Programmabegroting 2024-2027

Programmabegroting 2024-2027

1

Voorwoord Begroten bij toenemende onzekerheden Voor u ligt de Programmabegroting 2024 – 2027. In de vorige begroting benadrukten wij in het voorwoord vooral de zorg voor elkaar en de wereld. Dat blijft onverkort van kracht tegen de achtergrond van toenemende onzekerheden in de financiële grondslagen. Rozendaal toont zich aan de buitenwereld als een unieke gemeente met bijzondere kwaliteiten en onze inwoners zijn trots op het voorrecht hier te wonen. Dat bepaalt ook dit jaar de insteek voor de begroting. Daarbij kunnen we slechts een beperkt aantal zaken zelf beïnvloeden. Voor een zeer groot deel zijn we afhankelijk van keuzes die gemaakt worden door het Rijk. De ‘kracht van klein’ blijkt steeds weer, ook uit de opvang van Oekraïense vluchtelingen in onze gemeenschap. Onzekerheid aan de inkomstenkant geldt met name voor het Gemeentefonds en specifieke uitkeringen. Aan de uitgavenkant zijn er forse verplichtingen met een open einde in het sociale domein. Zoals ieder jaar is het een uitdaging om een gezonde begroting voor te leggen, maar het blijkt de laatste jaren ingewikkelder te worden. Al hebben wij in Rozendaal onze zaken behoorlijk op orde, de afhankelijkheid van de buitenwereld levert uitdagingen op. Vooral de onzekerheid over het Gemeentefonds neemt de komende jaren toe.

Op basis van de huidige informatie zien 2024 en 2025 er goed uit, maar zijn de vooruitzichten voor 2026 en verder negatief. Dat vraagt om behoedzaam beleid om te behouden wat wij koesteren en ons tegelijkertijd voor te bereiden op de toekomst.

Primitieve begroting

2024 142

2025 151.160

2026 -135.390

2027 -149.970

Van kadernota naar begroting Bij de start van de voorbereiding van de kadernota maakten wij ons zorgen over de mogelijkheid om de basis op orde te houden, laat staan te investeren in onze toekomst. Bij de bespreking van de Kadernota 2024 was inmiddels bekend dat de meicirculaire enige verlichting bracht voor de eerste jaren. Dit leek op dat moment onvoldoende om te investeren in onze toekomst, terwijl we dat wel nodig vinden. Sinds de bespreking in de raad van de kadernota in juli zijn de vooruitzichten gunstiger geworden door met name aantrekkende rente-inkomsten en specifieke uitkeringen. De geleidelijke aanpassing van de OZB die in deze meerjarenbegroting verwerkt is helpt hierbij. Tegelijkertijd zien wij toenemende kosten in het sociale domein en met name jeugdzorg. Per saldo is er enige ruimte voor 2024 en 2025. Deze ruimte willen we graag inzetten voor een aantal ambities die tijdens de bespreking van de kadernota nog moesten worden uitgewerkt, zoals het robuuster maken van de organisatie conform het coalitieakkoord. Vooruitzichten op lange termijn Vrijwel alle gemeenten worstelen met de negatieve effecten van onder andere de terugkeer van de opschalingskorting in 2026 en verder en de onzekerheid over (de startdatum van) de nieuwe systematiek in het Gemeentefonds.

Door gebruik te maken van onze reserves als bron van renteinkomsten en het aanpassen van de hoogte van de OZB naar wat regionaal gebruikelijk is, ontstaat enige demping van de veronderstelde negatieve effecten. Inmiddels is vanuit het Rijk incidenteel wat extra geld bijgezet. Dat is onvoldoende. Overigens worstelen vrijwel alle gemeenten hiermee. Vanwege de Tweede Kamer verkiezingen in november 2023 en de vorming van een nieuwe regering krijgen we niet op korte termijn meer financiële meerjarige zekerheid. In deze volgen wij het advies van de VNG om te streven naar positieve jaren 2024 en 2025 en om 2026 en 2027 reëel te begroten en (nog) niet te beginnen met pijnlijke bezuinigingen. We zetten in op wat nodig en gewenst is, maar moeten ook rekening houden met wat er van buiten af van ons gevraagd en soms vereist wordt. Die balans denken wij gevonden te hebben in deze meerjarenbegroting.

2

Zaken op orde en doorontwikkelen Vanzelfsprekend moeten wij zaken op orde hebben als dienstverlening aan inwoners en de dagelijkse dingen, zoals straatverlichting, wegonderhoud en onkruidbestrijding, De opvang voor inwoners die verschillende vormen van zorg nodig hebben, sport en cultuur: allemaal zaken die wij vaak vanzelfsprekend vinden. Daar bovenop willen wij invulling geven aan het coalitieakkoord 2022-2026. Tegelijkertijd willen wij ons steentje bijdragen in regionale vraagstukken zoals de verstedelijkingsstrategie en nationale opgaven, via bijvoorbeeld de woondeal en het vluchtelingenvraagstuk. En dan merken wij ook de gevolgen grensoverschrijdende vraagstukken, zoals de energie- en klimaatcrises en wat dat betekent voor onze lokale flora en fauna. In deze begroting wordt een balans gevonden tussen wat wij moeten en willen, tussen zekerheden en onzekerheden, lokaal en omgevingsbewust. Met de voorliggende begroting bewegen wij zo behoedzaam voorwaarts. We blijven ons inzetten voor de wettelijk verplichte zorg voor onze inwoners in het sociale domein. Daarbij continueren en soms intensiveren we de samenwerking met andere gemeenten in gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen. De inzet zal vooral gericht zijn op borgen van de kwaliteit, effectiviteit en kostenbeheersing.

Voor het beheer van de openbare ruimte houden we vast aan de eerder bepaalde gewenste kwaliteit. Daarbij willen we sterker sturen op het leveren van die kwaliteit door uitvoerders. Ook doen we een beroep op onze inwoners, omdat het niet vanzelfsprekend is dat alles door de overheid moet worden opgelost. Waar mogelijk proberen we het gedrag van inwoners te beïnvloeden, zoals gebleken succesvol te zijn in bijvoorbeeld de afvalinzameling. Initiatieven van inwoners, zoals de Werkgroep Duurzaam Rozendaal blijven we stimuleren. De organisatie staat voortdurend onder druk om te leveren wat er wordt verwacht en te bouwen aan de toekomst. Conform het coalitieakkoord wordt er ingezet op een ontwikkelproces om tot een robuuste toekomstbestendige organisatie te komen. Daar past een werkomgeving bij die voldoet aan de wettelijke eisen qua arbeidsomstandigheden en past bij de gewenste organisatie. Voortbouwen en koers houden In de begroting van 2023 beoogden we onze uitgaven te beperken in 2023 en ons voor te bereiden op investeringen in 2024 en verder. Die ruimte doet zich, met name door de positieve rente-inkomsten, nu in enige mate voor. Daarom gaan we er in deze begroting van uit dat we onze reguliere taken onverkort kunnen doorzetten en tegelijkertijd kunnen investeren in de toekomst op basis van wat we onvermijdelijk en noodzakelijk vinden.

Dat doen we behoedzaam conform de koers die we de afgelopen jaren hebben ingezet. Behoedzaamheid is vooral van belang rekening houdend met uitdagingen in de opvang van Oekraïense vluchtelingen, die een extra druk op de organisatie legt, noodzakelijke aanpassingen in dezelfde organisatie en intensievere samenwerking in de regio. Ook in 2024 zullen zich ontwikkelingen voordoen die we nu nog niet kunnen voorzien. Dat vereist stevige en wendbare sturing en regie, waar we graag vorm aan willen geven als college en ambtelijk apparaat samen met de raad en onze inwoners. 10 oktober 2023

Burgemeester en wethouders van Rozendaal, de secretaris, Bas Pelgrum

de burgemeester, Ester Weststeijn

3

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................... 2 Opbouw en leeswijzer ............................................................................................................................. 5 Programma’s ............................................................................................................................................ 7 Programma 0: Bestuur en ondersteuning ........................................................................................... 8 Programma 1: Veiligheid ................................................................................................................... 16 Programma 2: Verkeer en Vervoer .................................................................................................... 22 Programma 3: Economie ................................................................................................................... 27 Programma 4: Onderwijs................................................................................................................... 29 Programma 5: Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie.............................................................

32 Programma 6: Sociaal Domein .......................................................................................................... 37 Programma 7: Volksgezondheid en milieu ........................................................................................ 46 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ontwikkeling en stedelijke vernieuwing ...................... 52 Paragrafen.............................................................................................................................................. 56 Paragraaf 1: Lokale heffingen ............................................................................................................ 57 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 60 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................... 68 Paragraaf 4: Financiering ................................................................................................................... 70 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 72 Paragraaf 6: Verbonden Partijen .......................................................................................................

79 Paragraaf 7: Grondbeleid................................................................................................................... 85 Paragraaf 8 Wet Open Overheid........................................................................................................ 86 Paragraaf 9: Informatieveiligheid en privacy ..................................................................................... 87 Financiële begroting .............................................................................................................................. 91 Geprognosticeerde balans................................................................................................................. 92 Recapitulatiestaat .............................................................................................................................. 93 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................ 95 Investeringsstaat................................................................................................................................ 96 EMU-saldo .........................................................................................................................................

96 Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ................................................................................... 97 Incidentele baten en lasten ............................................................................................................... 98

4

Opbouw en leeswijzer De begroting is, net als altijd, opgebouwd volgens de door de raad vastgestelde programma-indeling en de (wettelijk verplichte) paragrafen. In de programma’s zijn de volgende vragen sturend: wat we willen bereiken; wat gaan we daarvoor doen; wat mag het kosten. Hierbij willen wij zo scherp mogelijk beschrijven wat de opdracht van de gemeenteraad is aan het college van B&W voor 2024. Wij willen de gemeenteraad daarmee in staat stellen om de kaders helder vorm te geven, prioriteiten te stellen en uiteindelijk ook om effectiever de controlerende taak uit te oefenen. De begroting wordt ambtelijk uitgewerkt in een werkprogramma. Hiermee komen we tot een planmatige, projectmatige en controleerbare aanpak van onze inzet. Het college is van oordeel dat deze begroting een goede basis biedt om ook de toekomstige jaarstukken, en zo nodig de tussentijdse rapportages verder te ontwikkelen. De begroting bestaat grofweg uit drie onderdelen: de programma’s; de paragrafen; de financiële begroting. Programma’s Alle acht programma’s starten met een inleiding waarin staat beschreven op welke onderdelen het programma betrekking op heeft. Vervolgens geven wij aan wat het beleidsdoel is binnen het programma. We volgen in onze programma-indeling en taakvelden de indeling uit het BBV.

Deze uniforme indeling helpt om tot betrouwbare informatie voor interne sturing en externe vergelijkbaarheid te komen. Onderdeel van die indeling is de voorgeschreven uitwerking van de volgende vragen: Wat willen we bereiken? Bij deze eerste W-vraag zijn op hoofdlijnen de te behalen doelen opgenomen. Wat gaan we daarvoor doen? Hier wordt geconcretiseerd welke acties er in 2024 (of verder) nodig zijn om te bereiken wat onder vraag 1 als doel geformuleerd is. Wat mag het kosten? Hierin staat het overzicht dat inzicht geeft in: o de baten en lasten van de meeste recente jaarrekening; o de baten en lasten van het aankomende begrotingsjaar; o de baten en lasten van de drie jaren daaropvolgend; o overzicht van de onttrekkingen en toevoegingen aan reserves. We geven een toelichting op de opgenomen baten en lasten en verklaren de verschillen opzichte van de vorige meerjarenbegroting. Tot slot voegen wij ook nog een overzicht toe met de afwijkingen ten opzichte van Kadernota 2024 toe. Beleidsindicatoren De voorgeschreven wettelijke beleidsindicatoren per programma zijn opgenomen in het programma waar ze betrekking op hebben. Deze wettelijke indicatoren hebben in onze context vaak nauwelijks raakvlak met de opgaven die we in de programma’s beschrijven. Om de cijfers iets meer in perspectief te plaatsen is ook het gemiddelde van gemeenten < 25.000 inwoners opgenomen.

5

Verbonden Partijen Binnen elk programma wordt de Verbonden Partijen genoemd die een bijdrage leveren aan de doelstelling. Deze Verbonden Partijen worden in lijn met de voorschriften uit het BBV behandeld in de Paragraaf Verbonden Partijen. Paragrafen In de paragrafen worden vanuit een dwarsverband op de programma’s diverse onderwerpen behandeld doe de bedrijfsvoering in brede zin betreffen. Het gaat in de paragrafen niet om de ‘wat’, maar om de ‘hoe-vraag’. Er zijn acht voorgeschreven paragrafen: hoe gaan we om met belastingen (lokale heffingen) (paragraaf1)? hoe worden risico’s beheerst en welk effect heeft dat op het weerstandsvermogen (paragraaf 2)? hoe onderhouden we onze bezittingen en openbare ruimte (paragraaf 3)? hoe lopen de geldstromen en onze vermogenspositie (paragraaf 4)? hoe is de bedrijfsvoering geregeld (paragraaf 5)? met wie vormen wij Verbonden Partijen en hoe zijn de afspraken geregeld (paragraaf 6)? hoe is ons grondbeleid (paragraaf 7)? hoe geven wij invulling aan de Wet Open Overheid (paragraaf 8)? We hebben een negende, niet verplichte, maar wel gewenste, paragraaf hieraan toegevoegd over informatieveiligheid en privacy: hoe waarborgen wij de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van onze (digitale en fysieke) informatie en hoe gaan wij om met persoonsgegevens (paragraaf 9)? Financiële begroting In dit hoofdstuk wordt een samenvatting gegeven

van alle lasten en baten op de programma’s. Daarnaast wordt inzicht geboden in de financiële ontwikkeling van het meerjarig perspectief, eventuele investeringen en de manier waarop daar invulling aan kan worden gegeven. Tot slot zijn er een aantal overzichten opgenomen die door het BBV worden voorgeschreven en die vooral voor de provinciaal toezichthouder relevante informatie bevatten.

6

Programma’s

7

Programma 0: Bestuur en ondersteuning Inleiding In het programma Bestuur en ondersteuning geven we vorm en inhoud aan (de ondersteuning van) het gemeentebestuur: de gemeenteraad en het college van B&W. Samen stellen we de kaders voor en geven we uitvoering aan het coalitieakkoord 2022-2026. Dit programma gaat zowel over de voorwaarden voor het bestuur om zijn wettelijke en autonome taken te kunnen uitvoeren en om de bestuurlijke en politieke ambities te kunnen realiseren, als over onze dienstverlening aan burgers en ondernemers. Allerlei ondersteunende functies in de organisatie en allerlei vormen van samenwerking – met inwoners, in de regio – krijgen in dit begrotingsprogramma een plek. Dit programma is daarmee ook randvoorwaardelijk voor onze beleidsmatige inzet, zoals beschreven in de programma’s 1 tot en met 8. In de (verplichte) Paragraaf Bedrijfsvoering en overige paragrafen zoals Informatieveiligheid en Privacy staan onderdelen van de bedrijfsvoering nader beschreven.

Beleidsdoel We willen het gemeentebestuur (raad en college) in staat te stellen op efficiënte, transparante en democratische wijze besluiten te nemen en richten de organisatie daartoe passend en toekomstbestendig in. We willen de gemeenteraad ondersteunen om invulling te kunnen geven aan de kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol.

Wat willen wij bereiken? We streven zowel in onze organisatie en dienstverlening als in onze samenwerkingsrelaties naar een (meer) optimale balans tussen de kracht en de kwetsbaarheid die inherent is aan onze kleine schaal. Dat doen we op zeven deelgebieden, die we hieronder uitwerken. Bestuur & democratie We zetten ons in voor een krachtig bestuur en goede democratische besluitvorming. We waarborgen dat onze bestuursorganen raad, college van B&W en de burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan op efficiënte, transparante en democratische wijze kunnen functioneren. Open bestuursstijl We werken continu aan een open en transparante overheid, die in verbinding staat met inwoners en partners in de regio. We zetten in op (burger)participatie en het benutten van de kracht van onze lokale samenleving. We dragen zorg voor transparante (digitale) ontsluiting van gemeentelijke informatie.

8

Constructieve partner in de regio We zetten ons in om het maximale uit de samenwerking in de regio en met regiogemeenten te halen. We werken samen in de regio, omdat we als kleine gemeente als geen ander de meerwaarde ervaren van het bundelen van krachten. Of dit nu gaat om de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMRAN), Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Midden-Gelderland (MGR SDCG), of in de samenwerking met de gemeente Rheden: wij stellen ons op als een soms kritische, maar bovenal constructieve partner. Dienstverlening en Burgerzaken In aansluiting op de eisen en wensen van onze omgeving (rijksoverheid, maar vooral inwoners en overige klanten) willen we adequate (inclusief digitale) diensten verlenen. Informatievoorziening en digitalisering Wij streven naar een stabiele ICT-omgeving waarbij wij door de continuïteit van de dienstverlening aan onze inwoners zo veel mogelijk garanderen en waarbij we via gerichte maatregelen de risico’s rondom de informatieveiligheid en de privacybescherming minimaliseren. Daarnaast willen wij met onze digitale dienstverlening blijven inspelen op de eisen die onze omgeving aan de gemeente stelt. Zie ook de Paragraaf Informatieveiligheid en Privacy. Toekomstbestendige organisatie We investeren continu in een weerbare en wendbare organisatie om ook de komende jaren efficiënt te werken aan onze opgaven.

Onze strategie daarvoor hebben we recentelijk uiteengezet in een raadsinformatiebrief (3 oktober 2023). We blijven doorgroeien naar de wendbare en weerbare organisatie langs de volgende sporen: - versterken regie: verbeterde strategievorming, contractmanagement en een sterkere verbinding in het netwerk; - versterken interne dienstverlening en communicatie: om het contact en verbinding met de inwoner blijvend te borgen; - versterken van de bedrijfsvoering als ruggengraat van de kernorganisatie. Onderhoud gemeentelijk vastgoed/gemeentehuis We zorgen voor een adequate werkomgeving voor onze medewerkers. Een gemeentehuis met goede arbeidsomstandigheden, waarin de toegankelijkheid en privacy van bezoekers en de veiligheid van mensen en middelen gewaarborgd is.

Wat gaan wij daarvoor doen? Bestuur & democratie We zorgen ook in 2024 voor goede, navolgbare en transparante besluitvorming in de gemeenteraad en het college van B&W. We evalueren in 2024 de (bijgestelde) vergaderstructuur van de gemeenteraad. We organiseren in juni 2024 de verkiezingen voor het Europees Parlement op toegankelijke en rechtmatige wijze. Om jongeren kennis te laten maken met onze democratie en besluitvormingsprocessen blijven we actief de Kinderburgemeester en Jongerenraad ondersteunen. Open bestuursstijl We werken in 2024 net als in voorgaande jaren aan goede lokale verbindingen tussen burger en bestuur, zowel op het niveau van individuele projecten (zoals bij ontwikkeling van openbaar groen),

9

als in het algemeen (bijvoorbeeld via ‘Buurt aan Tafel’ of de buurtuitvoeringsplannen voor de warmtetransitie). Ook initiatieven zoals een dag voor nieuwe inwoners, dragen bij aan ‘nabij en open bestuur’. We houden ook in 2024 aandacht voor de verbinding met jongeren, onder andere via de Kinderburgemeester en Jongerenraad. We betrekken ook in 2024 scholieren en jongeren actief bij de (4 mei)herdenkingen. We bereiden een vervolg van Buurt aan Tafel (een derde ronde) voor, die 2e helft 2024 of 1e helft 2025 uitgevoerd wordt. Daarbij zoeken we op basis van de evaluatie van de tweede ronde in 2023 zoeken naar een passende vorm (mogelijk meer thematisch dan op per buurt). We stellen in 2024 kaders voor burgerparticipatie vast samen met de gemeenteraad. Door het verhelderen van de kaders voor burgerparticipatie wordt inwoners duidelijk wat ze van participatie en inspraak mogen verwachten. Hierbij wordt een link gelegd met de implementatie van de Omgevingswet. Dit voornemen stond ook al in de begroting 2023. Door capaciteitsgebrek is dit niet van de grond gekomen. We onderzoeken de mogelijkheden voor vormen van digitale inwonersparticipatie (bijvoorbeeld met een burgerpanel). Ook dit is een punt dat in 2023 op de agenda stond, maar door capaciteitsgebrek niet is gerealiseerd. We zien een toenemende behoefte aan ondersteuning in communicatie/participatie.

Te denken valt aan de ontwikkeling van kaders voor burgerparticipatie; het beter doordenken en plannen van communicatie-/participatieaanpak in ‘de opgaven die ertoe doen’ (warmte-transitie, opvang vluchtelingen etc.); ondersteuning op communicatie-instrumenten; ondersteuning in woordvoering en perscontacten en tot slot een betere profilering van de gemeente en inzet op arbeidsmarktcommunicatie. Een uitgebreidere toelichting hierop is opgenomen in de raadsinformatiebrief van 3 oktober 2023 over de doorontwikkeling van de organisatie. We werken in 2024 een plan van aanpak uit voor de versterking van de communicatie-/participatiefunctie. Dit kan gedekt worden binnen het budget organisatieontwikkeling. Voor 2025 en verder stellen we voor om (beperkte) capaciteit te ramen voor de communicatie/participatiefunctie. De meerkosten daarvan zijn verwerkt in deze begroting. In 2024 werken we verder aan een transparante en (digitaal) toegankelijke overheid. Het gaat hierbij om het doorontwikkelen van de nieuwe website (met name de implementatie van DigiD, die in 2023 voorzien was, maar niet uitgevoerd is) en het beter inbedden van door verdergaande transparante (digitale) ontsluiting van gemeentelijke informatie (implementatie Wet open overheid (Woo) en Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) en het tijdig publiceren van collegebesluiten).

Constructieve partner in de regio In diverse samenwerkingsverbanden (Verbonden Partijen) stellen we ons net als voorgaande jaren op als een soms kritische, maar bovenal constructieve partner. We leveren de afgelopen jaren vooral een

10

bestuurlijke bijdrage. In 2024 willen we nadrukkelijker ambtelijke inzet op voor Rozendaal belangrijke thema’s zoals het versterken van natuur & landschap organiseren. Deze ambtelijk inzet is ook nodig omdat er in Gemeenschappelijke Regelingen steeds vaker vraagstukken spelen rond bijvoorbeeld arbeidsmarktkrapte, de noodzaak tot versterking van de bedrijfsvoering of verduurzaming van de diensten. In alle gevallen leidt dit tot gesprekken over nut- en noodzaak, in relatie tot de hoogte van de bijdrage vanuit de eigenaren van deze regelingen, de gemeenten. Rozendaal heeft vaak een ‘afwijkende’ positie in de manier waarop een verhoging van de bijdrage doorwerkt op onze begroting, vanwege de afwijkende schaal. Juist ook daarom is het belangrijk om vroegtijdig onze stem te laten horen in bijvoorbeeld herverdelingsdiscussies en kosten-verdeel-systematieken. Zie ook de raadsinformatiebrief van 3 oktober 2023 over regionale samenwerking. Bij de uitvoering van onze taken overwegen we voortdurend wat de beste manier is om deze te organiseren. Voor o.a. het sociaal domein werken we daarbij al langjarig intensief samen met de gemeente Rheden. In het voorjaar van 2023 is door de beide colleges van Rheden en Rozendaal geconstateerd dat we graag in een hechtere samenwerking toewerken naar de toekomst.

Daarbij willen we ook aandacht geven aan de ambities die de beide gemeenten hebben in de samenwerking en voor de waarden die we delen bij de samenwerking. We hebben de raad hierover geïnformeerd in raadsinformatiebrieven van 19 september 2023 (i.r.t. het sociaal domein) en 2 oktober 2023 (i.r.t. organisatieontwikkeling). We verkennen in 2024 met de gemeente Rheden en desgewenst ook met andere gemeenten in hoeverre we de samenwerking kunnen versterken, op thema’s of door andere wijzen van samenwerking. Zo willen we verkennen in hoeverre uitbreiding van de samenwerking op het OOV-terrein toegevoegde waarde heeft. Daarnaast speelt in het kielzog van de sociaal domeinafspraken de vraag in hoeverre het haalbaar is om ook de in Rozendaal kwetsbare burgerzaken-taken in gezamenlijkheid met Rheden te organiseren. Dienstverlening en Burgerzaken Dienstverlening: We hebben de afgelopen jaren al stevig geïnvesteerd en stappen gezet in de versterking van de dienstverlening. Mede door personeelsuitval hebben we in 2023 niet de resultaten geboekt die we hadden beoogd. Zo ligt het project implementatie DigiD tijdelijk stil en is de beoogde ambulante dienstverlening (‘service aan huis’) nog niet opgepakt – wederom door personeelsgebrek/ziekteverzuim. Om de dienstverleningsaanpak te continueren stellen we voor om (voor het eerste kwartaal) hiervoor een extra uitgave te doen.

Dit is verwerkt in deze begroting. Burgerzaken: na een ‘dip’ in het aantal reisdocumenten de afgelopen jaren, komen we in 2024 weer op het oude niveau van reisdocumenten uitkomen. Dit heeft geen budgettaire gevolgen. Ook bij Burgerzaken zitten we ‘krap in de jas’ als gevolg van ziekteverzuim. We zien dat de organisatiegraad van de burgerzaken taken kwetsbaar is en dat we niet de gewenste kwaliteit weten te borgen. We doen eind 2023 onderzoek naar hoe we dit naar de toekomst beter kunnen borgen. Daartoe is het in ieder geval al duidelijk dat we gedurende het eerste kwartaal extra moeten inhuren om de basiscapaciteit op peil te houden. Dit is in deze begroting verwerkt. Informatievoorziening en digitalisering Met de uitvoering van de Digitale Agenda 2022-2023 hebben we de organisatie staan die nodig is om op een reguliere wijze vanuit inzicht en overzicht te sturen op wat we als Rozendaalse (kern)organisatie nodig hebben op het vlak van informatievoorziening. We hebben fors ‘het been bijgetrokken’. In het eerste kwartaal van 2024 informeren we de raad over de afronding van de Digitale Agenda 2022-2023. We verwachten de uitvoering van deze omvangrijke projectenportfolio met goede projectresultaten en een positief saldo af te kunnen sluiten.

11

Eventuele ‘losse eindjes’ uit de Digitale Agenda worden naar alle waarschijnlijkheid volledig opgepakt binnen reguliere capaciteit en middelen. De impact van het DMS op de organisatie is groot en vooral positief te duiden. Medewerkers werken meer en meer procesgericht. Er zijn rollen en functies ingericht op het vlak van functioneel beheer en informatiebeheer. Processen en systemen zijn of worden aan elkaar gekoppeld om informatiestromen efficiënt in te richten. We investeren in 2024 verder in de digitale vaardigheden die nodig zijn om goed en volgens de geldende normen te administreren. In het verlengde van de afsluiting van de Digitale Agenda 2022-2023 bekijken we in hoeverre aanvullende acties nodig zijn om ook de komende jaren het digitale informatiebeheer op peil te houden. Toekomstbestendige organisatie In de raadsinformatiebrief van 3 oktober 2023 schetsten we de beoogde aanpak voor de doorontwikkeling van de organisatie de komende jaren. We zien dat het richten van de ontwikkeling van en in onze organisatie voor de komende jaren een kwestie is van maatwerk. We zijn uniek in ons formaat, onze uitgangspositie en de sociaaleconomische structuur in onze gemeente. We hanteren dus geen (bestuurskundig) vast model, maar hanteren een aantal richtingwijzers die ons helpen bij de keuzes voor organisatieopgaven die we de komende periode veelvuldig gaan tegenkomen.

Die ons helpen om mét de raad en de collega’s telkens een stap in de gewenste richting te zetten. Om te komen tot de gewenste versterking van regie, interne dienstverlening en communicatie en de bedrijfsvoering als ruggengraat van de kernorganisatie werken we aan de in de raadsinformatiebrief uitgewerkte concrete opgaven. In 2024 (en verder) gaat het met name om: versterking van de HR-functie en -advisering door de vele personele wisselingen en het effect van de Regeling Vervroegde Uittreding (RVU); wijzigingen in de inrichting van de griffie, Integrale Veiligheid, communicatie/participatie, en de extra inzet op Burgerzaken; ontwikkelingen op en rondom het project Opvang van Oekraïners in Rozendaal; volgende stappen in de ontwikkeling van de administratieve organisatie en de interne controle (AO/IC); uitvoeren van de dienstverleningsaanpak; vervolgstappen in het I-domein naar aanleiding van de Digitale Agenda, op te pakken binnen de reguliere begroting en de reguliere personele capaciteit; ontwikkelingen in de samenwerking met Rheden en in de regio. Een deel van deze ontwikkelingen heeft budgettaire consequenties. Deze voorstellen zijn in deze begroting verwerkt. Gemeentelijk vastgoed/gemeentehuis In 2023 onderzochten we nut en noodzaak voor verbouw van het gemeentehuis. Daarover informeerden we de raad per informatiebrief van 3 oktober 2023.

We zien op dit moment geen haalbare businesscase om het gemeentehuis te verduurzamen. Wel zien we reden om in 2024 op het vlak van de arbeidsomstandigheden (informatieveiligheid) en de toegankelijkheid voor inwoners aanvullende stappen te zetten. In 2024 zetten we in op: eerste acties in het kader van achterstallig onderhoud zoals meubilair, schilderwerk, verlichting en kabelgootjes; onderzoek naar huidige stand arbeidsomstandigheden en veiligheid van personeelsleden informatie (waartoe in ieder geval een Risico inventarisatie en evaluatie, RI&E); inventarisatie functies en wensen en uitvraag voor functioneel plan in relatie tot (informatie)veiligheid, privacy en toegankelijkheid.

12

Er is daarnaast ook groot regulier onderhoud van het gemeentehuis nodig, zo blijkt uit inspectierapporten van de Stichting Monumentenwacht Gelderland van de afgelopen jaren. Het dak van het gemeentehuis is toe aan renovatie. We willen dit uitvoeren in 2025. In 2024 werken we een onderhoudsplan uit van het gemeentehuis met daarin aandacht voor groot onderhoud en klein onderhoud (waaronder schilderwerk, hang- en sluitwerk e.d., maar ook de reguliere aanpak voor het interieur).

Wat mag het kosten? Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten totaal baten

Werkelijk 2022

Begroot 2023

Begroot 2024

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

22.880 36.814 11.614 29.353 76.377 389.428 62.975 0

0 41.960 11.890 29.332 95.500 428.644 64.374 0

0 65.570 13.400 33.352 207.000 440.017 71.157 0

0 67.073 13.665 33.962 207.500 473.502 76.572 0

0 71.552 13.930 34.582 193.000 509.535 82.399 0

0 76.217 14.195 35.212 190.000 548.311 88.670 0

3.447.034 3.419.214 3.810.151 4.048.161 3.863.554 3.937.360 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

4.076.474 4.090.914 4.640.647 4.920.435 4.768.552 4.889.965

Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten totaal lasten

2.423.123 2.489.682 2.695.763 2.725.641 2.780.063 2.872.661

Saldo van baten en lasten

1.653.351 1.601.232 1.944.884 2.194.794 1.988.489 2.017.303

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo toevoegingen en onttrekkingen Geraamd resultaat

453.344 467.111 511.805 536.940 559.082 574.475 54.794 69.400 83.901 85.579 88.875 91.365 0 0 0 0 0 0 1.877.547 1.910.486 2.054.657 2.057.020 2.085.304 2.159.318 0 0 0 1 2 3 40.547 32.685 35.400 36.100 36.800 37.500 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 8.146 -11.257

288.576 6.686 281.890

0 10.000 0

5.022 6.686 -1.664

0 10.000 0

4.494 6.686 -2.192

0 10.000 0

4.494 6.686 -2.192

0 10.000 0

4.494 6.686 -2.192

0 10.000 0

4.494 6.686 -2.192

1.935.241 1.599.568 1.942.692 2.192.602 1.986.297 2.015.111

De stijging van opbrengsten Treasury ontstaat door de alsmaar stijgende rentepercentages. Hierdoor worden er beter rendementen gehaald op onze uitzettingen.

13

We voorzien dat binnen dit programma aanvullende middelen nodig zijn in vergelijking met 2023. Dit heeft, naast de nieuwe ontwikkelingen die we hieronder beschrijven, vooral te maken met indexering en inflatiecorrectie. Op een post zoals salarissen zijn dit relatief grote bedragen (zie paragraaf Bedrijfsvoering). Daarnaast is de post representatiekosten bijgesteld naar een realistisch niveau dat past bij een gemeente als Rozendaal, waarin nabijheid, representativiteit en een het onderhouden van netwerken van groot belang zijn. De laatste jaren was structureel sprake van (enige) overschrijding van deze post. Door deze nu op te hogen met € 7.000, begroten we realistisch. In de raadsinformatiebrief Organisatieontwikkeling van 3 oktober 2023 is een overzicht opgenomen van de elementen die leiden tot aanvullende middelen in programma 0.

Dit betreft met name versterking van de HR-functie en -advisering (+ € 35.000 voor de jaren 2024 en 2025); de verwachte kosten van de Regeling Vervroegde Uittreding (RVU; de meerkosten variëren per jaar en liggen tussen de + € 10.000 en + € 46.000 voor de jaren 2024 tot en met 2027); versterking op het taakveld bestuur en ondersteuning, bedoeld voor communicatie en participatie (+ € 20.000 vanaf 2025); anticiperen op (aanhoudend) (ziekte)verzuim bij Burgerzaken (+ eenmalig € 31.600 voor 2024) en aanvullende inhuur voor de uitvoering van de aanpak dienstverlening (+ € 10.000 in 2024). Om ervoor te zorgen dat genoemde mankementen aan het gemeentehuis niet leiden tot achterstallig onderhoud zoals houtrot en lekkages voorzien we voor 2024 een investering van € 20.000. Het gaat hier om uitgesteld onderhoud dat in 2023 uitgevoerd zou worden, maar wat niet mogelijk is gebleken. Daarnaast verwachten wij voor de voorbereidingskosten verduurzaming gemeentehuis € 15.000 nodig te hebben. Dit zorgt voor een stijging van de afschrijvingskosten vanaf 2026 € 8.800. Het onderhoud aan de gemeentewerf kan uit de reguliere budgetten worden bekostigd. Afwijking ten opzichte van Kadernota 2024 201.928

2025 310.355

2026 327.010

2027 401.954

-18.300 -7.400 5.000 -10.000 10.000 -2.700 -3.850 -15.000 -20.000 -7.000 5.000 52.000 71.800 -35.000 0 0 77.000 94.000

-10.200 -7.400 5.000 -10.200 10.200 -20.000 -2.700 -3.850 0 0 -7.000 5.000 52.000 133.700 -35.000 0 0 77.000 110.000

-34.600 -7.400 5.000 -10.400 10.400 -20.000 -2.700 -3.850 0 0 -7.000 5.000 65.000 74.400 0 -8.800 38.000 77.000 128.000

-47.000 -7.400 5.000 -10.600 10.600 -20.000 -2.700 -3.850 0 0 -7.000 5.000 90.000 148.200 0 -8.800 81.000 77.000 144.000

totaal mutaties

195.550

296.550

308.050

453.450

restantverschil

6.378

13.805

18.960

-51.496

Verschil kadernota - begroting Verklaring: RVU regeling Toename pensioenlasten voormalige bestuurders Afname storting voorziening pensioenen Leren en ontwikkelen Verlaging post organisatieontwikkeling Communicatie Reis- en verblijfkosten Hogere kosten extern advies (accountant en UPO) Voorbereidingskosten gemeentehuis/duurzaam Aanschaffingen gemeentehuis Representatie en voorlichting Huwelijksleges Hogere opbrengst rente Hogere opbrengst gemeentefonds Inhuur HRM Hogere afschrijving investeringen gemeentehuis Hogere ozb door inflatie Besparing salarissen mbt nieuw personeel incl cao Stelpost inflatie uit kadernota betrekking op andere programma's

14

We voorzien vanwege de oplopende rentestanden toegevoegde waarde in het zogeheten schatkistbankieren. We schatten een meeropbrengst van € 52.000 oplopend naar € 90.000 als gevolg van de stortingen. Zie ook paragraaf Treasury.

Beleidsindicatoren Indicator Formatie (fte per 1.000 inwoners) Bezetting (fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (€ per inwoner) Externe inhuur (% van de totale loonsom) Externe inhuur (de totale kosten inhuur externen) Overhead (% van totale lasten)

Begroting Begroting Rozendaal Rozendaal 2024 2023 7,0 7,0 1.174 12% 135.430 21%

7,0 7,0 1.124 8% 96.120 39%

Een toelichting op deze cijfers is terug te vinden in de paragraaf Bedrijfsvoering.

Verbonden Partijen Bij dit programma horen de volgende Verbonden Partijen: Gelders Archief Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Vereniging Nederlandse Gemeenten K80 (netwerk kleine gemeenten) Stichting Economic Board regio Arnhem Nijmegen Voor een nadere toelichting op deze Verbonden Partijen verwijzen wij naar de paragraaf Verbonden Partijen.

15

Programma 1: Veiligheid Inleiding Uitgedrukt in feiten en cijfers, of afgezet tegen landelijke trends of buurgemeenten, is Rozendaal een veilige gemeente. Toch kan een enkel incident, of de inrichting en sfeer in een straat of buurt, ervoor zorgen dat iemand zich onveilig voelt. We zetten in op het behoud van de objectieve en subjectieve veiligheid, omdat voor inwoners niet alleen de feitelijke veiligheid, maar ook de beleving daarvan bijdraagt aan het prettig wonen en leven in ons dorp. Binnen dit programma werken we daarom aan de randvoorwaarden om veilig te kunnen wonen, werken en recreëren. We voeren de wettelijke taken uit op het terrein van openbare orde en veiligheid. We leggen daarbij de verbinding met andere beleidsterreinen zoals ruimtelijke ordening, verkeer en milieu en volksgezondheid en het sociaal domein/zorg.

Beleidsdoel Onze inzet, en die van onze partners in het veiligheidsdomein, is gericht op de volgende strategische doelstelling: in Rozendaal zijn en voelen inwoners zich veilig. Deze doelstelling heeft een objectieve component: ‘veilig zijn’ en een subjectieve component: ‘veilig voelen’. Deze twee gaan vaak, maar niet altijd samen.

Wat willen wij bereiken? Onze inspanningen zijn voor 2024 en verder gericht op drie effecten: 1. sociale veiligheid: ondersteunen van veilig samenleven; 2. fysieke veiligheid: voorkomen van schade door ongevallen en branden; 3. digitale veiligheid: voorkomen van schade door verstoring, uitval of misbruik van digitale producten en diensten. Deze drie beoogde effecten zijn beschreven in het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) 2023-2026 dat de gemeenteraad in februari 2023 heeft vastgesteld. Dit vormt de basis voor de activiteiten de komende jaren. We zetten in op preventie, bewustzijn, weerbaarheid, samen- en zelfredzaamheid. Bestuurlijk is de burgemeester verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. We kijken echter met een brede bril naar dit domein. Veiligheid heeft betrekking op de fysieke omgeving, denk aan het aanbrengen van voldoende verlichting bij de aanleg van een nieuwe buurt, maatregelen om een weg verkeersveiliger te maken of preventieve maatregelen om natuurbranden te voorkomen. En veiligheid werkt door in de sociale omgeving: denk aan overlastklachten en de inzet van Buurtbemiddeling daarbij, of aan het werk van de politie rond mensen met verward gedrag. Daarmee is uiteindelijk het gehele college aan zet om de doelen en uitgangspunten uit het IVB te verwezenlijken.

Sociale veiligheid Samenwerking in een sluitende keten We werken op het brede veiligheidsdomein samen met politie, Openbaar Ministerie (OM) en andere ketenpartners, zoals de Veiligheidsregio en onze buurgemeente Rheden. Die samenwerking is voor de

16

(wettelijk verplichte) Veiligheidsregio vastgelegd in een gemeenschappelijke regeling. Voor de samenwerking met de gemeente Rheden zijn bilaterale afspraken gemaakt, bijvoorbeeld over onderlinge bijstand in het geval van een ramp of crisis en voor de inzet van bijzondere opsporingsambtenaren (BOA’s). Overleg tussen burgemeester, politie en OM (de ‘gezagsdriehoek’) vindt plaats op de schaal van het Basisteam IJsselwaarden (gemeenten Rheden, Doesburg en Rozendaal). Dit basisteam werkt de afgelopen jaren samen met het Basisteam Rivierenland-Oost (Zevenaar, Duiven en Westervoort). Tussen gemeenten, politie en het OM zijn op basis van het meerjarenplan voor het basisteam voor de periode 2023-2026 de volgende prioriteiten afgesproken: ondermijning/georganiseerde criminaliteit; cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Op het niveau van de Veiligheidsregio vindt overleg tussen burgemeesters, politie en OM plaats in het Districtelijk Veiligheidsoverleg (DVO).

Om tot een sluitende keten te komen (van preventie tot repressie en vervolging) en om de koppeling tussen met name de domeinen veiligheid en zorg handen en voeten te geven participeren we in diverse lokale en regionale gremia: het Veiligheidshuis (casusoverleg in de keten zorg- en veiligheid); Veilig Thuis (advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling); het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC), met name voor de bestrijding van ondermijning (via ‘Samen Weerbaar’, zie onder); het regionaal (bestuurlijk) overleg zorg & veiligheid; Buurtbemiddeling (om zo veel mogelijk conflicten op te kunnen lossen zónder BOA’s of politie). Inzet tegengaan ondermijning Ten aanzien van ondermijning/georganiseerde criminaliteit zijn gemeenten niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Om als volwaardige partner mee te doen in de integrale aanpak daarvan moeten wij weerbaar zijn tegen negatieve invloeden van buitenaf. Daarbij is het van belang dat wij de interne organisatie op orde hebben. Om inzicht te krijgen in onze weerbaarheid hebben wij in 2023 een weerbaarheidsscan uit laten voeren door het Regionaal informatie en expertisecentrum ter bestrijding van ondermijnende criminaliteit (RIEC), waarin aanbevelingen worden gegeven om onze weerbaarheid te vergroten.

Onze gemeente is samen met andere gemeenten in onze regio aangesloten op het project ‘Samen Weerbaar’ van het Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland. Samen Weerbaar richt zich op vier thema’s die een enorme impact hebben op de veiligheid en leefbaarheid in de buurt, namelijk de aanpak van drugscriminaliteit, witwassen, zorgfraude en mensenhandel. Tussen de deelnemende gemeenten is afgesproken dat deze zich ter versterking van hun informatiepositie, bijvoorbeeld ten aanzien van zorgfraude of andere vormen van ondermijnende criminaliteit, zich aansluiten bij de Stichting Meld Misdaad Anoniem (MMA). Lokale communicatie en samenwerking met inwoners De inzet van inwoners zélf is immers onmisbaar in een veilig Rozendaal. We stimuleren en ondersteunen daarom de lokale WhatsApp-veiligheidsgroepen en zetten in op communicatie als belangrijk preventief instrument.

17

Fysieke veiligheid Brandweer (Veiligheidsregio Gelderland-Midden) We willen de uitvoering van de wettelijke taken in de brandweerzorg door VGGM voor de toekomst kwalitatief en efficiënt blijven borgen. We willen daarbij blijvend kritisch zijn op (verdere) kostenstijgingen die neerslaan bij de individuele gemeenten. Zie verder onder ‘wat mag het kosten’. Natuurbrandbeheersing Met het oog op de klimaatverandering en de daarmee verband houdende lange droogteperiodes, moet de brandweer, in samenwerking met de deelnemende gemeenten, de Provincie Gelderland én natuurbeherende organisaties en terreineigenaren, veel energie steken in het voorkomen van natuurbrand en de bestrijding daarvan. In samenwerking met de brandweer en andere partners willen we omstandigheden creëren waarin de kans op natuurbrand zo klein mogelijk wordt en de mogelijkheden tot een effectieve natuurbrandbestrijding worden geoptimaliseerd. Omdat Rozendaal aan de rand van een bosrijke omgeving ligt, hebben we natuurbrandbestrijding ook opgenomen als een van de prioriteiten in het IVB 2023-2026. In juli 2023 is in het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio is het herziene plan van aanpak. Natuurbrandbeheersing Gelderland besproken. Op basis daarvan is sprake van een twee sporenaanpak: 1.

Inzet op risicovolle locaties (recreatie, zorg, wonen & werken en vitale objecten): een lokale, objectgerichte aanpak in de natuurgebieden (en de grenzen daarvan), gericht op gebouw(eigenaren en gebruikers). Voor dit spoor ligt de regiefunctie bij de gemeente. Afhankelijk van de reikwijdte van de definitie lijkt de aanwezigheid van de hiervoor genoemde objecten vooralsnog beperkt: in het buitengebied van Rozendaal zijn relatief weinig woningen te vinden, nauwelijks risicovolle objecten en geen gebouwen met een zorgfunctie. Eind 2023 vinden per gemeente gesprekken met de projectleider van VGGM plaats om te komen tot een nadere afstemming en zo nodig een gemeentelijk plan van aanpak. Indien daar voor onze gemeente extra kosten uit voortvloeien komen wij daar bij u op terug. 2. Inzet op de natuur zelf (onderhoud, begroeiing etc.) en infratracés. In dit tweede spoor zijn provincie en rijk de belangrijkste actoren. Gemeentelijke inzet lijkt hier beperkt. Opvang zwerfdieren We willen blijvend invulling geven aan onze wettelijke verplichting voor de opvang van zwerfdieren. We zijn in overleg met de gemeenten in onze omgeving, negen in totaal, om de afspraken over de uitvoering van die wettelijke taak ook voor de toekomst te borgen. Digitale veiligheid Gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime is het tweede speerpunten in ons IVB 2023-2026.

Cybercrime – in de vorm van het platleggen van een netwerk – kan niet alleen anderen, maar ook onze eigen organisatie treffen. In samenwerking met onze IT leverancier zorgen wij ervoor dat de kennis van onze medewerkers up to date is, dat zij op de hoogte zijn van de meest recente dreigingen en dat wij aan de nieuwste normen voldoen. Ten aanzien van gedigitaliseerde criminaliteit willen wij graag aansluiten op deze prioriteit binnen het Basisteam IJsselwaarden door het geven van algemene voorlichting via het gemeenteblad ‘In de Roos’ en via onze website. Daarnaast willen wij specifieke voorlichting verzorgen voor kwetsbare doelgroepen als ouderen en jongeren.

18

Wat gaan wij daarvoor doen? Algemeen We geven uitvoering aan de wettelijk verplichte taken: o Openbare orde: vergunningverlening, toezicht en handhaving op basis van de Algemene plaatselijke verordening (APV); o Drank & horeca: vergunningverlening, toezicht en handhaving op basis van de Alcoholwet; o Evenementen: vergunningverlening, toezicht en handhaving op basis van de APV; o Brandpreventie en -bestrijding: door de Veiligheidsregio (VGGM); o Rampenbestrijding en crisisbeheersing: In samenwerking met de gemeente Rheden en de VGGM. We nemen ambtelijk en bestuurlijk deel aan diverse regionale samenwerkingsvormen en al dan niet verplichte regionale verbanden op het gebied van veiligheid (VGGM, gezagsdriehoek en DVO, regio-overleg zorg & veiligheid etc.). Sociale veiligheid We bezien hoe we uitvoering geven aan de aanbevelingen uit de weerbaarheidsscan die we in 2023 door het RIEC hebben laten uitvoeren. We continueren de ondersteuning van de WhatsApp veiligheidsgroepen, die een belangrijke rol vervullen rond (het voorkomen van) misdrijven zoals woninginbraak en autocriminaliteit. We gebruiken ons gemeenteblad ‘In de Roos’ om met regelmaat informatie te delen en bewustwording te verhogen over onder meer het tegengaan van cybercrime, woninginbraken en ondermijnende activiteiten zoals heling en (zorg)fraude. We sluiten ons aan bij Meld Misdaad Anoniem.

Fysieke veiligheid Brandweer We blijven de nadere onderbouwing van de noodzaak tot versterking van de bedrijfsvoering van de VGGM en de bijbehorende kostenuitzetting nauwgezet volgen. We blijven richting de Veiligheidsregio inzetten op het belang van grip op samenwerking(sverbanden), om dubbelingen in de uitvoering te voorkomen en optimaal gebruik te maken van de al aanwezige voorzieningen in het voorliggende veld. Ook vragen we blijvend ruimte voor het gesprek over de vraag of elke taak ook daadwerkelijk door de VGGM (m.n. deel GGD) uitgevoerd moet worden, dan wel of elke taak voor álle gemeenten moet worden uitgevoerd. In overleg met de brandweer, provincie, omliggende gemeenten, natuurorganisaties en andere partijen willen we bezien welke specifieke maatregelen er voor ons grondgebied genomen moeten/kunnen worden om het risico op natuurbrand te verkleinen (spoor 1 uit de gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing). Opvang zwerfdieren We sluiten voor eind 2023 naar verwachting een nieuw contract met de Stichting Dierentehuis Arnhem e.o. om invulling te geven aan onze wettelijke verplichting voor de opvang van zwerfdieren. In september 2023 hebben negen samenwerkende gemeenten in de regio Arnhem daartoe een intentieovereenkomst getekend.

Daaraan is een lang traject voorafgegaan, wat uiteindelijk geresulteerd heeft in overeenstemming over het uitgangspunt dat de te betalen vergoeding jaarlijks wordt bepaald op basis van de vastgestelde begroting van het Dierentehuis. Het Dierentehuis heeft

19

een begroting gepresenteerd en een voorstel gedaan voor de wijze waarop de jaarlijkse begroting en de daarop te baseren vergoeding zal worden vastgesteld. We zijn daarover op dit moment nog met het Dierentehuis in gesprek. Digitale veiligheid Naast communicatie via In de Roos organiseren we op maat aanvullende communicatie- en informatieactiviteiten om bewustwording op (het voorkomen van) cybercrime en digitale criminaliteit te verhogen, zoals de in oktober 2023 voorziene bijeenkomst over bankfraude, met name bedoeld voor senioren.

Wat mag het kosten? 2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid totaal baten

0 376 376

0 500 500

0 500 500

0 510 510

0 520 520

0 530 530

Lasten 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid totaal lasten

99.151 4.030 103.181

124.425 12.520 136.945

155.017 62.885 217.902

209.107 64.032 273.139

213.288 65.200 278.488

237.549 66.388 303.938

Saldo van baten en lasten

-102.805

-136.445

-217.402

-272.629

-277.968

-303.408

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

-102.805

-136.445

-217.402

-272.629

-277.968

-303.408

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo toevoegingen en onttrekkingen Geraamd resultaat

De opgenomen baten bij taakveld 1.1. bestaan uit de opbrengsten van leges. De opgenomen lasten bij taakveld 1.1. bestaan grotendeels uit de deelname aan de VGGM voor de brandweer en de rampenbestrijding. De lasten bij taakveld 1.2 nemen toe door de invulling van de OOV taken. Dit moet in samenhang worden gezien met de organisatie ontwikkeling waarbij ook de functie van de griffier wordt verstevigd. Brandweer Zoals verwoord in het raadsvoorstel met betrekking tot de Jaarstukken 2022 en ontwerpbegroting 2024 VGGM (op 4 juli 2023 aan de gemeenteraad voorgelegd), stijgen de kosten voor brandweerzorg de komende jaren harder dan verwacht. Enerzijds heeft dat te maken met de sterke inflatie en de daarmee verband houdende forse loon- en prijsstijgingen, anderzijds betreft het een noodzakelijke versterking van de bedrijfsvoering van VGGM als geheel (dus het deel brandweer én het deel GGD). Ten slotte hangt ook nog het (her)huisvestingsvraagstuk van de brandweer boven de markt. Het grootste deel van de toename van de gemeentelijke bijdrage heeft betrekking op voornoemde loonprijscompensatie. Die zorgt voor sterk gestegen loonprijzen, stijging van huur, ICT-middelen en onderhoudskosten. In het afgelopen jaar heeft met name de crisissituatie betreffende het tekort aan opvangplaatsen voor vluchtelingen veel van de Veiligheidsregio’s gevergd.

Daarvoor was, met name tijdens de coronacrisis, al gebleken dat de bedrijfsvoering van VGGM ‘knap en krap’ georganiseerd is. De VGGM ziet het als noodzakelijk om de bedrijfsvoering op korte termijn te versterken. De opgenomen lasten bij taakveld 1.2. bestaan uit de uitvoeringkosten voor OOV-taken, VGGM voor OOV-taken en diverse kleinere posten.

20

Opvang zwerfdieren De kosten voor de (wettelijk verplichte) opvang van zwerfdieren stijgen naar verwachting fors, als gevolg van het nieuwe contract dat we – samen met acht andere gemeenten – voor het einde van 2023 met de Stichting Dierentehuis Arnhem e.o. hopen te sluiten. Deze stichting heeft te maken met stijgende onderhoudslasten door de nieuwbouw, de reserveringen die het DT vanaf nu ook wil aanleggen voor toekomstige investeringen en de stijgende personeels- en materiaallasten waar het Dierentehuis mee te maken heeft. Afwijking ten opzichte van Kadernota Verschil kadernota - begroting Verklaring: Toename VGGM kosten agv inflatie e.d. Kostentoename dierenasiel Ondersteuning OOV taken Totaal mutaties restantverschil

2024 -72.707

2025 -77.279

2026 -79.693

2027 -85.133

-20.350 -2.000 -48.000 -70.350

-23.900 -2.040 -48.960 -74.900

-25.000 -2.060 -49.939 -76.999

-25.500 -2.080 -50.938 -78.518

-2.357

-2.379

-2.693

-6.615

Beleidsindicatoren Er zijn twee verplichte beleidsindicatoren die een relatie hebben met het programma Veiligheid: het aantal verwijzingen naar Halt en het aantal misdrijven. Beide worden weergeven per 1.000 inwoners. De kleine aantallen in Rozendaal (bijv. kleine aantallen jongeren) kunnen leiden tot een vertekening in het beeld. De landelijk beschikbare informatie onderschrijft het beeld van Rozendaal als zeer veilige gemeente.

Toelichting: In de door het CBS aangeleverde data zijn geen recentere cijfers beschikbaar dan tot 2022.

Verbonden Partijen Bij dit programma hoort de volgende Verbonden Partij: Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM). Voor een nadere toelichting op deze Verbonden Partij verwijzen wij naar de paragraaf Verbonden Partijen.

21

Programma 2: Verkeer en Vervoer Inleiding Binnen dit programma werken we aan resultaatgericht verkeers- en vervoerbeleid gericht op veilig gebruik van de wegen, fiets- en wandelpaden. We zetten ook in op een goede verkeerscirculatie voor alle weggebruikers van onze wegen maar ook die van de provincie. Een goed openbaar vervoersnet vinden wij essentieel voor Rozendaal. De gemeente heeft een zorgplicht om de kwaliteit en functionaliteit van de openbare ruimte in stand te houden. Daarnaast wordt samengewerkt met ketenpartners aan het verbeteren van de bestaande infrastructuur.

Beleidsdoel Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de infrastructuur en de leefbaarheid.

Wat willen wij bereiken? Verkeersveiligheid Wij willen een zo’n optimaal mogelijke leefbaarheid en verkeersveiligheid nastreven zonder dat dit afbreuk doet aan de bereikbaarheid. Deels hopen wij dat met het terugdringen en vervangen van verouderde verkeersborden dit doel bereikt wordt. Daarnaast investeren we in veilige en duurzame wegen en fietspaden door adequaat beheer. Wandelpaden Met de aanleg van het wandelknooppunt willen wij de Veluwezoom voor wandelaars aantrekkelijker maken en houden. De in onze gemeente aanwezige wandelpaden zijn in beheer bij het Routebureau. Openbaar vervoer We willen onze dorpskern goed bereikbaar hebben en houden. Het openbaar vervoer voor Rozendaal loopt dwars door onze dorpskern over de Provincialeweg de N785. De buslijn moet een goede verbinding vormen tussen de belangrijkste punten in onze regio. Openbare verlichting We willen goede openbare verlichting omwille van de algemene veiligheid. Het past bij de huidige ambitie op weg naar een duurzamer Rozendaal om de openbare verlichting energiezuiniger te maken en deze te dimmen. Openbare ruimte Wij willen voor het beheersen van onkruid op verharding geen gebruik maken van chemische bestrijdingsmiddelen. Dit samen met de verouderde bestrating en het voor onkruid groeizaam weer maakt de beheersing lastig. Toch vinden we dat dit nog wat beter kan.

De inrichting van de openbare ruimte willen wij beter laten passen in het huidige straatbeeld. Om dit te bereiken moet het verouderde meubilair vervangen en gemoderniseerd worden.

22

Wat gaan wij daarvoor doen? Verkeersveiligheid Onderhoud Wegen Hieronder vallen de reguliere werkzaamheden van onze gemeente voor het onderhoud van de wegen (inclusief trottoirs) en fietspaden waarvan wij beheerder zijn, het nemen van verkeersbesluiten als noodzakelijk, alsook het volgen van de verkeersveiligheidsbeleving en oriënteren op kansen voor een veiliger en toegankelijker Rozendaal. De raad heeft de ambitie uitgesproken om bij het wegenonderhoud van de wegen binnen de bebouwde kom uit te gaan van beklinkering van de wegen. Dit houdt in dat in woonstraten die geen doorgaande verkeersfunctie hebben, het asfalt stapsgewijs vervangen gaat worden door klinkerbestrating op basis van noodzaak tot renovatie. Wegen die wél die doorgaande verkeersfunctie hebben, ook in het buitengebied, blijven uitgevoerd in asfalt. We willen in 2024 de Steenhoek renoveren en de straat voorzien van gebakken klinkers. Tijdens de renovatie worden er ondergrondse hemelwater reservoirs aangebracht. Klinkerbestrating levert ook een bijdrage aan de infiltratie van regenwater in de bodem. In dit kader willen we de sleuven die in het asfalt zijn ontstaan door werkzaamheden weer herstellen. Deze sleuven zijn ontstaan door werkzaamheden als het maken van huisaansluitingen rioleringen en het leggen van kabels en leidingen. Door het aanbrengen van asfalt worden de wegen weer hersteld.

We letten erop dat alleen de sleuven worden hersteld waar de komende jaren geen groot onderhoud wordt voorzien of die meegenomen kunnen worden tijdens werkzaamheden van derden. Verder gaan wij onderzoeken of wij het aantal verkeersborden kunnen terugdringen en gaan wij verouderde verkeersborden vervangen. Kerklaan-Beekhuizenseweg Het is van belang dat de verkeerssituatie op de Kerklaan-Beekhuizenseweg voldoet aan de eisen die we daarvoor stellen vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid, toegankelijkheid en beleving. Daarvoor hebben we in 2021 maatregelen genomen, zoals de aanleg van plantvakken en een oversteekplaats. Daarnaast zijn er extra verkeers- en waarschuwingsborden op het traject toegepast. Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Hierbij wordt gedacht aan het aanpassen van de beplanting om die robuuster te maken. De bewoners hebben voorgesteld om de verkeersaanpassingen eerste uit te voeren met tijdelijke maatregelen. Dit met de gedachte dat als de verkeersmaatregelen niet leiden tot verdere verkeersveiligheid er geen onnodige maatregelen worden getroffen en daarmee geen onnodige kosten hoeven te worden gemaakt. Verkeersveiligheid N785 (Schelmseweg-Ringallee). De provinciale weg N785 loopt dwars door onze dorpskern en moet (verkeers)veilig zijn.

Groot onderhoud is gepland door de provincie in 2024 voor de Schelmseweg en 2026 voor de Ringallee. Wij vragen hierbij aandacht voor het nemen van maatregelen om de provinciale weg veiliger te maken. De provincie is in het kader van de voorbereidingen van het groot onderhoud in gesprek met de gemeenten Rheden en Rozendaal en de aanwonenden over de leefbaarheid en verkeersveiligheid van