05b Programmabegroting 2023

*Functiemenging: De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

Vestigingen (van bedrijven) per 1.000 inwoners 15-64 jaar

164,3

165,1

Rucphen

Nederland bron: LISA | 2021

*Vestigingen (van bedrijven): Het aantal vestgingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

25

1.4.

Programma 4: Onderwijs

1.4.1. Beoogd maatschappelijk effect Inwoners kunnen zich ontwikkelen tot burgers die in staat zijn om zelfstandig te functioneren en een positieve bijdrage te leveren aan de (lokale) samenleving. 1.4.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord: Scholing is de basis Kinderen moeten zich thuis voelen op school. We zorgen voor een veilige schoolomgeving. We willen dat kinderen niet zonder diploma van school gaan. Samen met betrokkenen willen we dit realiseren. Onderwijs goed huisvesten De komende collegeperiode starten we met de eerste projecten uit het Integraal Huisvestingsplan (IHP). In St. Willebrord wordt voor de Heilinde vernieuwbouw gerealiseerd. In Rucphen kijken we met de St. Martinusschool en Het Palet hoe we samen de huisvestingsvraag het beste kunnen realiseren. In Sprundel werken we aan de uitbreiding van De Vinkenbos. De huisvesting in de dorpen Schijf en Zegge komen op grond van het IHP in de volgende collegeperiode aan bod. Voor de bekostiging van deze plannen vormen we een bestemmingsreserve. Activiteiten uit het collegewerkprogramma • We voeren het Lokaal Programma Onderwijs uit; • Sommige kinderen moeten voor passend onderwijs buiten de gemeente naar school.

Kinderen moeten zoveel als mogelijk op hun eigen school kunnen blijven; • We versterken de ouderbetrokkenheid door uitvoering te geven aan het plan voorschoolse educatie 2020-2022. We hebben de intentie om het plan te verlengen voor de periode 2023-2026; • We doen op basis van de tussenevaluatie aanpassingen in het project zorgpeuters VVE; • We voeren het plan Volwasseneducatie en Laaggeletterdheid uit; • In samenwerking met Bibliotheek West-Brabant zijn we gestart met het Digi-Taalhuis; • We houden grip op de kosten van leerlingenvervoer en actualiseren de verordening leerlingenvervoer; • Een veilige schoolomgeving is naast verkeersveiligheid, ook sociaal/psychische veiligheid. Kinderen en jongeren krijgen ook op scholen te maken met pesten, drugsgebruik, geweld of intimidatie. We bevorderen een goede samenwerking tussen zorgprofessionals en het onderwijs. We bevorderen goede voorlichting en bewustwording; • We verbeteren de uitgangspositie van jongeren zonder startkwalificatie door diverse maatregelen en projecten, zoals project M@ZL en NEET. We werken regionaal samen in de GR Leerplicht en Vroegtijdig Schoolverlaten; • St. Willebrord -Heilinde: Het schoolbestuur is bouwheer en stelt met een gespecialiseerd bureau de businesscase op. Na besluitvorming hierover wordt de uitbreiding gerealiseerd.

De definitie- en ontwerpfase wordt naar verwacht begin 2023 afgerond; • Rucphen - St. Martinusschool en Het Palet: Het IhP wordt geactualiseerd, daarna wordt een business case gemaakt waarin de plannen worden uitgewerkt; • Sprundel -De Vinkenbos. Er komt een oplegnotitie op de businesscase. Na besluitvorming hierover kan de uitbreiding worden gerealiseerd; • De huisvesting in Schijf en Zegge komen op grond van het IHP in de volgende collegeperiode aan bod. We starten aan het einde van de collegeperiode met de voorbereidingen; • We zijn bij de jaarrekening 2021 gestart met het toevoegen van het batig saldo aan de Reserve Onderwijshuisvesting en continueren dit.

26

1.4.3.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld:

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken TOTAAL 1.4.4.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Rekening 2021

Begr. na wijz. 2022

Begroting 2023

98.811

101.236

101.646

566.172 1.178.245 -659.577

646.913 -30.351 1.822.660 -887.057

680.176 -30.828 1.560.760 -647.037

1.183.651

1.653.401

1.664.717

De taakvelden

4.1 - Openbaar basisonderwijs Beleidsmatig wordt geen onderscheid gemaakt tussen openbaar en bijzonder onderwijs. Kinderen en jongeren in Rucphen moeten goed worden ondersteund. Samenwerking is hard nodig om ieders inzet en energie effectiever te benutten. Een belangrijke taak van de gemeente is het initiëren van het overleg tussen de verschillende partners. Dit doen we zowel op lokaal als regionaal niveau. Op lokaal niveau werken we samen door middel van de Lokale Educatieve Agenda (LEA). Op die agenda staan verschillende onderwerpen rondom thema’s als preventie, voor- en vroegschoolse educatie, de doorgaande lijn, lokale afstemming onderwijs, en jeugdhulp. Sinds de zomer 2021 is daar nog de afstemming over het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) bijgekomen. Op regionaal niveau heeft onze gemeente te maken met twee samenwerkingsverbanden, één voor primair onderwijs en één voor voortgezet onderwijs, echter ieder met een andere gebiedsindeling. De leidraad waarlangs we werken zijn de Regionaal Educatieve Agenda 2022 – 2025 (PO 3002) en de Agenda van het ElfGemeentenOverleg (VO 3003), evenals de afspraken die vanuit het perspectief jeugd zijn gemaakt met de samenwerkingsverbanden (Agenda van de Toekomst).

De thema’s die daarbij vaak terugkomen zijn: • De samenwerking bij zorg in en om de (voor)school; de kwaliteit van de verbinding voorschool/onderwijs en jeugdhulp; • De aanpak van thuiszitters. Op grond van artikel 18a lid 9 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) en 17a lid 9 van de Wet op het Voortgezet onderwijs (WVO), wordt het door de samenwerkingsverbanden op te stellen ondersteuningsplan niet vastgesteld voordat over een concept van het plan op overeenstemming gericht overleg (OOGO) overleg heeft plaatsgevonden met de gemeente(n) in de betreffende regio. 4.2 – Onderwijshuisvesting In de wet op het Primair onderwijs en Voortgezet onderwijs, is vastgelegd dat gemeenten een zorgplicht hebben voor voorzieningen in de onderwijshuisvesting op hun grondgebied. Goede onderwijshuisvesting is een belangrijke voorwaarde voor goed onderwijs. We hebben daarom in overleg met betrokken schoolbesturen en kinderopvangorganisaties een integraal huisvestingplan (IHP) voor onderwijshuisvesting opgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten op het gebied van onderwijshuisvesting voor de komende jaren opgenomen. Het stimuleren van vorming van Integraal Kind Centrum (IKC) en duurzaam bouwen of renoveren is ook onderdeel van de visie. De uitgangspunten en conclusies uit het IHP vormen de basis voor de huisvesting van alle basisscholen.

In 2023 staan de volgende doelen/projecten gepland: • het realiseren van uitbreiding van IKC Vinkenbos; • een toekomstbestendige huisvesting IKC Heilinde; • het actualiseren van het IHP voor de kern Rucphen.

27

In de afgelopen periode zijn de bouwkosten onder invloed van een aanhoudend grote vraag en schaarste fors gestegen. Onder de huidige omstandigheden lijkt er voorlopig geen zicht op verbetering. Dit heeft impact op de projecten uit het IHP en daarmee op de benodigde budgetten voor de uitvoering. Wat dit concreet betekent voor de in het IHP opgenomen planning zal steeds per project opnieuw beoordeeld moeten worden. Het realiseren van uitbreiding van IKC Vinkenbos Uw raad heeft op 16 december 2020 op basis van de businesscase een krediet beschikbaar gesteld van € 995.507,00 ter voorfinanciering van de kosten van uitbreiding van Integraal Kind Centrum (IKC) Vinkenbos. Onder meer omdat de huidige constructie niet sterk genoeg is voor de uitbreiding, wordt een oplegnotitie opgesteld met de (financiële) gevolgen. De oplegnotitie is begin volgend jaar gereed, waarna we dit verwerken in een voorstel aan uw raad. Een toekomstbestendige huisvesting IKC Heilinde Het schoolbestuur is bouwheer en stelt met een gespecialiseerd bureau de businesscase op. De definitie- en ontwerpfase wordt naar verwachting begin 2023 afgerond. Na besluitvorming hierover wordt de uitbreiding gerealiseerd. Het actualiseren van het IHP voor de kern Rucphen Actualisering van het IHP in de kern Rucphen is nodig vanwege de groei van het leerlingaantal van het Palet.

Dit vraagstuk wordt bezien in samenhang met de huisvesting van de St. Martinusschool. De actualisering wordt in het eerste kwartaal van 2023 afgerond. Op grond van de uitkomsten worden de benodigde vervolgstappen bepaald. Gymzaal Sprundel Het Dorpswerk in Sprundel verzorgt het beheer van de gymzaal. Op dit moment maakt basisschool Vinkenbos gebruik van een lokaal op de eerste verdieping van de gymzaal. Wanneer de uitbreiding van Vinkenbos gereed is, vertrekt de basisschool uit dit lokaal, waardoor de huurinkomsten aanzienlijk dalen. Als hierdoor exploitatietekorten ontstaan, vergoeden we dit tekort. Voor de jaren 2023 en 2024 is een claim ingediend van € 13.000,00 om tegemoet te komen aan het dorpswerk Sprundel. In die periode wordt bekeken hoe hier structureel invulling aan gegeven wordt. Deze claim is verwerkt in deze begroting. 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Voorschoolse educatie In artikel 166 van de WPO is geregeld dat gemeenten moeten zorgen voor voldoende voorzieningen voor peuters met een risico op een ontwikkelingsachterstand. Voor deze taak ontvangen we een specifieke uitkering onderwijsachterstanden. Het beleid is vastgelegd in het plan voorschoolse educatie 2020-2022, dat uw raad op 17 juni 2020 heeft vastgesteld. Speerpunt blijft de ouderbetrokkenheid en in het verlengde hiervan aandacht voor VVE-peuters met een zorgvraag.

Dit is onderdeel van de doorontwikkeling sociaal domein. Dit project is in het voorjaar van 2021 van start gegaan en wordt voortgezet in 2023. Leerlingenvervoer Artikel 4 WPO en artikel 4 WVO verplichten ons leerlingenvervoer te organiseren voor kinderen die niet in staat zijn om zelfstandig te reizen. Het doel hiervan is de bereikbaarheid van het onderwijs te borgen. De afgelopen jaren is het aantal leerlingen dat gebruik maakt van het leerlingenvervoer gestegen. Bovendien zijn er steeds meer complexe casussen van jeugdigen waarbij een vervoersvraagstuk aan de orde is. Dit leidt tot hogere kosten voor het leerlingenvervoer. Dat geldt ook voor de nieuwe vervoerscontracten die in augustus 2021 zijn ingegaan. In 2023 bekijken we of en welke maatregelen er mogelijk zijn om de kosten voor het leerlingenvervoer te beheersen. Dit doen we aan de hand van de (gewijzigde) verordening leerlingenvervoer. De gewijzigde verordening wordt begin 2023 voorgelegd aan uw raad. Bestrijding van voortijdig schoolverlaten In regionaal verband werken we samen met andere gemeenten in West-Brabant aan de bestrijding van voortijdig schoolverlaten. Deze samenwerking wordt de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie genoemd (RMC). Dit doen we door trajectbegeleiders in te zetten vanuit het Regionaal Bureau Leren (RBL).

Deze trajectbegeleiders geven voorlichting over het melden van verzuim en zijn geïntegreerd in de zorgstructuur van

28

MBO’s. Tevens coachen en stimuleren zij jonge voortijdig schoolverlaters om alsnog een startkwalificatie te halen. Het uiteindelijk doel is een passende plek in het onderwijs of op de arbeidsmarkt voor de jongere te vinden. Regionaal Bureau Leren We nemen met 16 West-Brabantse gemeenten deel aan een gemeenschappelijke regeling voor onze wettelijke taken omtrent de leerplicht; het Regionaal Bureau Leren (RBL). De bijdrage voor Rucphen in 2023 bedraagt € 37.539,00. De samenwerking heeft als doelstelling om samen schoolverzuim en schooluitval verder terug te dringen. De wettelijke opdracht voor deze taken is vastgelegd in de Leerplichtwet en Wet Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC-wet). Het doel van deze wetten is dat jongeren kennis en ervaring opdoen, waarmee ze een zelfstandige plek in de samenleving vinden. Een schooldiploma is daarvoor een vereiste. In 2023 hebben we de volgende speerpunten of aandachtsgebieden: • aanpak thuiszitters (o.a. de aanpak Methodische Aanpak Schoolverzuim); • sluitend regionaal vangnet voor jongeren van 12 tot 23 jaar; • overstap onderwijs (aansluiting po en vo, aansluiting vo en mbo en overstap mbo-mbo); • de aanpak voor specifieke doelgroepen (o.a. oud-voortijdig schoolverlaters). 1.4.5.

Beleidsindicatoren

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) 2,0%

1,9%

Rucphen

Nederland bron: DUO / Ingrado | 2021

*Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers): Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

Absoluut verzuim

Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

per 1.000 leerlingen

4,5

19

19

Nederland

Rucphen

bron: Sitchting Halt | 2016 - 2020

2,5

Nederland

Rucphen bron: DUO / Ingrado | 2021

bron: DUO / Ingrado | 2021

* Er wordt gesproken van Absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding "2021" staat voor schooljaar "2020/2021".

29

* Er is sprake van Relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding "2021" staat voor schooljaar "2020/2021". Onze gemeente kent een hoog percentage absoluut schoolverzuim. Een substantieel deel van dit percentage wordt veroorzaakt door de nog niet verwerkte vrijstellingen van jongeren die een school in het buitenland bezoeken. Het beroep op vrijstelling voor deze kinderen wordt regelmatig te laat of soms zelfs niet ingediend. Omdat er geen schoolinschrijving én geen vrijstelling is, worden deze kinderen als absoluut verzuimer opgevoerd. Na een rappel wordt dit in de administratie wel weer gecorrigeerd maar dit is pas na bekendmaking van de landelijke cijfers. Het is niet eenvoudig om dit om te buigen. We zijn hierbij immers ook afhankelijk van de aanvrager van de vrijstelling

30

1.5.

Programma 5: Sport, cultuur en recreatie

1.5.1. Beoogd maatschappelijk effect Een vitale samenleving met (volop) mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en ontspannen op het gebied van sport, cultuur en recreatie. 1.5.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord: Sterk maken voor vitale verenigingen Verenigingen met al hun vrijwilligers zorgen voor de leefbaarheid en sociale cohesie in de dorpen. Een goede samenwerking met de verenigingen is cruciaal. Wij maken ons daarom sterk voor een vitaal verenigingsleven. Iedereen beweegt mee Bewegen, sporten en deelnemen aan culturele activiteiten is belangrijk voor iedereen. Het houdt je gezond, zowel fysiek als mentaal. We willen dan ook dat iedereen kan deelnemen. Mensen die dat om wat voor reden dan ook moeilijk of niet kunnen, faciliteren we. Slim investeren in accommodaties We blijven investeren in sportaccommodaties en (sport)voorzieningen. Daarbij hebben we oog voor een goede spreiding over de vijf dorpen. De investeringen moeten in verhouding zijn met het aantal gebruikers. We ronden de ontwikkelingen in de Binnentuin af. Voorzieningen faciliteren voor jong en oud We creëren in overleg met de directe omgeving voldoende aantrekkelijke speelplaatsen binnen nieuwe wijken of nieuw her-in-te-richten wijken. Alle dorpen hebben groene, schone en veilige speelplekken voor kinderen.

Voor volwassenen richten we openbare sport- en beweegplekken in. Inzetten op groen Groen is belangrijk voor de leefbaarheid. We geven uitvoering aan de beleidsplannen Groen R en BOOM. Activiteiten uit het collegewerkprogramma • We bezoeken en houden structureel contact met de verenigingen en dorpshuizen; • We monitoren het subsidiebeleid en halen actief signalen op om waar mogelijk te optimaliseren; • We willen de inzet van buurtcoaches verlengen; • Het Lokaal sportakkoord eindigt eind 2022. We willen dit akkoord verlengen en doen dit in samenhang met het Preventieakkoord; • We zorgen ervoor dat kinderen van ouder(s) met een laag inkomen ook kunnen deelnemen aan sport/cultuur; • We koppelen het gemeentelijk sport- en beweegbeleid met de activiteiten van Accommodatiebedrijf Rucphen B.V.

en desgewenst met andere maatschappelijke sectoren; • We realiseren de nieuwbouw van het zwembad; • De Vijfsprong wordt verkocht en bij de verkoop stellen we eisen voor toekomstige ontwikkelingen; • We verkennen welke kansen er liggen om de binnensport in de gemeente Rucphen verder te optimaliseren; • We ondersteunen initiatiefnemers voor een hotel, indien dit past in de ontwikkellocatie; • We ondersteunen initiatiefnemers voor een huisjespark, indien dit past in de ontwikkellocatie; • We stellen één integrale nota Buitensport op; • We benutten het lokaal Sportakkoord en Preventieakkoord om bewegen en spelen voor alle doelgroepen te realiseren; • We benutten kansen van projecten uit het IP en ontwikkelingslocaties om speelplaatsen en beweegplekken te realiseren; • Groen is een integraal onderdeel bij projecten IP; • Groen R: We stellen een uitvoeringsprogramma ‘groene dooradering kernen en landschap’ op; • Groen R: We voeren het groenbeheerplan ‘Groene Vingers’ uit; • Groen R: We werken het landschapsontwikkelingsplan uit; • Groen R: We versterken landschapselementen; • Groen R: We stellen een plan Biodiversiteit op; • BOOM: We stellen een bomenstrategie op;

31

• • •

1.5.3.

BOOM: We actualiseren de groene kaart conform het vastgestelde beleid; BOOM: We werken met cyclisch boombeheer; We stellen een Kunst- en Cultuuragenda Rucphen op en koppelen deze aan de Visie (Vrijetijds)Economie. Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2021 Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie TOTAAL 1.5.4.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Begr. na wijz. 2022

Begroting 2023

63.876 -11.200 1.164.110 -232.129 59.806 -135 1.200

147.592 -93.942 1.233.174 -185.828 82.636

55.638 1.637.823 -503.085 77.029

1.200

1.200

22.070

15.553

51.806

504.800

504.481

493.170

1.901.851 -176.778 3.297.469

2.160.465 -167.670 3.697.661

2.315.198 -335 4.128.444

De taakvelden

5.1 - Sportbeleid en activering De beleidsnota ‘Sport Verenigt Rucphen’ blijft leidend voor ons sportbeleid en activering. In deze beleidsnota zijn de ambities uit het Nationaal Sportakkoord vertaald naar een lokale invulling voor de gemeente Rucphen. We blijven inzetten op de drie ambities (en de daar bijhorende acties en afspraken) vanuit het Lokaal Sportakkoord, namelijk: 1. inclusief sporten en bewegen; 2. toekomst sportverenigingen; 3. vaardig en bewegen. Verlenging Sportakkoord Het Sportakkoord krijgt een vervolg voor de periode 2023 t/m 2026. Het vervolg zal een update zijn van het huidige Sportakkoord, waarbij de focus ligt op het verbeteren van de uitvoering. Er komen inhoudelijk geen grote koerswijzigingen. Wel komen er nieuwe inhoudelijke accenten aan de hand van vier nieuwe beleidsambities: 1. Vitale sportsector behouden en ontwikkelen; 2. Bevorderen van kansengelijkheid in sporten en bewegen; 3. Maatschappelijke waarde van topsport zichtbaar maken en vergroten; 4. Bevorderen van bewegen in het dagelijks leven. De verlenging van het Sportakkoord betekent dat de gemeente in 2023 een uitvoeringsbudget ontvangt voor het Lokaal Sportakkoord. Brede Regeling Combinatiefuncties/ buurtsportcoaches Via de Brede Regeling Combinatiefuncties (hierna BRC) zet de gemeente in op buurtsportcoaches via cofinanciering van het Rijk.

De Brede Regeling Combinatiefuncties wordt voortgezet in 2023. De regeling wordt echter wel herzien door de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) in nauw overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)/ Vereniging Sport en Gemeenten (VSG).

32

De buurtsportcoaches spelen een belangrijke rol bij het verwezenlijken van de ambities uit de beleidsnota Sport verenigt Rucphen. Daarnaast leveren zij een bijdrage aan verschillende projecten in het Sociaal Domein, zoals het Lokaal Sportakkoord. We willen de inzet van buurtsportcoaches in eerste instantie verlengen in 2023. 5.2 – Sportaccommodaties Nieuw zwembad Voor de exploitatie van het nieuwe zwembad is het Accommodatiebedrijf Rucphen B.V. opgericht. De gemeente Rucphen is hiervan de enige aandeelhouder. Het doel is een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement tegen aanvaardbare kosten. Het nieuwe zwembad wordt in januari 2023 geopend. Afronding van de werkzaamheden aan de openbare ruimte staan gepland in het eerste kwartaal van 2023. Actualisatie Nota buitensport In 2023 wordt de Nota buitensport geactualiseerd en ter vaststelling aangeboden aan uw raad. De Nota buitensport is een samenvoeging van de Nota buitensportaccommodaties (2018) en het sportveldrenovatieplan (2015). In de Nota buitensport worden wederzijdse afspraken en verplichtingen vastgelegd tussen de gemeente en de sportverengingen. Onderhoud atletiekbaan AVR’90 In 2019 is de atletiekbaan gerealiseerd. De baan heeft jaarlijks onderhoud nodig om de levensduur te verlengen en te voldoen aan de eisen zoals gesteld door de KNAU/ NOC-NSF.

De kosten hiervoor bedragen jaarlijks € 15.000,00 en zijn verwerkt in deze begroting conform de Kadernota 2023. Het bedrag wordt, onder voorwaarden, als gemeentelijke bijdrage jaarlijks ter beschikking gesteld aan de vereniging. Verzekering en belastingen nieuw en oud zwembad De oplevering van het nieuwe zwembad staat gepland in januari 2023. Het oude zwembad blijft in gebruik tot de ingebruikname van het nieuwe zwembad. Op 1 januari 2023 heeft de gemeente Rucphen dus zowel het oude zwembad als het nieuwe zwembad in eigendom. 1 januari 2023 is de peildatum voor zowel de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) als voor de verzekering. Over de situatie op dat moment moet voor het jaar 2023 belasting en verzekering worden betaald, dus over 2 gebouwen. De claim van € 16.100,00 uit de Kadernota 2023 is opgenomen in deze begroting. 5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Cultuureducatie met kwaliteit We nemen deel aan de landelijke subsidieregeling cultuureducatie met kwaliteit 2021-2024. De regeling focust op het duurzaam versterken van de kwaliteit van cultuuronderwijs, onder meer door een intensieve samenwerking tussen het onderwijs en het culturele veld. Deze samenwerking stelt de culturele ontwikkeling van het kind centraal en is gestoeld op een onderwijskundige visie op cultuureducatie.

Cultuurprijs In 2023 reiken we, net zoals in voorgaande jaren, een cultuurprijs uit. De prijs wordt toegekend aan een instelling of persoon die zich op het terrein van cultuur (bijzonder) verdienstelijk heeft gemaakt. Het moet gaan om een activiteit met een cultureel doel. Met de cultuurprijs toont de gemeente haar waardering voor de inzet van inwoners voor cultuur. 5.5 - Cultureel erfgoed We zorgen voor bescherming van ons cultureel erfgoed. Dat wil zeggen: voor het behoud van onze rijksmonumenten en cultuurhistorisch waardevolle objecten. Hieronder valt ook molen De Hoop. Voor deze molen zijn in overleg met de molenstichting nadere afspraken gemaakt voor de periode 2019 – 2025. De cultuurhistorisch waardevolle gebouwen zijn in beeld gebracht en verzameld in een lijst van te beschermen objecten. Na vaststelling van deze lijst door uw raad kunnen de gebouwen beschermd worden via regels in de erfgoedverordening en het bestemmingsplan. Hoewel de bescherming van het cultuurhistorisch waardevolle gebouw uiteraard centraal staat, betekent dat niet dat er niets meer kan. In overleg kan altijd worden gekeken naar mogelijkheden die ertoe bijdragen dat cultuur historische gebouwen duurzaam behouden blijven. Bijvoorbeeld door te kijken naar functiewijzigingen, waaruit het benodigde onderhoud kan worden bekostigd.

33

5.6 – Media Bibliotheek West-Brabant zet zich in voor drie maatschappelijke opgaven, namelijk: • Geletterde samenleving; • Participatie & informatie samenleving; • Leven lang ontwikkelen. Een belangrijk speerpunt in 2023 is “focus op jeugd”. Het doel hiervan is om meer kinderen te bereiken en het lezen en leesplezier te bevorderen. Het stimuleren van (taal-) ontwikkeling doen we door middel van ‘BoekStart’, ‘De Bibliotheek op school’, ‘Doorlopende leeslijn’, (voorlees) activiteiten en tot slot brede aandacht voor landelijke campagnes. Daarnaast verzorgt de bibliotheek dat er voor alle groepen in de samenleving mogelijkheden zijn om basisvaardigheden op te doen en deze verder te ontwikkelen, zich te ontplooien ten behoeve van het vinden of behouden van een baan, of ‘gewoon’ ten behoeve van de persoonlijke ontwikkeling. De bibliotheek is een belangrijke schakel in verschillende netwerken in het bevorderen van lezen en daarmee taalvaardigheid. Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) De gemeente wordt per 1 januari 2023 verantwoordelijk voor de instandhouding (en het breder uitzetten) van de informatiepunten Digitale Overheid (IDO). Concreet betekent dit dat gemeenten de taak van de Koninklijke Bibliotheek overnemen als subsidieverstrekker van het IDO.

De IDO’s zijn een belangrijk middel om burgers te helpen hun weg te vinden in de digitale samenleving en de digitale inclusie te vergroten. De IDO gelden worden hiermee ook overgeheveld. Digi-Taalhuis Het Digi-Taalhuis is geopend in september 2022. In het gemeentehuis is een laagdrempelig inlooppunt voorzien waar iedereen terecht kan met vragen over taal en andere basisvaardigheden. Het Taalhuis is er voor laaggeletterden, maar ook voor vrijwilligers en andere betrokkenen en belanghebbenden. Het is de plek waar ze advies kunnen krijgen over geschikt lesmateriaal en het taalaanbod in de regio. Naast het Digi-Taalhuis als inlooppunt is het ook een netwerkaanpak voor gemeente, welzijnsorganisaties, werkgevers, taalaanbieders, etc. Hoofddoel is om een oplossing te kunnen bieden voor inwoners die beschikken over lage basisvaardigheden. Het Digi-Taalhuis is opgezet als pilot voor één jaar. Tijdens deze periode worden de resultaten geëvalueerd en zo nodig bijgestuurd. De inzet hierbij is om tot langere termijn afspraken te komen. Voor het in stand houden van het Digi-Taalhuis worden geen extra kosten voorzien. 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Groen is belangrijk voor de leefbaarheid. We geven uitvoering aan de beleidsplannen Groen R en BOOM.

Het doel is meer, beter en bereikbaar groen om op die manier te groeien naar een duurzame ontwikkeling van openbaar groen en het Rucphense landschap. Uitgangspunten daarbij zijn: het behouden en versterken van de groenstructuur, het versterken van de biodiversiteit en de gemeente klimaat-adaptief maken. Om het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau B te bereiken en te behouden gaan we werken met een beeld- en frequentiebestek. Op het moment van opstellen van deze programmabegroting is de keuze qua uitvoer van het groenbeheer en -onderhoud nog niet bekend. Ten behoeve van de werkzaamheden wordt onderzocht welke partij voor uitvoering van de werkzaamheden het meest passend is. De werkzaamheden kunnen uitgevoerd worden door een commerciële partij en/of de WVS-groep. De uiteindelijke keuze voor uitvoering van de werkzaamheden wordt in het eerste kwartaal van 2023 aan uw raad voorgelegd. In 2023 worden de werkzaamheden nog op basis van een detacheringscontract door de WVS-groep uitgevoerd. Zij voeren het groenonderhoud uit in alle dorpen exclusief St. Willebrord. In St. Willebrord wordt een commerciële partij ingezet. Door de groenmedewerkers van de WVS-groep een kleiner areaal te laten beheren is de ervaring dat dit een positieve werking heeft op de kwaliteit van het beheer- en onderhoud van de openbare ruimte.

We vinden het belangrijk dat de inwoners in onze gemeente een gezonde leefomgeving ervaren. Het goed functioneren van het openbaar groen is daarbij van wezenlijk belang. Voor onze inwoners stimuleren we het bewegen en spelen in de openbare ruimte door te zorgen voor uitnodigende natuurlijke en inclusieve sport- en speelgelegenheden.

34

1.5.5.

Beleidsindicatoren

% Niet-sporters 57,8%

49,3%

Rucphen

Nederland bron: Meerdere bronnen | 2020

*Niet-sporters: Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder.

35

1.6.

Programma 6: Sociaal domein

1.6.1. Beoogd maatschappelijk effect De sociale cohesie van de gemeente is toekomstbestendig en de burgers zijn zoveel mogelijk in staat zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen. 1.6.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord: Optimaliseren gebruik dorpshuizen Elk dorp beschikt over een eigen dorpshuis. Doel ervan is activiteiten organiseren voor de samenleving in brede zin. Samen met betrokkenen optimaliseren we de exploitatie en het onderhoud en beheer van de dorpshuizen. Iedereen doet mee Iedereen moet mee kunnen doen, niemand valt buiten de boot. We gaan daarbij ook uit van de zelfredzaamheid van inwoners. Uitgangspunt blijft dat de gemeentelijke taken op het gebied van het sociaal domein uitgevoerd worden binnen de wettelijke normen. Wij vinden het belangrijk dat mensen zo lang mogelijk actief mee kunnen doen in hun eigen woonomgeving. Samen met alle betrokken partijen geven we invulling aan wonen en zorg, zo dicht mogelijk bij huis. Inzetten op preventie Samen met onze partners zetten we ons nog meer in op preventie en integraliteit om de zelfredzaamheid te bevorderen en zwaardere en duurdere zorg te voorkomen. Aandacht hebben voor armoede Armoede is niet alleen een financieel probleem, maar ook een zaak van niet mee kunnen doen in de samenleving. We staan een actief armoedebeleid voor.

Activiteiten uit het collegewerkprogramma • We verkennen hoe we de exploitatie en het onderhoud en beheer kunnen optimaliseren; • We bevorderen het verduurzamen van de gemeentelijke dorpshuizen; • Het uitganspunt “Iedereen doet mee” passen we toe op alle beleidsterreinen; • We doen de aanbesteding op Kleinschalig collectief vervoer en Traject Gedeelde Mobiliteit Aanbesteding Bravo Flex per 1 januari 2024 volgens het all-in model aansturingsmodel samen met gemeenten in West-Brabant; • We vormen (regionaal) de WVS om tot het leerwerkbedrijf van West-Brabant; • We zetten verder in op integrale vraagverheldering en de aanpak van doelgroep C in het project doorontwikkeling Doelgroep C; • We stemmen met de raad af hoe we het sociaal domein goed kunnen blijven monitoren; • We gaan verder aan de slag met de regiovisie Jeugdhulp West-Brabant West 2022-2025. Hierbij zetten we samen met het jeugdveld in op een duurzame beweging om kwalitatief goede, beschikbare en betaalbare jeugdhulp te kunnen behouden; • We hebben de regiovisie door vertaald in lokale uitvoeringsplannen die we gaan uitvoeren.

Hierbij hebben we rekening gehouden met de lokale toegang, inhoudelijke uitganspunten en de couleur locale; • We gaan aan de slag met de implementatie en monitoring van de contracten aanbestedingen Wmo Huishoudelijk Ondersteuning & Begeleiding; • We voegen de dienstverlening van het Werkplein toe aan onze integrale toegang; • Dementie vraagt onze specifieke zorg en aandacht. Mensen krijgen moeite met hun dagelijkse handelingen thuis en hun sociale omgeving. We stellen praktische handvatten op voor omgaan met dementie; • We starten met het project ‘Indicatievrije dagbesteding’ uit de doorontwikkeling van het sociaal domein; • Mantelzorgers en vrijwilligers leveren een onmisbare bijdrage aan anderen die zorg en aandacht nodig hebben. Wij waarderen deze inzet enorm en tonen daadkracht om deze mantelzorgers en vrijwilligers goed te ondersteunen. We voeren logeeropvang voor cliënten in per 1-1-2023; • We ontwikkelen integrale toegang. Hiermee kunnen we vooraan in het proces de hulp geven die nodig is;

36

• • •

•

• • •

• •

1.6.3.

We bevorderen dat kwetsbare groepen eerder bereikt worden en mee kunnen doen en in onze samenleving; We formaliseren per 1-1-2023 de inzet van de wijk GGZ-er. We versterken de ambities van het programma ‘Geweld hoort nergens thuis’; We vinden goede (woon) voorzieningen en begeleiding voor kwetsbare doelgroepen belangrijk. We werken samen met de regio Bergen op Zoom in het kader van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en OGGZ om dit goed vorm te geven; We investeren in de gezondheid van jongeren in de brede zin door middel van (preventieve) interventies die passen binnen een totaalaanpak. Hier maken we nadrukkelijk- de koppeling met bestaand beleid zoals het lokaal Preventie- en Sportakkoord en het Uitvoeringsplan Jeugd; We anticiperen zoveel als mogelijk op de nieuwe problematiek die door energieprijzen en inflatie wordt veroorzaakt. We houden ons (regionaal) armoedebeleid tegen het licht; We werken aan een verdere uitrol van de aanpak ‘Vroeg Eropaf’. We analyseren hoe we deze kunnen optimaliseren en gaan op zoek naar meer signaalpartners; We onderzoeken op welke manieren we het beste armoede kunnen tegengaan en waar nodig onze inwoners het beste kunnen ondersteunen. Hierbij hebben we ook aandacht voor de verborgen doelgroepen (bijvoorbeeld die de situatie niet melden uit schaamte/bewustwording); We gaan energiearmoede tegen.

We zorgen ervoor dat inwoners met een kleine portemonnee ook energiebesparende maatregelen kunnen treffen; We zorgen via Stichting Leergeld ervoor dat kinderen van ouder(s) met een laag inkomen ook kunnen meedoen door onder andere het verstrekken van een fiets en het bekostigen van schoolspullen en zwemlessen; Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2021 Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18TOTAAL

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Begr. na wijz. 2022

Begroting 2023

1.518.876 -153.387 2.833.399 -162.876 7.501.223 -5.516.360 6.409.559

1.875.035 -177.156 3.718.368 -255.976 8.371.792 -4.809.755 6.818.129

1.440.322 -159.222 2.852.795 -255.976 7.095.867 -4.886.397 6.673.038

847.184 714.809 -13.905 5.279.810 -322.544 4.433.603

1.193.140 -242.784 867.187 -16.853 5.604.278 -357.613 3.947.930

1.187.628 -216.218 877.110 -17.007 5.395.636 -360.358 4.336.713

339.385

414.402

344.472

630.248

683.968

738.533

24.339.023

27.634.092

25.046.936

37

1.6.4.

De taakvelden

6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Indicatievrije dagbesteding Als we in willen spelen op de steeds groter wordende zorgvraag, is het noodzakelijk om potentiële zorgvragers vroegtijdig in beeld te krijgen. Dit kan door middel van een indicatievrije dagbesteding. Dit is een vorm van dagbesteding waarbij de doelgroep kan binnenlopen, zonder hier een indicatie voor aan te vragen bij de gemeente. Om uit te spreken dat hulp nodig is en om een indicatie aan te vragen, is nu vaak nog een drempel. Daarom zien we in onze gemeente dat veel mensen pas (té) laat hulp vragen. Meedoen aan leuke activiteiten in een inloop is laagdrempeliger. Begin 2023 wordt gestart met een pilot project indicatievrije dagbesteding. Deeltaxi De Regio West-Brabant (RWB) voert het deeltaxivervoer uit onder andere namens onze gemeente. Door het gebruik van de Deeltaxi kunnen inwoners blijven deelnemen aan de samenleving. Nadat de RWB de gemeentelijke bijdragen naar beneden heeft bijgesteld tijdens de corona-crisis, is de gemeentelijke bijdrage voor 2023 opnieuw gestegen. Dit vanwege de toename van het aantal ritten na de afschaffing van de coronamaatregelen en een extreem hoge indexering (NEA index voor vervoer) door fors gestegen brandstofprijzen en CAO loonontwikkelingen van het taxipersoneel.

6.2 – Wijkteams Wet maatschappelijke ondersteuning Voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moeten gemeenten zorgen voor een laagdrempelige toegang voor burgers met een ondersteuningsvraag op allerlei leefgebieden. Onze inzet is gericht op een laagdrempelige toegang voor: • voorzieningen die gericht zijn op de bevordering van de eigen kracht en participatie; • informatie en advies; • doorgeleiding naar maatwerkvoorzieningen en – dienstverlening; • doorverwijzing naar eerste- en tweedelijns voorzieningen. Binnen de gemeente worden deze taken binnen het Zorgloket uitgevoerd door onze regieassistenten Wmo; voornamelijk door keukentafelgesprekken en/of ondersteuning. Daarnaast telt onze gemeente ook een aantal meedenkcoaches. Deze kijken kortdurend mee met inwoners die dat nodig hebben en helpen deze op weg met praktische zaken. Gelet op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein zijn deze functies en de omvang van de formatie van ons loket voortdurend onderwerp van doorontwikkeling. Cliëntondersteuning Binnen de Wmo is vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om onafhankelijke cliëntondersteuning aan te bieden aan hun inwoners. Voor de uitvoering hiervan hebben we samen met de gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk en Zundert een overeenkomst met MEE West-Brabant. Vanaf januari 2023 hebben we een nieuwe overeenkomst.

Naast de professionele onafhankelijke cliëntondersteuning zijn er binnen de gemeente verschillende vrijwillige lokale cliëntondersteuners actief. Zij worden door de gemeente gefaciliteerd in het volgen van de opleiding tot cliëntondersteuner. Vanaf 2023 stellen we de raming voor de cliëntondersteuning € 10.000,00 naar boven bij, daar we onze informele vrijwillige cliëntondersteuning extra ondersteuning en begeleiding door professionals gaan aanbieden, nog meer gaan inzetten op naamsbekendheid van zowel de professionele als vrijwillige cliëntondersteuners en we verwachten dat hierdoor het aantal af te nemen diensten toeneemt. Integrale toegang Sociaal Domein Om de dienstverlening aan mensen in kwetsbare posities te verbeteren ontvangen gemeenten structureel extra middelen naar aanleiding van de uitkomsten van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen (POK). Een bedrag van € 207.097,00 is bedoeld om de ondersteuning van wijkteams te versterken en het geven van een impuls aan integraal werken. Vanuit ons Plan van Aanpak Doorontwikkeling Sociaal Domein geven we vorm aan een integrale toegang waar mensen terecht kunnen met al hun vragen op het gebied van zorg, welzijn en financiën waarna ze worden doorverwezen naar de juiste plek. Dit doen we in de vorm van een pilot die loopt van 1 januari 2023 tot medio 2024.

38

Jeugdwet Gemeenten zorgen op grond van de Jeugdwet voor ondersteuning en jeugdhulp aan jeugdigen en hun ouders/verzorgers wanneer dit op eigen kracht of met inzet van het eigen sociale netwerk niet of onvoldoende lukt. We zijn verplicht er voor te zorgen dat er voldoende en kwalitatief goede jeugdhulp beschikbaar is die aansluit bij de behoeften en mogelijkheden van jeugdigen, ouders en gezin. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan de jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen. Voor de uitvoering van de Jeugdwet wordt er regionaal in De9 verband samengewerkt en op sommige vlakken bovenregionaal, provinciaal en landelijk. 6.3 – Inkomensregelingen Wanneer inwoners onvoldoende inkomen of vermogen hebben om in hun levensonderhoud te voorzien en ze ook niet in aanmerking komen voor een andere uitkering, komen ze in aanmerking voor een bijstandsuitkering. Hiermee kunnen inwoners de periode overbruggen totdat ze weer betaald werk hebben. Inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor het vinden van een baan, maar het Werkplein kan onze inwoners hierbij ondersteunen. Wanneer betaald werk geen mogelijkheid is, leveren onze inwoners een tegenprestatie voor de uitkering die zij ontvangen. Deze tegenprestatie is nuttig voor de maatschappij en kan bijvoorbeeld ingevuld worden door deelname aan het project maatschappelijk participeren.

De bijdrage aan het Werkplein voor de kosten van bedrijfsvoering bedraagt voor Rucphen € 1.339.032,00. Armoedebestrijding Wanneer ouders onvoldoende inkomen hebben om voor hun kind (sport)kleding, een fiets, zwemlessen, bepaalde schoolkosten of een hobby te bekostigen, kunnen zij een Kindpakket aanvragen bij Stichting Leergeld. Gezinnen met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm kunnen deze pakketten aanvragen. Daarnaast kan per huishouden iedere drie jaar één computer worden aangevraagd. De bijdrage aan Stichting Leergeld bedraagt voor Rucphen € 30.000,00. In de komende periode evalueren we ons armoedebeleid. We onderzoeken op welke manieren we het beste armoede kunnen tegengaan en onze inwoners, waar nodig, kunnen ondersteunen. Zo onderzoeken we de mogelijkheden van een jeugdfonds sport & cultuur en een volwassenenfonds sport & cultuur. Schuldhulpverlening Gemeenten zijn op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening verantwoordelijk voor het ondersteunen van hun inwoners bij het vinden van een geschikte oplossing, wanneer er sprake is van schulden. Deze ondersteuning kent verschillende vormen en fases. De intake- en stabilisatiefase, ook wel fase 1 genoemd, is bedoeld om inzicht te krijgen in de schuldensituatie en rust voor de inwoner te creëren. Samen met de gemeentelijke schuldhulpverlener wordt hierna gekeken welke interventies nodig zijn.

Soms kan de inwoner door deze ondersteuning, eventueel met behulp van budgetcoaching zelf verder. Zo niet, dan wordt de inwoner in overleg aangemeld voor een schuldhulpregeling, ook wel fase 2 genoemd. Deze fase 2 wordt voor ons uitgevoerd door Kredietbank Nederland. Naast het bieden van de mogelijkheid tot ondersteuning zijn gemeenten ook verplicht om inwoners die bij hen in beeld zijn gekomen vanwege meerdere betalingsachterstanden, waaronder zorgverzekering en huur, actief een schudhulpaanbod te doen. In onze gemeente is dit ondervangen door de aanpak ‘Vroeg Eropaf Rucphen’. Afhankelijk van het signaal wordt een inwoner per brief, telefonisch of door langs de deuren te gaan een schuldhulpaanbod gedaan. Gezien de huidige ontwikkelingen met betrekking tot de koopkrachtdaling, onder ander door de hoge energieprijzen, verwachten we een toename aan inwoners die te maken krijgen met schulden. De eerste signalen hiervan zijn al binnengekomen zoals een toename in betalingsachterstanden. Voor ons als gemeente betekent dit onder meer een toename in de druk op de gemeentelijke schuldhulpverlening (fase 1) alsook een stijging in de kosten voor de uitvoering van fase 2. Inburgering Per januari 2022 geeft het Werkplein voor de De6-gemeenten uitvoering aan de nieuwe wet inburgering.

Vanuit de nieuwe wet wordt ingezet op een zo snel mogelijke participatie van statushouders, het liefst via betaald werk. Dit gebeurt in samenwerking met allerlei partners waaronder Vluchtelingenwerk Nederland en de taalaanbieders.

39

Om ervoor te zorgen dat statushouders zich kunnen richten op hun integratie en om te voorkomen dat er schulden worden gemaakt worden zij de eerste 6 maanden financieel begeleid. Dat houdt in dat vanuit hun uitkering de vaste lasten worden betaald en zij leefgeld krijgen, ook wel budgetbeheer genoemd. In deze periode worden statushouders klaargestoomd om hierna zelf hun financiën te beheren. Het Rijk heeft aangekondigd de taakstelling huisvestiging statushouders voor alle gemeenten komend jaar te verhogen. Wat de verhoogde taakstelling zal zijn voor onze gemeente is echter nog niet bekend. De verhoogde taakstelling betekent onder meer een stijging van de uitvoeringskosten bij het Werkplein en Vluchtelingenwerk Nederland. Gezien de huidige problematiek rondom het vinden van huisvestiging is echter niet de verwachting dat de verhoogde taakstelling zich direct vertaald in veel hogere kosten. 6.4 - Begeleide participatie WVS geeft uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (SW), Beschut Werken en ontwikkeltrajecten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met de invoering van de Participatiewet (1 januari 2015) is de instroom in de Sociale Werkvoorziening (SW) afgesloten. Degenen die een SW-dienstverband hadden, blijven hun rechten behouden. Dit betekent een geleidelijke afbouw van het SW-bedrijf WVS. De bijdrage aan WVS bedraagt voor Rucphen € 893.593,00.

Ketensamenwerking In samenwerking met ISD Brabantse Wal en het Werkplein Hart van West-Brabant ontwikkelt WVS zich tot het leerwerkbedrijf van West-Brabant. Binnen deze ketensamenwerking is het maatschappelijke doel om inwoners optimaal ondersteuning te bieden bij hun ontwikkeling naar werk of participatie.

6.5 – Arbeidsparticipatie Participatiewet Het doel van de Participatiewet is dat iedereen die kan werken aan het werk is en door een eigen inkomen (of vermogen) voorziet in zijn levensonderhoud. Op grond van wet- en regelgeving zijn er verschillende ondersteuningsmogelijkheden om doorstroom richting arbeidsmarkt te bevorderen. Dit kan bijvoorbeeld door jobcoaching, proefplaatsing of tijdelijke loonkostensubsidie, maar ook door scholing of een indicatie banenafspraak. Ook voor startende ondernemers bestaan passende mogelijkheden. 6.6 - Maatwerkvoorzieningen (WMO) We bieden ondersteuning die bijdraagt aan de zelfredzaamheid en de participatie van personen met een fysieke beperking of chronische psychische of psychosociale problemen. Het kader hiervoor bestaat uit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Verordening maatschappelijke ondersteuning 2020 Gemeente Rucphen en de beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2022 Gemeente Rucphen. De verdere uitwerking volgt in 6.71 en 6.81. 6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+ De Wmo richt zich primair op de ondersteuning van onze burgers. Deze ondersteuning kent meerdere vormen zoals huishoudelijke ondersteuning, begeleiding en hulpmiddelen. Begeleiding De gemeente geeft ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo).

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn. Het gaat b.v. om individuele ondersteuning en dagbesteding in groepsverband. In 2022 is de nieuwe regionale overeenkomst voor de De6 regio aanbesteed. Deze treedt per 1 januari 2023 in werking. Eén van de belangrijkste

40

doelstellingen van de nieuwe contracten is grip en beheersbaarheid van de financiën. Wat de daadwerkelijke effecten zijn, kunnen we nu nog niet weergeven, daar dat afhankelijk is van andere factoren zoals indexering en het gebruik van de voorzieningen. Huishoudelijke ondersteuning Inwoners die het huishouden niet (helemaal) zelf meer kunnen doen, ontvangen huishoudelijke ondersteuning. Vanaf 1 oktober 2022 is gestart met een nieuw contract voor huishoudelijke ondersteuning, hiervoor is een aanbestedingsprocedure doorlopen. Dit contract loopt door in 2023. Hulpmiddelen Wmo Het contract voor de hulpmiddelen Wmo, met name rolstoelen en scootmobielen, loopt door tot 30 juni 2023. In het laatste kwartaal van 2022 wordt hiervoor de aanbestedingsprocedure opgestart, zodat per 1 juli 2023 nieuwe contracten kunnen worden afgesloten. Net als de afgelopen jaren, wordt consequent bewaakt of voldaan wordt aan de contractvoorwaarden. 6.72 - Maatwerkdienstverlening 18Jeugdwet De Jeugdwet richt zich onder andere op ondersteuning van onze jeugdigen en hun ouders/verzorgers daar waar er opvoedings- en/of ontwikkelingsproblematiek speelt. Deze ondersteuning wordt geboden via (lokaal) preventief aanbod, ondersteuning door een jeugdprofessional of wanneer zwaardere zorg nodig is, door de inzet van een jeugdzorgaanbieder.

Vanaf 2022 vormt de Regiovisie jeugdhulp West-Brabant West 2022-2025 de basis voor de invulling van het stelsel. Aan de Regiovisie heeft elke gemeente een lokale paragraaf toegevoegd met daarin de lokale uitgangspunten. Om hier verder invulling aan te geven wordt er gedurende de beleidsperiode van 2022-2025 gewerkt met een uitvoeringsplan. Voor het jaar 2022 en 2023 is inmiddels een Uitvoeringsplan Jeugd 2022-2023 vastgesteld. In dit Uitvoeringsplan zijn de lokale uitgangspunten verder uitgewerkt en ligt de focus op gezond opgroeien, preventie, onderwijs, jongerenwerk en de (huis)artsen. Het Uitvoeringsplan Jeugd reikt verder dan alleen jeugdhulp, het richt zich ook op preventief aanbod en algemene voorzieningen die bijdragen aan het zo gezond en veilig mogelijk opgroeien tot zo zelfstandig mogelijke volwassenen. Daarnaast wordt er waar van toepassing een integrale benadering toegepast met de taakvelden Jeugd, denk hierbij aan sport, onderwijs, jeugdgezondheidszorg en jongerenwerk. Niet vrij toegankelijk (jeugd)zorg Vanaf 2018 is er een stijgende lijn in de totaalkosten voor niet vrij toegankelijk (jeugd)zorg. In de Kadernota 2023 is daarom een structurele claim van € 280.000,00 opgenomen. Dit aanvullend bedrag is gebaseerd op de werkelijke uitgaven in 2021.

6.81 - Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen & maatschappelijke opvang Gemeente Bergen op Zoom is centrumgemeente voor de taken op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang en ontvangt hiervoor de rijksmiddelen. Het Rijk heeft aangekondigd alle gemeenten afzonderlijk verantwoordelijk te willen maken voor deze taken. In 2022 is bekend gemaakt dat de eerste stap in de decentralisatie van beschermd wonen wordt uitgesteld naar 2024. Met deze decentralisatie vindt ook de overgang plaats naar een nieuw objectief verdeelmodel. Hierbij is een ingroeipad van 10 jaar afgesproken, waarin de middelen worden herverdeeld van de centrumgemeenten naar alle gemeenten (met stappen van 10%). Regionale samenwerking blijft hierbij noodzakelijk. Wij blijven samenwerken met de gemeenten die onder centrumgemeenten Bergen op Zoom vielen, namelijk: Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen en Woensdrecht. De maatschappelijke opvang, verslavingszorg en (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) OGGZ blijven de komende jaren nog een taak van de centrumgemeenten. In 2025 wordt, mede op basis van de ervaringen met beschermd wonen, bekeken of dit gedecentraliseerd kan worden vanaf 2026. De Wet verplichte ggz (Wvggz) De Wet verplichte ggz (Wvggz) regelt de rechten van mensen die te maken krijgen met een verplichte ggzopname.

De uitvoering van de Wvggz vindt gezamenlijk plaats door 16 gemeenten in West-Brabant. Burgers kunnen zich wenden tot het Meldpunt Crisiszorg als zij grote zorgen hebben om een persoon (veelal een

41

naaste) en denken dat verplichte ggz-zorg nodig is. Dit meldpunt beoordeelt de melding namens de gemeente en zorgt voor een adequate afhandeling. Wijk ggz-er Wij hebben vorig jaar besloten de pilot Wijk ggz-er uit te voeren. Eind 2022 wordt deze pilot geëvalueerd. De gemeente wordt met ingang van 2023 verantwoordelijk voor de opvolging van de niet acute politiemeldingen van mensen met verward gedrag (e33 meldingen). Dat betekent dat we op een melding (na triage door het meldpunt crisiszorg) meteen moeten gaan handelen. Als gemeente hebben we ook de opgave om steeds meer bijzondere doelgroepen (lees: personen met een GZ-problematiek en/of verward gedrag) op lokaal niveau op te nemen (is ook een wettelijke taak). 6.82 - Geëscaleerde zorg 18Gemeenten zijn niet alleen verantwoordelijk voor de ondersteuning bij (lichte) opvoedings- en ontwikkelingsproblematiek van jeugdigen en/of hun ouders/verzorgers maar ook voor de jeugdbeschermingsen jeugdreclasseringsketen. Het doel is om jeugdigen en gezinnen eerder, beter en duurzaam te beschermen in onveilige opgroei- en opvoedsituaties. Onderzoek verslavingspreventie We stellen een lokaal werkprogramma verslavingspreventie op en voeren dit uit. 1.6.5.

Beleidsindicatoren

Banen per 1.000 inwoners 15-64 jaar

453,3

805,5

Rucphen

Nederland bron: Meerdere bronnen | 2021

*Banen: Onder een baan wordt verstaan een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners.

Jongeren met een delict voor de rechter 1%

1%

Rucphen

Nederland bron: CBS Jeugd | 2020

*Jongeren met een delict voor de rechter: Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.

42

% Kinderen in uitkeringsgezin

% Werkloze jongeren

6,00%

4,00%

2,00% 1,00%

Nederland

Rucphen

Nederland

Rucphen

bron: CBS Jeugd | 2020

bron: CBS Jeugd | 2020

*Kinderen in uitkeringsgezin: Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Minimaal 1 lid van het huishouden ontvangt een bijstandsuitkering. *Werkloze jongeren: Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polis administratie.

Netto arbeidsparticipatie 66,8%

68,4%

Rucphen

Nederland bron: CBS | 2020

*Netto arbeidsparticipatie: het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners

Rucphen

Nederland

254,7

431,2

bron: CBS | 2021

*Personen met een bijstandsuitkering: Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015).

43

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 -64 jaar

87,7

202,0

Rucphen

Nederland bron: CBS | 2020

*Lopende reintegratievoorzieningen: Onze gemeente biedt voorzieningen aan zoals scholing, werk of begeleiding om re-integratie (terugkeer naar werk) mogelijk te maken.

Jongeren met jeugdhulp aantal per 1.000 jongeren % van alle jongeren tot 18 jaar

15,2

Rucphen

12,9

Nederland

bron: CBS Jeugd | 2021

*Jongeren met jeugdhulp: Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp. Jeugdhulp is hulp bij psychische hulpvragen, een verstandelijke beperking en/of opvoedproblemen. Jeugdhulp is bedoeld voor kinderen en jongeren tot 18 jaar, soms tot 23 jaar

Jongeren met jeugdreclassering

Jongeren met jeugdbescherming

geen data

0,3%

1,5%

1,2%

Rucphen

Nederland

Rucphen

Nederland

bron: CBS Jeugd | 2021

bron: CBS Jeugd | 2021

*Jongeren met jeugdreclassering: Een jongere die met de politie in aanraking is geweest en een procesverbaal heeft gekregen, kan jeugdreclassering opgelegd krijgen. Jeugdreclassering is een vorm van jeugdzorg waarbij de jongere wordt geholpen, begeleid en gecontroleerd. Het doel van jeugdreclassering is om in samenwerking met ouder(s) of netwerk, het gedrag van de jongere te veranderen en recidive te voorkomen. *Jongeren met jeugdbescherming: Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt wanneer een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jongere in de leeftijd van 0 tot 18 jaar (ernstig) wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet (voldoende) helpt.

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners

480

X

Rucphen

Nederland bron: CBS - MSD WMO | 2021

*Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo: Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

44

1.7.

Programma 7: Volksgezondheid en milieu

1.7.1. Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en gezonde leefomgeving. 1.7.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord: Naar een gezonde generatie We hechten belang aan een gezonde leefstijl voor alle inwoners. In het lokaal Preventieakkoord hebben we de krachten gebundeld om een stap te zetten naar een gezond en vitaal Rucphen. We voeren dit verder uit. Naar een duurzame gemeente Rucphen wil op termijn energie- en klimaatneutraal zijn. We volgen daarin het landelijk tempo. We geven uitvoering aan de Regionale Energiestrategie, de gemeentelijke visies op zonne- en windenergie en duurzaamheid en de Transitievisie warmte. We richten ons in eerste instantie op zonne-energie. De windprojecten en de aanvragen hiervan komen eerst pas na 2030 mogelijk in beeld. Activiteiten uit het collegewerkprogramma • We sluiten aan op bestaande initiatieven, zoals de Rookvrije generatie en Gezonde Generatie op de thema's overgewicht, alcohol en roken; • Voor het project ‘Kansrijke Start’ vormen we samenwerkingsverbanden; • We stellen een lokaal werkprogramma verslavingspreventie op en voeren dit uit; • We participeren in het opstellen van de Regionale Energie Strategie 2.0; • De opgave uit de transitievisie Warmte is het aardgasvrij maken van woningen en gebouwen in 2050 inclusief tussenstappen.

We voeren de transitievisie Warmte (Nationaal isolatieprogramma) uit; • We voeren de Regionale Energiestrategie, de gemeentelijke visies op zonne- en windenergie en duurzaamheid en de Transitievisie warmte uit; • We ondersteunen ontvankelijke aanvragen zon op dak/zon op veld; • We plaatsen zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen; • We verduurzamen de gemeentelijk gebouwen; • We voeren activiteiten van de ‘Regeling Reductie Energieverbruik Woningen’ via het Regionaal Energie Loket uit; • We stellen het Beleid klimaatbestendig Rucphen op; • We maken beleid voor laadpalen, zodat we juiste afweging kunnen maken waar en hoeveel laadpalen gewenst zijn; • We voeren het GRP 2023-2026 uit: De projecten in de buitenruimte pakken we integraal op (dus gecombineerd beheer water/riolering, wegbeheer, groenbeheer en klimaat); • We implementeren de overgang naar Saver voor inzameling van het huishoudelijk afval 2022-2023 en het grondstoffencentrum.

45

1.7.3.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2021 Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria TOTAAL 1.7.4.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Begr. na wijz. 2022

Begroting 2023

892.112 -16.217 1.439.157 -2.372.326 2.126.144 -2.916.215 767.267 -108.397 95.762 -30.806

1.000.467 -20.000 1.738.397 -2.495.994 2.221.609 -2.995.380 1.322.302 -623.160 84.687 -25.755

908.087 958.115 -2.483.691 2.227.797 -2.955.093 616.770 -1.200 90.875 -26.141

-123.519

207.173

-664.481

De taakvelden

7.1 – Volksgezondheid Publieke gezondheidszorg GGD De Wet publieke gezondheid is het wettelijke kader voor de publieke gezondheidszorg. Onder publieke gezondheidszorg verstaan we gezondheid beschermende en gezondheid bevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke groepen daaruit, waaronder infectieziektebestrijding. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de lokale invulling en uitvoering. We zetten ons in om de gezondheid van onze inwoners te bevorderen en te beschermen. We treffen hiervoor verschillende maatregelen, voor de gehele bevolking of voor specifieke (risico)groepen. Om taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg uit te voeren zijn gemeenten wettelijk verplicht om een Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) in stand te houden. Wij nemen deel aan de Gemeenschappelijk regeling GGD West-Brabant samen met 15 andere gemeenten. Op basis van de begroting 2023 van GGD West Brabant is een bijdrage van € 479.273,00 geraamd voor de gemeente Rucphen. Jeugdgezondheidszorg Gemeenten zijn op basis van de Wet publieke gezondheid tevens verantwoordelijk voor de jeugdgezondheidszorg (JGZ) van 0 tot 19 jaar. Het doel van de jeugdgezondheidszorg is het bevorderen, beschermen en beveiligen van de gezondheid en de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen, zowel individueel als op populatieniveau.

In de gemeente Rucphen is TWB verantwoordelijk voor de JGZ 0 tot 4 jaar en de GGD West-Brabant voor de JGZ 4 tot 19 jaar. De uitvoering wordt gedaan door een team van jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen en consultatiebureau-assistenten. Lokaal Preventieakkoord In 2023 worden de ambities (roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht) die in het Lokaal Preventieakkoord zijn opgesteld verder uitgewerkt, zoals bijvoorbeeld de actie ‘geen rommel in je trommel’. In 2023 wordt hiervoor wederom een uitvoeringsbudget bij de VNG aangevraagd (€ 20.000,00). RAV De Gemeenschappelijke regeling Regionale Ambulancevoorziening (RAV) Brabant Midden-West-Noord, waarin wij samen met 35 andere gemeenten participeren, verzorgt ons regionale ambulancevervoer. De opdracht hierbij is om een meldkamer in stand te houden, het verlenen of doen verlenen van ambulancezorg en het leveren van een bijdrage aan de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR).