7. GGD Concept beleidsbegroting 2026
Tekst van het document
•
Grip op kwetsbaarheid West-Brabant West
werkgever.
•
Convenant OGGZ
•
Samenwerking Crisismeldpunt
•
Care Innovation Centre (CIC) West-Brabant
•
Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Tranzo
gezondheid, milieu en veiligheid staan hierbij centraal. De deelnemende
GHOR Midden- en West-Brabant De GGD Hart voor Brabant, de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) en de GGD West-Brabant hebben sinds 1 januari 2014 een samenwerkingsovereenkomst in het kader van de GHOR-taken in Midden- en West-Brabant. Deze samenwerking ligt vast in een overeenkomst ‘Kosten voor gemene rekening’, met daarin de verdeling van kosten en risico’s tussen de deelnemende partijen. De Directeur Publieke Gezondheid West-Brabant is
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
42
5. Onderhoud kapitaalgoederen Vorige
Volgende
Overzicht
5. Onderhoud kapitaalgoederen De kwaliteit van ons vastgoed werkt stimulerend voor het primaire proces.
De kosten van de geplande investeringen en het bijbehorende groot en klein
Daarnaast is het van belang dat de waarde van het vastgoed op peil blijft. De
onderhoud zijn financieel opgenomen in de beleidsbegroting voor 2026. De
aantrekkelijkheid van het vastgoed en zijn omgeving kunnen dit bevorderen.
GGD heeft echter geen voorziening voor groot onderhoud. Daarom heeft de
Voor de hoofdvestiging, maar ook voor de nevenlocaties indien van toepassing,
GGD ook geen beheerplannen opgesteld zoals voorgeschreven door het BBV
zijn of worden onderhoudscontracten afgesloten voor installaties en
om tot een voorziening groot onderhoud te komen.
bouwkundige onderdelen. Hierbij dient echter opgemerkt te worden dat een groot deel van de locaties eigendom is van de deelnemende gemeenten en dat
In de komende periode zijn we voornemens om onze huisvestingsbeleid
daardoor de vastgoedportefeuille van de GGD West-Brabant beperkt is.
en hiermee samenhangend onze dienstverlening te actualiseren. Dit zal
Voor overige kapitaalgoederen zoals multifunctionals, archiefstellingen,
mogelijk leiden tot een aanpassing van ons investeringsplan voor de
telefooncentrales en dergelijke zijn onderhoudscontracten afgesloten om de
komende jaren. Uitgaven voor groot onderhoud blijven uitgevoerd worden uit
functionaliteit en levensduur te waarborgen. In het geval van lease of huur
bestemmingsreserve huisvesting.
wordt het onderhoud in de betreffende contracten meegenomen. Om het kwaliteitsniveau zoals gedefinieerd door het algemeen bestuur te handhaven, is in de beleidsbegroting 2026 een investeringsbegroting opgenomen. Het totale investeringskrediet bedraagt voor 2026 € 750.000: Bedragen x € 1.000
Omschrijving
Beleidsbegroting 2025
Beleidsbegroting 2026
250
250
Bedrijfsauto
0
0
Inventaris
250
250
0
0
Apparatuur/ programmatuur
200
200
Medische inventaris
50
50
Totaal investeringen
750
750
Bouwkosten/ Verbouwingen
Telefooninstallatie
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
44
6. Financiering Vorige
Volgende
Overzicht
6. Financiering Liquiditeitsbeheer
Bedragen x € 1.000
Het werkkapitaalbeslag wordt zoveel mogelijk beperkt door een snelle facturering. De gemeentelijke bijdragen en de dienstverlening aan derden worden zoveel mogelijk vooraf en per kwartaal gefactureerd.
Kasgeldbeheer De kasgeldlimiet stelt dat de gemiddelde netto-vlottende schuld van een decentraal overheidsorgaan in een bepaald kwartaal niet hoger mag zijn dan een wettelijk bepaald percentage (8,2%). In de onderstaande tabel staat de positie van de GGD West-Brabant. Hieruit blijkt dat de vlottende schulden onder de kasgeldlimiet blijven.
Omschrijving
Begroot 2025
Begroot 2026
3.493
3.602
3.399
4.926
Schuld in rekening-courant
-
-
Gestorte gelden door derden korter dan 1 jaar
-
-
Overige geldleningen, niet zijnde vaste schuld
11.131
10.169
14.530
15.095
Contante in kas
-
-
Tegoeden in rekening-courant
-
-
16.211
17.743
16.211
17.743
Totaal netto-vlottende schuld (2-3)
-1.681
-2.648
Toegestande kasgeldlimiet
3.493
3.602
Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)
5.174
6.250
Omvang kasgeldlimiet 1 Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag in een bedrag 2 Omvang vlottende korte schuld Opgenomen gelden korter dan 1 jaar
3 Vlottende middelen
Overige uitstaande gelden korter dan 1 jaar
4 Toets kasgeldlimiet
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
46
Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel de rentegevoeligheid van de portefeuille van
Het overzicht laat zien dat er voldoende ruimte is ten opzichte van de
leningen met een looptijd van één jaar of langer te beperken. Dit komt erop
renterisiconorm. In 2028 wordt één van de afgesloten leningen, ter
neer dat het renterisico in een bepaald jaar niet meer mag bedragen dan een
financiering van het huisvestingsplan 2006, volledig afgelost.
wettelijk bepaald percentage van het begrotingstotaal. Bedragen x € 1.000
Omschrijving
2026
2027
2028
2029
Renterisico 1
Renteherzieningen op leningen o/g
nvt
nvt
nvt
nvt
2
Betaalde aflossingen
263
263
263
163
3
Renterisico (1+2)
263
263
263
163
4
Rente-risiconorm
8.784
9.057
9.353
9.659
5a
Ruimte onder renterisiconorm (4 > 3)
8.521
8.794
9.090
9.496
5b
Overschrijding rente-risiconorm (3 > 4)
-
-
-
-
43.921
45.284
46.766
48.297
Renterisiconorm 4a
Begrotingstotaal
4b
Percentage regeling
20%
20%
20%
20%
4
Berekende rente-risiconorm (4a * 4b)
8.784
9.057
9.353
9.659
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
47
Overzicht leningen Voor de uitvoering van het huisvestingsplan zijn in 2006 leningen aangetrokken voor een totaalbedrag van € 8,5 miljoen op basis van liquiditeitsprognoses voor de korte en voor de lange termijn. Voor de inwendige aanpassing van het nieuwe pand ad € 2 miljoen is een lening aangetrokken voor een periode van 20 jaar en voor het gebouw van 30 jaar (aflossing in 40 jaar: restant som € 1.625.000 na 30 jaar). De eerstgenoemde lening wordt in 2028 volledig afgelost. Bedragen in €
Omschrijving
Ingangsdatum
Einddatum
Hoofdsom
BNG nr. 40.102214
16-10-2006
tot 1-7-2028
2.000.000
4,20%
BNG nr. 40.102215
02-07-2007
tot 1-7-2038
6.500.000
4,31%
Totaal langlopende leningen
Vorige
Volgende
Overzicht
8.500.000
Rente Saldo perc. begin 2026
Aflossingen 2026
Rente 2026
Saldo eind 2026
300.000
100.000
14.700
200.000
3.737.500
162.500
164.588
3.575.000
4.037.500
262.500
179.288
3.775.000
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
48
Voorschriften op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor decentrale overheden Het Rijk heeft op 17 maart 2016 het definitieve wijzigingsbesluit vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gepubliceerd. De wijzigingen beogen de toegankelijkheid van de begrotingen en jaarrekeningen van gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen te vergroten door de wijze waarop cijfers worden gepresenteerd te veranderen en daarin meer eenheid te brengen. Voorgeschreven wordt dat de ramingen en realisatiecijfers in het kader van de begrotingsuitvoering opgesteld worden aan de hand van vastgestelde taakvelden. Aan de afzonderlijke taakvelden worden vervolgens de bijbehorende baten en lasten toegerekend. In het onderstaande overzicht is de begroting 2026 van de GGD West-Brabant onderverdeeld naar de taakvelden.
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
49
Bedragen x € 1.000
de overheadkosten begroten op een centrale begrotingspost.
Begroting 2026
In deze begrotingspost zijn de huisvestingslasten, de
Baten
Lasten
Saldo
0.1
Bestuur
0
97
-97
0.4
Overhead
597
13.463
-12.866
0.5
Treasury
250
0
250
97
178
-81
0.10 Mutaties reserves
0
Bestuur en ondersteuning
944
13.738
-12.794
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
2.876
2.876
0
1.2
Openbare orde en veiligheid
531
198
333
1
Veiligheid
3.407
3.074
333
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
1.333
968
365
6.5
Arbeidsparticipatie
72
148
-76
6.6
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
0
0
0
6
Sociaal domein
1.405
1.116
289
7.1
Volksgezondheid
38.415
25.993
12.422
7
Volksgezondheid en milieu
38.415
25.993
12.422
Vorige
Volgende
Overzicht
Met ingang van de begroting 2017 schrijft het BBV voor dat we
automatiseringslasten en diverse materiële overheadlasten (drukwerk, catering et cetera) opgenomen. Daarnaast zijn de personele lasten opgenomen van die functies die we op grond van de ‘notitie overhead’ van de commissie BBV kwalificeren als overhead. In de begroting per taakveld is terug te vinden welke baten en lasten voor de GGD West-Brabant in het taakveld 0.4 overhead zijn opgenomen.
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
50
7. Weerstandsvermogen Vorige
Volgende
Overzicht
Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre de GGD financiële
Dit vermogen tot het kunnen absorberen van de gewogen risico’s wordt
tegenvallers kan opvangen zonder dat dit leidt tot beleidsombuigingen
uitgedrukt in een verhoudingscijfer. Indien het verhoudingspercentage
of bezuinigingen. Daarnaast biedt een weerstandsvermogen binnen een
van het weerstandsvermogen onder de streefverhouding van 100%
gemeenschappelijke regeling ook ruimte om eventuele jaarrekeningtekorten
ligt, zal het algemeen bestuur bij de vaststelling van de jaarrekening en
op te vangen, zonder direct een aanvullende bijdrage van deelnemende
resultaatsbestemming hierover een besluit nemen.
gemeenten te hoeven vragen. De GGD is een organisatie met wettelijke taken, plustaken en daarnaast markttaken. Voor de plus- en markttaken kan de GGD
Om de normen voor de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen,
niet vanzelfsprekend terugvallen op de gemeente bij negatieve ontwikkelingen.
zijn de risico’s financieel vertaald. Door de financiële gevolgen van de
Bij positieve ontwikkelingen dragen deze echter wel bij aan het resultaat (en
individuele risico’s bij elkaar op te tellen, zou een te negatief oordeel over het
dus mogelijk een teruggave aan de gemeenten).
weerstandsvermogen kunnen ontstaan. Het is namelijk vrijwel zeker dat niet
Beleid omtrent weerstandsvermogen en risico’s
alle risico’s zich tegelijkertijd of in de maximale omvang zullen voordoen.
Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: •
de beschikbare weerstandscapaciteit: de middelen en mogelijkheden waarover de GGD beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken, zijnde de reserves en voorzieningen;
•
de benodigde weerstandscapaciteit: alle risico’s waarvoor geen specifieke budgettaire reserveringen zijn genomen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
52
Kengetallen De hieronder vermelde kengetallen geven een eenvoudiger inzicht in de financiële positie van de GGD West-Brabant.
Kengetallen
Begroot 2026
Begroot 2025
Begroot 2024
Realisatie 2024
Netto schuldquote
-2%
1%
3%
-1%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
-2%
1%
3%
-1%
Solvabiliteitsratio
23%
26%
36%
25%
Weerstandsvermogen
99%
100%
105%
99%
Zoals aangegeven onder het beleid omtrent weerstandsvermogen en risico’s is de streefverhouding van het weerstandsvermogen 100% voor de GGD West-Brabant. In de beleidsbegroting 2026 is het geprognotiseerde weerstandsvermogen 99% waardoor we net onder het streefpercentage uitkomen van 100%.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de GGD West-Brabant bestaat uit: Bedragen x € 1.000
Specificatie weerstandscapaciteit
Algemene Risico Reserve GGD West-Brabant Bestemmingsereserve risico plustaken Bestemmingsreserve JGZ 0-4
Totaal
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026
Beleidsbegroting 2025
Beleidsbegroting 2024
Realisatie 2024
2.338
2.296
1.900
2.338
812
852
852
812
0
2
2
0
3.150
3.150
2.754
3.150
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
53
Benodigde weerstandscapaciteit op basis van de risico-inventarisatie De GGD definieert een risico als een gebeurtenis of omstandigheid met potentieel nadelige financiële gevolgen voor de organisatie. In de risicoanalyse zijn de belangrijkste risico’s beschreven die voorzienbaar zijn bij een reguliere begrotingsuitvoering. De GGD heeft een omgevingsanalyse en risicomanagementsessie gedaan, met het oog op het identificeren van strategische en externe risico’s. Dit is onderdeel van de planning & control cyclus en daarbij worden maatregelen getroffen, kansen bepaald en de financiële impact. Het bestuur wordt daarover geïnformeerd via de reguliere planning en verantwoordingsproducten. Indien zich een risico voordoet dat niet binnen de reguliere begrotingsuitvoering kan worden opgevangen, wordt de beschikbare weerstandscapaciteit aangesproken. Uitgedrukt in een percentage is de dekkingsratio 100%.
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
54
Risico
Oorzaak
Inkomsten
Frictiekosten als gevolg van de vermindering van de gemeentelijke bijdrage voor basistaken algemeen en JGZ 4+.
Onvoldoende uitvoering van basistaken door met name onvoldoende formatie en opgeleid personeel.
Vorige
Volgende
Vermindering van de bekostiging in verhouding tot het vermogen tot aanpassen van de vaste kosten.
Overzicht
Kans %
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024
Mitigeren van risico
75%
750
473
563 Met onze deelnemende gemeenten zijn wij in gesprek over de ontwikkelingen rondom het Ravijnjaar. Er ligt een bestuursopdracht met een taakstelling van 4% t.o.v. de gemeentelijke bijdrage 2024. Om de risicoinschatting zo nauwkeurig mogelijk te bepalen, is voor het bepalen van maximale risico rekening gehouden met alle voorstellen die de gemeentelijke bijdrage raken.
Uitvoering geven aan bestuursbesluit. Mogelijke risico’s op frictie tijdelijk te onttrekken uit algemene reserve zoals voorgesteld. Besluitvorming hierover juli 2025.
40%
1.000
600
400 In 2024 is de kwetsbaarheid rondom een aantal functies iets afgenomen ten opzichte van een jaar eerder. Het is gelukt om op een aantal plekken vacante posities in te vullen met vaste mensen. Echter op een aantal plekken is het nog steeds fragiel en resulteert dit in hogere externe inhuur zoals forensische artsen.
Strategische personeelsbeleid en inzet van reserve markttaken.
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
55
Oorzaak
Kans %
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024
Frictiekosten als gevolg van de vermindering van de gemeentelijke opdrachten / afname van plustaken.
Vermindering van de bekostiging in verhouding tot het vermogen tot aanpassen van de vaste kosten.
70%
1.000
400
700 Dit zijn de aanvullende opdrachten (die niet via het basispakket lopen). Het staat de gemeente vrij of zij extra diensten wil afnemen bij de GGD. Gezien de financiele uitdagingen van de gemeenten heeft de GGD aangeboden aan deze specifieke gemeenten om de mogelijkheden tot bezuinigingen te zoeken in relatie tot de plustaken. De kans wordt groter dat gemeenten hier gebruik van gaan maken. Uitdaging wordt groter in sociaal domein en kan effect hebben op financien plustaken.
Meer werken met flexcontracten of alternatieve opbrengsten zoeken. Daarnaast door samenwerkings overeenkomsten af te spreken kunnen we ruim jaar van te voren ervoor zorgen dat frictie minder een groot knelpunt wordt.
5%
250
13
13 Frictiekosten gemeentelijke bijdrage a.g.v. vermindering van 0-4 jarigen is kleiner geworden. In 2024 is o.a. 0-4 jarigen Breda toegevoegd aan onze dienstverlening.
Risico korte termijn is erg laag. Geen aanvullende acties t.a.v. mitigeren van risico.
Inkomsten
Risico
Frictiekosten als gevolg van de vermindering van de gemeentelijke bijdrage voor JGZ 0-4.
Vorige
Volgende
Overzicht
Mitigeren van risico
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
56
Oorzaak
Kans %
Frictiekosten als gevolg van de afbouw van subsidie inkomsten of -projecten.
Vermindering van de bekostiging in verhouding tot het vermogen tot aanpassen van de vaste kosten.
35%
Inkomsten
Risico
Vorige
Volgende
Overzicht
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024 830
291
Mitigeren van risico
291 Sinds 2023 is er een substantiele toename van landelijke SPUK regelingen (waaronder Covid en Versterking Pandemische Paraatheid). Er zijn onzekerheden rondom duur van deze subsidies. Mogelijkheid dat we met achterblijvende kosten (incidenteel/structureel) blijven zitten a.g.v. afbouw van covid is sterk toegenomen. Naast fragiliteit van tijdelijke Covid regelingen houden we onze inkomsten op specifieke markttaken sterk in de gaten zoals team onderzoek.
Op zoek naar alternatieve financieringsbronnen, begeiden van personeel naar ander werk, werken met flexibel personeel.
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
57
Inkomsten Aansprakelijkheid
Risico
Oorzaak
Kans %
Fluctaties inkomsten Reizigerszorg.
Vermindering van de bekostiging in verhouding tot het vermogen tot aanpassen van de vaste kosten.
25%
400
120
100 In 2023 hebben we een lichte daling in opbrengsten gerealiseerd binnen reizigerszorg. Dit had deels te maken met onze beschikbare formatie. Formatie is in 2024 weer op orde gebracht. Wij zien hierover een groei in 2024.
Financiele risico’s kunnen voor korte-midden lange termijn gemitigeerd worden door reserve markttaken.
Verant woording rechtmatigheid uitvoering van regelingen penvoerder- schappen.
Als penvoerder is de GGD in de meeste gevallen aansprakelijk voor een correcte verantwoording en op de rechtmatigheid van binnen het penvoerderschap bestede middelen. Ook voor participerende partners.
10%
485
49
49 Voor verschillende partnerschappen hebben wij o.a. de regie op penvoering. Wij hebben geen signalen dat we hier grote risico’s in lopen.
Geen actie nodig.
Voor het (netto) rendabele Betalen vennootschaps- gedeelte van de markttaken is de GGD VPB-plichtig belasting overheidsbedrijven.
100%
0
0
0 VPB moet betaald worden als er op bepaalde activiteiten winst wordt behaald. Dit is geen risico maar een verplichting. Er is een voorziening voor opgenomen in de balans. Jaarlijks toetsen wij onze VPB plicht.
Geen actie nodig.
Vorige
Volgende
Overzicht
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024
Mitigeren van risico
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
58
Oorzaak
Gezamenlijke dossiervoering Kidos met 3 organisaties kan niet meer onder huidige privacy regels.
Er is geen juridische basis om als 3 JGZ-organisaties samen 1 dossier te voeren. Er wordt een analyse uitgevoerd wat de ontvlechting financieel gaat betekenen. Analyse is inmiddels uitgevoerd. Jong JGZ heeft enkel een raadpleegfunctie voor historie. TWB en GGD kunnen nog steeds gebruik maken van Kidos, echter ieder enkel gegevens raadplegen vanuit eigen entiteit.
0%
0
180
Tariefsdaling op de uitvoering iJGZ door GGD.
De uitvoering van het nieuwe basispakket in JGZ voor die gemeenten waar de GGD deze verzorgt van 0-18, gaat gepaard met een efficiëncy afspraak, die door de integrale uitvoering moet worden gerealiseerd.
0%
400
0
Primaire taken
Risico
Vorige
Volgende
Overzicht
Kans %
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024
Mitigeren van risico
0 Ontvlechting is succesvol afgerond. Er worden geen kosten meer verwacht.
Rol bestuur & management.
0 Regulier bedrijfsvoeringsrisico.
Verantwoordelijkheid sectormanagement.
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
59
Oorzaak
Kans %
Crisisondersteuning (niet GHOR)
Casuïstiek van de opschaling en inzet rondom campinginterventies heeft laten zien dat er in het verlengde van reguliere GGD-taken ook een crisis situatie kan ontstaan, waarin normale capaciteit niet toereikend is. Ook in 2023 is er vaker beroep gedaan op de organisatie. Om voldoende capaciteit te houden ook in de toekomst zal de vergoedingsregeling uitgebreid worden.
30%
500
125
150 We zien dat we vaker en langer een beroep moeten doen op ons personeel voor verschillende crisisdiensten en momenten. Om de betrokkenheid te behouden worden de uren van de medewerkers gecompenseerd. Hierover hebben wij eerder het bestuur geinformeerd.
Vergoeding aanvullende kosten mogen conform bestuursbesluit onttrokken worden uit bestemmingsreserve infectieziektebestrijding.
Arrestantenzorg
De politie voert een marktverkenning uit om de arrestantenzorg aan te besteden.
50%
250
80
125 Iedere GGD maakt obv de landelijke kostprijsberekeningen individuele afspraken met de politie.
GGD heeft samen met een marktpartij ingeschreven op deze aanbesteding.
Aansprakelijkheids risico’s (o.a. juridische aansprakelijkheid)
Inlenersaansprakelijkheid, aanbesteding, datalek.
20%
500
50
100 Dit is een risico die jaarlijks terugkeert.
Geen garantie maar ondersteuning op inkoop vanuit professionele team. Ook blijvende aandacht aan IB.
Bedrijfsvoering
Primaire taken
Risico
Vorige
Volgende
Overzicht
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024
Mitigeren van risico
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
60
Oorzaak
Kans %
Kostenstijgingen actualisatie functieboek
De GGD West-Brabant heeft het afgelopen jaar haar functieboek herijkt en de medewerkers opnieuw ingeschaald, conform de HR21 methodiek. Het herijken van het functieboek heeft ervoor gezorgd dat een aantal functies naar boven is bijgesteld en de personeelskosten voor de GGD daardoor de komende jaren toenemen (los van andere ontwikkelingen). De GGD heeft drie jaar nodig om deze ontwikkeling met ombuigingen, natuurlijk verloopt etc. zelf te kunnen opvangen
75%
225
0
169 Dit traject is afrondende fase. We hebben de kostenstijging nagenoeg volledig gekwantificeerd en houden rekening met een aantal scenario’s. Op welke wijze we deze kostenstijging gaan absorberen heeft te maken met o.a. tempo waarin functiedifferentiatie toegepast kan worden.
Toepassing functiedifferentiatie. Tempo wordt o.a. ook bepaald door strategische personeelsplanning.
Toenemende compliance eisen (AVG)
Maximale boete bij niet voldoen aan AVG eisen.
10%
700
105
70 AVG 2% van de omzet (verhoogd naar 30% gezien ervaringen en stijging activiteiten covid-19). Kans is lager geworden i.v.m. onze investering in het IB- beleid.
Blijvend uitvoering geven aan eerdere implementatie AVG PvA.
Bedrijfsvoering
Risico
Vorige
Volgende
Overzicht
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024
Mitigeren van risico
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
61
Bedrijfsvoering
Risico
Oorzaak
Kans %
Hoger kostenniveau HSC; GGD WestBrabant heeft invloed op kostenniveau HSC maar heeft hierin te maken met andere partners.
HSC zit in een fase van aanpassing en verhoging van productiviteit en kwaliteit. Daarbij beschikt HSC niet over reserves of risicomiddelen.
25%
300
15
75 In 2025 is sprake van een kostenstijging binnen HSC a.g.v. hogere licentiekosten. HSC heeft een bezuinigingsopdracht van 4% om de kostenstijging te kunnen absorberen.
Via controllersoverleg en stuurgroep strategische samenwerking invloed op beleid HSC.
Afhankelijkheid van ICT in relatie tot continuiteit van de uitvoering
Door toenemend belang voor de bedrijfsvoering en door het steeds opener karakter van ICT, is de continuïteit van bedrijfsprocessen in zeer hoge mate afhankelijk van de juiste en betrouwbare beschikbaarheid van ICT. Daarnaast kan stroomuitval o.i.d. direct gevolg hebben voor de voorraad vaccinaties.
5%
147
7
7 10% vd loonkosten van 1 dag en 65k voorraad op 3 locaties
Geen actie, veelal externe oorzaken.
Vorige
Volgende
Overzicht
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024
Mitigeren van risico
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
62
Bedrijfsvoering
Risico
Oorzaak
Huurdersrisico
Deel van het pand aan de Doornboslaan wordt verhuurd. Als huurder opzegt vallen inkomsten weg.
0%
150
300
0 Sinds december 2024 hebben we een nieuwe huurder voor de vierde etage aan de Doornboslaan. Huur loopt voor 2 jaar. Naar verwachting zal de huurder na deze periode pand verlaten i.v.m. afloop van een project. Het is lastig gebleken om een huurder te vinden na vertrek van de Veiligheidsregio.
Herijken huisvestingsvisie en/of op zoek naar nieuwe huurder.
Hoofdkantoorkosten
Wij zien substantiële stijgingen voor onze huisvestingskosten. In het kader van bezuinigingen van 4% zullen wij ons maximaal inspannen om deze kostenstijging zelfstandig te absorberen. Dit willen we doen o.a. door actualisatie van onze huisvestingsvisie.
50%
250
PM
125 2028 reservering huisvesting leeg. Per 2025 moet er structureel evenwicht zijn.
Actie vervroegd door gesprekken met provincie. Per 2025 moet er structurele dekking zijn voor hoofdkantoor.
Mobiliteit personeel
Gevolgen .
50%
506
354
253 Voorzichtige inschatting van gemiddelde mobiliteit. Kan fluctueren i.v.m. trapje op trapje af traject GGD WB.
Te voorzien als het concreet wordt.
8.643
3.161
Totaal
Vorige
Volgende
Overzicht
Kans %
Maximaal Verwacht Verwacht Toelichting risico risico risico (x € 1.000) (x € 1.000) (x € 1.000) 2023 2024
Mitigeren van risico
3.188
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
63
8. Exploitatieresultaat Vorige
Volgende
Overzicht
8. Exploitatieresultaat Bedragen x € 1.000
Beleidsbegroting 2026
Raming 2027
Raming 2028
Raming 2029
72
-
-
-
Gemeentelijke bijdrage
29.913
30.903
31.926
32.983
Opbrengst uit tarieven
2.828
2.922
3.019
3.119
Overige opbrengsten
10.600
10.951
11.313
11.687
161
161
161
161
Baten Rijksbijdrage
Vrijval voorziening Rente baten
250
250
250
250
43.824
45.187
46.669
48.200
Salarissen en sociale lasten
28.003
29.067
30.172
31.319
Personeel derden
1.786
1.829
1.873
1.918
Overige personeelskosten
Totaal baten Lasten
1.451
1.486
1.522
1.559
Kapitaallasten
717
717
717
717
Toevoegingen aan voorzieningen
100
100
100
100
Materiele Kosten Hét Service Center
3.403
3.485
3.569
3.655
Overige bedrijfskosten
8.104
8.265
8.489
8.714
179
157
146
137
43.743
45.106
46.588
48.119
Totaal saldo van baten en lasten
81
81
81
81
Toevoeging bestemmingsreserve monitors
-18
-18
-18
-18
Toevoeging bestemmingsreserve huisvesting
-160
-160
-160
-160
Onttrekking bestemmingsreserve huisvesting
97
97
97
97
-81
-81
-81
-81
0
0
0
0
Rente lasten Totaal lasten
Gerealiseerd resultaat
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
65
9. Incidentele baten en lasten Vorige
Volgende
Overzicht
9. Incidentele baten en lasten
Bedragen x € 1.000
Presentatie van het structureel begrotingssaldo
2026
2027
2028
2029
Saldo van baten en lasten
81
81
81
81
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
-81
-81
-81
-81
0
0
0
0
Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)
-81
-81
-81
-81
Structureel begrotingssaldo
81
81
81
81
Begrotingssaldo na bestemming
De incidentele baten zijn de toevoegingen en onttrekkingen uit de reserves. Bovenstaand overzicht laat zien dat er sprake is van een meerjarig structureel sluitende begroting.
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
67
10. Bijlagen Vorige
Volgende
Overzicht
Bijlage 1 - Reserves en voorzieningen Bedragen in €
Naam
Saldo Begin van het Dienstjaar 01-01-2025
Toenames In 2025
Afnames In 2025
Saldo Einde van het Dienstjaar 31-12-2025
2.338.391
-
-
2.338.391
Bestemmingsreserve risico plustaken
811.902
-
-
811.902
Bestemmingsreserve uitbraak infectieziekten
582.856
-
-282.856
Bestemmingsreserve Huisvesting
2.067.677
156.486
Bestemmingsreserve frictiekosten
162.877
Bestemmingsreserve monitors Bestemmingsreserve Innovatie
Toenames In 2026
Afnames In 2026
Saldo Einde van het Dienstjaar 31-12-2026
-
2.338.391
-
-
811.902
300.000
-
-
300.000
-94.000
2.130.163
160.422
-97.111
2.193.474
-
-162.877
-
-
-
-
52.419
17.500
-
69.919
17.500
-
87.419
385.000
-
-
385.000
-
-
385.000
6.401.122
173.986
-539.733
6.035.375
177.922
-97.111
6.116.186
1.062.278
-
-
1.062.278
100.000
-50.000
1.112.278
389.931
-
-98.000
291.931
-
-111.141
180.790
14.690
-
-
14.690
-
-
14.690
Totaal voorzieningen
1.466.899
-
-98.000
1.368.899
100.000
-161.141
1.307.758
Totaal reserves & voorzieningen
7.868.021
173.986
-637.733
7.404.274
277.922
-258.252
7.423.944
Reserves Algemene risicoreserve
Infectieziektebestrijding Totaal reserves Voorzieningen Voorziening verlofsaldi Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden tbv GMV Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden tbv reizigersplatform
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
69
Bijlage 2 - Bijdragen deelnemende gemeenten Bijdrage per inwoner/kind in €
Basistaken in €
Bijdrage basis pakket JGZ 0 tm 3 jarigen
Basis taken (4-18)
Bijdrage Rijksvaccinatieprogramma
Huis vesting 0-4 jarigen
966.815
831.587
644.332
153.850
154.184
63,04
173.448
124.365
99.351
24.526
32.340
338,87
63,04
117.391
72.857
62.347
14.307
18.429
16,59
-
63,04
1.156.223
-
673.961
51.537
-
29.159
16,59
338,87
63,04
3.120.214
2.344.303
1.838.183
493.601
301.124
1.017
4.067
16,59
338,87
63,04
467.705
344.631
256.384
59.526
110.117
45.237
1.675
7.533
16,59
338,87
63,04
750.482
567.607
474.880
114.923
93.055
Geertruidenberg
22.060
797
3.433
16,59
338,87
63,04
365.975
270.079
216.416
55.433
62.963
Halderberge
31.183
1.088
4.693
16,59
338,87
63,04
517.326
368.691
295.847
70.652
103.393
Moerdijk
38.091
-
5.689
16,59
-
63,04
631.930
-
358.635
29.646
-
Oosterhout
57.924
2.254
8.971
16,59
338,87
63,04
960.959
763.813
565.532
138.432
105.147
Roosendaal
77.559
-
11.599
16,59
-
63,04
1.286.704
-
731.201
60.281
-
Rucphen
23.920
-
3.269
16,59
-
63,04
396.833
-
206.078
14.830
-
Steenbergen
24.476
-
3.494
16,59
-
63,04
406.057
-
220.262
17.393
-
Woensdrecht
22.208
-
3.138
16,59
-
63,04
368.431
-
197.820
16.220
-
Zundert
22.553
840
3.062
16,59
338,87
63,04
374.154
284.651
193.028
49.063
50.622
Totaal
726.983
17.625
111.584
16,59
338,87
63,04
12.060.647
5.972.584
7.034.257
1.364.220
1.031.374
Aantal per 1-12024
aantal kinderen 0 tm 3 jaar
aantal kinderen 4 tm 18 jaar
Bijdrage per inwoner basis pakket
Bijdrage per kind 0 tm 3 jaar
Bijdrage per kind 4 tm 18 jaar
Basistaken
Altena
58.277
2.454
10.221
16,59
338,87
63,04
Alphen-Chaam
10.455
367
1.576
16,59
338,87
Baarle-Nassau
7.076
215
989
16,59
Bergen op Zoom
69.694
-
10.691
Breda
188.078
6.918
Drimmelen
28.192
Etten-Leur
Gemeenten
Vorige
Volgende
Overzicht
Aan vullende financiering DUUP
241.877
241.877
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
70
Indexeringsbedragen in €
Totaal 2026
Totaal 2025
Indexatie Bijdrage per inwoner basis pakket
Indexering indexatie aanvullende bijdrage per financiering kind 0-4 DUUP jaar
Indexatie bijdrage per kind 4-18 jaar
Informatiebeveiliging
Inspecties Wet Kinder opvang (WKO)
Uitbreiding taken lijk schouwer
Structurele correctie ingroeipad (S)
Totaal bijdrage deel nemende gemeenten basistaken 2026
Totaal bijdrage deel nemende gemeenten basistaken 2025
32.002
27.526
21.327
-3.965
107.586
10.234
822
2.946.300
2.750.491
Alphen-Chaam
5.741
4.116
3.289
-730
21.672
1.878
-28.169
461.827
435.693
Baarle-Nassau
3.886
2.412
2.064
-485
7.611
1.328
-9.443
292.704
278.370
Bergen op Zoom
38.271
-
22.308
-4.750
113.391
12.563
-19.196
2.044.308
1.865.477
Breda
103.279
77.596
60.844
-12.956
336.432
34.018
119.691
9.066.212
8.510.864
Drimmelen
15.481
11.407
8.486
-1.922
31.734
5.030
-58.213
1.250.366
1.173.757
Etten-Leur
24.841
18.788
15.719
-3.086
79.980
8.080
86.347
2.231.616
2.090.176
Geertruidenberg
12.114
8.940
7.163
-1.532
37.926
3.969
25.808
1.065.254
1.006.229
Halderberge
17.123
12.204
9.793
-2.141
58.695
5.578
10.285
1.467.446
1.364.202
Moerdijk
20.917
-
11.871
-2.616
93.912
6.811
25.795
1.176.901
1.054.541
Oosterhout
31.808
25.282
18.719
-3.954
100.362
10.425
-59.919
2.656.606
2.469.217
Roosendaal
42.590
-
24.203
-5.432
137.385
13.980
5.768
2.296.680
2.118.286
Rucphen
13.135
-
6.821
-1.624
35.346
4.260
-36.213
639.466
580.386
Steenbergen
13.440
-
7.291
-1.710
42.441
4.380
-23.617
685.937
630.675
Woensdrecht
12.195
-
6.548
-1.550
56.502
4.020
-7.823
652.363
582.798
Zundert
12.384
9.422
6.389
-1.547
29.025
4.039
-31.923
979.307
914.310
Totaal
399.207
197.693
232.835
-50.000
1.290.000
130.593
-
29.913.293
27.825.471
Gemeenten
Altena
Vorige
Volgende
Overzicht
8.006
8.006
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
71
Bijlage 3 - V erbonden Partijen voor de gemeentebegrotingen 2026 Naam: GGD West Brabant
Gemeente
€
%
2.946.300
9,85%
Alphen-Chaam
461.827
1,54%
Baarle-Nassau
292.704
0,98%
Bergen op Zoom
2.044.308
6,83%
Breda
9.066.212
30,31%
Drimmelen
1.250.366
4,18%
Etten-Leur
2.231.616
7,46%
Geertruidenberg
1.065.254
3,56%
Halderberge
1.467.446
4,91%
Moerdijk
1.176.901
3,93%
Oosterhout
2.656.606
8,88%
Roosendaal
2.296.680
7,68%
Rucphen
639.466
2,14%
Steenbergen
685.937
2,29%
Woensdrecht
652.363
2,18%
Zundert
979.307
3,27%
Totaal
29.913.293
100,00%
Vestigingsplaats: Breda
Bedragen x € 1.000
Begroting 2026
1-1-2026
31-12-2026
6.035
6.116
Vreemd vermogen
-
-
Financieel resultaat 2024
-
-
Eigen vermogen
Vorige
Volgende
Overzicht
Belang begroot 2026
Altena
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
72
Bijlage 4 - Dit is de GGD In het overzicht hieronder zijn onze werkzaamheden gekoppeld aan: 1. Het basispakket: de wettelijke taken die de GGD uitvoert voor alle gemeenten en taken waartoe het algemeen bestuur heeft besloten (binnen het basispakket kunnen gemeenten eigen keuzes maken, dat noemen we lokale accenten.); 2. Plustaken: wil een gemeente meer dan het basispakket, dan kan zij plustaken inkopen; 3. Overig: taken die anderen dan gemeenten afnemen en financieren. Opbrengsten Gemeentelijke bijdragen
€ 30
miljoen
Opbrengst uit tarieven
€ 3
miljoen
Overige opbrengsten
€ 11
miljoen
Toelichting overige opbrengsten Deze bestaan onder andere uit: •
opbrengsten vanuit Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant voor de GHOR;
•
opbrengsten uit subsidies;
•
opbrengsten plusproducten gemeenten.
Werkzaamheden
Basispakket
Plustaken
Jeugdgezondheidszorg
x
x
Infectieziektebestrijding
x
Tuberculosebestrijding
x
Medische milieukunde
x
Technische hygiënezorg
x
Seksuele gezondheid
x
Overig
x
Reizigersadvies
x
Forensische geneeskunde
x
x
Preventieprogramma’s
x
x
Inspecties kinderopvang
x
x*
Toezicht Wmo
x**
Onderzoek en advies
x
Beleid
x
Geneeskundige hulpverlening bij rampen
x
Openbare geestelijke gezondheidszorg
x
x
x
x
* Toezicht WKO zal vanaf 2026 uitgevoerd worden als basistaak door GGD West-Brabant. ** Deze taak komt met ingang van 2026 te vervallen als gevolg van het bezuinigingstraject 2026 en verder.
Vorige
Volgende
Overzicht
Beleidsbegroting 2026 / GGD West-Brabant
73
GGD West-Brabant 088 639 2000 info@ggdwb.nl www.ggdwb.nl
Vorige
Jaarstukken 2024
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V. Volgende
09-04-2025 d.d. ...................
Voorwoord Het jaar 2024 was een jaar van uitdagingen en vooruitgang voor de GGD West-Brabant. Terwijl we geconfronteerd werden met een dalende vaccinatiegraad, een toenemende maatschappelijke onrust, een toenemende zorgvraag en allerlei andere uitdagingen hebben we niet stilgezeten.
De GGD kan en doet dit niet alleen. We maken samen gezond gewoon. We werkten samen met andere GGD’en, vooral met GGD Hart voor Brabant, en versterkten onze samenwerking met de andere GGD’en in Brabant, Zeeland en Limburg. Daarnaast werkten we continue samen met onze gemeenten, de provincie Noord-Brabant en zorg- en welzijnsaanbieders. Immers, de uitdagingen blijven en vanzelfsprekend willen wij dat de publieke
Onze reguliere werkzaamheden gaan gewoon door! Of het nu de kinderen en
gezondheid toeneemt in de toekomst. We moeten ons bewust blijven van de
ouders zijn die we helpen in het consultatiebureau, voorlichting geven over
kwetsbaarheid van onze samenleving en blijven investeren in preventie en in
gezonde seksualiteit, vaccinaties zetten, lijkschouwingen uitvoeren, meldingen
de GGD als toekomstbestendige (crisis)organisatie. Want de beste zorg is nog
over infectieziekten zoals (kleine) uitbraken van mazelen en muggen opvolgen
altijd de zorg die niet geleverd hoeft te worden!
of advies geven over een gezonde leefomgeving. Het zijn voorbeelden van de reguliere werkzaamheden van de GGD, die we iedere dag uitvoeren en
We zijn trots dat we als GGD West-Brabant hebben laten zien dat we een
waarmee we bijdragen aan de publieke gezondheid in West-Brabant.
stevige en wendbare organisatie zijn, ook in onzekere en soms roerige tijden. We bedanken al onze medewerkers en ketenpartners. Hun inzet, gedrevenheid
Maar naast de reguliere werkzaamheden heeft de GGD afgelopen jaar ook
en hart voor de publieke gezondheid hebben ervoor gezorgd dat we ook
op een aantal terreinen een stap naar voren gezet. Er is bestuurlijk een
in 2024 samen konden werken aan een veerkrachtige samenleving en een
Brabantbrede visie op de Jeugdgezondheidszorg vastgesteld waarmee we
gezond, veilig en gelukkig West-Brabant.
een solide basis leggen voor de toekomst van onze jeugd. De drie Brabantse GGD’en hebben daarbij de samenwerking opgezocht en geven hier gezamenlijk uitvoering aan. Daarnaast zijn de corona werkzaamheden afgeschaald van structureel naar campagnematig. Ook bundelden we nadrukkelijk de krachten samen met de zorgaanbieders, welzijnspartijen en onze 16 gemeenten bij de
Marian Witte,
Sebastiaan Baan,
uitvoering van ons regioplan vanuit het Integraal Zorg Akkoord en het Gezond
bestuursvoorzitter
directeur
en Actief Leven Akkoord. Dit is een greep uit ons werk, wat we afgelopen jaar
GGD West Brabant
Publieke Gezondheid
hebben doorontwikkeld. Al deze ontwikkelingen dragen bij aan een samenleving waarin iedereen gezond kan opgroeien en ouder worden. Een omgeving waarin gezonde keuzes de meest logische keuzes zijn en gezondheid bovenaan ieders agenda staat. Daarom laten we onze stem horen: gedurfd waar nodig, vernieuwend waar mogelijk en altijd eerlijk.
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V.
Vorige
Volgende
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarstukken 2024 / GGD West-Brabant
2
Inhoud De GGD in één oogopslag
p. 04
Jaarverslag 2024 Inleiding
p. 07
1.
2.
3. 4.
p. 06
Voortgang ambities
1.1 Voorkomen als het kan, beschermen als het moet 1.2 Iedereen verschillend, allemaal gelijk 1.3 Zelf, maar niet alleen 1.4 Overal om ons heen, binnen en buiten
Ontwikkelingen in de organisatie 2.1 Waar zijn we trots op? 2.2 Waar hadden we extra aandacht voor? Herijkte indicatoren en inzicht in de productiecijfers 2024 Financiële analyse
Paragrafen 1. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 1.1 Beleid omtrent weerstandsvermogen en risico’s 1.2 Kengetallen 1.3 Beschikbare weerstandscapaciteit 1.4 Benodigde weerstandscapaciteit – op basis van de risico-inventarisatie 2. Onderhoud kapitaalgoederen 3. Paragraaf financiering 3.1 Liquiditeitsbeheer 3.2 Kasgeldlimiet 3.3 Renterisico vaste schulden (zie bijlage 3: Staat van langlopende leningen) 3.4 Vermogensstructuur en financiering (GGD) 3.5 Rentetoerekening 4. Paragraaf bedrijfsvoering 4.1 Het Service Centrum 4.2 Huisvesting en locaties 4.3 Inkoop 4.4 Informatiebeheer 4.5 Gegevensbescherming met informatiebeveiliging
p. 08 p. 10 p. 17 p. 21 p. 25 p. 29 p. 30 p. 33 p. 35 p. 37 p. 41 p. 42 p. 43 p. 44 p. 45 p. 46 p. 56 p. 58 p. 59 p. 60 p. 61 p. 62 p. 63 p. 64 p. 65 p. 66 p. 67 p. 68 p. 70
5.
6.
4.6 Organisatie en medewerkers 4.7 Kwaliteit 4.8 Rechtmatigheidsverantwoording
Paragraaf samenwerkingsverbanden 5.1 Het Service Centrum (HSC) 5.2 Bureau Gezondheid, Milieu en Veiligheid 5.3 GHOR Midden- en West-Brabant Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)
Jaarrekening 2024 1. Grondslagen 2. Balans per 31 december 2024 3. Toelichting op de balans per 31 december 2024 4. Niet in balans opgenomen verplichtingen en niet in balans opgenomen activa 5. Overzicht baten en lasten 2024 GGD West-Brabant 5.1 Exploitatie overzicht 2024 6. Toelichting op het overzicht baten en lasten 2024 6.1 Baten 6.2 Lasten 6.3 Incidentele baten en lasten 6.4 Taakveldenoverzicht 6.5 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen 6.6 Rechtmatigheidsverantwoording 6.7 SiSa bijlage 7. Gebeurtenissen na balansdatum
p. 82 p. 83 p. 86 p. 87
Bijlagen
p. 119 p. 120 p. 121 p. 122 p. 123 p. 124 p. 125
1.1 Staat van vaste activa 1.2 Staat van voorzieningen 1.3 Staat van reserves 1.4 Staat van langlopende leningen 1.5 Kostenverdeelstaat – het service centrum 1.6 Personeel jaarverslag
Volgende
Overzicht
p. 100 p. 101 p. 102 p. 103 p. 104 p. 106 p. 108 p. 109 p. 110 p. 113 p. 115 p. 117
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V.
Vorige
p. 71 p. 72 p. 74 p. 76 p. 77 p. 78 p. 79 p. 80
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarstukken 2024 / GGD West-Brabant
3
De GGD in één oogopslag 2024 Investeren in publieke gezondheid
Over GGD West-Brabant Altena
Gezondheid
Drimmelen Geertruidenberg
vanzelfsprekend
Moerdijk
maken. Dat is ons
Steenbergen
doel voor
714.400 inwoners
waarvan ruim 123.000 jeugdigen We zetten daarbij extra in op de gezondheid van mensen in kwetsbare situaties. Zodat alle mensen gezonde kansen krijgen om alles uit hun leven te halen. We richten ons hierbij op vier pijlers:
Voorkomen als het kan, beschermen als het moet
Zelf, maar niet alleen
Iedereen verschillend, allemaal gelijk Overal om ons heen, binnen en buiten
Halderberge
16 gemeenten
Oosterhout
EttenLeur
30 consultatiebureaus
Breda
1 hoofdvestiging
Rucphen Bergen op Zoom
Roosendaal Alphen-Chaam
Zundert
BaarleNassau
Woensdrecht
350
Inkomsten begroting 2025 Gemeentelijke bijdrage per inwoner
Overzicht
7 miljoen
Opbrengsten uit tarieven
€ 2,7 miljoen
Overige opbrengsten
€ 11,1 miljoen
Gemeentelijke bijdrage per inwoner Gemeentelijke bijdrage 0 t/m 3-jarigen
Diensten
Gemeentelijke bijdrage 4 tot 18-jarigen
300 € 14,00 € 12,67
€ 11,99 € 10,72
200
Infectieziektenbestrijding
€ 9,16
€ 6,35
€ 6,43
€ 6,31
€ 6,90 € 7,00
€ 6,88 € 6,33
€ 3,93
€ 3,44
€ 4,28
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN
Gemeentefonds 2021
2022
2023
Jeugdgezondheid Rijksvaccinatieprogramma
100
0
Volgende
Gemeentelijke bijdrage 4 tot 18-jarigen €
van alle inwoners en spelen in op de lokale situatie.
10
Vorige
14 miljoen
Gemeentelijke bijdrage 0 t/m 3-jarigen € 6,9 miljoen
medewerkers maken zich sterk voor de gezondheid
Stijging door: • jaarlijkse indexering • aanpassingen in het Rijksvaccinatie programma Betekent ook: stijging Gemeentefonds •B reda 0 t/m 3-jarigen vanaf 2024 •p renataal huisbezoek zwangeren in een kwetsbare situatie (vanaf juli 2022) Betekent ook: stijging
€ 41,7 miljoen €
2024 2025 Verstegen accountants en adviseurs B.V.
Lokaal gezondheidsbeleid Gezonde en veilige leefomgeving Kwetsbare groepen CAO impact
De GGD in één oogopslag 2024 / GGD West-Brabant
09-04-2025 d.d. ...................
4
‘In 2024 zetten al onze collega’s zich met passie en bevlogenheid in, met de GGD West Brabant én met inwoners, gemeenten en zorgpartners, om samen gezond gewoon te maken. Wij maken samen gezond gewoon is een gezamenlijke ambitie, waar iedereen aan bij wíl dragen. Tegelijkertijd staat de publieke gezondheid onder druk. Daarom werken we aan een toekomstbestendige GGD, waarbij we werken aan behoud van de kwaliteit van onze dienstverlening, we een aantrekkelijk werkgever willen blijven en we onze financiële uitdagingen kunnen opvangen. Zó bouwden we in 2024 samen aan gezond, veilig en gelukkig West-Brabant.’
- Directeur publieke gezondheid Sebastiaan Baan Vorige
Volgende
Overzicht
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V. 09-04-2025 d.d. ...................
Jaarverslag 2024
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V.
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Inleiding In dit jaarverslag brengen wij u inhoudelijk en financieel op de hoogte hoe de GGD West-Brabant in 2024 haar resultaten heeft bereikt. Ook in 2024 werkten we vanuit onze toekomstvisie publieke gezondheid ‘We maken samen gezond gewoon’, die we samen met de GGD Hart voor Brabant, onze gemeenten, partners, collega’s en inwoners in 2022 voor de komende 10 jaar opstelden. Hierin zijn ambities opgenomen voor een gezond, veilig en gelukkig West-Brabant. Op basis van de vier pijlers uit onze toekomstvisie ‘We maken samen gezond gewoon’ en vanuit onze integrale focus werkten we aan de maatschappelijke opgaven, binnen de kaders van ons beleidsplan en de beleidsbegroting. Deze opgaven vertaalden we naar de praktijk, vanuit of aanvullend op onze wettelijke taken. We werkten onder meer op de thema’s vanuit de actielijnen van Integraal Zorg Akkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord. We werken aan een toekomstbestendige, gezonde organisatie. We hebben afgelopen jaar afscheid genomen van enkele fijne collega’s, maar ook weer vele nieuwe bevlogen en enthousiaste collega’s verwelkomd. In hoofdstuk 1 beschrijven we de voortgang op onze ambities voor de Publieke Gezondheid in West-Brabant. In hoofdstuk 2 leest u meer over de ontwikkelingen binnen de organisatie, onze trotspunten en de punten waarop we extra alert moeten zijn.
In hoofdstuk 3 leest u meer over de verantwoording op de herijkte indicatoren en de productiecijfers over 2024. Tot slot gaan we in hoofdstuk 4 dieper in op de financiën van onze GGD.
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V. Vorige
Volgende
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarverslag 2024 / GGD West-Brabant
7
1. Voortgang ambities 1.1
Voorkomen als het kan, beschermen als het moet
1.2. Iedereen verschillend, allemaal gelijk 1.3
Zelf, maar niet alleen
1.4
Overal om ons heen, binnen en buiten
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V. Vorige
Volgende
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarverslag 2024 / GGD West-Brabant
8
De Toekomstvisie 2023-2033 ‘Wij maken samen gezond gewoon’ Onze toekomstvisie op de Publieke Gezondheid hebben we samen met GGD Hart voor Brabant, gemaakt in een tijd met veel uitdagingen op het gebied van wonen, economie en klimaat. Deze uitdagingen beïnvloeden onze gezondheid. We kijken hierbij minstens 10 jaar vooruit. Omdat deze uitdagingen niet stoppen bij regiogrenzen, werken we samen met de GGD’en om ons heen. Zo kunnen we kennis en middelen delen en onze samenwerking versterken met een gezamenlijke aanpak en uitgangspunten. We blijven lokaal herkenbaar en hebben aandacht voor lokale en (sub)regionale verschillen. De vier thema’s waarop we ons vanuit de visie ‘wij maken samen gezond gewoon’ focussen en die de basis vormen voor ons beleidsplan 2023-2026 en de beleidsbegrotingen tot en met 2026 zijn: •
Voorkomen als het kan, beschermen als het moet;
•
Iedereen verschillend, allemaal gelijk;
•
Zelf, maar niet alleen;
•
Overal om ons heen, binnen en buiten.
Alle medewerkers van de GGD zijn in 2024 aan het werk geweest om deze ambities en doelen op die thema’s te realiseren. In 2024 deden we ons werk met extra focus op integraal werken en waren we hard aan de slag om ons fundament op orde te brengen en te houden. Onderstaand geven we aan of deze doelen zijn behaald. √
We hebben het doel voor 2024 behaald;
X
We hebben het doel voor 2024 niet behaald.
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V. Vorige
Volgende
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarverslag 2024 / GGD West-Brabant
9
1.1 Voorkomen als het kan, beschermen als het moet Voorkomen is beter dan genezen. Nu én in de toekomst. Daarom richten we ons vooral op preventie. Zodat mensen zo lang mogelijk gezond blijven en kunnen meedoen. We bevorderen, bewaken en beschermen de gezondheid van mensen in West-Brabant. En we helpen mensen het zelf te doen. Met als doel om vroeg gezondheidsrisico’s op te sporen en hierop in te spelen. Door preventie is het voor veel mensen mogelijk om gezonder te leven én gezond en vitaal oud te worden!
Onze ambitie voor 2027 op dit thema: In 2027 is onze kennis en informatie over publieke gezondheid laagdrempelig beschikbaar voor onze inwoners en (keten)partners.
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V. Vorige
Volgende
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarverslag 2024 / GGD West-Brabant
10
Wat hebben we in 2024 hierop gedaan: Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP)
Voor wat betreft de tussentijdse opschaling moesten we als GGD in staat zijn om van 1.000 naar 10.0000 (voor onze GGD van 40 naar 400) prikken per week te kunnen opschalen. Dit was geen probleem bij de GGD-locaties in Breda en Roosendaal. We kijken terug op een geslaagde najaarscampagne,
Alle GGD’en in Nederland hebben in 2023 en 2024 via een specifieke uitkering
die zich richtte op het vaccineren of hervaccineren van de kwetsbare
(SPUK) extra middelen gekregen om de infectieziektebestrijding in zijn geheel
doelgroep, ook bekend als de ‘griepprik-groep’, die landelijk ongeveer
als ook de pandemische paraatheid te verstevigen. Wij hebben met dit geld
2,8 miljoen Nederlanders omvat. Bij de GGD West-Brabant zijn in 2024
tijdelijk ongeveer 5 fte extra aangenomen op de genoemde terreinen en in
in totaal 113.581 coronavaccinaties gezet.
regioverband extra ingezet op onderzoeks- en opleidingscapaciteit. We hebben met deze extra middelen en een andere inzet van de traditionele functies de
Wmo-toezicht
infectieziektebestrijding op haar zeven kerntaken steviger ingericht. Of deze
De GGD West-Brabant voert het toezicht op de Wmo uit voor gemeenten in
landelijke intensivering structureel blijft, is helaas nog steeds onduidelijk.
West-Brabant. Hierin heeft begin 2024 een intensivering van de samenwerking
Uitbraken infectieziekten in regio West-Brabant
met Hart voor Brabant plaats gevonden om regionaal de kennis, kwaliteit en uitvoering te verstevigen. Sinds de gemeenten verantwoordelijk zijn voor
We hebben in 2024 te maken gehad met een aantal opvallende
de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) is de
infectieziektenuitbraken. Er is landelijk een grote uitbraak van kinkhoest
toezichthoudende taak m.b.t. kwaliteit in West-Brabant grotendeels belegd bij
die ook in West-Brabant speelde. In de eerste helft van 2024 was er
de GGD. De toezichthouders van de GGD voeren in de regio naast de wettelijk
in West-Brabant een uitbraak van hepatitis A in een groep met lage
verplichte calamiteiten toezicht in 16 gemeenten ook het proactieve (kwaliteit)
vaccinatiebereidheid. Ook was er een verheffing van de bof en we hebben
toezicht uit in 15 gemeenten. De gemeente Breda heeft ervoor gekozen om
enkele mazelenuitbraken gehad. Dit zijn allen infectieziekten waartegen
dit proactieve toezicht in eigen beheer te doen. Het proactieve toezicht wordt
gevaccineerd wordt. In 2024 waren we extra alert en bereidden we ons
uitgevoerd op basis van jaarlijkse offertes waarbij aan het begin van het
voor op een mazelenuitbraak in de regio, want er is op dit moment zowel
jaar per gemeente een afspraak wordt gemaakt over het gewenste aantal
in Nederland als in andere Europese landen een toename van het aantal
voorzieningen voor proactief toezicht. De calamiteiten onderzoeken vinden
mazelengevallen.
plaats na een gemelde calamiteit door de Wmo-voorziening. In de bijlagen
Afschaling COVID-19 activiteiten en de najaarscampagne
vindt u een overzicht van het aantal uitvoerde Wmo-inspecties in 2024.
naar beneden is bijgestel, op advies van de gezondheidsraad. Voor onze regio
Bundelen van de krachten met netwerkpartners in verschillende samenwerkingsverbanden IZA en GALA
betekent dat een prikcapaciteit van 40 prikken per week. Deze leverden we
De West-Brabantse gemeenten geven samen met de GGD en onze
vanaf onze GGD locaties aan de Doornboslaan in Breda en in Roosendaal.
netwerkpartners in de subregio’s West-Brabant West en West-Brabant Oost
Een belangrijke wijziging voor 2024 was de basisprikken-capaciteit, wat fors
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN
Verstegen accountants en adviseurs B.V. Vorige
Volgende
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarverslag 2024 / GGD West-Brabant
11
invulling aan de regioplannen. De ingezette ontwikkeling van regionale
gezondheidszorg, 113 zelfmoordpreventie, GGD Hart voor Brabant en uiteraard
preventienetwerken bouwden we in 2024 samen met onze gemeenten
de werkgroepen mentale gezondheid IZA. Deze (sub)regionale aanpak
verder uit en we zorgen dat het gezonde geluid op de juiste plekken goed
ondersteunt de gemeenten straks ook bij het werken volgens de nieuwe wet.
gehoord wordt. Samen zorgden we ervoor dat de kansen vanuit het Integraal
Daarnaast besteedden we aandacht aan de Nederlandse Week van de Mentale
Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) écht
Gezondheid en de campagne “Hey, het is oké”, gericht op jongvolwassenen.
ten goede komen aan de publieke gezondheid van onze inwoners. De GGD
Een tussenevaluatie van de aanpak op VO-scholen leidde tot nieuwe afspraken
vervulde, naast een coördinerende rol voor IZA/GALA in onze regio, ook
met gemeenten en scholen. Samen met het Trimbos Instituut werd gewerkt
de projectleidersrol op de vijf ketenaanpakken, te weten Kansrijke Start,
aan een visie voor mentale gezondheid op scholen in Brabant.
gecombineerde leefstijlinterventies, kind naar gezond gewicht, valpreventie en Welzijn op Recept. Daarnaast zijn we trekker van actielijn 4 ‘Leefstijl,
ROAZ-plan regio Brabant
Leefomgeving en Kansengelijkheid’ in zowel West-Brabant-West als West-
In 2024 werkte de ROAZ-regio Brabant met Netwerk Acute Zorg Brabant
Brabant Oost en geven we uitvoering aan enkele GALA-onderdelen. In de
(NAZB) aan de totstandkoming van het IZA ROAZ-plan. Het is ontwikkeld
uitwerking van de plannen vraagt de GGD continue aandacht voor preventie
in nauwe samenwerking met de GHOR en alle acute zorgketenpartners uit
en de beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Om deze
Brabant. Vanaf 2024 vormt dit plan het startpunt van de verdere regionale
beweging te volgen en bij te sturen is de GGD vanuit ons ‘meten en weten’
samenwerking voor een toekomstbestendige acute zorgketen waarbij
betrokken bij de monitoring van de IZA-regioplannen en transformatieplannen.
toegankelijkheid, beschikbaarheid en kwaliteit duurzaam geborgd zijn.
Meer hierover leest u onder de paragraaf ‘zelf, maar niet alleen’.
De GHOR intensiveerde in 2024 de samenwerking met de acute zorgpartijen,
Versterken mentale gezondheid en suïcidepreventie Mentale gezondheid en suïcidepreventie zijn belangrijke thema’s binnen GALA
versterkte haar informatiepositie en publiceerde het eerste zorgrisicoprofiel voor onze regio.
en IZA. Vanuit het GALA werken we aan mentale gezondheid via vijf actielijnen
Maatschappelijke weerbaarheid
van de aanpak Mentale gezondheid. In 2024 ontwikkelden we een factsheet
In het afgelopen jaar zijn de ontwikkelingen ter sprake gekomen over de
suïcidepreventie. Medio 2024 is de Wet publieke gezondheid gewijzigd ter
maatschappelijke weerbaarheid van West-Brabant. Het gaat er daarbij om
bevordering en verankering van de initiatiefwet integrale suïcidepreventie. Een
op welke manier de samenleving, het bedrijfsleven, de overheid en andere
nieuwe wet voor integrale suïcidepreventie gaat medio juli 2025. Gemeenten
partijen voorbereid zijn op meer langdurige verstoringen en een samenloop
moeten dan lokale doelen en acties opstellen, mede ondersteund door de GGD.
daarvan. In het afgelopen half jaar heeft de GGD en GHOR de rijksbrede
In de regioplannen IZA Oost en West is de uitwerking van een (sub)
informatie hierover verzameld en afstemming gezocht met de Veiligheidsregio
regionale community aanpak mentale gezondheid en suïcidepreventie
en andere partijen. In 2025 wordt dit een van de speerpunten voor o.a. de
opgenomen. Inmiddels zijn we gestart met de voorbereidingen voor de uitrol
GHOR.
hiervan in samenwerking met onder meer met aanbieders van geestelijke
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V.
Vorige
Volgende
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarverslag 2024 / GGD West-Brabant
12
Brabantbrede Jeugdsgezondheidszorg Visie
Doorgaande lijn Jeugdgezondheidszorg 0-18 jaar Breda
De Brabantbrede JGZ Visie is in 2024 bestuurlijk vastgesteld. Het maakt
Op 1 januari 2024 is de GGD gestart met de uitvoering van de doorgaande
in Brabant niet uit waar je wieg staat! De drie Brabantse GGD’en gaan
lijn 0-18 jaar voor de gehele gemeente Breda. De uitvoering is vanaf 1
gezamenlijk aan de slag om de dienstverlening op de jeugdgezondheidszorg te
januari 2024 voorspoedig verlopen. We zijn tevreden over het eerste jaar
versterken. Deze ontwikkeling is ook afgestemd met netwerkpartner Thuiszorg
met de nieuwe teams van bevlogen professionals. We zijn trots op de
West-Brabant (TWB). De samenwerkingsafspraken met TWB zijn daarop
klanttevredenheid gewaardeerd met een 8 en feedback die we van ouders en
herijkt. Via het Programma Generatie Gezond hebben we in 2024 ingezet op
jeugdigen krijgen en onze afstemming met ketenpartners.
de verschillende deelprogramma’s. In september was er een hackathon waarin voor de JGZ in Brabant die worden meegenomen in de doorontwikkeling
Hervormingsagenda Jeugd – Stevige Lokale Teams in West-Brabant
van de dienstverlening in lijn met de uitgangspunten van het Landelijk
Om jeugdhulp beter te organiseren en betaalbaar te houden zetten
Professioneel Kader JGZ (LPK).
gemeenten de stap naar Stevig Lokale Teams (SLT). Met één SLT krijgt elk
professionals aan de slag gingen met eigentijdse dienstverleningsconcepten
Wijzigingen Rijksvaccinatieprogramma
gezin één aanspreekpunt. Dit zorgt ervoor dat de aandacht meer naar het gezin en de omgeving gaat, in plaats van alleen naar het kind. Dit maakt de
Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) vormt een bescherming tegen
hulp preventiever, effectiever en efficiënter, met de intentie dat er minder
ernstige infectieziekten. Daarbij gaat het om bescherming van individuen
specialistische hulp nodig is. In 2024 zijn wij als strategisch partner betrokken
in kwetsbare groepen, om groepsbescherming en/of om uitbannen van
bij de voorbereiding voor Stevige Lokale Teams, die per 1 januari 2025 voor
ernstige infectieziekten. Op verzoek van de staatssecretaris van VWS heeft
twee jaar zijn gestart met vier Proof of Concepts (POC) in Altena, Breda,
de Gezondheidsraad het schema van het RVP geëvalueerd en geconstateert
Drimmelen/ Geertruidenberg en Oosterhout. Daarbij kijken we goed naar
dat alle vaccinaties bijdragen aan de doelen van het programma en
innovaties, over domeinen heen en zetten we in op collectieve preventie
adviseert dan ook ze allemaal te behouden. Daarnaast wordt in 2025 het
waar mogelijk. Er moet nog veel geleerd en uitgevonden worden in deze
RSV toegevoegd aan het Rijksvaccinatieprogramma. Een aantal van de
samenwerkingsvormen, we delen daarin graag onze kennis en expertise vanuit
vaccinatiemomenten worden verschoven. Vanaf 1 januari 2025 start het
de community aanpak.
RVP(Rijksvaccinatieprogramma) met een nieuw landelijk vaccinatieschema. Dit heeft grote impact op de bestaande planning, capaciteit en logistiek van onze GGD, de voorbereidingen hiervoor zijn in 2024 gestart. We stemden dit af met de andere GGD’en in Brabant en met Thuiszorg West-Brabant (TWB) voor een eenduidige communicatie en implementatie. De financiële gevolgen hiervan worden meegenomen in onze jaarverslagen.
VOOR WAARMERKINGSDOELEINDEN Verstegen accountants en adviseurs B.V.
Vorige
Volgende
Overzicht
09-04-2025 d.d. ...................
Jaarverslag 2024 / GGD West-Brabant
13
Ketenaanpak Kind Naar Gezond Gewicht (KNGG)
Voorzorg en Stevig Ouderschap
Samen met Thuiszorg West-Brabant (TWB) zijn in 2024 voorbereidingen
In opdracht van onder andere de gemeente Breda is de interventie Voorzorg
getroffen om te starten met de inzet van de centrale zorgverlener zoals de
en Stevig Ouderschap afgelopen jaar geïntensiveerd. Samen met de
KNGG-aanpak beoogd. Daarmee zetten we in op een gezonde leefstijl bij
verbindingsprofessionals en Coördinator Zwangerenzorg (sinds januari 2025
ouders en jeugdigen om onder andere obesitas terug te dringen. Daarbij is
onderdeel van onze werkzaamheden) zijn we aanwezig in het netwerk bij
de samenwerking tussen zorg en sociaal domein cruciaal. Door vertraging
ketenpartners op vindplaatsen van een kwetsbare doelgroep. We zijn daarin
omtrent IZA/GALA is de implementatie van de Ketenaanpak KNGG vertraagd.
de verbinding tussen medisch en sociaal domein. Samen met Thuiszorg West-
Partners staan onverminderd in de startblokken om aan de slag te gaan.
Brabant zijn voorbereidingen getroffen om regionaal de komende jaren nog
Ketenaanpak Kansrijke Start
verder te intensiveren op deze interventies.
De gemeenten en ketenpartners hebben de taak gekregen om de ketenaanpak
MAZL in het onderwijs
Kansrijke Start regionaal en lokaal in te richten voor (aankomende) gezinnen
Ziekteverzuim en schooluitval is een van de uitdagingen binnen het primair
in een kwetsbare situatie gedurende de 1e 1000 dagen (-10 maanden t/m
onderwijs, voortgezet onderwijs en het MBO. MAZL is een effectieve
2 jaar) van kinderen. Via lokale coalities zijn binnen de meeste gemeenten
methodiek om de aanpak van ziekteverzuim bij scholieren te verlagen. In
gezamenlijke afspraken gemaakt tussen relevante partners uit het medisch
2024 is MAZL in het primair onderwijs (po) en voortgezet onderwijs (vo) in
en sociaal domein. In 2024 is daarnaast een start gemaakt met een
meerdere gemeenten in West-Brabant uitgevoerd. MAZL PO voeren we uit op
regionale ketenaanpak Kansrijke Start in West-Brabant. In deze regionale
offertebasis, vaak gefinancierd met tijdelijke NPO-middelen. De toename van
coalitie sluit vertegenwoordiging aan vanuit de 16 gemeenten West-Brabant,
casuïstiek, in relatie tot eerdere afspraken, en de personele krapte bij de GGD
jeugdgezondheidszorg (JGZ GGD West-Brabant en TWB), de geboortezorg
gaf in 2024 problemen bij de uitvoering van deze aanpak op het voortgezet
(Qocon en Annature), één huisartsenzorggroep (Zorroo) en de preferente
onderwijs. Hierop zijn in samenspraak met gemeenten, het Regionaal Bureau
zorgverzekeraar (CZ). Ook de kartrekkers vanuit de actielijn Kansrijk
Leren West-Brabant en het onderwijs verbeterafspraken gemaakt.
Opgroeien Oost en West zijn betrokken, om op deze manier de verbinding te maken voor o.a. de doorlopende lijn. De regionale coalitie kan aansluiten
Collega Esther Pijl is gepromoveerd op dit onderwerp in 2024 en is nationaal
bij brede preventiethema’s en vraagstukken, waarvan het meerwaarde heeft