29b.1 Toelichting

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf

Datum: 13 december 2023 Status: vastgesteld

Inhoudsopgave Toelichting

5

Hoofdstuk 1

Inleiding

6

1.1 1.2 1.3 1.4

Aanleiding Ligging en begrenzing Vigerend bestemmingsplan Leeswijzer

6 6 7 8

Hoofdstuk 2

Huidige en nieuwe situatie

9

2.1 2.2

Huidige situatie Nieuwe situatie

9 15

Hoofdstuk 3

Beleidskader

26

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8

Rijksbeleid Provinciaal beleid Gemeentelijk beleid Landgoederen Landschapsontwikkelingsplan Visie (Vrijetijds) Economie gemeeente Rucphen 2020-2025 BOOM Boombeleid gemeente Rucphen Nota Parkeernormen Rucphen 2017

26 27 35 38 39 39 39 40

Hoofdstuk 4

Milieuhygiënische aspecten

41

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12

Inleiding Bodem Bedrijven en milieuzoneringen Geluid Luchtkwaliteit Externe veiligheid Milieueffectrapportage Erfgoed Ecologie Waterparagraaf Duurzaamheid Brandveiligheid

41 41 41 42 43 43 44 45 51 51 52 52

Hoofdstuk 5

Juridische planopzet

55

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Agrarisch met waarden - Natuur Bedrijf - Landgoedbedrijf Wonen Waarde - Ecologie - Natuur Netwerk Brabant Overige bestemmingen en aanduidingen

55 55 55 55 55

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 3

Hoofdstuk 6

Economische uitvoerbaarheid

57

Hoofdstuk 7

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

58

7.1 7.2 7.3 7.4

Vooroverleg Participatie Voorontwerp Ontwerp

58 58 58 58

4 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Toelichting behorende bij het bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 5

Hoofdstuk 1

Inleiding

1.1 Aanleiding Ten zuiden van de Rucphense bossen is het landgoed Jachthuis Schijf gelegen, met een oppervlakte van 325 hectare. Hoewel het landgoed een rijke geschiedenis kent, is het landgoed tussen 1960 en 2010 door de voormalige eigenaar vrijwel niet actief beheerd. Door het achterstallige onderhoud was er een sterke afbreuk van de biodiversiteit en historie zichtbaar. Voornamelijk het jachthuis was sterk vervallen door lekkages en overgroeiend groen. Sinds 2011 heeft het landgoed een nieuwe eigenaar. De nieuwe eigenaar heeft het landgoed inmiddels grotendeels in ere hersteld en daarbij meerdere investeringen gedaan die bijdragen aan de duurzame instandhouding van het landgoed voor de komende generaties. Hiervoor is een landgoedvisie en beheerplan opgesteld in 2011 om een begin te maken met het landgoed te revitaliseren tot volwaardig landgoed. Het doel is om binnen 10 jaar te komen tot een inrichting die het landgoed duurzaam in stand kan houden. Een van de huidige economische dragers van het landgoed is bos- en landbouw, maar er is ook geïnvesteerd in groene verdienmodellen, waaronder van het houden van vee op de natuurgronden. Met deze inkomstenbronnen blijft er echter een structureel tekort bestaan in de exploitatie van het landgoed. Er is derhalve gezocht naar nieuwe economische dragers om het landgoed duurzaam in stand te kunnen houden.

In de huidige situatie worden de werkzaamheden uitgevoerd door lokale aannemers en loonwerkers. Door het uitvoeren van deze werkzaamheden in eigen beheer kunnen veel kosten bespaard worden. Het voornemen is dan ook om een werklocatie op De Sneider toe te voegen voor de activiteiten van het natuur- en bosbeheer. De wens is om hier een bedrijfsgebouw en bedrijfswoning te realiseren. Verder is het voornemen om naast de bedrijfswoning nog drie reguliere woningen te realiseren als economische dragers. Tot slot is het voornemen om een deel van de gronden van het landgoed te herbestemmen als agrarische gronden. De gronden worden momenteel al gebruikt voor de landbouw, maar hebben de bestemming Bos. Om te zorgen dat de gewenste situatie binnen het landgoed passend bestemd wordt, is een nieuw bestemmingsplan nodig. Derhalve is onderhavig plan opgesteld.

1.2 Ligging en begrenzing Het landgoed is gelegen nabij het dorp Schijf in het buitengebied van de gemeente Rucphen. Op circa 4 kilometer ten noordoosten van het landgoed is de kern van Rucphen gelegen. Direct ten noorden van het landgoed zijn de Rucphense Bossen gelegen. Aan de zuidkant wordt het landgoed begrensd door de grens met België. Het plangebied van onderhavig plan wordt gevormd door het hele landgoed.

Ligging in de omgeving

6 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

1.3 Vigerend bestemmingsplan Voor het plangebied geldt het bestemmingsplan 'Buitengebied Rucphen 2020', vastgesteld door de gemeenteraad op 16 december 2020. Voor het grootste deel van het plangebied geldt de bestemming 'Bos'. Hiermee zijn deze gronden in hoofdzaak bestemd voor onder andere bosgebied en het behoud, herstel en de ontwikkeling van natuurwaarden. Verder heeft een deel van de gronden binnen het plangebied de bestemming 'Agrarisch met waarden - Natuur. Hiermee zijn deze gronden in hoofdzaak bestemd voor agrarisch grondgebruik. De gronden aan de zuidoostzijde binnen het plangebied hebben de bestemming 'Natuur', waarmee deze gronden in hoofdzaak bestemd zijn voor onder andere het behoud, herstel en de ontwikkeling van natuurwaarden en van de ecologische verbindingszones. Verder is er nog een woonbestemming aanwezig in het midden van het landgoed, met de functieaanduiding 'specifieke vorm van wonen expositieruimte'. Binnen deze bestemming is het jachthuis gevestigd. Aan de zuidoostzijde binnen het plangebied geldt de bestemming 'Bedrijf - Nutsvoorziening', waarmee op deze grond nutsvoorzieningen toegestaan zijn. Verder rust op het plangebied de dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie', met de nadere aanduidingen 'overige zone - waarde archeologie 2' en 'overige zone - waarde archeologie 3'.

Hiermee zijn deze gronden, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor de instandhouding, bescherming en het behoud van archeologische waarden of verwachtingswaarden. Verder geldt de dubbelbestemming 'Waarde - Ecologie - Natuur Netwerk Brabant', waarmee deze gronden, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd zijn voor het behoud, beheer, herstel of de duurzame ontwikkeling van de ecologische waarden en kenmerken van de onderscheiden gebieden (Natuur Netwerk Brabant). Ook geldt nog voor een deel de dubbelbestemming 'Leiding - Gas', waarmee deze gronden, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd zijn voor een ondergrondse gastransportleiding ter plaatse van de aanduiding 'hartlijn leiding - gas' en het beheer en onderhoud van de leiding.

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 7

Uitsnede plankaart met het plangebied in rood omkaderd Het geldende bestemmingsplan maakt het initiatief niet mogelijk. De beoogde nieuwe woningen en de nieuwe werklocatie zijn geprojecteerd binnen de bestemming 'Bos'. Hier zijn slechts gebouwen toegestaan ter plaatse van de aanduiding 'recreatiewoning'. Die aanduiding is binnen de locaties van de geprojecteerde woningen en de werklocatie niet aanwezig is. Ook worden de nieuwe gebouwen niet opgericht ten dienste van de bestemming Bos. Het geldende bestemmingsplan voorziet dan ook niet in de voorgenomen nieuwbouw. De beoogde functiewijziging van de gronden binnen de bestemming 'Bos' naar de bestemming 'Agrarisch met waarden - Natuur' is eveneens niet mogelijk. Er is binnen het bestemmingsplan namelijk geen wijzigingsbevoegdheid opgenomen om te voorzien in de beoogde functiewijziging. Om het voornemen van het landgoed te realiseren is een nieuw bestemmingsplan nodig voor het plangebied, waarmee de beoogde werkomgeving een geschikte locatie krijgt, de nieuwe woningen een woonbestemming en de reeds in gebruik zijnde landbouwgronden een agrarische bestemming. Aangezien het plangebied grotendeels gerangschikt is binnen het Natuur Netwerk Brabant (NNB), is bij afname van het NNB compensatie verplicht. Met onderhavig plan vindt een afname plaatsvindt van het NNB door nieuwe bedrijfslocatie en de woningen.

Daarom wordt elders binnen het landgoed compensatie voor het NNB gerealiseerd.

1.4 Leeswijzer Dit plan vangt in hoofdstuk 2 aan met een beschrijving van het relevante beleidskader. In het daaropvolgende hoofdstuk wordt de bestaande en de nieuwe situatie in het plangebied beschreven. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 de uitvoerbaarheid aangetoond. In hoofdstuk 5 wordt de juridische planopzet toegelicht. Hoofdstuk 6 gaat in op de economische uitvoerbaarheid. Afsluitend zijn de resultaten van inspraak en overleg opgenomen.

8 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Hoofdstuk 2

Huidige en nieuwe situatie

2.1 Huidige situatie 2.1.1 Omgeving Het plangebied is gelegen in het buitengebied van Rucphen. De bebouwde kern van Schijf is op circa 1 kilometer ten noordoosten van het landgoed gelegen. Verder bestaat de omgeving voornamelijk uit agrarische gronden. Het landschap in de omgeving is voornamelijk te typeren als een ontginningslandschap. Het landschap heeft een open karakter. De agrarische erven staan hier verspreid in het landschap. Verder bestaat de omgeving direct ten noorden van het plangebied uit bossen: het plangebied is onderdeel van de Rucphense bossen. Kijkend naar de landschappelijke kernkwaliteiten is het landgoed gelegen te midden van de West-Brabantse Venen. Het landgoed wordt gekarakteriseerd door de aaneensluiting van een groot bosareaal waaraan een waardig landgoedkarakter ontleend kan worden, onder andere door de eenheid in bosstructuren, kampontginningen, beleefbare dreven, de heide en bebouwingskarakteristieken. 2.1.1.1 Ruimtelijke structuur Het landgoed maakt regionaal deel uit van de West-Brabantse venen. De West-Brabantse venen maken deel uit van het zwak golvende dekzandlandschap. Anders dan in Oost-Brabant waren hier geen beeklopen, waardoor de dekzandkommen een slechte ontwatering hadden. Hierdoor ontstond op grote schaal veen. Stormvloeden hebben grote delen van het West-Brabantse veen weggeslagen.

Grote delen van de resterende venen zijn door de mens afgegraven en ontgonnen. De natuurlijke basis van dit gebied bestaat daardoor weer uit dekzand. Kenmerkend voor de West-Brabantse venen is het proces van veenontginning. Initiatiefnemers van de veenontginning waren de abdijen, kloosters en gasthuizen. De turf is ontgonnen vanuit langgerekte veendorpen die de hogere ruggen in het landschap volgen. Hierdoor hebben de dorpen een vrij grillig verloop. De turfvaarten en turfhavens herinneren nog aan de periode van turfwinning. In de kleinste dorpen zijn imposante kerken gebouwd, zoals de basiliek van Oudenbosch, Klein Lourdes in Sint Willebrord en de kerk van Wouw. Ten behoeve van de ontwatering van de zandgronden zijn er verschillende noord- zuid lopende beken en waterlopen gegraven. In de omgeving van Rucphen zijn op grote schaal bossen aangelegd, enerzijds om de dreigende verstuiving van de resterende heidegronden tegen te gaan, anderzijds als leverancier van mijnbouwhout. De oude en jonge zandontginningen zijn sterk verweven en visueel nog goed van elkaar onderscheiden. Kenmerkende landschapselementen zijn: turfvaarten, turfhavens, gegraven beken en waterlopen, houtwallen, landgoederen en (grillig lopende) ontginningslinten.

De ontginningen hebben geleid tot een sterk landbouwkundig gebruik met een grote menging van rundvee, akkerbouw, groenteteelt en tuinbouw, lokaal met concentraties van intensieve veehouderij. Vooral groenteteelt en de opkomst van boomteelt zijn bepalend voor het gebied.

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 9

Luchtfoto omgeving met het plangebied in rood omkaderd

2.1.2 Plangebied Kijkend naar de landschappelijke kernkwaliteiten ligt het landgoed te midden van de West-Brabantse Venen en wordt het landgoed sterk gekarakteriseerd door de aaneensluiting van een groot bosareaal, waarin een waardig landgoedkarakter aan kan worden ontleend. Dit door onder meer de eenheid in bosstructuren, beleefbare dreven, kampontginningen, heide en bebouwingskarakteristieken van het jachthuis en de veldkapel. Dit als een eiland, binnen een agrarisch gebied dat gekarakteriseerd wordt door turfvaarten, bomenrijen en slootpatronen. Het landgoed is gelegen in het zuidelijke deel van de Rucphense bossen. Totaal heeft het landgoed een oppervlakte van 325 hectare en bestaat grotendeels uit aangelegde naaldbossen uit de vorige eeuw. Sinds 2011 heeft het landgoed een nieuwe eigenaar, die na een periode van minimaal onderhoud door de vorige eigenaar het landgoed grotendeels hersteld heeft. Er zijn verschillende investeringen gedaan gericht op het verstevigen en opwaarderen van de biodiversiteit op het landgoed. Het landgoed voorziet in een structuurrijk geheel waarin biotopen en verschillende habitats in elkaar overgaan. Voor een duurzame instandhouding is en wordt gewerkt aan het optimaliseren van de huidige economische dragers, waaronder bosbouw en landbouw. Navolgend worden de aspecten van het landgoed beschreven.

2.1.2.1 Bosbouw De bosbouw voorziet het landgoed van een geldstroom en geeft jaarlijks een klein positief saldo. Naast de oogst wordt er geïnvesteerd in nieuwe aanwas van het bos waarbij gestuurd wordt op inheemse hout- en struiksoorten. De Amerikaanse vogelkers is daarbij een belemmerde factor die door zijn woekering veel kosten veroorzaakt. Naast het verwijderen van vogelkers wordt er geïnvesteerd in nieuw bos. In de afgelopen beheerjaren zijn al ongeveer 20.000 bomen aangeplant en worden er verjongingsvlakken aangelegd waardoor er ruimte is voor spontane bosontwikkeling. De toename van een structuurrijk bos tekent zich af door een toename van het aantal vogelsoorten zoals zwarte specht, havik, raaf en het goudhaantje.

10 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

2.1.2.2 Heide De heide, zo’n 20 hectare, kende bij aanvang van het beheer in 2011 veel achterstand en was grotendeels zwaar vergrasd en dicht gegroeid. Door een intensieve aanpak met de inzet van een gescheperde schaapskudde, plaggen, begrazing met runderen en het verwijderen van vogelkers is de heide grotendeels hersteld en worden soorten als heideblauwtje en nachtzwaluw weer waargenomen. Het beheer van de heide is een jaarlijks terugkerende activiteit die niet kostendekkend kan worden uitgevoerd. Het landgoed heeft voor een kostenreducerende activiteit de inzet van runderen geïntroduceerd. De runderen, het Hereford rund, begrazen het gehele jaar de heide en de natuurlijke graslanden. De runderen zorgen voor het natuurlijk openhouden van de heide. Naast de begrazing wordt er jaarlijks een deel machinaal geplagd. Deze maatregel zorgt voor een gefaseerde verjonging van de heide. Naast de bestaande heide heeft het landgoed nieuwe heide laten ontwikkelen binnen de bosstructuren waardoor er meer blijvende open structuren zijn binnen de bosenclaves. 2.1.2.3 Landbouwgronden De landbouwgronden, die over drie enclaves verspreid liggen over het landgoed, worden deels natuurlijk beheerd. Het gaat hierbij om de enclaves direct in de omgeving van het jachthuis. Deze percelen worden niet meer bemest zodat er een natuurlijke en bloemrijke vegetatie is ontstaan.

De graslanden zijn na 5 jaar extensief beheer al zeer bloemrijk en stralen een zeer natuurlijk biotoop uit. Het veelvuldig voorkomen van de gele ratelaar duidt op een schrale toestand. De graslanden op de grote enclave 'De Sneider' worden op dit moment nog verpacht aan een regionale melkveehouder. De gronden zijn door de verpachting nu nog een economische drager voor het landgoed, maar deze gronden zullen later ook toegevoegd worden aan het begrazingsareaal. 2.1.2.4 Oppervlaktewater Het landgoed ligt binnen de Rucphense bossen waarin open water niet of nauwelijks voorkomt. Oppervlaktewater is voor de biodiversiteit een belangrijk onderdeel voor veel faunasoorten. Daarnaast is het een belangrijk onderdeel voor de brandveiligheid in het gebied. Op het landgoed is in de afgelopen jaren geïnvesteerd in twee waterpartijen. Dit om een bijdrage te leveren aan de biodiversiteit, maar voornamelijk om de brandveiligheid te garanderen bij eventuele natuurbranden in droge perioden. De bijdrage aan de biodiversiteit tekent zich af door de aanwezigheid van veel amfibieën, vleermuizen, verschillende vogelsoorten en libellen. 2.1.2.5 Bodemmanagement Naast het dagelijks beheer heeft het landgoed gezamenlijk met de provincie Noord-Brabant een onderzoek gedaan naar de symbiose tussen schimmels en daaraan verwante paddenstoelen van het bodemleven en de groei van bomen en planten.

Hierbij heeft het landgoed samen met de provincie een onderzoeksproject gedaan over een periode van 4 jaar. De resultaten hiervan worden provinciaal gedeeld waarbij het landgoed, maar vooral ook de algemene Brabantse natuur profiteert. Het landgoed heeft bij dit project verschillende landgoederen en natuurorganisaties betrokken. 2.1.2.6 Varkens in het bos Een rode draad in het doelmatig beheer op het verbeteren van het bodemleven is de dikke strooisellaag die door de jaren heen is gevormd door de aanwezigheid van invasie exoten als de Amerikaanse vogelkers en Amerikaanse eik. De bodem is daarbij zuur en bevat weinig tot geen zuurstof. Een bodembewerking in de vorm van beluchten en plaggen zijn maatregelen die het bodemleven aanzienlijk kunnen bevorderen. Het landgoed heeft deze maatregelen in de afgelopen periode machinaal uitgevoerd en goede resultaten geboekt. Echter, deze maatregelen zijn duur en brengen daarmee hoge kosten met zich mee in het beheer. Varkens horen van nature thuis in het bossysteem. Echter deze wilde varkens zijn in Nederland voorbestemd voor enkele gebieden, de Veluwe en de Meinweg. Voor de overige gebieden geldt een nulstand en zijn deze dieren niet gewenst.

Mede op basis van onderzoek door de Universiteit Wageningen in 2013 (Laat de varkens los) is gebleken dat huisvarkens van verschillende rassen kunnen worden gehouden in het bos en dat deze een positieve bijdrage kunnen leveren aan de natuur. Het varken is een alleseter en heeft als eigenschap dat zij voornamelijk hun voedsel zoeken in de bodem. Daarbij gebruiken zij hun neus en woelen daarbij de bodem om. Daarbij wordt zuurstof gebracht waardoor de strooisellaag wordt gestimuleerd te composteren en er ruimte komt voor onder andere kruiden en schimmels om te groeien en te bloeien. Het landgoed heeft daarbij op basis van proef, maar met het oogmerk op een verdienmodel varkens

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 11

aangeschaft en deze ingeschaard in het bos. Zij heeft dit gedaan in samenwerking met stichting Boeren in het Bos. Deze stichting heeft al enkele jaren ervaring met het houden van varkens in het bos en heeft hierbij een ideaal ras dat het gehele jaar buiten in de natuur kan verblijven. Het gaat hierbij om het ras Tamworth. Het ras is een oud Engels ras dat speciaal is gefokt voor het verblijven buiten in de bossen. Dit zowel in de winter als in de zomer. Het houden van varkens in het bos heeft een dubbel doel. Aan de ene zijde de bevordering van het bodemleven en de biodiversiteit en aan de andere zijde het creëren van een verdienmodel door de productie van vlees. Steeds meer mensen hebben behoefte aan een duurzame herkomst van hun dagelijkse voedsel en zijn bereid daarvoor een plus te betalen. Een goed leven voor het dier dat vervolgens wordt geslacht, heeft steeds meer aandacht. Het leven van de varkens in het bos kan worden bestempeld als het ultieme scharrelvlees. De varkens leven buiten en hebben veel ruimte om hun natuurlijk gedrag te kunnen ontplooien. Dagelijks kunnen de varkens hun dagelijks rantsoen aanvullen met insecten, wortels, grassen en schimmels uit het bos. Het vlees zal niet het gehele jaar beschikbaar zijn waardoor het vlees exclusief is en een specialiteit voor consument en restaurants.

Luchtfoto plangebied

12 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Schematische weergave huidige situatie met foto's van het landgoed

2.1.3 Cultuurhistorie In de tweede helft van de 19e eeuw hebben verschillende eigenaren grote stukken heide gekocht van de staat, in de omgeving waar nu het landgoed ligt. Waarschijnlijk waren dit vermogende Belgische particulieren uit de grensstreek. In 1927 worden in opdracht van Hector C arlier de eerste gronden aangekocht. Vervolgens worden meerdere aankopen gedaan in de directe omgeving van de bossen. Op het hoogtepunt omvatte de eigendommen 453 hectare, een boswachtershuis (1912), het jachthuis (1928), veldkapel (1937), Jorissenhoeve (1941), boerderij Hoeksestraat en herberg Jagersrust (aangekocht in 1936-1937). Hector C arlier was een van de topindustriëlen van België. C arlier kocht niet alleen gronden op de Langendijkse Heide, maar hij kocht in de eerste helft van de 20e eeuw massaal landgoederen in het noorden van Belgiëen in het zuiden van Nederland (tot aan de Biesbosch toe). De familie woonde op kasteel en landgoed Boterbergen (400 hectare), vlakbij de KalmthoutseHeide. Dit kasteel was ontworpen door architect (en zwager) Max Winders. Hector C arlier geeft opdracht voor een nieuw jachthuis op zijn verworven gronden op de Langendijksche Heide. Hiermee wordt er een nieuwe functie aan de jonge bossen en aan het landgoed toegevoegd: jacht en landbouw. De vergunning voor de bouw van het jachthuis wordt verleend in 1928.

In de vergunning van gemeente Rucphen beschreven als ‘Hofstede en Jachtwachters’- woonhuis ter plaatse van “De Schijf”. Architect Max Winders noemt het in zijn begeleidende brief ‘boerderij met stallingen en afhankelijkheden voor jagerssamenkomsten’. Op de bouwtekening met indeling van de kamers is de tweedeling duidelijk te onderscheiden: de ene vleugel is bedoeld als jagerszitplaats met bijbehorende vertrekken, de andere vleugel als boerderij met twee paardenstallen, zes koeienstallen en bijbehorende vertrekken. Op de verdieping zijn de slaapkamers voor de boerenfamilie, de hooizolder, de badkamer en kleedkamers voor de jagers. Het is waarschijnlijk dat de familie C arlier het jachthuis alleen in de weekenden bezocht en het daarom als ‘buiten’ diende. Een buiten (of weekendverblijf) dat was bedoeld voor de jacht en voor jagerssamenkomsten. De boerderij en de boerenfamilie waren aanwezig voor toezicht en het dagelijks beheer van het landgoed. De kavels direct ten zuiden van het landgoed zijn op de kaarten aangegeven

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 13

als grasland en akkers. Waarschijnlijk waren dit de huiskavels bij het jachthuis. Na de jaren 60, als de boerenfamilie vertrekt, staat het jachthuis leeg en raakt het landgoed in verval. Bossen breiden zich uit, akkers en weiden groeien dicht en de heide verdwijnt langzaam op het landgoed. Uiteindelijk duurt het tot 2012 voordat een nieuwe eigenaar de restauratie van het jachthuis en het herstel van het landgoed ter hand neemt. Vanuit de geschiedenis van het landgoed, die hierboven slechts in vogelvlucht is beschreven, herbergt het landgoed diverse, bijzondere cultuurhistorische waarden. De volgende structuren en objecten zijn daarbij van belang: Aan de westzijde binnen het landgoed is De Sneider aanwezig. Dit is een historische landbouwenclave. In het midden van het landgoed is het jachthuis aanwezig. Dit is een rijksmonument en tevens opgenomen als een complex van cultuurhistorisch belang in de C ultuurhistorische Waardenkaart van de provincie Noord-Brabant. Verder is er een drevenstructuur met hoofdlaan aanwezig. Aan de oostzijde is nog een veldkapel aanwezig en een toegangslaan tot het landgoed.

Cultuurhistorische waardevolle elementen van het landgoed 2.1.3.1 De Sneider In de 18e eeuw zijn er nog relicten van vennen of moerassen aanwezig in het laagste deel van het plangebied. Daarbij is De Sneider half in cultuur gebracht. Rond deze tijd was er nog geen directe verbinding met een boerderij. Pas in de 20e eeuw is De Sneider als landbouwgrond gebruikt. Er ontstonden ontwateringssloten en zandpaden die toegang verlenen naar het gebied. In de tweede helft van de 20e eeuw worden ook de gronden ten zuiden van De Sneider gebruikt als landbouwgrond. De meeste heide is dan ook omgezet naar bos of landbouwgrond. De belangrijkste cultuurhistorische kenmerken binnen De Sneider zijn de contouren van het landbouw-/ontginningsgebied, de historische toegangswegen en de ontginningssloot.

14 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

2.1.3.2 Jachthuis Het landgoed kent een historisch landhuis bestaande uit een jachthuis met een oprijlaan en een veldkapel. Het landgoed ligt daarbij omsloten door een groot areaal aan ontginingsbossen. Het landgoed wordt aan de buitengrenzen omzoomd door openbare wegen en wordt aan de zuidzijde doorsneden door de Achtmaalsebaan. Vanaf de openbare wegen is het landgoed niet direct zichtbaar en daardoor niet beleefbaar. Historisch gezien kennen veel landgoederen een hoofdelijke entree die is voorzien van een toegangspoort. Deze toegangen kunnen daarbij bestaan uit een losse poort met hekwerken of uitgebreid met een poortwoning of een poortgebouw. 2.1.3.3 Drevenstructuur Op het landgoed is een drevenstructuur aanwezig. De ruitvorm maakt het een unieke drevenstructuur. De rationale structuur van de bebossing/ bospercelen is kenmerkend voor ontginningsbossen uit begin 20e eeuw. Met name de blokpercelen in het oostelijke deel van het landgoed zijn waardevol en niet gewijzigd sinds 1900. De ruitvormige percelen zijn van later datum. Het is onbekend of de ruitvorm bewust is aangelegd voor de jacht, zoals bijvoorbeeld bij 17e en 18e eeuwse sterrenbossen. Vanaf de vele dreven was het wild gemakkelijk te detecteren. Wellicht dat de ruitvorm hiervan is afgeleid. Een andere reden is een praktische verklaring.

De eerste dreven in het westelijk deel zijn parallel aan de Achtmaalse baan gelegd. Om deze te kunnen ontsluiten worden er (ongeveer) haaks hierop nieuwe dreven aangelegd. 2.1.3.4 Veldkapel & toegangslaan In 1937 is een veldkapel gebouwd op een voormalige schietberg. Rond het veldkapel was dan ook een oefen-schietterrein aanwezig. Het veldkapel is gelegen aan het eind van de historische oprijlaan vanaf de Hoeksestraat.

2.2 Nieuwe situatie 2.2.1 Beoogde ontwikkelingen Er is reeds een start gemaakt met het revitaliseren van het plangebied tot een volwaardig landgoed, waarbij het doel is om te komen tot een degelijke inrichting en beheer waarbij het landgoed duurzaam in stand gehouden kan worden en de natuurwaarden verder toenemen. In 2012 is begonnen met het restaureren van het jachthuis en de directe omgeving. Verder is er begonnen met het herstellen van de historische lanen en dreven, het herstel van de heide en de exploitatie van de bossen. De reeds bestaande economische dragers, waaronder de opbrengsten van houtoogst, het verpachten van de landbouwgronden, het houden van vee en het produceren van eetbare paddenstoelen, zijn in de afgelopen jaren versterkt. Echter, deze economische dragers zijn niet voldoende om het structurele tekort van de beheerskosten van het landgoed weg te werken. Hierom is het landgoed op zoek gegaan naar nieuwe economische dragers. Verder wordt het NNB in kwantitatief opzicht uitgebreid en wordt de kwaliteit van de natuur verstrekt. Dit alles draagt bij aan de duurzame instandhouding en versterking van de cultuurhistorische waarden en natuurwaarden van het landgoed.

C oncreet heeft dit geleid tot de volgende voornemens: Toevoegen van een werkomgeving aan de rand van de Sneider voor de activiteiten binnen het natuur- en bosbeheer in combinatie met twee nieuwe wooneenheden; Toevoegen van twee poortwoningen aan de historische oprijlaan aan de Hoeksestraat; Herbegrenzen van een gedeelte van de landbouwenclave “De Sneider”; Wijzigen van de bestemming natuur naar bestemming agrarisch met waarden voor een bestaand perceel grasland aan de Hoeksestraat; Toename van de natuurwaarden in kwantitatief en kwalitatief opzicht. Hierna worden de voornemens nader toegelicht. 2.2.1.1 Werkomgeving en woningen op de Sneider Het in stand houden van een landgoed van 325 hectare neemt veel arbeid met zich mee. In de huidige situatie worden op het landgoed de werkzaamheden uitgevoerd door lokale aannemers en loonwerkers. Deze worden ingezet voor de dagelijkse noodzakelijke werkzaamheden. Om voor de toekomst deze vaak dure werkzaamheden in eigen beheer te kunnen uitvoeren is een veilige en robuuste werkomgeving nodig. Binnen de dagelijkse reguliere werkzaamheden voor het onderhoud van de bossen en de

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 15

natuurterreinen is het landgoed gestart met het uitvoeren van kleinschalige natuurinclusieve landbouw. Dit om aan de ene zijde kosten te reduceren en aan andere zijde een verdienmodel te hebben, maar voornamelijk ook om op een natuurlijke manier structuren in de terreinen te vergroten en daarbij een hogere mate van diversiteit te creëren. Hiervoor worden runderen en varkens ingezet. Voor de te houden dieren is een centrale plaats nodig waar een opslagcapaciteit is voor het benodigde voer in de vorm van hooi, maar ook machinerie en attributen in de vorm van een vangkraal, hekwerken en machines ten behoeve van het graslandbeheer. Ook moet er op de centrale werkomgeving plek zijn voor het eventueel onderdak bieden voor vee in een periode van een calamiteit. Het gaat hierbij dan om het binnen houden van een stuks vee voor observatie of veterinaire behandelingen. Het is niet de bedoeling dat op de centrale werkomgeving beesten worden gestald. De dieren lopen alle buiten en behoeven geen stalling. Voor een optimale werkomgeving voor de instandhouding van de bos- en natuurterreinen is de wens om een grote en een kleinere schuur te realiseren met aansluitend erf. De grote schuur krijgt een oppervlakte van maximaal 550 m 2 en een goot- en nokhoogte van respectievelijk 6 en 12,5 meter. Deze schuur zal dienen voor het materieel voor het beheer van het landgoed.

Hierbij moet gedacht worden aan tractoren, karren, bosbouwvoertuigen, maaimachines e.d. De kleine schuur krijgt een oppervlakte van maximaal 125 m 2 en een goot- en nokhoogte van respectievelijk 4,5 en 9 meter. Deze schuur zal dienen als kleine werkplaats en voor de opslag van voer en stro. Voor een goede bedrijfsvoering zijn deze oppervlaktes van de beoogde schuren nodig. Het bij calamiteiten en uitzonderlijke gevallen stallen van de dieren behoeft ruimte en daarnaast is voor het onderhoud van het landgoed veel grootschalig materieel nodig. Voor dit materieel is dan ook voldoende ruimte nodig om het in de schuur te kunnen stallen. Voor het beheer van het landgoed is het belangrijk dat een beheerder direct binnen de landgoedgrenzen een woning heeft. De beheerder kan daarbij direct reageren op calamiteiten en inspringen op acute situaties. Een dienstwoning is voor het landgoed dan ook belangrijk. Naast de acute situaties is het ook belangrijk dat de beheerder direct betrokken is bij zijn omgeving en daarbij een aanspreekpunt is namens het landgoed voor de omgeving. Op de Sneider zijn in de nieuwe situatie twee woningen voorzien. Een dienstwoning en een vrij inzetbare woning. De woning naast de dienstwoning zorgt door zijn functie als extra duurzame inkomsten voor het landgoed.

Beide woningen krijgen een inhoud van 750 m 3 en een goot- en nokhoogte van respectievelijk 4,5 en 8,5 meter. De woningen worden traditioneel gemetseld en voorzien van een zadelzak. Hiermee passen de woningen goed in de landelijke karakteristiek. Het erf en de toegangsweg zullen bestaan uit halfverharding. Het landgoedbedrijf en de nieuwe woningen zullen minimaal 25 jaar in eigendom blijven van het landgoed. Dit is geborgd met een anterieure overeenkomst tussen de gemeente en de landgoedeigenaar. Voor alle 3D-impressies van de ontwikkeling op De Sneider wordt verwezen naar Bijlage 3.

16 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Inrichtingstekening nieuwe situatie op De Sneider

Impressie nieuwe situatie op De Sneider

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 17

Impressie nieuwe situatie op De Sneider Voor alle 3D-impressies van de ontwikkeling op De Sneider wordt verwezen naar Bijlage 3. 2.2.1.2 Twee poortwoningen aan de Hoeksestraat Naast de beoogde ontwikkeling op De Sneider is het van belang om aanvullende geldstromen te realiseren om te voorzien in voldoende economische dragers voor het duurzaam beheer en behoud van het landgoed. Daarom is het voornemen om twee poortwoningen te realiseren aan de oostzijde van het landgoed. De woningen zullen gerealiseerd worden aan het begin van de historische oprijlaan aan de Hoeksestraat. Hierdoor zorgen de woningen niet alleen voor de benodigde geldstromen, maar ook versterken de woningen de historische entrée van het landgoed. Het voornemen is om twee woningen onder één kap te realiseren. Beide woningen krijgen elk een inhoud van maximaal 750 m 3, waarmee de totale inhoud van het pand neerkomt op 1500 m 3. Het gebouw krijgt een goot- en nokhoogte van respectievelijk 4 en 8 meter. Daarnaast komt er een bijgebouw bij de woningen. Dit bijgebouw krijgt een oppervlakte van 100 m 2 en een goot- en nokhoogte van respectievelijk 3,5 en 7,5 meter. Voor de locatie is gekozen om de woningen te positioneren direct aan de toegangslaan naar de veldkapel. De woningen begeleiden de toegang tot het landgoed.

Direct achter de woningen komt een poort die de overgang vanaf het openbare gebied naar het landgoed benadrukt. Ook bij deze woningen zal het erf en de toegangsweg bestaan uit halfverharding. De nieuwe woningen zullen minimaal 25 jaar in eigendom blijven van het landgoed. Dit is geborgd met een anterieure overeenkomst tussen de gemeente en de landgoedeigenaar. Voor alle 3D-impressies van de poortwoningen wordt verwezen naar Bijlage 4.

18 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Schets poortwoningen aan het begin van de historische oprijlaan vanaf de Hoeksestraat

Schets gewenste situatie poortwoningen aan de Hoeksestraat

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 19

Impressie poortwoningen Voor alle 3D-impressies van de poortwoningen wordt verwezen naar Bijlage 4. 2.2.1.3 Herbestemmen landbouwgronden De Sneider en grasland bij Hoeksestraat De landbouw op het landgoed heeft een actieve rol in het beheer. Voor de beoogde vorm van landbouw is het van belang om gangbare landbouwgronden in gebruik te houden. Voor zowel de korte als lange termijn voorzien de landbouwgronden in voedsel voor de dieren, maar ook biedt het een vermogenswaarde, mogelijkheden om deel te nemen aan de Rijks- en Europese landbouwfaciliteiten. In het huidige bestemmingsplan is de landbouwenclave de Sneider bestemd als landbouw met waarden natuur. Echter de op de kaart ingetekende oppervlakte komt niet overeen met het daadwerkelijke gebruik. Het daadwerkelijk gebruik is groter. Om maximaal gebruik te kunnen maken van de landbouwgrond is een grenscorrectie noodzakelijk binnen het bestemmingsplan. Voor het landgoed en daarbij het noodzakelijk landbouw gebruik is het zeer wenselijk om voor dit stuk grond een passende functie te hebben en deze als 'Agrarisch met waarden - Natuur' te bestemmen. Naast de landbouwenclave De Sneider is er een perceel grasland aan de Hoeksestraat, wat wel in gebruik is als grasland, maar niet dusdanig bestemd. Het perceel ligt buiten het NNN en is bestemd als bos.

Voor het landgoed en daarbij het noodzakelijk landbouw gebruik is het zeer wenselijk om voor dit stuk grond een passende functie te hebben en deze als 'Agrarisch met waarden - Natuur' te bestemmen.

20 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Her te bestemmen gronden 2.2.1.4 C ompensatie Natuur Netwerk Brabant Het landgoed is grotendeels onderdeel van het Natuur Netwerk Brabant (NNB). Dit bestemmingsplan voorziet in een combinatie van ontwikkelingen waarvan enkele afzonderlijk een negatief effect hebben op het NNB, maar waarvan de gecombineerde uitvoering leidt tot een verbetering van de kwaliteit en kwantiteit van het NNB als geheel. Met de werkomgeving op de Sneider en de (poort)woningen wordt inbreuk gedaan op het NNB. Deze inbreuk wordt gecompenseerd door toevoeging van gronden aan het NNB. Er worden meer gronden toegevoegd dan op grond van de compensatieregeling in de Interim omgevingsverordening wordt vereist. Er vindt per saldo dus een uitbreiding van het NNB plaats en in kwantitatief opzicht een groei van de natuur. De toevoeging aan het NNB vindt plaats aan de zuidoostzijde van de landbouwenclave bij De Sneider, en heeft een oppervlakte van circa 28.000 m 2. Deze gronden krijgen met dit bestemmingsplan de bestemming 'Bos' en de dubbelbestemming 'Waarde - Ecologie - Natuur Netwerk Brabant'. Hiermee wordt het NNB kleinschalig herbegrensd. De uitbreiding van het NNB vindt plaats in een zone met bijzondere ecologische kwaliteiten, namelijk aan de zuidzijde van de Sneider. Dit is een overgangszone met een meer open structuur in de vorm van kruidenrijke graslanden en heide.

Er zal daar het hoogwaardige natuurdoeltype, droge heide, worden gerealiseerd. Met de plannen wordt ook een werkomgeving gecreëerd die het mogelijk maakt het landgoed zelf te beheren. Vanuit landbouwenclave en werkomgeving de Sneider zal beheer plaatsvinden met runderen en varkens. De runderen zullen door hun begrazing en verspreiding van zaden mede zorgdragen voor de instandhouding van de open structuren op het landgoed. Dit binnen de heide en de natuurlijke graslanden. Voor de runderen worden na verloop van tijd door de groei van de kudde alle landbouwgronden ingezet. Het streven is dat er na een natuurlijke groei van de kudde een totaal aantal volwassen dieren van 30 stuks op het landgoed aanwezig is. Hiervoor wordt totaal 70 hectare van het landgoed ingezet. Onderdelen van de begrazing zijn heide, landbouwgronden, gasleidingtracé, open naaldbos en voormalige landbouwgronden. Op dit moment heeft het landgoed 25 runderen in eigendom. De varkens worden in de overige bossen ingezet. De varkens van het Engelse ras Tamworth worden onderdeel van het reguliere bosbeheer. Naast de productie van vlees hebben de varkens een natuurlijke rol bij de ontwikkeling van een natuurlijk bodemleven. De varkens zorgen voor een natuurlijke omzet van de strooisellaag.

Door de varkens onderdeel te laten worden van de dunning cycli, wordt er onder andere gezorgd voor een natuurlijke bodemverwonding die plaats biedt voor natuurlijke processen als bosverjonging en het tegengaan van zaadkieming van onder andere de Amerikaanse vogelkers.

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 21

Compensatie Natuur Netwerk Brabant globaal omkaderd in oranje In de afbeelding hieronder is de schematische weergave van de nieuwe, gewenste situatie te zien.

Schematische weergave nieuwe situatie

22 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

2.2.2 Beeldkwaliteit Voor dit plan is een beeldkwaliteitsplan gemaakt. Het beeldkwaliteitsplan is opgenomen als Bijlage 5 bij deze toelichting. Hierna wordt het beeldkwaliteitsplan kort besproken. 2.2.2.1 Poortwoningen De poortwoningen markeren de toegang naar het landgoed. Hoewel de beide woningen zelf via een “Brabants achterommetje” voor het dagelijkse gebruik bereikbaar zijn, markeren zij door hun ligging aan de toegangslaan naar de veldkapel van het landgoed. De poortwoningen oriënteren zich aan de toegangslaan naar de veldkapel. In de terugliggende groene nis vormt zich een monoliet ensemble, afgesloten van de laan en het omringende bos. De woningen zijn gespiegeld ten opzichte van elkaar en vormden daarmee automatisch een symmetrisch streng geheel. De eenheid in kleur van gevels en dak ondersteunen de samenhang van het totaal. Enkele ornamenten in hardsteen geven de woningen de benodigde detaillering.

Referenties

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 23

2.2.2.2 De Sneider Voor de nieuwe woningen is 800 m 3 als inhoud vastgelegd. De toegang tot de gebouwen vindt plaats via de Achtmaalsebaan, via het reeds bestaande pad, startend direct tegenover de monumentale Jorissenhoeve. De locatie van deze toegang is een eerste duidelijke link naar de geschiedenis van het gehele landgoed. Gebruik makend van de gezichtsbepalende kwaliteiten van de Jorissenhoeve kan het nieuwe ensemble als nieuwe stap in de ontwikkeling van het landgoed Schijf gezien worden. De gedraaide oriëntatie is afgestemd op de oriëntatie van de stal. Zij delen hun richting en conformeren zich hiermee aan de richting van het oude pad vanaf de Jorissenhoeve. De draaiing maakt het mogelijk dat de woningen beiden een vrij uitzicht richting het zuiden en zuidwesten hebben, zonder dat de ensemblewerking verloren gaat. Een berging/garage kan in het gebouw geïntegreerd zijn, zodat een helder en eenvoudige volume bereikt wordt. Losse kleine bijgebouwen zouden het beeld teveel fragmenteren in de grote schaal van het landschap van de Sneider.

Referenties

2.2.3 Parkeren In de Nota Parkeernormen Rucphen 2017 zijn de uniforme parkeernormen vastgelegd. Navolgend wordt ingegaan op de parkeerbehoefte voor de beoogde nieuwe woningen. 2.2.3.1 De Sneider De beoogde woningen aan De Sneider zijn twee vrijstaande woningen in het buitengebied. Hiervoor geldt de parkeernorm van 2,4 per woning, in totaal dus 4,8. Bij de woningen aan De Sneider moet dus voorzien worden in 5 parkeerplaatsen. Voor het landgoedbedrijf op De Sneider geldt de parkeernorm van 1,05 per 100 m 2 bvo. Dit bedrijf komt het meest overeen met 'Bedrijf arbeidsextensief / bezoekersextensief' uit de nota parkeernormen. Het landgoedbedrijf heeft een bvo van circa 675 m 2. Hiermee komt de parkeernorm afgerond uit op 7 parkeerplaatsen. In totaal dient er op De Sneider voorzien te worden in 11 parkeerplaatsen.

24 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

2.2.3.2 Poortwoningen aan de Hoeksestraat De beoogde poortwoningen betreft een twee-onder-een-kapwoning. Hiervoor geldt de parkeernorm van 2,2 per woning, in totaal dus 4,4. Afgerond moet er bij de poortwoningen voorzien worden in 4 parkeerplaatsen. 2.2.3.3 Parkeeraanbod De ontwikkelingen vinden plaats in het buitengebied. Rondom de woningen en het landgoedbedrijf is ruimschoots voldoende ruimte om te voorzien in het parkeren op eigen terrein. In de nieuwe situatie wordt dan ook voldaan aan de parkeernormen.

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 25

Hoofdstuk 3

Beleidskader

3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is vastgesteld op 11 september 2020. De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken; te kiezen voor slimme combinaties van functies; uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. In totaal zijn er 21 nationale belangen gevormd: 1.

Bevorderen van een duurzame ontwikkeling van Nederland als geheel en van alle onderdelen van de fysieke leefomgeving. 2. Realiseren van een goede leefomgevingskwaliteit. 3. Waarborgen en versterken van grensoverschrijdende en internationale relaties. 4. Waarborgen en bevorderen van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving. 5. Zorg dragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften. 6. Waarborgen en realiseren van een veilig, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem. 7. In stand houden en ontwikkelen van de hoofdinfrastructuur voor mobiliteit. 8. Waarborgen van een goede toegankelijkheid van de leefomgeving. 9. Zorg dragen voor nationale veiligheid en ruimte bieden voor militaire activiteiten. 10. Beperken van klimaatverandering. 11. Realiseren van een betrouwbare, betaalbare en veilige energievoorziening, die in 2050 C O2-arm is, en de daarbij benodigde hoofdinfrastructuur. 12. Waarborgen van de hoofdinfrastructuur voor transport van stoffen via (buis)leidingen. 13. Realiseren van een toekomstbestendige, circulaire economie. 14. Waarborgen van de waterveiligheid en de klimaatbestendigheid (inclusief vitale infrastructuur voor water en mobiliteit). 15. Waarborgen van een goede waterkwaliteit, duurzame drinkwatervoorziening en voldoende beschikbaarheid van zoetwater. 16. Waarborgen en versterken van een aantrekkelijk ruimtelijk-economisch vestigingsklimaat. 17.

Realiseren en behouden van een kwalitatief hoogwaardige digitale connectiviteit. 18. Ontwikkelen van een duurzame voedsel- en agroproductie. 19. Behouden en versterken van cultureel erfgoed en landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten van (inter)nationaal belang. 20. Verbeteren en beschermen van natuur en biodiversiteit. 21. Ontwikkelen van een duurzame visserij. Om ook daadwerkelijk uitvoering te geven aan de NOVI, is de Uitvoeringsagenda 2021-2024 opgesteld. Hierin zijn vier prioriteiten benoemd: 1. 2. 3. 4.

Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie. Duurzaam economisch groeipotentieel. Sterke en gezonde steden en regio's. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

De NOVI is een permanent en aanpasbaar proces. Er wordt uitgegaan van een terugkerende cyclus van vier jaar. Jaarlijks, in het voorjaar, is er een nationale NOVI-conferentie over de voortgang van de uitvoering, nieuwe ontwikkelingen en inzichten. Ook wordt een tweejaarlijkse monitor uitgevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving. Elke vier jaar vindt een uitgebreide beleidsevaluatie plaats, evenals een onderzoek naar de mening van burgers en wordt de NOVI zo nodig aangepast. Toetsing Uit de NOVI volgen geen uitgangspunten en/of randvoorwaarden voor de herontwikkeling van het plangebied. Met onderhavige ontwikkeling zijn geen nationale belangen in het geding.

3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Met de geconsolideerde versie van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (1 december 2020), ook wel Barro genoemd, geeft het Rijk algemene regels voor bestemmingsplannen en wordt een aantal van de nationale ruimtelijke belangen uit de voormalige Nota Ruimte gewaarborgd. Doel van dit besluit is bepaalde onderwerpen uit de SVIR te verwezenlijken, dan wel te beschermen. In het Barro zijn de volgende 14 nationale belangen opgenomen:

26 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Rijksvaarwegen; Project Mainportontwikkeling Rotterdam; Kustfundament; Grote rivieren; Waddenzee en waddengebied; Defensie; Hoofdwegen en hoofdspoorwegen; Elektriciteitsvoorziening; Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen; Natuurnetwerk Nederland; Primaire waterkeringen buiten het kustfundament; IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde; Ruimtereservering parallelle Kaagbaan. Toetsing Het plangebied is gelegen in het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Met onderhavig plan vindt in principe een afname plaats van het NNN. Echter, er vindt ook compensatie plaats, waarmee het NNN beschermd blijft. Tevens wordt met de dubbelbestemming 'Waarde - Ecologie - Natuur Netwerk Brabant' de bescherming van dit natuurgebied gewaarborgd.

3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Brabantse Omgevingsvisie Provinciale Staten hebben in 2018 de Brabantse Omgevingsvisie vastgesteld. De Brabantse Omgevingsvisie is een samenhangende visie op de fysieke leefomgeving. De Omgevingsvisie bevat de belangrijkste ambities voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren. Dat gaat om ambities op gebied van de energietransitie, een klimaatproof Brabant, Brabant als slimme netwerkstad en een concurrerende, duurzame economie. De Omgevingsvisie geeft ook aan op welke nieuwe manieren de provincie met betrokkenen wil samenwerken aan omgevingsvraagstukken en welke waarden daarbij centraal staan. Die visie is zelfbindend, dat wil zeggen dat een overheidslaag zich aan haar eigen visie moet houden. Een overheid kan de keuzes uit de Omgevingsvisie vastleggen in regels, de Omgevingsverordening. Aan die regels moeten overheden, bedrijven en burgers zich houden.

3.2.2 Interim omgevingsverordening De provincie heeft als eerste stap richting de Omgevingswet een Interim omgevingsverordening vastgesteld op 25 oktober 2019, waarin de bestaande regels uit de verschillende verordeningen zijn samengevoegd. De Interim omgevingsverordening geldt totdat de Omgevingswet in werking treedt. Gedeputeerde Staten hebben op 23 maart 2021 het ontwerp van de Omgevingsverordening Noord-Brabant vastgesteld. Dit ontwerp heeft vanaf 9 april 2021 tot en met 20 mei 2021 ter inzage gelegen voor het indienen van reacties. De ingekomen reacties worden nu beoordeeld en kunnen leiden tot wijzigingen van het vastgestelde ontwerp. Naar verwachting stellen Provinciale Staten de Omgevingsverordening eind 2021 vast. De omgevingsverordening treedt gelijk met de Omgevingswet op 1 juli 2022 in werking. Navolgend worden de voor het plangebied relevante bepalingen uit de huidige, geldende Interim omgevingsverordening aangehaald en getoetst aan het initiatief. 3.2.2.1 Grondwaterbeschermingsgebied Het plangebied is gelegen in een grondwaterbeschermingsgebied waarvoor een maximale boordiepte van 80 meter geldt. Artikel 3.11 bepaalt daarover het volgende: Lid 1. Een bestemmingsplan van toepassing op Grondwaterbeschermingsgebied strekt mede tot bescherming van de kwaliteit van het grondwater en de bodem. Lid 2. Een bestemmingsplan als bedoeld in het eerste lid stelt regels die: a.

b. c.

functies en activiteiten beperken die risico’s geven voor de kwaliteit van het grondwater, zoals stedelijke ontwikkeling, het houden van evenementen en milieubelastende activiteiten die (potentieel) schadelijke stoffen gebruiken; het risico op schade aan de bodem en het zich daarin bevindende grondwater voorkomen; het gebruik van schadelijk uitloogbaar bouwmateriaal verbieden.

Lid 3. Als schadelijk uitloogbaar bouwmateriaal wordt in ieder geval aangemerkt:

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 27

a. b. c.

zink, lood, koper; gewolmaniseerd hout; teerbitumen.

Toetsing Met onderhavig plan worden nieuwe woningen en een bedrijfslocatie voor een landgoedbedrijf opgericht. Bij de realisatie hiervan wordt geen gebruik gemaakt worden van uitloogbaar bouwmateriaal. Ook bij het gebruik van de nieuwe functies vinden geen bodemverontreinigende activiteiten plaats en zijn voor realisatie van de nieuwe functies geen boringen nodig om meer dan 80 meter diepte. Verder zijn in dit bestemmingsplan, conform het geldende bestemmingsplan, de betreffende gronden mede bestemd voor de bescherming van de kwaliteit van het grondwater ten behoeve van de drinkwatervoorziening. 3.2.2.2 Boringsvrije zone Het plangebied is gelegen in een boringsvrije zone. Artikel 3.12 bepaalt daarover het volgende: Lid 1. Een bestemmingsplan van toepassing op Boringsvrije Zone strekt mede tot het behoud van de weerstandbiedende bodemlagen. Lid 2. Een bestemmingsplan als bedoeld in het eerste lid stelt regels die het risico op schade aan de bodem en het zich daarin bevindende grondwater voorkomen. Toetsing Onderhavig plan maakt geen activiteit mogelijk waarbij boringswerkzaamheden plaatsvinden. Verder is in dit bestemmingsplan, conform het geldende bestemmingsplan, een boringsvrije zone bestemd. Die gebiedsaanduiding bepaalt dat de verticale diepte van bouwwerken niet groter mag zijn dan 10 meter. 3.2.2.3 Stiltegebied Het plangebied is deels gelegen in een stiltegebied.

Artikel 3.13 bepaalt hierover het volgende: Lid 1. Een bestemmingsplan van toepassing op Stiltegebied strekt mede tot behoud van stilte en rust in het gebied en houdt daarmee rekening bij de toedeling van functies en activiteiten. Lid 2. Het eerste lid is niet van toepassing op activiteiten die behoren tot het normale gebruik, beheer en onderhoud van binnen het gebied aanwezige functies en gronden. Toetsing Onderhavig plan maakt geen activiteiten mogelijk waarbij hoge geluidbelastingen vrijkomen. Het betreft enkel drie nieuwe woningen en een werklocatie voor het landgoedbedrijf. In de huidige situatie worden de werkzaamheden uitgevoerd door aannemers en loonwerkers, maar in de nieuwe situatie vindt dat plaats in eigen beheer. Praktisch verandert er dus niets aan de geluidbelasting door de werkzaamheden met onderhavig plan. Deze werkzaamheden zijn ook gebiedsgebonden en nodig voor het beheer van het landgoed. Bovendien zijn de akoestische gevolgen van het landgoedbedrijf op het stiltegebied onderzocht door De Roever Omgevingsadvies in het onderzoek dat opgenomen is als Bijlage 7 bij deze toelichting. Hieruit blijkt dat het bedrijf inpasbaar is in het stiltegebied. De geluidsbelasting op 50 meter afstand van de inrichting voldoet aan de richtwaarde voor het stiltegebied. 3.2.2.4 Natuur Netwerk Brabant Het plangebied is grotendeels gelegen in het Natuur Netwerk Brabant.

De volgende relevante artikelen bepalen het volgende: Artikel 3.15 Bescherming Natuur Netwerk Brabant Lid 1. Een bestemmingsplan van toepassing op Natuur Netwerk Brabant: a. b.

c.

strekt tot het behoud, herstel of de duurzame ontwikkeling van de ecologische waarden en kenmerken; bevat regels gericht op de bescherming van de ecologische waarden en kenmerken en houdt daarbij ook rekening met andere aanwezige waarden en kenmerken, zoals rust, stilte, cultuurhistorische waarden en kenmerken; staat, zolang het Natuur Netwerk Brabant niet is gerealiseerd, bestaande bebouwing en bestaande planologische gebruiksactiviteiten toe.

Lid 2. Als ecologische waarden en kenmerken gelden de natuurbeheertypen zoals vastgelegd op de beheertypenkaart en de ambitiekaart van het natuurbeheerplan. Lid 3. Als de inrichting en beheer van het Natuur Netwerk Brabant binnen een gebied is verzekerd, stelt de gemeente binnen negen maanden een bestemmingsplan vast overeenkomstig het eerste lid.

28 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Artikel 3.16 Externe werking Natuur Netwerk Brabant Lid 1. In aanvulling op de Wet natuurbescherming bepaalt een bestemmingsplan dat een ontwikkeling toelaat in Stedelijk Gebied of in Landelijk Gebied, die een aantasting geeft van de ecologische waarden en kenmerken in het Natuur Netwerk Brabant, dat de negatieve effecten waar mogelijk worden beperkt en de overblijvende, negatieve effecten worden gecompenseerd, overeenkomstig artikel 3.22 Compensatie. Artikel 3.20 Toepassing van de saldobenadering Lid 1. Bij de saldobenadering is er sprake van een combinatie van onderling samenhangende plannen, projecten of handelingen waarvan één of enkele afzonderlijk een negatief effect hebben op het Natuur Netwerk Brabant, maar waarvan de gecombineerde uitvoering leidt tot een verbetering van de kwaliteit of kwantiteit van het Natuur Netwerk Brabant als geheel. Lid 2. Een bestemmingsplan dat toepassing geeft aan de saldo-benadering, bevat een visie die de ontwikkelingen binnen het betrokken gebied in samenhang beziet en die tot doel heeft een grotere kwaliteitswinst voor meerdere functies, waaronder de natuur, te bereiken. Lid 3. De visie beschrijft in ieder geval: a. b. c. d.

de omvang van het gebied; de doelen voor de verbetering van de kwaliteit en kwantiteit van het Natuur Netwerk Brabant waardoor een beter functioneren van het Natuur Netwerk Brabant ontstaat; er bij verlies van ecologische waarden en kenmerken wordt voldaan aan artikel 3.22 Compensatie; op welke wijze de uitvoering en monitoring zijn verzekerd.

Lid 4. Voor een bestemmingsplan als bedoeld in het tweede lid doen burgemeester en wethouders een verzoek als bedoeld in artikel 6.2 Procedure grenswijziging werkingsgebied op verzoek. Artikel 3.22 Compensatie Lid 1. De verplichte compensatie vindt, naar keuze, plaats door: 1. 2.

fysieke compensatie, overeenkomstig artikel 3.23; financiële compensatie, overeenkomstig artikel 3.24.

Lid 2. De omvang van de compensatie wordt bepaald door de omvang van het vernietigde of verstoorde areaal en de ontwikkeltijd van de aangetaste natuur, conform de volgende indeling: a. b. c. d. e.

natuur met een ontwikkeltijd van 5 jaar of minder: geen toeslag; tussen 5 en 25 jaar te ontwikkelen natuur: toeslag van 1/3 in oppervlak; tussen 25 en 100 jaar te ontwikkelen natuur: toeslag van 2/3 in oppervlak; bij een ontwikkelingsduur van meer dan 100 jaar: de toeslag in oppervlak en de gekapitaliseerde kosten van het ontwikkelingsbeheer is maatwerk; bij verstoring van natuur: maatwerk.

Artikel 3.23 Fysieke compensatie Lid 1. De fysieke compensatie vindt plaats in: a. b.

de niet gerealiseerde delen van het Natuur Netwerk Brabant; de niet gerealiseerde ecologische verbindingszones.

Lid 2. Fysieke compensatie kan ook plaatsvinden in, aansluitend op of nabij het aangetaste gebied als dit deel uitmaakt van de saldobenadering bedoeld in artikel 3.20 Toepassing van de saldobenadering. Lid 3. Een bestemmingsplan waarvoor een compensatieplicht geldt, borgt de uitvoering van de compensatie. Lid 4. De toelichting bij een bestemmingsplan als bedoeld in het derde lid bevat een verantwoording over: a. b. c. d. e. f.

de omvang van het netto verlies aan ecologische waarden en kenmerken en op welke locatie dat optreedt; de locatie waar en de wijze waarop het netto verlies, genoemd onder a, wordt gecompenseerd; de kwaliteit en kwantiteit van de compensatie; de termijn van uitvoering; de inhoud en realisatie van de voorgenomen mitigerende en compenserende maatregelen; het reguliere- en ontwikkelingsbeheer.

Lid 5. De uitvoering van de fysieke compensatie wordt binnen drie jaar na onherroepelijk worden van het bestemmingsplan, bedoeld in het derde lid afgerond. Lid 6. In aanvulling op het vijfde lid, wordt bij een aantasting van bedreigde soorten of hun leefgebied, de uitvoering van de compensatie in ieder geval afgerond op het moment dat de aantasting

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 29

daadwerkelijk start. Lid 7. In afwijking van het vijfde lid kan bij een omvangrijke en zware compensatieverplichting, de uitvoering van de compensatie een termijn van maximaal tien jaar bedragen, gerekend vanaf het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan. Toetsing Dit bestemmingsplan voorziet in een combinatie van ontwikkelingen waarvan enkele afzonderlijk een negatief effect hebben op het NNB, maar waarvan de gecombineerde uitvoering leidt tot een verbetering van de kwaliteit en kwantiteit van het NNB als geheel. Hiermee wordt voldaan aan de saldobenadering als bedoeld in artikel 3.20, lid 1, IOV. Voor de toepassing van de saldobenadering is een visie opgesteld (Bijlage 1), waarin is toegelicht hoe de plannen in totaal leiden tot een kwaliteitswinst voor de natuur. Met de werkomgeving op de Sneider en de (poort)woningen wordt inbreuk gedaan op het NNB. Deze inbreuk wordt gecompenseerd door toevoeging van gronden aan het NNB. Het gaat dus om fysieke compensatie als bedoeld in artikel 3.23 IOV. Er worden meer gronden toegevoegd dan is vereist. Er vindt per saldo dus een uitbreiding van het NNB plaats en in kwantitatief opzicht een groei van de natuur. De toevoeging aan het NNB vindt plaats aan de zuidoostzijde van de landbouwenclave bij De Sneider, en heeft een oppervlakte van circa 28.000 m 2.

Deze gronden krijgen met dit bestemmingsplan de bestemming 'Bos' en de dubbelbestemming 'Waarde - Ecologie - Natuur Netwerk Brabant'. Hiermee wordt het NNB kleinschalig herbegrensd. Het areaal zal worden ingericht met een hoogwaardig natuurdoeltype dat past bij de omgeving, namelijk droge heide in combinatie met droog bos met natuurwaarden. Het geheel zal daarbij aansluiten op de omgeving en worden toegevoegd aan de habitat van de gladde slang, hazelworm en nachtzwaluw. De aan het NNB toe te voegen gronden zullen hoge natuurwaarden hebben en leiden tot een kwantitatieve verbetering van het NNB als geheel. Hiernaast vindt ook een kwaliteitsverbetering plaats. Die verbetering past binnen de provinciale doelen voor het NNB. Die doelen zijn onder meer: robuustheid, verbondenheid, biodiversiteit en ruimte voor natuurlijke processen. De inbreuk op het NNB doet geen afbreuk aan aaneengeslotenheid en robuustheid en heeft geen negatieve invloed op de habitat van bijzondere soorten. De voorgestelde toevoeging van natuur aan de zuidzijde van de Sneider zal bijdragen aan de ecologische versterking van de overgangszone. Hier zal het hoogwaardige natuurdoeltype, droge heide, worden gerealiseerd. Dit is positief voor de gladde slang, nachtzwaluw en hazelworm.