die halfjaarlijks worden verplaatst.

<

OMWB Kaderbrief 2024

15

3.3.8 Ontwikkelingen binnen natuurbescherming

Impact OMWB 2024 en verder

De ODBN verleent namens de provincie vergunningen en ontheffingen op het

- De OMWB houdt haar deelnemers op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen.

gebied van de Wet natuurbescherming (Wnb) - waar het stikstofdossier ook

- Ook in 2024 zal de inzet van de OMWB (in combinatie met ODBN) op

onder valt - voor geheel Noord-Brabant. Het stikstofvraagstuk blijft ons dagelijkse werk beïnvloeden. Het ontbreekt aan helder landelijk beleid, de maatschappelijke discussie wordt steeds scherper gevoerd en we zien dat rechterlijke uitspraken grote invloed hebben op het beleid en onze uitvoering

het stikstofdossier groot zijn, de exacte omvang is door telkens nieuwe (juridische) ontwikkelingen moeilijk in te schatten. - We verwachten in 2024 wederom een stijging in de opdrachtwaarde voor soortenbescherming.

daarvan. Hierdoor is ook het provinciaal beleid aan wijzigingen onderhevig. We zien dat de juridische inzet in omvang toeneemt. We verwachten dat er nieuwe uitspraken komen met consequenties voor onze VTH-uitvoering.

3.3.9 Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)

Daarom blijft de inzet van onze juristen en specialisten onverminderd van

Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) vormen een urgent thema dat de afgelopen

belang. Daarnaast verwachten we een toename van handhavings- en intrek-

jaren steeds meer aandacht heeft gekregen. De aanwezigheid van ZZS speelt

kingsverzoeken. Het stikstofdossier zal ook in 2024 veel inspanning vergen.

breed: in lucht, water, bodem en ook in afval speelt het op. Deze stoffen zijn

De OMWB houdt samen met de ODBN deze ontwikkelingen nauwlettend in

geclassificeerd als de gevaarlijkste stoffen voor mens en milieu en het streven

de gaten en vertaalt deze zo snel als mogelijk naar de uitvoering.

is om deze stoffen uit de leefomgeving te weren.

Naast stikstof verzorgt de OMWB ook zelfstandig de VTH-taken op het gebied

De drie Brabantse omgevingsdiensten hebben zich in opdracht van de provincie

van soortenbescherming. Mede door de komst van de Omgevingswet komt er

van 2019-2021 door middel van een grootschalige inventarisatie samen met

steeds meer aandacht voor soortenbescherming. Anders dan bij de reguliere

de waterbeheerders een beeld gevormd van ZZS-emissies in Noord-Brabant.

VTH-regelgeving gaat de Omgevingswet voor het onderdeel natuur nog altijd

Door de aanwezigheid van grote industrie in Midden- en West-Brabant heeft

uit van 'Nee, tenzij..'-wetgeving. De Omgevingswet heeft in die zin niet alleen

de OMWB voor ZZS een coördinerende rol tussen genoemde partijen. Sinds

tot doel om de fysieke leefomgeving te ontwikkelen, maar ook om deze goed

2021 zijn we bezig de provinciale bedrijven waar ZZS aanwezig bleken te zijn,

te beschermen. De afgelopen jaren is de maatschappelijke bewustwording

VermijdIngs- en Reductieprogramma's (VRP's) voor ZZS aan te laten leveren

en betrokkenheid bij natuur versterkt en door landelijk overheidsbeleid ge-

en deze te beoordelen. Iets waar we in 2023 nog mee verder gaan. Vervolgens

stimuleerd. Dit leidt tot een veranderende rol en taak van de OMWB. Zo is de

moeten de bedrijven over een periode van vijf jaar uitvoering gaan geven aan

gemeentelijke vraag voor het bieden van ondersteuning voor wat betreft de

de VRP's, iets waar onze toezichthouders op gaan toezien. Na vijf jaar moeten

toepassing en uitvoering van de Wnb gegroeid. We verwachten dat deze vraag

bedrijven met ZZS een nieuw VRP aanleveren ter beoordeling en na goedkeu-

in 2024 verder toeneemt.

ring door ons weer ten uitvoer gaan brengen. Dit cyclische proces heeft ten doel om het gebruik en de emissies van ZZS zo ver mogelijk te minimaliseren.

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

16

>

Voor de gemeentelijke vergunningplichtige bedrijven moet hetzelfde gebeuren, zoals hiervoor beschreven. Inventarisaties werden in 2022 voor acht gemeen-

Impact OMWB 2024 en verder

ten voor een deel van hun bedrijven gedaan en dit zal in 2023 en soms in 2024

Het volgen van ontwikkelingen rondom ZZS en het adviseren daarover

doorlopen. Vanwege de kosten kiezen gemeenten ervoor om de kosten van

wordt in 2024 deels bekostigd vanuit het budget Collectieve taken en deels

de ZZS-inventarisatie te spreiden over meerdere jaren. In 2023 komen er een

vanuit alle opdrachten ten aanzien van ZZS van de gezamenlijke deelne-

tiental gemeenten bij die ook verzocht hebben om ZZS-inventarisaties bij hun

mers. Verder wordt ook verwacht dat ODNL taken rondom ZZS meer zal

vergunningplichtige bedrijven uit te voeren. Zodra bekend is dat een bedrijf

gaan oppakken in 2023 en verder. Dit zorgt er waarschijnlijk voor dat de

ZZS heeft zullen ze er op aangeschreven worden om een VRP voor ZZS aan te

omgevingsdiensten steeds minder van allerlei zaken rondom ZZS zelf 'het

leveren, dat na goedkeuring uitgevoerd moet gaan worden. We verwachten een

wiel moeten uitvinden'en er effectiever gewerkt kan gaan worden.

voorzichtige start in 2023 maar in de jaren daarna gaat het een flinke inspanning vergen van zowel de OWMB als de bedrijven. Meldingsplichtige bedrijven blijven vooralsnog voor ZZS buiten schot, maar er is bekend dat deze ook ZZS kunnen hebben. Als de Omgevingswet in 2024 in werking zou treden, veran-

3.3.10 Transitie Zorgvuldige Veehouderij

dert dit en moeten we opnieuw nagaan hoe we ons hier toe gaan verhouden.

De transitie naar een Zorgvuldige Veehouderij is in Brabant in volle gang en blijft hoog op de maatschappelijke agenda staan. De OMWB focust zich voor-

Het vergroten van de kennis van ZZS bij onze vergunningverleners, toezicht-

namelijk op de uitvoeringsconsequenties van het veranderende beleid, zodat

houders en specialisten blijft net zoals de afgelopen jaren een belangrijke stap

de VTH-taken kwalitatief goed en efficiënt uitgevoerd kunnen worden. De afge-

om mee te nemen in onze taakuitvoering. Maar ook in de risicoanalyse

lopen jaren is de Brabantbrede Taskforce Veehouderij volop bezig geweest met

bij de herijking van het Regionaal Kader moet ZZS een plaats krijgen. Zo kun-

het formuleren en implementeren van maatregelen om met behoud van het

nen we inzoomen op branches met een hoog risiconiveau, door projectmatig

beleid de hoeveelheid werk die op de Brabantse omgevingsdiensten afkomt,

en themagericht toezicht. Landelijk lopen verschillende pilots die betrekking

aan te kunnen. Deze maatregelen zijn succesvol gebleken in het terugdringen

hebben op ZZS, zoals bijvoorbeeld bij afvalverwerkers. Als OMWB volgen we de

van het capaciteitsvraagstuk, maar blijven een aandachtspunt vormen. Vanwe-

ontwikkelingen op de voet en nemen we veelal actief deel. Verkregen inzichten,

ge wisselingen in wet- en regelgeving, o.a. onder druk van jurisprudentie en

onder meer op basis van de resultaten van de eerdergenoemde pilots, kunnen

verschuiving van provinciale deadlines uit de Interim Omgevingsverordening

invloed hebben op de inrichting van werk- en ontwikkelprogramma's.

(I0V), blijven we monitoren welke invloed dit heeft op onze VTH-capaciteit. Nu de deadline van 1 april 2023 uit de provinciale IOV voor het indienen van aanvragen Wnb-vergunning voor het aanpassen van verouderde stallen is verschoven naar 1 oktober 2023, zullen in de loop van 2023 veel aanvragen (Wnb én Wabo) ingediend worden, waarvoor dan capaciteit beschikbaar moet zijn. Dit op voorwaarde dat het Rijk inmiddels duidelijk heeft gemaakt hoe de Wnb-vergunningverlening verder kan, nu de emissiefactoren van stalsystemen ter discussie staan. De deadline voor het daadwerkelijk aangepast hebben van de

<

OMWB Kaderbrier 2024

17

>

stallen, om zo te voldoen aan de scherpe emissie-eisen uit de IOV,

3.4 Ontwikkelingen VTHKA

is verschoven van 1 januari 2024 naar 1 juli 2024. Het Rijk heeft nu nog

Zoals reeds vermeld in hoofdstuk 2 gaat de OMWB zich de komende jaren rich-

geen duidelijk en consistent beleid uitgezet voor veehouderijen. Er wordt wel

ten op vijf hoofdthema's. Het derde thema betreft de ontwikkelingen binnen het

gesproken over zaken als onteigening, opkoopregelingen en het intrekken van

instrumentarium voor vergunningverlening, toezicht, handhaving, klachten en

vergunningen - zeker in relatie met het stikstofdossier - maar dit heeft zich

advies, die hieronder worden toegelicht.

nog niet vertaald naar duidelijke beleidsvorming. Dit alles zorgt voor maatschappelijke onrust. Dat zien we ook terug in onze VTH-werkzaamheden.

3.4.1 Ontwikkelingen binnen vergunningverlening

We volgen ontwikkelingen binnen de veehouderij en aanpalende onderwerpen

De belangrijkste ontwikkelingen binnen vergunningverlening zijn toe te schrijven

- zoals stikstof, stoppers en saldering - nauwgezet. Als OMWB blijven we het

aan de komst van de Omgevingswet.

belang van een tijdige vertaling naar het VTH-instrumentarium benadrukken. Tenslotte zien we ook het belang van het onderwerp gezondheidsrisico's rond

In het geval dat de Omgevingswet begin 2024 daadwerkelijk van kracht is, zal

veehouderijen toenemen. Met de komst van de Omgevingswet wordt het the-

dat de uitvoering van vergunningverlening sterk beïnvloeden. Zo zullen wijzigin-

ma gezondheid nog belangrijker, omdat dit dan opgenomen is in de Wet zelf.

gen van procedures en processen (verkorte termijnen, gebruik DSO, milieule-

Hierbij werken we nauw samen met de GGD als kennisdrager en adviseur.

ges), de introductie van het begrip Milieubelastende activiteit (MBA), verschuiving van vergunnings- naar meldingsplichtig, wijziging van het bevoegd gezag (van provincie naar gemeente en vice versa) en de voorbereiding van complexe

Impact OMWB 2024 en verder

vergunningprocedures aan de zogenaamde Omgevingstafel, impact hebben op

- Als OMWB blijven we actief betrokken bij de ontwikkelingen. Naast het

het vergunningverleningsproces, het aantal te behandelen vergunningen en

capaciteitsvraagstuk proberen we ook de gevolgen voor het VTH-beleid

meldingen en de inzet van de OMWB in de voorbereiding op vergunningverlening

en -strategie in kaart te brengen.

(omgevingsplannen en -tafels). In 2023 wordt vol ingezet op de voorbereiding

- Gezondheid en veehouderij gaan door de invoering van de Omgevingswet

op de Omgevingswet. Samen met onze deelnemers wordt geoefend met omge-

en met het oog op het maatschappelijke debat een grotere rol spelen in

vingstafels en praktijkcasussen en de omzetting van inrichting naar MBA's wordt

de VTH-taken.

voortvarend opgepakt. De Omgevingswet zal zeker een meerjarig ontwikkeltra-

- De piek voor vergunningverlening zal eind 2023 en doorlopend in 2024 liggen m.b.t. aanvragen voor de benodigde stalaanpassingen.

ject betekenen voor alle betrokken partijen. We zullen met onze partners ons werk en onze processen steeds beter afstemmen op de gewijzigde regelgeving.

- Voor toezicht ligt de piek in 2024 bij het toezicht op het daadwerkelijk doorvoeren van de benodigde stalaanpassingen.

Digitalisering helpt om het hele proces van vergunningverlening sneller, efficiënter en transparanter te maken. Het programma 'Altijd Actuele Digitale Vergunning'(AADV) speelt in op de komst van de Omgevingswet. Binnen het meerjarig programma AADV wordt een applicatie ontwikkeld die alle geldende voorschriften van bedrijven laat zien. In dit overzicht is dan in één oogopslag te zien welke regels gelden voor welke bedrijven en welke veranderingen zijn doorgevoerd.

<<

<

OMWB Kaderbrief 2024

18

>

!'t\

i

101_ --

P4

'

ct

Ic

C3.

ir%

•

-- """ 1111"

11111111111111111.

Met de komst van de Omgevingswet bestaat de mogelijkheid om milieuleges

Het nieuwe gemeenschappelijke uitvoeringskader (GUK) is hier ook op gericht.

te heffen over milieubelastende vergunningsplichtige activiteiten. De hoogte

Met een doorontwikkeling en uitbreiding van de brancheaanpak gaan strate-

van de legesbedragen moet gelijke tred houden met de kosten die worden

gische doelen uit beleidsplannen, ambities van de bestuursorganen, landelijke

gemaakt. Bij de start van de Omgevingswet is de ervaring met de kosten-

milieuthema's en omgevingsanalyses veel meer gekoppeld worden aan inhou-

baten beperkt. De eerste evaluatie van de legesverordeningen vindt vanaf

delijke toezichtdoelen met indicatoren. Het outcome gericht werken maakt hier

2024 plaats.

deel van uit. Hoe kan toezicht laten zien dat door de inzet de leefomgeving daadwerkelijk schoner, veiliger en duurzamer wordt? Het doorontwikkelen van informatiegestuurd en datagedreven werken (IGW) is hierin belangrijk. Maar

Impact OMWB 2024 en verder

ook het monitoren en het sturen op de kwaliteit van de data en de analyses

- Het is op dit moment nog niet duidelijk welke impact de Omgevingswet

daarvan. Zo kunnen we ons toezicht steeds efficiënter en effectiever maken en

gaat hebben op het aantal vergunningsaanvragen. Dit zal naar verwach-

vooral inzetten op maatschappelijke thema's die er toe doen.

ting ook per type aanvraag variëren. - Er ligt een omvangrijke opgave om het inrichtingenbestand te transfor-

Ook in 2024 blijven we inzetten op nieuwe manieren van toezicht en een mix

meren naar milieubelastende activiteiten en hiervoor de meldingen en

van interventies, zoals het interventietoezicht op de borging van de naleving

vergunningen op orde en (altijd) actueel te hebben.

en gedragsbeïnvloeding. Toezicht wordt immers uitgevoerd door mensen op

- Het Omgevingsoverleg (de Omgevingstafel of het Vooroverleg) is belang-

mensen. Kennis over gedrag, gedragsverandering en gedragsbeïnvloeding is

rijk om te kunnen voldoen aan de gestelde behandelingstermijn van acht

dan ook een wezenlijk onderdeel van goed toezicht. We zetten in om te voor-

weken. Om dat in 2024 goed ingericht te hebben, is nauwe samenwer-

komen in plaats van te repareren. We proberen met toezicht bij te dragen aan

king en afstemming met onze deelnemers van cruciaal belang.

een VTH-stelsel dat toekomstbestendig is om een schone en veilige leefomge-

- Legesverordeningen worden gennonitord en indien nodig geactualiseerd.

ving te borgen in relatie tot de uitdagingen waar we voor staan. Regelnaleving

- De milieuvergunningen zijn gedigitaliseerd en toegankelijk.

is een middel in plaats van een doel.

Impact OMWB 2024 en verder

<

3.4.2 Ontwikkelingen binnen toezicht

Door het nieuwe gemeenschappelijke uitvoeringskader (GUK) en de door-

Vanuit toezicht vindt er een omslag plaats van vraaggestuurd toezicht op basis

ontwikkeling van informatiegestuurd en datagedreven werken wordt de

van historie van de gemeente naar een risicogericht toezichtprogramma met

inspectiecapaciteit steeds beter ingezet daar waar dit het meeste rende-

differentiatie naar branches en milieubelastende activiteiten en uiteindelijk naar

ment oplevert. Daarnaast wordt een mix van interventies

een inzet die vooral gericht is op maatschappelijke doelen en effecten.

ingezet om effectiviteit verder te verhogen.

OMWB Kaderbrief 2024

19

3.4.3 Ontwikkelingen binnen handhaving

3.4.4 Ontwikkelingen binnen de klachtenregeling

Handhaving ligt onder een vergrootglas, mede door de verschillende publicaties

De OMWB voert de klachtenregeling uit voor de deelnemers. De afgelopen jaren

over milieucriminaliteit en de toenemende maatschappelijke aandacht voor

zagen we een forse toename in het aantal milieuklachten. Deze trend zet zich

een schone, veilige en duurzame leefomgeving. Hoewel handhaving nooit een

nog steeds voort en dat verwachten we ook voor 2024. Daarmee zien we onver-

opzichzelfstaand doel is, vormt het wel het cruciale sluitstuk wanneer toezicht

mijdelijk ook een kostenstijging voor onze deelnemers voor 2024. De financiële

alleen niet meer toereikend is. In het najaar van 2022 is de LHSO vastgesteld.

impact hiervan wordt nader uitgewerkt in de begroting 2024 en/of het programma

De LHSO is de opvolger van de LHS uit 2014. In de kern is de strategie nage-

Collectieve Taken.

noeg onveranderd. Wat anders is, is dat de aansluiting op de Omgevingswet goed wordt gelegd, terminologie wordt geactualiseerd en de bestuurlijke boete

In 2022 is op basis van herziene werkprocessen en een gewijzigde personele

wordt toegevoegd. Verder is de relatie tussen bestuursrecht en strafrecht (nog)

bezetting de klachtenafhandeling efficiënter verlopen. Daarnaast is in 2022 het

beter beschreven en geborgd. Er komt een onderzoek naar waarom nog niet

bedrijvenbestand in 'S©men'opgeschoond en zijn we alerter op dubbelingen en

alle overheden de LHS(0) volgen of juist wel toepassen. Verder komt er een

fouten hierin. Dit zorgt voor minder fouten in de afhandeling. In 2023 en ook

proces van beheren, evalueren en actualiseren.

straks bij de overgang naar het nieuwe systeem hebben we hier veel voordeel van. In 2023 gaan we aan de slag met een trainings-/kennisprogramma voor A2, dit om de kwaliteit buiten kantoor-tijd aanzienlijk te verbeteren. We verwachten

Impact OMWB 2024 en verder

hier in de tweede helft van 2023 en daarna de effecten van te merken.

- In 2024 verwachten we een toename van de inzet van strafrecht, door een adequate toepassing van de LHSO. - Door het informatiegestuurd handhaven hebben we in 2024 een beter

In 2024 werken we met een nieuw systeem voor de registratie van milieuklachten. Dit omdat het registratiesysteem 'S©men'niet meer wordt ondersteund. De aan-

beeld van de aard en omvang van de milieuovertredingen en -criminali-

besteding van het klachtensysteem vindt begin 2023 plaats. De beoogde oplever-

teit binnen ons werkgebied.

datum/inwerkingtreding is 1 oktober 2023; 'S©men'verdwijnt in januari 2024.

- Deze rol is gecompliceerder dan voorheen, gegeven de afname van het aantal strikte middelvoorschriften en regionale verschillen in regelgeving en vergunningen.

Impact OMWB 2024 en verder - Als gevolg van blijvende toename in klachten voorzien we een kostenstijging in de klachtafhandeling. Om dat tegen te gaan, blijven we efficiëntere werkwijzen onderzoeken. - In 2024 werken we met een nieuw registratiesysteem.