08b 2e bestuursrapportage 2023 Gemeente Rucphen

2e bestuursrapportage 2023 van de gemeente Rucphen

2

3

Inhoudsopgave 2e bestuursrapportage 2023 Gemeente Rucphen

Inhoudsopgave 2e bestuursrapportage 2023 Gemeente Rucphen...................................................... 3 1.

Inleiding .................................................................................................................................... 4

2.

Programmabegroting 2023 ........................................................................................................ 5 2.0

Programma 0: Bestuur en Ondersteuning ...................................................................................... 5

2.1

Programma 1: Veiligheid ............................................................................................................. 5

2.2

Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................... 5

2.3

Programma 3: Economie ............................................................................................................. 6

2.4

Programma 4: Onderwijs ............................................................................................................ 6

2.5

Programma 5: Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 7

2.6

Programma 6: Sociaal domein ..................................................................................................... 7

2.7

Programma 7: Volksgezondheid en milieu ..................................................................................... 8

2.8.

Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ............................. 10

3.

Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................... 11

4.

De Financiële positie ................................................................................................................ 15 4.1

Reserves ................................................................................................................................. 15

4.2

Investeringen .......................................................................................................................... 19

5.

Financiële mutaties .................................................................................................................. 21

6.

Voorstellen .............................................................................................................................. 29

4

1.

Inleiding

Het belangrijkste aspect van de bestuursrapportage is het rapporteren van afwijkingen op basis van de opgenomen taakvelden in de programmabegroting. In de 2e bestuursrapportage verwerken we ook de financiële mutaties vanaf de 1e bestuursrapportage, waardoor een actueel inzicht in de financiële situatie wordt gegeven. Hoofdstuk 2 In dit hoofdstuk brengen wij u op de hoogte van de afwijkingen in realisatie ten opzichte van de programmabegroting 2023 en is er aandacht voor politiek en/of bestuurlijk relevante ontwikkelingen. Hoofdstuk 3 In dit hoofdstuk wordt de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds behandeld. In dit hoofdstuk zijn de gevolgen van de mei- en septembercirculaire 2023 verwerkt. Hoofdstuk 4 en 5 De hoofdstukken 4 en 5 bevatten voorstellen tot aanpassen van respectievelijk kredieten, exploitatiebudgetten en reserves en voorzieningen. Na verwerking van alle mutaties bedraagt het begrotingssaldo 2023 € 2.164.612,00 positief. Ten opzichte van de 1e bestuursrapportage 2023 stijgt het begrotingssaldo met € 465.379,00. De financiële consequenties vindt u terug in tabel 1 van hoofdstuk 5.

5

2.

Programmabegroting 2023

2.0

Programma 0: Bestuur en Ondersteuning

0.1 - Bestuur Risico inventarisatie en evaluatie (RI&E) In 2022 is de risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) voor het gemeentehuis geactualiseerd. Ook voor de gemeentewerf, het waspunt en de gemeentelijke begraafplaatsen moet op basis van de Arbowetgeving een (RI&E) plaatsvinden. Een RI&E helpt om risico’s in kaart te brengen en die risico’s aan te pakken met de juiste maatregelen voor een veilige en gezonde werkplek. Het is voor elk bedrijf verplicht om een RI&E te hebben. Deze zijn tot op heden niet uitgevoerd en abusievelijk zijn er geen middelen geclaimd voor de uitvoer. Omdat wij een wettelijke plicht hebben en op deze locaties een risico lopen, dient uitvoering van de RI&E nog dit jaar plaats te vinden. In de financiële slotwijziging 2023 komen wij hier bij u op terug. Arbodienst We verwachten in 2023 het budget voor arbodienstverlening met ruim € 20.000,00 te overschrijden. Tot en met juli 2023 is ruim € 42.000,00 aan kosten gemaakt op een totaalbudget van € 51.000,00 voor 2023. Dit heeft te maken met de nieuwe inschrijving, hogere tarieven, afspraken over dienstverlening in de preventieve sfeer en een hoger ziekteverzuim. Voor begrotingsjaar 2023 volgt in de financiële slotwijziging een voorstel om aanvullend budget. Om dit meerjarig op te lossen is in de Kadernota 2024 een structurele claim van € 30.000,00 opgenomen.

Opleidingsbudget Het opleidingsbudget bedraagt plusminus € 95.000,00. Aangezien we de nadruk leggen op ontwikkeling van de medewerkers en tegelijkertijd veel nieuw personeel aangetrokken hebben dat opleiding / training behoeft, is de verwachting dat het opleidingsbudget in 2023 overschreden gaat worden. Er is dus een reëel risico dat we in de financiële slotwijziging 2023 om aanvullend budget vragen.

2.1

Programma 1: Veiligheid

1.2 - Openbare orde en veiligheid Prioritering boa’s Door het vertrek van twee boa’s, de benodigde tijd om twee nieuwe collega’s te werven, op te leiden en in te werken zijn gedurende een viertal maanden enkel de zaken met een hoge prioritering opgepakt. Dit betekent dat er een achterstand is ontstaan, welke nu wordt ingelopen. Hierdoor is o.a. het actief surveilleren in het buitengebied gewijzigd in het incidenteel surveilleren in het buitengebied. Daarnaast is gebleken dat er op de wijkspreekuren geen tot vrijwel geen inwoners af kwamen voor de boa’s of de wijkagent. Indien er inwoners op af kwamen was dit voor met name de wijkzuster. Hierdoor is besloten om vanuit de boa’s en de wijkagenten te stoppen met deze wijkspreekuren.

2.2

Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat

2.1 - Verkeer en vervoer Straatreiniging Het bestrijden van onkruid op verharding en straatvegen maakt onderdeel uit van het onderhoud wegen. Jaarlijks worden meerdere veeg- en borstelrondes uitgevoerd o.b.v. een overeenkomst met een onderhoudsaannemer. Voorafgaand aan het einde van de overeenkomst (juni 2023) is er een nieuwe aanbestedingsprocedure gestart. Deze aanbestedingsprocedure is niet succesvol afgerond, vanwege de niet marktconforme prijzen of het niet voldoen aan de certificering van de inschrijvers. Er is een nieuwe aanbestedingsprocedure gestart om in 2024 weer te beschikken over een overeenkomst met een onderhoudsaannemer voor deze werkzaamheden. Ook gedurende de 2e helft van 2023 blijft de noodzaak aanwezig om het onkruid te bestrijden en straten te vegen. Tot en er een nieuwe overeenkomst ligt, kan er alleen worden gewerkt met een tijdelijke aannemer die hogere prijzen hanteert omdat de werkzaamheden op regiebasis worden uitgevoerd i.p.v. op basis van een meerjarige overeenkomst. Hiermee wordt echter wel het zelfde kwaliteitsniveau B in stand gehouden als wat de afgelopen onderhoudsperiode is gehandhaafd. Wanneer de lijn met de tijdelijke aannemer wordt ingezet

6

veroorzaakt dit een overschrijding van het beschikbare budget. In de raadsvergadering van 27 september 2023 heeft uw raad het voorstel tot beschikbaar stellen van aanvullend budget behandeld.

2.3

Programma 3: Economie

Geen afwijkingen of politiek relevante ontwikkelingen.

2.4

Programma 4: Onderwijs

4.2 – Onderwijshuisvesting Heilinde In juni 2023 is uw raad tijdens een informatiebijeenkomst in het bestaande schoolgebouw van de Heilinde geïnformeerd over het voorlopig ontwerp. Een week later zijn ook omwonenden en ouders geïnformeerd. Om de realisatie van de nieuwbouw Heilinde mogelijk te maken is een ontwerp bestemmingsplan in voorbereiding. De planning is erop gericht om dit bestemmingsplan nog in 2023 te publiceren en in procedure te brengen. Voordat met de nieuwbouw gestart kan worden, moet een deel van de bestaande schoolgebouwen gesloopt worden. De sloop kan pas aanvangen wanneer voor 15 groepen leerlingen tijdelijke huisvesting is gerealiseerd. De planning is er op gericht om nog in 2023 een aanbesteding te starten voor de tijdelijke huisvesting. De gemeente is verantwoordelijk voor de sloop en de tijdelijke huisvesting. Begin 2024 kunt u het raadsvoorstel voor het definitief ontwerp en een taakstellend krediet verwachten. Uitbreiding Vinkenbos Op 5 juli 2023 heeft uw raad besloten een aanvullend taakstellend krediet te verstrekken voor de uitbreiding van Kindcentrum Vinkenbos met vier lokalen. De projectorganisatie werkt het ontwerp nu verder uit. Eind 2023 wordt middels een meervoudig onderhandse procedure een aannemer gezocht om de uitbreiding te realiseren.

Tussen kinderopvang, onderwijs en gemeente wordt een samenwerkingsovereenkomst en een financieringsovereenkomst gesloten. De uitbreiding wordt in 2024 gerealiseerd. Actualisatie Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) kern Rucphen Nadat het traject om te komen tot een actualisatie van IHP voor de kern Rucphen tot mei vertraging heeft opgelopen in afwachting van nieuwe prognoses, zijn in juni, juli en augustus de gesprekken met partners in onderwijs en kinderopvang weer verder opgepakt onder leiding van adviesbureau ICS. Die gesprekken verlopen in een goede sfeer. In het meest recente overleg hebben we gezamenlijk geconstateerd dat we nog niet voldoende ver zijn om tot een gezamenlijk gedragen concept IHP te komen. Momenteel liggen nog diverse scenario's op tafel voor de toekomstige huisvesting van het Palet en de St. Martinus en de verschillende kinderopvangorganisaties binnen de kern Rucphen. Onderwijs, opvang en gemeente willen de raad nader informeren over het concept IHP wanneer er consensus is over het voorkeursscenario. De verwachting is dat dit niet eerder dan de tweede helft van november lukt. Alle partijen hechten aan een zorgvuldig proces. Dit betekent dat we de geplande raadsinformatiebijeenkomst van 3 oktober niet halen, deze schuift door naar 21 november 2023. Behandeling in commissie en raad schuift door naar het eerste kwartaal van 2024.

4.3 – Onderwijsbeleid en leerlingzaken Leerlingenvervoer De kosten van het leerlingenvervoer zijn de afgelopen jaren sterk gestegen. We hebben bekeken of en welke maatregelen er mogelijk zijn om de kosten voor het leerlingenvervoer te beheersen. De verordening en beleidsregels leerlingenvervoer bieden aanknopingspunten voor kostenbeheersing. In het verleden zijn we in een aantal gevallen coulant geweest bij het toekennen van leerlingenvervoer. In een aantal situaties is taxivervoer toegekend, terwijl het geven van een vergoeding per fiets of openbaar vervoer volstond. Dit geldt bijvoorbeeld voor ouders die vanwege levensbeschouwing of geloofsovertuiging leerlingenvervoer aanvragen. Pas als deze ouders/verzorgers kunnen aantonen dat vervoer per fiets of OV niet mogelijk is, is vervoer per taxi aan de orde. Het geldt overigens niet voor leerlingen in het basisonderwijs met een structurele handicap: hiervoor blijft het taxivervoer in stand. We hebben voorgaande lijn toegepast bij de aanvragen voor leerlingenvervoer voor het schooljaar 2023/2024.

7

2.5

Programma 5: Sport, cultuur en recreatie

5.2 – Sportaccommodaties Nieuwbouw zwembad / exploitatie zwembad de Watertuin Op 1 maart 2023 is het zwembad “De Watertuin” geopend. Aan de ligweide en het spraypark werd toen nog gewerkt. Vanaf half augustus zijn ook de ligweide en het spraypark geopend. Het is niet ongebruikelijk dat bij ingebruikname van een nieuwe voorziening knelpunten optreden. Dit is ook het geval bij het zwembad. Met de directie is overlegd hoe de (technische) knelpunten opgelost kunnen worden. Dit heeft geleid tot diverse kleinere en wat grotere aanpassingen (onder andere de watertemperatuur van het ‘kleine’ bad is verhoogd, omdat gebruikers de watertemperatuur te koud vonden en er is folie geplakt op de ramen om inkijk in de kleedkamers te voorkomen). Aanleg waterveld H.C. Mistral Bij de behandeling van de Programmabegroting 2023 heeft uw raad besloten extra middelen beschikbaar te stellen voor de realisatie van een waterveld ten behoeve van H.C. Mistral. De vereniging voert de werkzaamheden in eigen beheer uit. Hiervoor is met de vereniging een overeenkomst gesloten. Op dit moment vinden de aanlegwerkzaamheden plaats. De verwachting is dat de werkzaamheden medio oktober 2023 afgerond zijn. Herinrichting Sportpromenade en realisatie ontijzering Op dit moment vindt de voorbereiding van de herinrichtingswerkzaamheden van de Sportpromenade plaats.

De werkzaamheden betreffen het herinrichten van de terrassen van H.C. Mistral en H.V. Orion. Daarnaast wordt het asfalt verwijderd en vervangen voor bestrating die aansluit bij de uitstraling van de Binnentuin. Binnen het project is tevens realisatie van de ontijzering opgenomen. De aanbesteding van de werkzaamheden is in oktober voorzien. De verwachting is dat de werkzaamheden in het eerste kwartaal van 2024 afgerond zijn. 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Aanbesteding groenonderhoud 2024 e.v. Om het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau B te bereiken en te behouden gaan we werken met een beeld- en frequentiebestek. Op 19 april 2023 heeft u besloten om de werkzaamheden in het groenonderhoud te laten uitvoeren door een combinatie van WVS en een commerciële partij. De WVS voert het groenonderhoud uit in alle dorpen exclusief St. Willebrord. In St. Willebrord wordt in 2023 hiervoor een commerciële partij ingezet. Op dit moment vindt de aanbesteding voor de toekomstige uitvoer van de werkzaamheden plaats. De verwachting is dat medio november de aannemer geselecteerd is. Realisatie speelplek Processiepark St. Willebrord Op basis van de input van de klankbordgroep Processiepark St. Willebrord wordt door de huisleverancier van speeltoestellen de speelplek voorbereid. De verwachting is dat in het vierde kwartaal van dit jaar de speelplek wordt gerealiseerd.

Bekostiging vindt plaats door inzet van reeds beschikbare gestelde kredieten voor natuurspeelplaatsen en sportieve plantsoenen uit de Programmabegroting 2023. Park Vinkenbosschen Op een gemeentelijk perceel naast de wadi aan de Omgangstraat wordt komend najaar gestart met de realisatie van Park Vinkenbosschen. Het park geeft invulling aan de vergroeningsopgave zoals genoemd in het groenbeleidsplan Groen R | Groenbeleid gemeente Rucphen en daarnaast aan de behoefte tot meer mogelijkheden tot natuurlijk spelen en bewegen in Sprundel zoals verwoord in het plan ‘Buiten Speule Sprundel’ van het Dorpswerk Sprundel.

2.6

Programma 6: Sociaal domein

6.2. - Wijkteams Integrale toegang sociaal domein De pilot integrale toegang is op 4 september 2023 van start gegaan. Vanaf dit moment kunnen onze inwoners met hun vragen op het gebied van welzijn, zorg en financiën bij één loket terecht; VraagR.

8

6.3 – Inkomensregelingen Schuldhulpverlening Per juli 2023 is er een wetswijziging op de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening die de aflosperiode van schuldregelingen verkort van 36 naar 18 maanden. Dit geldt voor zowel de Minnelijke schuldregeling natuurlijke personen (Msnp) als de Wettelijke schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp). Wat de precieze uitwerking hiervan zal zijn op onze eigen uitvoering en het aantal aanvragen is nog onduidelijk. Vooralsnog zien we geen significante stijging in het aantal aanvragen door deze wetswijziging. 6.5 – Arbeidsparticipatie Kledingbank Rucphen Op 1 maart opende De Kledingbank Rucphen haar deuren. Na een half jaar maken 140 deelnemers gebruik van deze voorziening. Daarnaast zijn in het eerste half jaar zeven collega’s vanuit Werkplein Actief werkzaam geweest bij De Kledingbank Rucphen. Eén van hen is inmiddels doorgestroomd naar een A-traject en wordt nu samen met het Werkgeversservicepunt begeleidt naar reguliere arbeid. 6.74c – Gesloten plaatsing JeugdzorgPlus In de 1e bestuursrapportage 2023 bent u geïnformeerd over de opdracht van het Rijk om te komen tot kleinschaligheid in de JeugdzorgPlus.

Omdat de huidige overeenkomst met onze aanbieder JeugdzorgPlus eindigt per 31 december 2023 worden er voorbereidingen getroffen om te komen tot een nieuwe inkoopopdracht voor 2024 en 2025, waarbij al wordt voorgesorteerd op kleinschalige invulling. Hoewel er nog geen duidelijkheid is over de kosten is het aannemelijk dat de transformatie naar kleinschaligheid een kostenverhogend effect heeft.

2.7

Programma 7: Volksgezondheid en milieu

7.1 – Volksgezondheid Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 (SPUK BREED) In 2023 is in Nederland de start gemaakt met het proces van de brede specifieke uitkering (Brede SPUK). De uitkering is gericht op het ontwikkelen van een samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheidsbevordering, sport en bewegen, cultuurparticipatie en sociale basis. Dit voor de jaren 2023-2026. Wij zijn aangehaakt op het proces van de Brede SPUK en hebben subsidie aangevraagd voor de hele periode. Voor de beschikbaar gestelde Rijksmiddelen vanuit de Brede SPUK is door onze gemeente een integraal Plan van Aanpak opgesteld, waarmee we de ambities op het gebied van de preventieve gezondheid willen realiseren. De specifieke uitkering over 2023 is beschikt en hebben we reeds ontvangen. We zijn op dit moment bezig om te kijken welke verwachtingen qua uitgaven in 2023 (nog) reëel zijn en in hoeverre er overlap is met bestaande budgetten. 7.3 – Afval overgang Zwerfafvalvergoeding naar SUP-vergoeding en prullenbakkenvergoeding Per 1 januari 2023 is de zwerfafvalvergoeding die onze gemeente jaarlijks ontving vanuit de Raamovereenkomst Verpakkingen 2012-2022, definitief stopgezet. Deze vergoeding bedroeg € 1,15 per inwoner en kwam daarmee uit op een bedrag van ruim € 27.000,00.

Uit deze vergoeding bekostigden we meerdere activiteiten op het gebied van afval en zwerfafval, zoals het Scholenproject Afval, opruimacties tegen zwerfafval, de Zwerfafvalmonitor, en het plaatsen en renoveren van afvalbakken. In plaats van de zwerfafvalvergoeding heeft onze gemeente vanaf 1 januari 2023 recht op twee structurele vergoedingen vanuit de Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV), hetgeen een verplichting is vanuit de Europese Single Use Plastics-richtlijn (SUP). Dit zijn de prullenbakkenvergoeding en de SUP-vergoeding, die in totaal voor onze gemeente zullen uitkomen op ongeveer € 82.000,00 per jaar. Daarnaast verwachten we nog een eenmalige uitkering vanuit de resterende middelen uit de Raamovereenkomst Verpakkingen 2021-2022. Hierover zijn VNG/NVRD en het Afvalfonds nog in overleg.

9

Arbitrageprocedure Attero Tussen enerzijds het GSV (Gemeentelijk Samenwerkingsverband Westelijk Noord-Brabant) wat bestaat uit gemeenten Roosendaal, Halderberge, Woensdrecht, Steenbergen, Bergen op Zoom, Rucphen en de kernen Fijnaart, Heijningen, Standaardbuiten en Willemstad en anderzijds Attero was er een contract voor de verwerking van brandbaar (huishoudelijk) afval, dat liep van 1 februari 1997 tot 1 februari 2017. In dit contract verplichtten de bovengenoemde gemeenten zich om een minimale hoeveelheid tonnages aan afval aan Attero te leveren. Tussen contractspartijen kwam onenigheid toen de gemeenten onvoldoende afval aanleverden, wat tot gevolg had dat het voor Attero niet meer rendabel werd om de verbrandingsinstallaties draaiende te houden. Attero vorderde een vergoeding van de gemeenten voor het te weinig aangeleverde afval en heeft hiervoor twee arbitrale procedures gevoerd tegen de gemeenten. In de eerste arbitrale procedure trokken de gemeenten aan het langste eind. Deze uitspraak is onherroepelijk. In het tweede arbitrale vonnis (periode 2015-2017) werd Attero in het gelijk gesteld. De gemeenten hebben beroep ingesteld tegen deze uitspraak van het arbitrage en het hof heeft de uitspraak vernietigd. Attero is hierop in cassatie gegaan bij de Hoge Raad. De Hoge Raad heeft de cassatiegronden van Attero gegrond verklaard en de zaak zelf afgedaan.

De uitkomst van het arrest van de Hoge Raad is dat Attero per direct aanspraak kan maken op de in tweede arbitrage toegekende suppletievergoedingen. In de huidige gemeente Moerdijk maakte 1/3 deel van de inwoners deel uit van het GSV en 2/3 van de MARB. De kernen Fijnaart, Heijningen, Standaardbuiten en Willemstad zaten in het GSV. Klundert en Zevenbergen zaten hiervoor bij het gewest MARB. Dit is van belang omdat Attero de tonnages van gemeente Moerdijk volledig heeft toebedeeld aan het GSV, terwijl dit voor maar 1/3 had gemoeten. In beide procedures heeft het GSV voordeel gehad van de tonnages uit de kernen Klundert en Zevenbergen. De correctie die het MARB heeft aangedragen houdt in dat het voormalig GSV 2/3 deel van de tonnages van Moerdijk afdraagt aan het gewest MARB. De verdeling op basis van aangeleverde tonnages houdt in dat het tekort over het jaar 2015 toegerekend wordt aan gemeenten Roosendaal voor 87,74% en Halderberge voor 12,26%. Over de jaren 2016/2017 heeft de gemeente Roosendaal 88,73% aandeel in het tekort, Halderberge 9,79% en Woensdrecht 1,48%.Omdat ons tekort minimaal was, is er voor de gemeente Rucphen geen naheffing. Het gewest Brabant Noord heeft voorgesteld om de naheffing over de verschillende gemeenten te verdelen naar rato van het inwoneraantal. Wij vertegenwoordigen vanuit het GSV ongeveer 11% van het inwoneraantal.

Dit zou voor ons een naheffing inhouden indien het voorstel van het gewest Brabant Noord wordt aangenomen. Thans is hier echter nog geen enkele sprake van omdat de andere gewesten hier niet vóór zijn. 7.4 – Milieubeheer Energiearmoede Voor de aanpak van energiearmoede, die in 2023 is vastgesteld, hebben wij aanvullende specifieke Rijksmiddelen ontvangen ter hoogte van € 200.247,00. Samen met de eerder ontvangen Rijksmiddelen in 2022 hebben wij voor deze aanpak reeds € 781.602,00 ter beschikking. Met het toekennen van deze aanvullende Rijksmiddelen is de uitvoerings- en verantwoordingstermijn verlengd naar 31 december 2025. Dit betekent dat we een nog bredere doelgroep kunnen helpen met de inzet van energie-fixteams en de witgoed-regeling. Deze energie-fixteams passen kleine energiebesparende maatregelen toe bij woningen met een laag energielabel en hoog energiegebruik. Deze aanpak betreft een combinatie van koopwoningen en huurwoningen van Thuisvester. Ook kunnen we hierdoor meer inzetten op gedragsverandering in de vorm van voorlichtingsacties, informatieavonden en de inzet van lokale energiecoaches. Vanaf het 4e kwartaal van 2023 zetten we middels een regionale Europese aanbesteding in op de inzet van energie-fixteams.

Afhankelijk van het reactie-ratio tijdens de inzet van de energie-fixteams zal bepaald worden hoe de resterende middelen in de eerste helft van 2024 ingezet zullen worden voor de witgoed-regeling en gedragsverandering. Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Vanuit de CDOKE middelen (de zogenaamde Jetten-gelden), die we vanuit het Rijk ontvangen voor personele inzet om bij te dragen aan de doelstelling van 55% CO2-reductie in 2030, hebben we in de afgelopen periode de eerste fase van een haalbaarheidsonderzoek gefinancierd op het gebied van alternatieve energiebronnen.

10

Ontwikkelingen netschaarste In 2022 is door TenneT schaarste op het elektriciteitsnet afgekondigd en in de periode hierop volgend is de wachtlijst voor grootverbruik aansluitingen (groter dan 3x80 ampère) op het net verdrievoudigd. Deze wachtlijst zal naar verwachting de komende 5 tot 10 jaar nog niet worden weggewerkt, ondanks alle inzet op het uitbreiden van de netcapaciteit. Dit betekent dat toegang tot het net niet meer vanzelfsprekend is voor grootzakelijke klanten. Daarom heeft Enexis afgelopen juni contact gezocht met al deze grootzakelijke klanten op de wachtlijst en aan een deel hiervan laten weten dat ze de komende jaren niet kunnen worden aangesloten op het net. Met het andere deel van de wachtlijst lopen momenteel gesprekken over de mogelijkheden in combinatie met congestiemanagement. Het gevolg voor grootzakelijke klanten binnen onze gemeente die te horen hebben gekregen dat ze de komende jaren niet kunnen worden aangesloten, is dat zij op zoek moeten naar alternatieve manieren om te voorzien in hun energievraag. Mede hierdoor loopt er een onderzoek naar de benutting van restwarmte en de benutting van dakoppervlak voor de opwek van zonne-energie, waarin we o.a. optrekken met de Industriële Kring Rucphen (IKR), met als doel om deze energie in combinatie met batterijopslag te delen in een gesloten systeem dat los staat van het centrale elektriciteitsnet.

Dit zou ervoor kunnen zorgen dat bedrijven binnen dit decentrale energiesysteem volledig of deels kunnen voorzien in hun energiebehoefte, zodat ze niet of minder afhankelijk zijn van een aansluiting op het elektriciteitsnet. Bijkomend voordeel is dat hierdoor ook de huidige druk op het elektriciteitsnet afneemt. Verder heeft Enexis congestie afgeroepen op een deel van de zogenaamde ‘blokken’ op het verdeelstation in Etten-Leur. Hiermee is nog niet over het gehele verdeelstation congestie afgeroepen. Dit is voor onze gemeente relevant, omdat wij grotendeels zijn aangesloten op het verdeelstation van Etten-Leur. Enexis heeft op haar website een kaart geplaatst waarop de actuele netcapaciteit per gebied te zien is.

2.8.

Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

8.1 - Ruimtelijke ordening Omgevingswet In maart 2023 besloot de Eerste Kamer– ondanks kritische vragen en opmerkingen van onder andere de ICTadviescommissie en de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State – dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt. Dit heeft financiële en personele gevolgen voor de afdeling BRO en de overige (ambtelijke) organisatie. De inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft ook financiële consequenties voor 2024 en verder. Voor de voorbereiding op de inwerkingtreding van de wet zijn door het Rijk financiële middelen toegezegd aan de gemeenten. In de meicirculaire zijn er echter geen financiële middelen voor de gemeenten beschikbaar gesteld. Verder blijkt uit diverse publicaties na maart 2023 dat de invoering van de Omgevingswet voor de gemeenten grotere financiële consequenties heeft dan vooraf door het Rijk is geraamd. Er moeten door gemeenten grote (incidentele en structurele) investeringen gedaan worden. Deze investeringen zijn het gevolg van een andere manier van werken en denken, oplopende ICT-kosten (o.a. het beheer van het DSO), personele consequenties als gevolg van nieuwe taken en rollen.

Dit heeft geleid tot een unaniem aangenomen motie tijdens de algemene ledenvergadering van de VNG waarin het Rijk wordt opgeroepen om ‘structurele financiële middelen beschikbaar te stellen’ voor de ‘extra benodigde ambtelijke capaciteit’ en de ‘hogere inschalingskosten voor een adequate uitvoering van de taken die de Omgevingswet met zich meebrengt’. Daarnaast verzoekt de motie om een verhoging van de toegezegde incidentele middelen voor de implementatie van de Omgevingswet ter compensatie van de extra benodigde capaciteit. 8.3 - Wonen en bouwen Ontwikkelvisies Diverse woningbouwlocaties bevinden zich buiten bestaand stedelijk gebied op basis van het provinciaal beleid. Om op deze locaties over te kunnen gaan op woningbouw is het conform provinciaal beleid noodzakelijk om de ontwikkelingsrichting van het gebied vast te leggen. De provincie onderschrijft deze noodzaak in de Interim omgevingsverordening. In dit document noemen we ze ontwikkelvisies, aangezien we in deze visies ook direct onze randvoorwaarden kunnen vastleggen ten aanzien van een bredere scope dan alleen ruimtelijke aspecten (zoals duurzaamheid, klimaatadaptatie en gezondheid). De ontwikkelvisies zijn uitvoerend en gebiedsgericht en vormen de basis voor de ontwikkeling van het gebied. We gaan van start met Vissenberg III en Rucphen Noord-West.

11

3.

Algemene dekkingsmiddelen

Gemeentefonds (algemene uitkering) In deze bestuursrapportage worden zowel de financiële consequenties voor het uitkeringsjaar 2023 van de meicirculaire 2023 en van de septembercirculaire 2023 verwerkt en toegelicht. De structurele effecten van de meicirculaire 2023 zijn reeds verwerkt in de kadernota 2024 en de structurele effecten van de septembercirculaire 2023 worden opgenomen in de begroting 2024. Voor 2023 is de ontwikkeling van de algemene uitkering voor de gemeente Rucphen per saldo positief. Hieronder wordt afzonderlijk voor de meicirculaire en septembercirculaire de mutatie beschreven. A. Meicirculaire 2023 Aan de hand van de meicirculaire 2023 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is de algemene uitkering voor het dienstjaar 2023 berekend. Ten opzichte van de raming die in de 1e bestuursrapportage 2023 tot stand is gekomen op basis van de decembercirculaire 2022, valt het bedrag voor de algemene uitkering 2023 € 326.810,00 hoger uit. De totale verwachte inkomst voor de algemene uitkering 2023 wordt daarmee geraamd op € 40.608.292,00. Via de normeringsystematiek ‘samen trap op en samen de trap af’ wordt de algemene uitkering van het gemeentefonds geïndexeerd, ook wel het accres genoemd. De stijging van de algemene uitkering ten opzichte van de stand in de 1e bestuursrapportage 2023, wordt met name veroorzaakt door een hoger accres.

Ook is de algemene uitkering vanaf 2023 gestegen door een extra prijsbijstelling over 2022. In 2022 is de inflatie na het uitkomen van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2022 aanzienlijk gestegen. Daarom heeft het kabinet bij de Najaarsnota 2022 besloten om eenmalig een structurele prijsbijstelling over 2022 uit te keren. Naast het hogere accres en de extra bijstelling is de afrekening van het BTW compensatiefonds (BCF) 2022 verwerkt in de meicirculaire en zijn middelen toegevoegd die betrekking hebben op taakmutaties. BTW Compensatiefonds (BCF) 2022 Onderdeel van de algemene uitkering is de ruimte plafond BTW compensatiefonds. Door de Provincie NoordBrabant is aangegeven dat het is toegestaan een stelpost hiervoor op te nemen. In de Programmabegroting 2023 hebben wij hier geen gebruik van gemaakt. In de meicirculaire 2023 is de afrekening van het BTW compensatiefonds 2022 verwerkt. Doordat gemeenten meer hebben gedeclareerd bij het BCF dan vooraf gedacht (septembercirculaire 2022), is de ruimte onder het plafond iets kleiner geworden. Dit kleine nadeel (voor Rucphen € 3.400,00) is verdisconteerd in de berekening van de algemene uitkering 2023. Taakmutatie Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Op 1 januari 2023 is de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen in werking getreden.

Op basis van de meicirculaire 2023 is vanaf het uitkeringsjaar 2023 structureel jaarlijks € 3,3 miljoen beschikbaar voor de financiële gevolgen die de uitvoering van deze wet met zich meebrengt voor gemeenten. Dit houdt in dat er geen koppeling is met het daadwerkelijk plaatsvinden van verkiezingen in een gegeven jaar. Voor Rucphen betreft het hier een structureel bedrag van € 5.300,00. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het budget algemeen beheer verkiezingen. Taakmutatie Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Van dit bedrag wordt in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Voor Rucphen betreft dit een bedrag van € 46.355,00 en dit bedrag wordt opgenomen als stelpost in onze begroting. In een latere circulaire wordt meer informatie gegeven met betrekking tot de middelen voor 2024 en de verdeling daarvan.

Taakmutatie Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt € 40 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de

12

slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. Voor Rucphen gaat het om een eenmalig bedrag in 2023 van € 37.084,00. Dit bedrag wordt opgenomen als stelpost. Taakmutatie Wet goed verhuurderschap In het Coalitieakkoord is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Deze afspraken zijn uitgevoerd in de vorm van het wetsvoorstel goed Verhuurderschap. De nieuwe wet is in juli 2023 in werking getreden. Deze wet introduceert een landelijke basisnorm voor goed verhuurderschap, in de vorm van algemene regels, waaraan verhuurders en verhuurbemiddelaars zich dienen te houden. Het Rijk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van deze wet. Deze middelen zijn beschikbaar gesteld in de Miljoenennota 2023. De financiering bestaat uit een incidentele bijdrage van € 9,2 miljoen voor de eenmalige kosten die gemeenten maken als gevolg van de invoering van de landelijke regels en het instellen van het meldpunt (voor Rucphen € 6.832,00 in 2023).

Daarnaast bestaat de financiering uit een structurele bijdrage van € 12,4 miljoen voor de structurele kosten als gevolg van de handhaving van de landelijke algemene regels en het meldpunt (voor Rucphen € 14.000,00). De structurele middelen worden uitgekeerd via de algemene uitkering op basis van de vaste verdeelsystematiek. De incidentele middelen zullen via een decentralisatie-uitkering uitgekeerd worden. Beide bedragen, € 6.832,00 + € 14.000,00, worden opgenomen als stelpost. Algemene uitkering voorgaande jaren In 2023 is met betrekking tot de algemene uitkering over 2021 en 2022 een totaalbedrag van € 23.597,00 ontvangen van het Ministerie. Deze ontvangst wordt met name veroorzaakt door de actualisatie van de volumina van de maatstaven, waaronder de actualisatie van de gegevens over bijstand- en uitkeringsontvangers voor het jaar 2022. Decentralisatie-uitkering taal voor ontheemden uit Oekraïne Ontheemden uit Oekraïne hebben nu beperkte mogelijkheden om de Nederlandse taal op vrijwillige basis te leren. Om een hogere arbeidsparticipatie te stimuleren, het mogelijk te maken voor Oekraïners om werk te doen dat past bij hun vaardigheden en opleiding, en om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij, is het leren van de Nederlandse taal essentieel.

Deze middelen (€ 15 miljoen) hebben tot doel het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Er zal gebruik gemaakt worden van een verdeelsleutel op basis van data van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over het aantal opgevangen ontheemden uit Oekraïne per gemeente. Voor de gemeente Rucphen gaat het om een bedrag van € 7.217,00 in 2023. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het budget Vluchtelingencrisis Oekraïne. Decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne Eind januari 2023 zijn er meer dan 88.000 vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP), onder wie circa 18.000 kinderen en jongeren. Scholen en gemeenten spannen zich in om deze leerlingen onderwijs te bieden. Hier hoort in sommige gevallen ook het vervoer naar de school bij. Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer aan leerlingen uit Oekraïne. De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de kosten die zij hiervoor hebben gemaakt, en maken. De decentralisatie-uitkering ziet toe op de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. De bedragen, in totaal € 21,4 miljoen, die worden toegekend aan een gemeente zijn gebaseerd op het aantal geregistreerde kinderen uit Oekraïne, met peildatum 23 januari 2023.

Voor de gemeente Rucphen gaat het om een bedrag van € 4.109,00 in 2023. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het budget Vluchtelingencrisis Oekraïne. Decentralisatie-uitkering Maatschappelijke begeleiding Conform artikel 18 van de vigerende Wet inburgering voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Op basis van de meicirculaire 2023 ontvangt de gemeente Rucphen hiervoor in 2023 een bedrag van € 16.590,00. Dit bedrag wordt gestort in de reserve maatschappelijke begeleiding.

13

Decentralisatie-uitkering einde lening inburgeringsplichtig In het Bestuurlijk Overleg van april 2020 zijn tussen het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de VNG afspraken gemaakt over het ondersteunen van de zogenaamde Einde Lening Inburgeringsplicht (ELIPs). Dit zijn inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. De afspraken zijn met ingang van 1 januari 2023 geformaliseerd in regelgeving. In het besluit Inburgering is nu opgenomen dat gemeenten inburgeraars die onder de ELIP definitie gerekend worden, hulp en begeleiding kunnen aanbieden. Gemeenten gaan zelf over de wijze van invulling van de begeleiding. Via een decentralisatie-uitkering worden hiertoe middelen aan gemeenten beschikbaar gesteld voor begeleiding en het in een beperkt aantal gevallen financieel ondersteunen van ELIPs bij het betalen van extra cursusuren of examengelden. De middelen worden over gemeenten verdeeld op basis van het aantal ELIPS zoals volgt uit deze definitie, op basis van de DUO-cijfers per 1 januari van het jaar 2023. In 2023 is afgerond € 1,6 miljoen beschikbaar. Voor de gemeente Rucphen gaat het om een bedrag van € 1.011,00 in 2023. Dit bedrag wordt gestort in de reserve maatschappelijke begeleiding. Voor de jaren 2024 – 2026 is in totaal afgerond nog € 1,2 miljoen beschikbaar.

De jaarlijkse tranches zullen telkens bij de meicirculaire worden verdeeld. Decentralisatie-uitkering Wet goed verhuurderschap Zie toelichting Taakmutatie Wet goed verhuurderschap op vorige pagina Decentralisatie-uitkering Voorschoolse voorziening peuters De decentrale uitkering voorschoolse voorzieningen peuters heeft als doel dat alle peuters, zonder recht op kinderopvangtoeslag of voorschoolse educatie, naar een voorschoolse voorziening kunnen gaan. De uitkering voorschoolse voorzieningen is vanaf uitkeringsjaar structureel geactualiseerd met de gegevens van uitkeringsjaar 2022. Op basis van deze actualisatie wordt het bedrag vanaf 2023 verhoogd van € 31.536,00 naar € 33.419,00. Deze verhoging zorgt voor een hogere storting in de reserve onderwijsachterstandenbeleid. Integratie-Uitkering Sociaal Domein (IUSD) Op basis van de meicirculaire 2023 is de integratie-uitkering participatiewet (beschut werken en Wsw) geactualiseerd. De mutatie op de integratie-uitkering participatiewet (Wsw) wordt ook toegepast op het budget Wsw. De mutatie met betrekking op het onderdeel beschut werken komt ten gunste van het begrotingssaldo. In onderstaande tabel zijn de huidige ramingen afgezet tegen de nieuwe bedragen o.b.v. de meicirculaire 2023: Algemene uitkering Omschrijving PW: IUSD (Beschut werken) (OUD) PW: IUSD (Beschut werken) (NIEUW)

2023 174.501 185.242

Totale mutatie tgv begrotingssaldo

10.741

Omschrijving PW: Integr.-uitk. Sociaal domein (Wsw) (OUD) PW: Integr.-uitk. Sociaal domein (Wsw) (NIEUW)

2023 5.779.445 6.136.371

Totale mutatie tgv budget WSW

356.926

Overig Energietoelage 2023 Voor 2023 is besloten om in 2023 nogmaals € 1.300,00 aan mensen met een laag inkomen uit te keren om hen te ondersteunen bij het betalen van de energierekening. Om huishoudens nog beter te ondersteunen, heeft het kabinet gemeenten de mogelijkheid gegeven om € 500 miljoen hiervan al in 2022 uit te keren. De resterende € 900 miljoen zal niet, zoals oorspronkelijk voorgenomen, via de algemene uitkering worden verdeeld, maar via een decentralisatie-uitkering. Dit vanwege een gewijzigde verdeelsleutel waarbij bij Voorjaarsnota 2023 een bedrag van € 25 miljoen is overgeboekt naar de begroting van het ministerie van SZW als vangnet voor gemeenten waar het bedrag uit de verdeelsleutel voor 2023 achteraf ontoereikend blijkt. De verdeling van de resterende € 875 miljoen wordt bekend gemaakt in de septembercirculaire 2023, aannemende dat dan de juridische grondslag voor de uitkering is geregeld.

14

B. Septembercirculaire 2023 Aan de hand van de septembercirculaire 2023 is de algemene uitkering voor het dienstjaar 2023 opnieuw berekend. Ten opzichte van de meicirculaire 2023 valt het bedrag voor de algemene uitkering 2023 € 243.183,00 hoger uit. De totale verwachte inkomst voor de algemene uitkering 2023 wordt daarmee geraamd op € 40.851.475,00. Deze verhoging van de algemene uitkering 2023 wordt met name veroorzaakt door de extra middelen voor de ruimte onder het plafond BCF. Het accres veroorzaakt in deze septembercirculaire geen mutatie, in verband met het voorstel van het kabinet om het accres stabieler te maken. Accres ontwikkelingen In 2022 heeft het kabinet aangegeven nader te bezien of het wenselijk is om het accres stabieler te maken. Het kabinet heeft toen het voorstel aan de VNG en het IPO gedaan om het volumedeel van het accres voor 2022– 2025 vast te zetten. De VNG heeft met dit voorstel ingestemd. Het IPO heeft laten weten niet met dit voorstel in te stemmen. Het volumedeel van het accres is voor de periode 2022-2025 dan ook alleen voor de gemeenten vastgezet. Door het vastzetten van het volumedeel van het accres voor gemeenten zijn bij zowel het Rijk als de gemeenten veel minder budgettaire schommelingen dan voorheen.

Dit betekent dat de accresstanden voor de jaren 2022 tot en met 2025 voor gemeenten slechts nog zullen wijzigen als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen. Hiermee is een eerste belangrijke stap gezet richting een meer stabiele financiering voor gemeenten. Het biedt gemeenten voor de komende jaren zekerheid over de inkomsten en beschikbare vrije ruimte, ook wanneer de uitgaven van het Rijk achterblijven bij de ramingen. BTW Compensatiefonds 2023 In deze septembercirculaire 2023 is ook de verwachte ruimte onder het plafond van het BTW Compensatiefonds voor 2023 verwerkt. Op basis van de huidige cijfers is er nog ruimte onder het plafond. Dit vertaalt zich in een toevoeging aan de algemene uitkering 2023. Deze toevoeging maakt onderdeel uit van het hierboven genoemde bedrag van de algemene uitkering 2023. In de meicirculaire 2024 zal de definitieve afrekening van het BTW compensatiefonds 2023 plaatsvinden. Decentralisatie-uitkering Veilig wonen De veiligheid van decentrale bestuurders is een vereiste voor het goed functioneren van het openbaar bestuur. Per 1 oktober 2023 wordt de werkgeversverantwoordelijkheid voor hun veiligheid daarom geëxpliciteerd met een wijziging van de Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers. Ten behoeve van een veilige woonplek krijgen decentrale bestuurders (burgermeester en wethouders) een beveiligingsadvies op maat aangeboden.

Bij de advisering zal een breder pakket van preventieve maatregelen worden gehanteerd, waaronder fysieke, elektronische en digitale maatregelen. Gemeenten dienen op basis van de nieuwe regeling het beveiligingsadvies altijd over te nemen en de uitvoering van de veiligheidsmaatregelen te bekostigen. Vanuit het programma Weerbaar Bestuur wordt hier een tegemoetkoming van € 2,4 miljoen per jaar tegenover gesteld voor de periode 2023-2026. Voor Rucphen is dit een bedrag van € 7.062,00 voor de jaren 2023 tot en met 2026. De bedragen voor 2024 tot en met 2026 worden verwerkt in de begroting 2024. Integratie uitkering Participatie Compensatie Wsw voor bijzondere wml-verhoging Bij de Voorjaarsnota 2023 heeft het kabinet besloten om gemeenten te compenseren voor de bijzondere verhoging van het wettelijk minimumloon (wml) voor medewerkers in de Wet Sociale werkvoorziening (Wsw). Dit betreft een meerjarige reeks die toegevoegd wordt aan het Wsw-onderdeel in deze integratie-uitkering. De bedragen in de reeks lopen af met de afbouw van de Wsw tot 2048 en worden naar rato verdeeld via het verdeelmodel Integratie-Uitkering Participatie. De integratie uitkering Participatie wordt hierdoor voor Rucphen in 2023 met € 89.520,00 verhoogd, wat ten gunste komt van het budget Wsw.

Overig Energietoelage 2023 De resterende middelen voor de energietoelage 2023 (€ 900 miljoen) kunnen nog niet worden uitgekeerd doordat de noodzakelijke wijziging van de Participatiewet nog niet is goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer.

15

4. 4.1

De Financiële positie Reserves

A. Vrijval naar reserve Integraal huisvestingsplan (IHP) Jaarlijks worden bij de 2e bestuursrapportage de aanwezige reserves en voorzieningen gescreend op noodzaak van instandhouding en de omvang. Per saldo leidt de screening tot een vrijval van € 919.579,33. De afgelopen jaren werden deze bedragen toegevoegd aan de algemene reserve. In de raadsvergadering van 15 juni 2022 (behandeling jaarrekening 2021) heeft uw raad door middel van een amendement besloten de komende jaren toekomstige eenmalige meevallers te storten in de reserve IHP, tot het moment dat een nader te bepalen omvang van de reserve is bereikt. Het betreft stortingen uit de navolgende reserves: Risicoreserve coronacrisis Bij de bestemming van het batig rekeningsaldo 2019 is de Risicoreserve Coronacrisis gevormd. De reserve is gebruikt als buffer voor financiële risico’s die in 2020 en verder voortvloeiden uit de coronacrisis. Sinds het opheffen van de maatregelen in maart 2022 neemt zowel het aantal, de kans op voordoen, en de omvang van de risico’s steeds verder af. Dit tot op het punt dat de risico’s niet meer uitsluitend aan corona als oorzaak zijn te koppelen. Dit maakt het steeds moelijker om objectief de reserve in te zetten als dekking. Ons college heeft daarom besloten de reserve op te heffen. De stand van de reserve per 20 juni 2023 is € 738.319,25 ten opzichte van een risicoprofiel van € 162.500,00.

Het verschil tussen beide bedragen heeft geen vastgestelde bestemming en werd al gezien als vrije ruimte. Hierbij laten we ook het risicoprofiel vervallen en ‘reserveren’ een deel binnen de algemene reserve voor de negatieve financiële gevolgen van crises, waarmee we de koppeling met corona loslaten. Hiermee garanderen we een buffer voor risico’s, ook wanneer er bijvoorbeeld sprake zou zijn van een nieuwe coronagolf. Het bedrag van € 738.319,25 valt vrij ten gunste van de reserve IHP. Reserve cultuurfonds De boekwaarde van de reserve cultuurfonds bedraagt na de aanwending van de uit deze 2e bestuursrapportage 2023 genoemde voorstelen € 51,21. Dit bedrag valt vrij ten gunste van de reserve IHP, zodat de reserve cultuurfonds is afgerond. Reserve mutaties decembercirculaire Bij de resultaatbestemming 2022 zijn middelen die voortvloeiden uit de decembercirculaire 2022 gestort in de reserve mutaties decembercirculaire. Het grootste gedeelte van deze middelen, € 67.015,00, kan vrijvallen in deze 2e bestuursrapportage ten gunste van de reserve IHP, omdat gebleken is dat deze eenmalige middelen niet benodigd zijn. Reserve dekking kapitaallasten De reserve dekking kapitaallasten bevat een aantal restantkredieten die niet meer worden uitgegeven. Het betreft een totaalbedrag van € 14.816,80. Dit bedrag valt vrij ten gunste van de reserve IHP.

Reserve restantbudgetten De reserve restantbudgetten bevat een aantal eenmalige (restant-) budgetten die niet van 2022 naar 2023 zijn overgebracht. Hierdoor valt een bedrag vrij ten gunste van de reserve IHP van € 82.212,99. Dit bedrag betreft o.a. het restantbudget participatiebudget en het restantbudget vervroegde invoering inburgering. Reserve Kadernota De reserve kadernota bevat een aantal eenmalige (restant-) budgetten die niet van 2022 naar 2023 zijn overgebracht. Hierdoor valt een bedrag vrij ten gunste van de reserve IHP van € 9.980,00. Dit bedrag betreft het restantbudget overheidsparticipatie en plan van aanpak sociaal domein. Reserve versterking dienstverlening gemeenten De reserve versterking dienstverlening gemeenten bevat één eenmalig (restant-)budget dat niet van 2022 naar 2023 is overgebracht. Hierdoor valt een bedrag vrij ten gunste van de reserve IHP van € 7.184,08. Dit bedrag betreft het restantbudget versterking juridische dienstverlening.

16

B. Overige mutaties reserves en voorzieningen Reserve ontmanteling woonwagencentrum Helakkerstraat en reserve milieurisico’s Afvoer materialen vanwege verhuizing woonwagenbewoners In het verleden bestond het voornemen om de woonwagenlocatie Helakkerstraat te Rucphen te ontmantelen. In dat verband zijn vele gesprekken gevoerd met de bewoners van deze woonwagenlocatie. Slotsom was dat de locatie niet ontmanteld zou worden. Wel wensten enkele bewoners toch de locatie te verlaten. Vorig jaar zijn voor hen de nieuwe woonwagenwoningen aan de Maximastraat te St. Willebrord opgeleverd. De betreffende gezinnen zijn verhuisd. Wel zijn er nog aanbouwen en andere zaken achtergelaten. Deze zijn inmiddels verwijderd. Het bedrag gemoeid met de verwijdering van aanbouwen en andere zaken bedraagt € 15.000,00. Deze kosten kunnen voor € 3.606,00 ten laste worden gebracht van de reserve ontmanteling woonwagencentrum Helakkerstraat en voor € 11.394,00 ten laste van de reserve milieurisico’s. Actualiserend en nader bodemonderzoek Helakkerstraat In het najaar van 2016 heeft de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant een verkennend en aanvullend bodemonderzoek uitgevoerd ter plaatse van het woonwagenkamp aan de Helakkerstraat en het naastgelegen bedrijventerrein aan de Korte Hei te Rucphen.

Doel van het onderzoek was het vaststellen van de milieu hygiënische bodemkwaliteit van zowel grond als grondwater. De conclusie was dat er op gedeelten van de betreffende gronden sprake is van ernstige verontreinigingen, maar dat geen sprake is van directe humane risico’s. Op de overige gronden bestond geen aanleiding voor het uitvoeren van nader onderzoek. De daar aangetroffen lichte verontreinigingen vormden geen belemmering bij een eventuele herontwikkelingen. Op het onbebouwde terrein is in de loop van 2017 de verontreiniging verwijderd, maar op de plekken waar woonwagens stonden, konden verder geen werkzaamheden worden verricht. Ondertussen is een aantal woonwagens verwijderd, zodat de verontreinigde locatie nu wel toegankelijk is. De Omgevingsdienst, die de eerdere onderzoeken heeft verricht en de al uitgevoerde saneringswerkzaamheden heeft begeleid, heeft een offerte uitgebracht voor het uitvoeren van een actualiserend en nader bodemonderzoek. De werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd voor een bedrag van € 9.700,00. Deze kosten kunnen ten laste worden gebracht van de reserve milieurisico’s. Algemene reserve Op 8 maart 2023 heeft uw raad ingestemd met het beschikbaar stellen van de financiële middelen met betrekking tot de stimuleringsbijdrage energiebesparende maatregelen.

Met de stimuleringsbijdrage energiebesparende maatregelen kunnen verenigingen kleine aanpassingen doen aan het pand, waarmee het energieverbruik kan worden verlaagd. De stimuleringsbijdrage bedraagt € 3.500,00 en de verenigingen moeten achteraf aangeven hoe zij de stimuleringsbijdrage hebben besteed. Schildersclub Sint Joseph blijkt nog in aanmerking te komen voor de stimuleringsbijdrage, deze hadden we eerder nog niet in beeld. Het bedrag van € 3.500,00 komt ten laste van de algemene reserve. Voorziening afkoopsommen onderhoud graven Bij de aankoop van een graf heeft men de keuze om de onderhoudsbijdrage af te kopen voor 5, 10 of 20 jaar. Bij afkoop heeft de gemeente de verplichting om de graven gedurende deze periode in stand te houden en te onderhouden. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is het verplicht deze “afkoopsommen” in een voorziening te storten. Jaarlijks wordt aan de voorziening het vooruitbetaalde bedrag onttrokken dat op het onderhoud in dat betreffende jaar betrekking heeft. Bij de jaarrekening wordt het ontvangen bedrag aan “afkoopsommen” gestort in de voorziening. In 2022 was dit € 29.487,00. Omdat bij elke jaarrekening het werkelijke bedrag aan “afkoopsommen” gestort wordt in de voorziening, stijgt de jaarlijkse vrijval ten gunste van de exploitatie ter dekking van de werkelijke onderhoudsuitgaven meerjarig.

Door middel van deze bestuursrapportage actualiseren we de meerjarige ramingen van de jaarlijkse vrijval ten gunste van de exploitatie. Voor 2023 betreft dit een bedrag van € 3.567,00 wat extra kan vrijvallen ten gunste van de exploitatie. De jaarlijkse storting in de voorziening op basis van de werkelijke “afkoopsommen” dient ook structureel te worden geactualiseerd op basis van de werkelijke storting van 2022. Hierdoor stijgt de storting in 2023 met € 1.274,00. Per saldo komt een bedrag van € 2.293,00 ten gunste van het begrotingssaldo.

17

Reserve verbetering kwaliteit en leefbaarheid landelijk gebied Aankoop perceel nabij Sporthei te Rucphen In augustus 2023 hebben wij een koopovereenkomst gesloten met betrekking tot de aankoop van een perceel grond (4,2 ha) nabij de Sporthei te Rucphen. Het perceel sluit aan bij de gronden van de wielerbaan (MSAterrein). Met de aankoop een bedrag gemoeid van € 630.000,00 k.k.. De aankoop wordt als voorraad grond op de balans gezet voor een waarde van € 2,00 per m2, wat neerkomt op een boekwaarde van € 84.000,00. De afwaardering van € 546.000,00 komt ten laste van de reserve verbetering kwaliteit en leefbaarheid landelijk gebied. Deze reserve wordt gevoed door bijdrages van Ruimte voor Ruimte C.V. bij de verkoop van kavels en bouwtitels en wordt ingezet ten behoeve van verwerving en inrichting van gronden in het buitengebied. In 2017 zijn met de Provincie afspraken gemaakt om, bij voorkeur, de middelen in te zetten voor de groene ontwikkelingen in en rondom de Binnentuin. De inzet van de reserve ten behoeve van de verwerving van het perceel sluit hierbij aan. Over de inzet van de middelen uit de reserve wordt jaarlijks verantwoording afgelegd bij de Provincie Noord–Brabant. Wandel- en gedichtenroute DichtR Bij Het Landschap Tussen 5 en 16 oktober 2022 vond de Kinderboekenweek met het thema ‘Gi-ga-groen’ plaats.

Binnen dit thema is op 12 oktober 2022 de Cultuurprijs aan de Heemtuin uitgereikt. Tijdens de bijeenkomst is tevens de realisatie van de gedichtenroute aangekondigd. Met de gedichtenroute stimuleren we inwoners en bezoekers te bewegen en brengen we ze in contact met cultuur. De Toekomstvisie Puur Rucphen zet in op een landschap dat aantrekkelijk is voor vrijetijdsbesteding. In Groen R | Groenbeleidsplan gemeente Rucphen wordt ingezet op een versterking van het landschap en de beleving hiervan. De gedichtenroute sluit hierop aan en verbetert daarnaast de fysieke en mentale gezondheid. De kosten bedragen € 9.500,00 en worden voor € 4.500,00 bekostigd uit reeds beschikbaar gestelde middelen (budget preventieakkoord en budget sportakkoord). Het restantbedrag van € 5.000,00 komt ten laste van de reserve verbetering kwaliteit en leefbaarheid landelijk gebied. Reserve activiteitensubsidie Open deuren dag Sprundel Beleef Sprundel heeft op 10 september 2023 een open-deurendag georganiseerd. Een dag waarbij iedereen vrijblijvend een kijkje kon nemen wat er in Sprundel te zien is bij bedrijven, winkels, verenigingen, clubs, organisaties, nationale Rijksmonumenten, bijzondere gebouwen en zelfs bij particulieren zoals verzamelaars, hobbyisten, amateurkunstenaars en tuinen. Op een gezellige, gastvrije en uitnodigende manier is getoond wat Sprundel haar inwoners en omgeving te bieden heeft.

Op grond van de regeling activiteitensubsidie kennen wij een bedrag toe van € 500,00. Het subsidie wordt gedekt ten laste van de reserve activiteitensubsidie. Reserve cultuurfonds Subsidie restauratie muurschilderingen Dorpshuis de Trapkes Dorpshuis de Trapkes is gevestigd in de voormalige Johannes de Doperkerk. In 2014 is deze kerk verbouwd tot een multifunctionele accommodatie voor het sociaal cultureel werk voor het dorp Sprundel. Het gebouw biedt sindsdien onderdak aan de parochiekerk en aan stichting Dorpswerk Sprundel. De muurschilderingen zijn destijds niet meegenomen met de verbouwing/restauratie. De muurschilderingen laten inmiddels serieuze tekenen van verval zien. Het bestuur heeft daarom om een financiële bijdrage voor het behoud van deze schilderingen gevraagd. Zij vinden het waardevol dat deze schilderingen behouden blijven zodat de betekenis ervan doorgegeven kan worden aan volgende generaties. Wij onderkennen de cultuurhistorische waarde van deze schilderingen en vinden het belangrijk dat deze bewaard blijven. Wij hebben dan ook een bijdrage van € 1.800,00 verleend aan het instandhouding van dit erfgoed. Dit bedrag komt ten laste van de reserve cultuurfonds.

Egalisatiereserve afvalstoffenheffing Bekostiging activiteiten zwerfafval Per 1 januari 2023 is de zwerfafvalvergoeding die onze gemeente jaarlijks ontving vanuit de Raamovereenkomst Verpakkingen 2012-2022, definitief stopgezet. Uit deze vergoeding bekostigden we meerdere activiteiten op het gebied van afval en zwerfafval, zoals het Scholenproject Afval, opruimacties tegen zwerfafval, de Zwerfafvalmonitor, en het plaatsen en renoveren van afvalbakken.

18

In plaats van de zwerfafvalvergoeding heeft onze gemeente vanaf 1 januari 2023 recht op twee structurele vergoedingen. Dit zijn de prullenbakkenvergoeding en de SUP-vergoeding, die in totaal voor onze gemeente zullen uitkomen op ongeveer € 82.000,00 per jaar. We willen bovengenoemde projecten graag structureel voortzetten en de totale verwachte kosten hiervan bedragen € 31.800,00. Omdat een deel van de nieuwe vergoedingen vanuit de SUP-richtlijn pas in november 2024 met terugwerkende kracht wordt uitgekeerd over 2023 is het bedrag dat we tot die tijd alvast ontvangen nog niet hoog genoeg voor de volledige bekostiging van de voorgenomen activiteiten. Bekostiging van het Scholenproject in 2023, € 14.800,00, vindt om die reden plaats ten laste van de egalisatiereserve afvalstoffenheffing. Het restant kan wel uit de ontvangen subsidie worden voldaan. Wanneer in november 2024 duidelijk is welk bedrag we over 2023 mogen ontvangen, wordt dat bedrag (met een maximaal bedrag van € 14.800,00) gestort in de egalisatiereserve afvalstoffenheffing. Reserve groenvoorziening Na de behandeling van de 1e bestuursrapportage 2023 is nog een klein perceel grond verkocht voor een totale waarde van € 2.200,00. Deze verkoopopbrengst wordt gestort in de reserve groenvoorziening.

Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen De brandmeldinstallatie van de gymzaal in Sprundel is stuk gegaan en is vervangen door een nieuwe installatie. De vervanging van de installatie is in het MJOP opgenomen in 2028 voor een bedrag van € 12.000,00. Dit bedrag wordt nu verschoven naar 2023. Deze mutatie heeft geen effect op het begrotingssaldo. Reserves grondbedrijf Het grondbedrijf beschikt over twee reserves: de algemene reserve van het grondbedrijf en de reserve fonds grote werken. Omdat de reserve fonds grote werken niets extra’s toevoegt als aparte reserve, laten we in deze bestuursrapportage deze reserve vrijvallen ten gunste van de algemene reserve van het grondbedrijf. Het betreft hier een bedrag van € 270.104,81. Reserve brede impuls combinatiefuncties Inzet buurtsportcoaches Eind 2022 is de inzet van de buurtsportcoaches verlengd voor de duur van één jaar. In 2023 is hiervoor budget beschikbaar gesteld vanuit de ‘Reserve brede impuls combinatiefuncties’. In programma 7 van hoofdstuk 2 van deze bestuursrapportage hebben wij uw raad geïnformeerd over de Brede SPUK-regeling 2023-2026. Eén van de onderdelen uit de Brede SPUK is de Brede Regeling Combinatiefuncties. De uitkering die we op dit onderdeel ontvangen, mogen we vanaf 2023 inzetten als dekking voor de inzet van de buurtsportcoaches.