Jaarrekening 2020

44.918 0 587.750 61.493 0 151.960 64.655 224.681 900 0 1.136.356

20.957 0 -499.950 -793 1.000 -24.460 14.245 -37.281 -900 0 -527.181

Saldo van baten en lasten

-515.175

-519.175

-586.703

-67.528

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

3.500 0 3.500

3.500 0 3.500

0 0 0

-3.500 0 -3.500

Geraamd resultaat

-511.675

-515.675

-586.703

-71.028

Toelichting directe baten en lasten; per saldo € 71.000 nadelig Binnen het sociaal domein is jaarlijks sprake van relatief grote fluctuaties op de verschillende taakvelden. De kosten in de tabel hebben zowel betrekking op de feitelijke kosten van de zorgverleners (programmakosten) als de uitvoeringskosten die de gemeente Rheden hiervoor in rekening brengt. Dat heeft op hoofdlijn de volgende oorzaken:  ‘de wet van de kleine getallen’, in tegenstelling tot grotere gemeenten is de invloed van zorgverlening voor inwoners in enig jaar op de kosten van een bepaald taakveld groter omdat dit niet ‘uitmiddelt’;  verder is het aantal inwoners dat zorg heeft ontvangen gestegen, zowel voor Jeugdhulp als Wmo en dat heeft vooral tot hogere uitvoeringskosten geleid. Daarnaast is het bedrag voor eigen bijdragen ook flink minder in 2020. De extra hoge inkomsten bij de inkomensregelingen hebben betrekking op de TOZO-regeling. Hiervoor is een voorschot ontvangen van het Rijk van € 490.000. Hiervan is ongeveer € 100.000 aan steun verstrekt. Het restantbedrag is via de uitgaven onder de inkomensregelingen gereserveerd voor uitvoering in 2021 dan wel om terug te betalen aan het Rijk. De regeling vergoedt voor 100% de kosten, een overschot dient dan ook te worden terugbetaald. 50

Mutatie in reserves Tot en met 2018 werden voor de verschillende onderdelen van dit programma verrekeningen met reserves opgenomen, zowel bij de begroting als jaarrekening. Bij de jaarrekening 2018 is nog zo’n € 80.000 aan de reserve onttrokken. Met ingang van 2019, na herschikking van de reserves en de overheveling van middelen van de decentralisaties naar de algemene uitkering, is dit los gelaten. Mede afhankelijk van het totale resultaat van de jaarrekening kan een onttrekking aan de reserve sociaal domein plaatsvinden. Hiervoor kan aanleiding bestaan wanneer er bijvoorbeeld sprake is van een uitschieter bij de kosten voor jeugd. Gezien het totale positieve saldo van de jaarrekening is er nu geen aanleiding van de reserve gebruik te maken. Incidenteel versus structureel Hoewel de afwijking relatief hoog is, is het lastig in te schatten in welke mate dit structureel is of dat sprake is van fluctuaties. Beleidsindicatoren

Indicator Banen (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 t/m 74 jaar) Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen) Kinderen in armoede (% kinderen tot 18 jaar) Netto arbeidsparticipatie (% werkzame beroepsbev tov beroepsbev) Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen) Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 1.000 inwoners) Lopende re-integratievoorz (per 1.000 inwoners van 15 t/m 74 jaar) Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar) Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren 12 - 23 jaar) Cliënten met een maatwerkarrangement WMO (per 1.000 inwoners)

Begroting Rozendaal 2020

Cijfers zoals bekend in peiljaar Q2 2021 Rozendaal

Cijfers zoals bekend in Q2 2021 peiljaar Gr < 25.000

447 1,2% 0,0%

2018 2015 2015

429 1,0% 0,0%

665 1,0% 3,0%

2019 2015 2015

68,5% 0,0% 8,1 0 8,7% 0,0% 0,0%

2018 2015 2e '18 1e '18 2e '18 2e '18 2e '18

69,5% 0,0% 7,8 0,0 12,0% nnb nnb

69,6% 1,0% 19,5 14,9 10,9% 1,1% 0,4%

2019 2015 2019 2019 2019 2019 2019

22

2e '18

23

55

2020

Een nadere toelichting op het gebruik van beleidsindicatoren in dit document treft u op pagina 5. Verbonden Partijen Gemeenschappelijke regeling Werkvoorziening Midden Gelderland (Presikhaaf bedrijven) De GR WMG is in 2020 opgeheven. Deze GR gaf uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening. Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR) Sociaal domein De Regio Centraal Gelderland is een verband waarin 11 gemeenten op basis van modulaire deelname in het sociaal domein samenwerken. Gezamenlijk wordt de transformatie in het sociaal domein zo goed mogelijk vorm gegeven met als doel optimale dienstverlening voor de inwoners. Voor de resultaten op de betreffende modules en de (financiële) impact voor Rozendaal wordt verwezen naar de jaarstukken. Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer De BVO is een samenwerkingsverband van 18 gemeenten op het gebied van doelgroepenvervoer in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet, het leerlingenvervoer, kleinschalig Openbaar Vervoer en maatwerkvervoer in het kader van de Participatiewet. Voor meer (financiële) informatie omtrent de verbonden partijen verwijzen wij u naar paragraaf 6 Verbonden partijen. 51

Programma 7: Volksgezondheid en milieu Onderwerp van het programma Onder dit programma beschrijven we de aanpak van taken die in hoofdzaak voortvloeien uit een wettelijke bepalingen en daarop gebaseerde algemene maatregelen van bestuur en uitvoeringsregels, zoals:  Wet publieke gezondheid (Wpg)  Wet milieubeheer / diverse AMVB’s o.g.v. de Wet milieubeheer;  Provinciale milieuverordening;  Wet geluidhinder (eerste fase herziening is gestart);  Wet Bodembescherming;  Hoofdstuk Afvalstoffen (hoofdstuk 10) van de Wet milieubeheer;  Hoofdstuk Plannen (hoofdstuk 4, paragraaf 4.8) van de wet Milieubeheer: wettelijke verplichting GRP;  Handhaven van de uitvoering van de APV-bepalingen over afval;  Afvalstoffenverordening;  Wet op de Lijkbezorging. Wat wilden we bereiken?     

Zorgdragen voor het verantwoord verwijderen van huishoudelijke afvalstoffen en restafval. Zorgdragen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig transport van afvalwater. Zorgdragen voor een schoon en leefbaar milieu betreffende bodem, water, lucht en geluid. Een zo goed mogelijke gezondheid voor onze inwoners. Het voldoen aan de wettelijke normen uit de Wet publieke gezondheid (Wpg).

Wat hebben we daarvoor gedaan? Voornemen Volksgezondheid Een zo goed mogelijke gezondheid voor onze inwoners. Door middel van: meer aandacht voort vaccinaties aandacht voor voorlichting over houtstook uitvoering Wet op de Lijkbezorging Het voldoen aan de wettelijke normen uit de Wet publieke gezondheid (Wpg).

Realisatie We participeren in de Veiligheids- en gezondheidsregio GelderlandMidden (VGGM) en in de door deze Gemeenschappelijke Regeling te entameren projecten en activiteiten (inentingsprogramma’s e.d.). De werkzaamheden van de VGGM in het kader van de coronapandemie, zijn gefinancierd door het Rijk. Onze gemeente heeft in 2020 aandacht besteed aan de gevaren van houtstook, in de vorm van een online bijeenkomst. In 2020 is een Dienstverleningsovereenkomst afgesloten met de gemeente Arnhem, voor de uitvoering van de Wet op de Lijkbezorging. Dit leidt tot een betere borging van de uitvoering van deze wet waarvoor specialistische deskundigheid vereist is. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Vanaf 2019 wordt het regionale aanbod JGZ 0-18 jaar in zijn geheel gefinancierd uit een inwonerbijdrage. Het lokale maatwerk wordt gesubsidieerd. Sinds 2019 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het Rijksvaccinatieprogramma (RVP), waarbij de bijbehorende middelen zijn overgedragen. In 2019 en 2020 vormt de deelname aan vaccinaties vanuit Rozendaal een speerpunt voor onze gemeente. Het was de bedoeling een extra vaccinatieconsult aan te bieden aan ouders die twijfelden aan vaccinatie. Maar door de coronapandemie heeft dit onderwerp in 2020 geen extra aandacht gekregen. Bij de JGZ wordt ook beleidsmatig steeds meer regionaal samengewerkt, bijvoorbeeld bij een tweejarige pilot ‘Nu Niet Zwanger’, waarbij 52

Voornemen

Realisatie kwetsbare potentiële ouders ondersteuning krijgen om regie te nemen op hun kinderwens. De bijdrage hieraan is, vooralsnog voor een tweejarige pilot (medio 2020-medio 2022), op basis van inwonertal.

Riolering De zorgplicht van de gemeente is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) en het Basis Rioleringsplan BRP.

In 2020 is conform het gestelde in het vGRP, 1500 meter riolering geïnspecteerd.

In regioverband zal het bestaande grondwatermeetnetwerk gemonitord worden. DPRA ( Deltaplan ruimtelijke adaptatie)

Voorts zijn er kleine rioolproblemen opgelost (kapotte huisaansluitingen e.d.) en zijn er enkele straatputten vervangen. Begin 2020 hebben we extra ondergrondse waterreservoirs aangebracht in de Hertog van Gelrestraat om hemelwater op te vangen. Ook in 2020 is in regioverband het bestaande grondwatermeetnetwerk gemonitord. In 2020 zijn de gemeenten Arnhem, Rheden, Renkum en Rozendaal samen met het waterschap Rijn & IJssel een samenwerkingsverband aangegaan in het kader van het Deltaplan ruimtelijke adaptatie. Gezamenlijk kijken we of er projecten opgepakt kunnen worden voor het tegengaan van hitte, droogte en overlast door hemelwater, wat onderdeel uitmaakt van de klimaatadaptatie. Daar waar mogelijk zullen maatregelen worden genomen om de kans hierop te beperken. Doordat er een stresstest is uitgevoerd zijn we op de hoogte van de knelpunten binnen onze gemeente en daar richten we ons nu op met het nemen van maatregelen.

Afval Het gemeentelijk beleid is erop gericht om de hoeveelheid afval te beperken, hergebruik en nuttige toepassing van afvalstoffen te bevorderen, doelmatige werkwijze en optimale service voor de inwoners te bieden.

In 2020 is het Grondstoffenbeleid vastgesteld om te trachten het aantal kilo’s restafval per inwoner te verminderen, doormiddel van ‘betere’ scheiding. Daarnaast om het hergebruik en nuttige toepassing van afvalstoffen te bevorderen, doelmatige werkwijze en optimale service voor de inwoners te bieden. Verder is in 2020 gewerkt aan een aanbesteding van de inzameling van afvalstoffen die per 1 april 2021 gaat.

Milieubeheer Ongediertebestrijding

In 2020 hebben we gewerkt aan de strategische uitgangspunten en het formuleren van beleid op diverse terreinen van het milieu. Voorts hebben we het milieuprogramma 2021 opgesteld. Deze is inmiddels door de raad vastgesteld. Tot een herziening van de wet Natuurbescherming heeft plaatsgevonden, houdt de gemeente een wettelijke taak ten aanzien van de overlast van steenmarters. In 2020 zijn er twee meldingen binnengekomen over steenmarters. Daarnaast behoudt de gemeente een wettelijke taak ten aanzien van de bestrijding van ratten. In 2020 heeft een gespecialiseerd bedrijf de bestrijding van ratten voor ons uitgevoerd. Het aantal klachten ten opzichte van 2019 is iets afgenomen en daarom gaan we in 2021 op deze wijze door met het bestrijden.

53

Voornemen Begraafplaatsen en crematoria Begraafplaatsadministratie

Realisatie Door de afnemende conditie en de toenemende droogte zijn er een aantal beuken gekapt op de begraafplaats. Meerdere beuken hebben een onderhoudsbeurt gehad. Denk aan het wegnemen van dood hout/gevaarlijke takken. Door de vele hoosbuien van de afgelopen jaren is er veel last van erosie op de paden van de begraafplaats. Om hinder voor minder valide bezoekers te voorkomen zijn de ontstane gaten/sleuven gedicht. Om de zorgen dat de conditie van de beuken en de paden op de begraafplaats niet verder afneemt is er begin februari 2021 een simgroen (subsidie instandhouding (groene) monumenten) aangevraagd. In totaal is er in 2020 41 keer begraven en zijn er 5 graven voorverkocht. In 2020 is het traject voor het gebruik van een nieuwe adminstratiemodule verder onderzocht. Voorzien wordt dat in 2021 gewerkt kan worden met deze nieuwe module in de procesapplicatie. De gegevens uit de begraafplaatsadministratie zullen dan digitaal beschikbaar worden voor de begraafplaatsbeheerder, en indien gewenst voor uitvaartverzorgers en nabestaanden.

Energietransitie Bereik aantal inwoners als gevolg van bijeenkomsten Effectiviteit Subsidieregeling Energietransitie bestaande woningen Rozendaal Toekomstbestendig wonen lening Collectieve inkoopactie Winst uit je Woning

In 2020 is uitvoering gegeven aan de geplande activiteiten vanuit de lopende uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050: Campagne energiebesparing: in 2020 is de campagne Duurzaam Rozendaal van start gegaan om inwoners te stimuleren actief hun woningen te verduurzamen. De volgende activiteiten zijn daartoe ingezet: 1. Inzet financieel instrumentarium, te weten de Subsidieregeling Energietransitie bestaande woningen Rozendaal en de Toekomstbestendig Wonen Lening Gelderland – Rozendaal 2. Collectieve inkoopactie Winst uit je Woning , inclusief informatieve bijeenkomst inwoners – voorjaar en najaar 2020 3. Tijdelijke expositie Duurzaam Rozendaal in de Torckschool, in samenwerking met de lokale Werkgroep Duurzaam Rozendaal 4. Start inzet Rozendaalse energiecoach, ter ondersteuning bij vragen rond verduurzaming van particuliere woningen 5. Lancering website www.duurzaamrozendaal.nl in oktober 2020 6. Huis-aan-huis verspreiding van folder Duurzaam Wonen in Rozendaal in oktober (gelijktijdig met website lancering)   

65 bezoekers Informatiebijeenkomst collectieve inkoopactie (maart 2020) 40 bezoekers expositie Duurzaam Rozendaal (voorjaar 2020) 10 bezoekers inloopbijeenkomst rond verduurzaming monumenten (maart 2020) 54

Voornemen

Realisatie  20 1-op-1 gesprekken met Energiecoach Rozendaal (doorlopende activiteit) In 2020 hebben 175 van de 683 woningeigenaren in Rozendaal daadwerkelijk geïnvesteerd in zonnepanelen en/of isolatiemaatregelen, onder meer gesteund door deze subsidieregeling. Deze in totaal 175 subsidie aanvragen komen uit 37 verschillende straten binnen onze gemeente. Het merendeel van de aanvragen heeft betrekking op de plaatsing van zonnepanelen (125 aanvragen toegekend). De overige aanvragen hebben betrekking op plaatsing van HR++ glas (19 aanvragen toegekend), toepassen van spouwmuurisolatie (9 aanvragen toegekend), dakisolatie (4 aanvragen toegekend) en vloerisolatie (9 aanvragen toegekend). In totaal is daarmee ongeveer de helft van het beschikbare krediet aangesproken. In 2020 hebben drie particuliere woningeigenaren een aanvraag ingediend voor een toekomstbestendig wonen lening. Tot eind november 2020 hebben zich in totaal 121 deelnemers aangemeld voor de collectieve inkoopactie, waarvan uiteindelijk 32 deelnemers daadwerkelijk geïnvesteerd hebben in vloerisolatie (9x), spouwmuurisolatie (5x), hr ++ glas (3x) of zonnepanelen (15x) via het inkoopcollectief Winst uit je Woning. Op basis van het succes van de subsidieregeling voor bestaande woningen is de termijn verlengd tot en met 1 januari 2022. Deze verlenging van de subsidieregeling is eind 2020 voorbereid ter besluitvorming.

In 2020 heeft het Gelders Genootschap in opdracht van de gemeente verruimde beleidsregels uitgewerkt ten behoeve van de Welstandsnota. Deze verruimde beleidsregels bieden meer mogelijkheden voor plaatsing van zonnepanelen op daken of op percelen van monumentale panden of panden vallend binnen beschermd dorpsgezicht. Ook in 2020 hebben inwoners van Rozendaal een beroep kunnen doen op het regionale Energieloket Midden Gelderland (ELMG), een regionaal loket waar inwoners van Arnhem, Renkum, Rheden en Rozendaal terecht kunnen bij vragen over verduurzaming. Eind 2020 is een uitvraag voorbereid (meervoudig onderhandse aanbesteding) ten behoeve van de uitwerking van de Transitievisie Warmte voor Rozendaal. Opdrachtverlening wordt voorzien begin 2021, opdat uiterlijk eind 2021 deze visie kan worden vastgesteld door de gemeenteraad. In 2020 heeft gemeente Rozendaal actief bijgedragen aan de totstandkoming van het conceptbod van de Regionale Energie Strategie (RES) voor de regio Arnhem Nijmegen. In juni van 2020 is het conceptbod RES aangeboden door de RES regio Arnhem 55

Voornemen

Realisatie Nijmegen voor kwalitatieve toetsing door NPRES en PBL. In het najaar van 2020 is binnen het RES-traject vervolg gegeven aan de uitwerking van het conceptbod RES naar het RES 1.0, dat begin maart 2021 ter besluitvorming zal worden voorgelegd aan alle betrokken volksvertegenwoordigers (raden, staten en ab’s van waterschappen).

Speerpunten 2020 (o.a. coalitieakkoord) Voornemen Aandacht voor de gevolgen van houtstook

Realisatie In 2020 is er in In de Roos aandacht geschonken aan dit onderwerp en er is een informatieavond gehouden over de regels omtrent houtstook.

Rozendaal klimaatneutraal (via langetermijnvisie en concrete uitvoeringsagenda)

In 2020 is uitvoering gegeven aan de geplande activiteiten vanuit de lopende uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050 (zie bovenstaand). De basis voor deze uitvoeringsagenda vloeit voort uit het Koersdocument Rozendaal energieneutraal 2050, van 2019. Deze concrete uitvoeringsagenda kent een doorlooptijd tot en met 2021. Medio 2020 is een doorkijk gegeven naar benodigde inzet voor 2021 (als laatste uitvoeringsjaar van deze uitvoeringsagenda).

Planning gereed voor transitie van gebouwde omgeving naar aardgasvrij (uiterlijk 2021)

Eind 2020 is een uitvraag voorbereid (meervoudig onderhandse aanbesteding) ten behoeve van de uitwerking van de Transitievisie Warmte voor Rozendaal. Opdrachtverlening wordt voorzien begin 2021, opdat uiterlijk eind 2021 deze visie kan worden vastgesteld door de gemeenteraad.

56

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2020

Begroting na wijziging 2020

Werkelijk

Saldo

2020

2020

Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria totaal baten

0 156.675 180.029 0 65.000 401.704

0 156.675 180.029 0 65.000 401.704

0 158.010 178.965 26.207 95.570 458.752

0 1.335 -1.064 26.207 30.570 57.048

Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria totaal lasten

48.210 134.470 155.470 32.700 18.778 389.628

48.210 154.470 165.470 356.200 23.778 748.128

55.329 121.644 204.835 253.851 18.938 654.597

-7.119 32.825 -39.365 102.349 4.840 93.530

Saldo van baten en lasten

12.076

-346.424

-195.845

150.578

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

35.666 0 35.666

685.666 315.000 370.666

214.849 0 214.849

-470.817 315.000 -155.817

Geraamd resultaat

47.742

24.242

19.004

-5.238

Toelichting directe baten en lasten; afgerond € 5.000 nadelig Volksgezondheid De bijdrage van de VGGM valt € 7.000 hoger uit. Dit is een combinatie van een hogere bijdrage van de vaste taken. In de begroting 2021 is daar al wel rekening mee gehouden, en meer maatwerk ten opzichte van de voorgaande jaren. Riolering Bij riolering is ogenschijnlijk sprake van een voordeel van € 32.000, dat voordeel is echter lager. Om wateroverlast tegen te gaan is een bedrag van € 20.000 opgenomen ten laste van de reserve. Omdat hieraan nog geen uitvoering is gegeven is ook de onttrekking niet uitgevoerd. Het voordeel is daardoor € 12.000, dit komt doordat een lager bedrag dan begroot is gestort in de voorziening voor onderhoud aan riool op basis van het rioolplan. Afval Op het taakveld afval is ogenschijnlijk sprake van een nadeel van € 65.000. Onderdeel van de lasten is echter het opstellen van het nieuwe beleid waarvoor een onttrekking aan de algemene reserve plaatsvindt van € 14.600 waardoor sprake is van een nadeel van € 50.000. Hiervan heeft € 25.000 betrekking op lagere inkomsten. Naast de afvalstoffenheffing is namelijk rekening gehouden met overige opbrengsten (gescheiden inzameling) van € 20.000.

Enerzijds is die opbrengst iets lager uitgevallen (3000) maar een belangrijker oorzaak is dat over die opbrengsten, door een gerechtelijke uitspraak, met terugwerkende kracht tot 2013 voor een bedrag van € 22.000 omzetbelasting moest worden afgedragen. Dat is op de inkomsten in mindering gebracht. Daarnaast zijn de inzamelkosten € 25.000 hoger uitgevallen dan begroot.

57

Milieubeheer Onder dit taakveld zijn de kosten van de ODRA, de ongediertebestrijding en alle inkomsten en uitgaven met betrekking tot de energietransitie opgenomen. Bij de ODRA zijn de kosten zo’n € 4.000 hoger. Daar staat tegenover dat de kosten voor ongediertebestrijding, ten opzichte van het bijgesteld budget zo’n 2.500 lager uitvallen. Met betrekking tot energietransitie gaat het zowel om programmakosten (waar ook bijdragen van derden tegenover staan) als de subsidiemaatregelen. Per saldo bedragen de programmakosten in 2020 zo’n € 40.000 en de subsidiekosten € 145.000. Beide bedragen komen ten laste van de reserve energietransitie. Begraafplaatsen en crematoria Tot slot is bij de begraafplaatsen per saldo sprake van een voordeel van € 35.000 wat nagenoeg volledig wordt veroorzaakt door een fors aantal hogere begraafrechten. Reserves Primitieve begroting 2020

Begroting na wijziging 2020

Werkelijk

Saldo

2020

2020

Onttrekkingen Jaarlijkse onttrekking reserve kapitaallasten div invest Opstellen beleid afval Ontrekk alg res tbv reserve energietransitie Programmakosten energie en subsidies Wateroverlast, onderzoek en aanleg WADI Totaal onttrekkingen

15.666 20.000 0 0 0 35.666

15.666 20.000 315.000 315.000 20.000 685.666

15.875 14.601 0 184.372 0 214.849

209 -5.399 -315.000 -130.628 -20.000 -470.817

Toevoegingen Storting in reserve energietransities Totaal toevoegingen

0 0

315.000 315.000

0 0

315.000 315.000

Saldo onttrekkingen en toevoegingen

35.666

370.666

214.849

-155.817

In de tabel is zichtbaar dat naast de kosten voor het afvalbeleid ook de feitelijke kosten voor de energietransitie van 2020 ten laste van de reserve zijn gebracht, de overige kosten volgen in de aankomende jaren. Zie voor een verloop van deze kredieten ook het overzicht ‘investeringen en kredieten’ binnen het onderdeel ‘jaarrekening’. Daarnaast was, via een begrotingswijziging, rekening gehouden met de overheveling van de algemene reserve naar de reserve energietransitie, voor een bedrag van € 315.000. Dit raadsbesluit van december 2019 was echter op laatste moment ook al in dat jaar uitgevoerd. Om die reden is er in de kolom werkelijk bij zowel de onttrekkingen als de toevoegingen geen bedrag voor dat onderdeel opgenomen, dit heeft verder dus geen invloed op het resultaat. Incidenteel versus structureel Niet aan de orde.

58

Beleidsindicatoren

Indicator

Begroting Rozendaal 2020

Cijfers zoals bekend in peiljaar Q2 2021 Rozendaal

Cijfers zoals bekend in Q2 2021 peiljaar Gr < 25.000

Omvang huishoudelijk restafval (kg/inwoner) Hernieuwbare elektriciteit (%)

160 2,8%

2017 2017

126 Geen data

144 5,5%

Een nadere toelichting op het gebruik van beleidsindicatoren in dit document treft u op pagina 5. Verbonden partijen Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden Uitvoering van o.a. de jeugdgezondheidszorg en het Rijksvaccinatieprogramma. Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) Alle gemeenten en provincies hebben sinds 1 januari 2013 hun taakuitvoering op het gebied van milieuvergunning-verlening en handhaving in robuuste omgevingsdiensten moeten onderbrengen. Rozendaal heeft zich aangesloten bij de ODRA. Voor meer (financiële) informatie omtrent de verbonden partijen verwijzen wij u naar paragraaf 6 Verbonden partijen.

59

2019 2018

Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onderwerp van het programma De hoofddoelstelling van dit programma vloeit in hoofdzaak voort uit een aantal wettelijke bepalingen, daarop gebaseerde algemene maatregelen van bestuur en uitvoeringsregels, zoals:  Wet ruimtelijke ordening (Wro);  Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (Wabo);  Erfgoedwet;  Provinciale verordeningen op het gebied van monumentenzorg;  Woningwet;  Privaatrechtelijke wetgeving. Wat wilden we bereiken? De zorg voor een goed geordende en veilige woon-, werk- en leefomgeving waarin de diversiteit van de functies en de kwaliteit van de bebouwing op een verantwoorde wijze worden gewaarborgd. Vanwege de bijzondere kwaliteiten is er bijzondere aandacht voor de bescherming en instandhouding van het erfgoed. Wat hebben we daarvoor gedaan? Voornemen Ruimtelijke ordening Het opstellen en handhaven van bestemmingsplannen(herzieningen) en adviseren over overige ruimtelijke plannen Voorbereidingen invoering Omgevingswet

Realisatie Op 26 mei 2020 is het bestemmingsplan Rozendaal 2019 vastgesteld. Hiermee is het juridisch planologisch kader uit 2008 geactualiseerd mede in het kader van de invoering van de Omgevingswet. De invoering van de Omgevingswet is vooralsnog gepland op 1 juli 2022. De gemeente is in gestart met het opstellen van een impactanalyse, tevens hebben er eind 2019 drie kennisbijeenkomsten voor raad, college en ambtelijke organisatie plaatsgevonden. In juli 2020 is het Ambitiedocument Omgevingswet gemeente Rozendaal als koersdocument vastgesteld, inmiddels is de technische aansluiting op het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet) gerealiseerd. In goed overleg met de verschillende regionale partners worden de verdere voorbereidingen getroffen om op tijd klaar te zijn voor de invoering. Ontwikkeling Steenhoek In mei 2020 is het bestemmingsplan dat de herontwikkeling van de locatie mogelijk maakt door de gemeenteraad vastgesteld. Op basis hiervan is de omgevingsvergunning verleend. De overdacht van de grond heeft inmiddels plaatsgevonden.

Grondexploitatie Doorontwikkelen project De Del

Verhuur van gronden die we niet in exploitatie hebben is onderdeel van programma 0. Binnen programma 8 komen de activiteiten en

60

Voornemen

Realisatie kosten tot uitdrukking die voortvloeien uit een actieve grondexploitatie, zoals in dit geval De Del. Voor de locatie de Del wordt sinds 2013 jaarlijks een grondexploitatie vastgesteld. Op 7 juli 2020 is de grondexploitatie de Del vastgesteld met een bijgesteld geprognotiseerd eindresultaat van 4,4 miljoen euro. Op basis van de planning in de grondexploitatie worden de laatste kavels in 2021 verkocht.

Wonen en bouwen Bouw-, woning-, en welstandstoezicht

Het behandelen van aanvragen voor omgevingsvergunningen, regie en coördinatie over de aan een extern bureau gevraagde adviezen en de uitvoering van de onderdelen die in Rozendaal worden getoetst. Coördineren van handhaving vergunningen en bestemmingsplannen en daarnaast verslaglegging van het gevoerde welstandsbeleid.

Basisregistraties (BAG en BGT) Volkshuisvesting

De toezichthouders van de gemeente Rheden voeren het toezicht en eventueel handhaving uit. De BGT is de digitale grootschalige basiskaart van heel Nederland waarin op een eenduidige manier de ligging van alle fysieke objecten zoals gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en terreinen is geregistreerd. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de juistheid, volledigheid en tijdigheid van deze registraties. Deze taak wordt samen met de Connectie uitgevoerd. De gemeente Rheden voert voor Rozendaal de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Secretariaat subregio Wonen Samen met de gemeenten Arnhem, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum en Rheden wordt op het gebied van wonen (sub)regionaal afgestemd. Dit is een vereiste vanuit de Wet ruimtelijke ordening. Binnen dit overleg rouleert de functie van voorzitter (verantwoordelijk wethouder) en secretaris (betrokken ambtenaar) jaarlijks per gemeente. Rozendaal vervult vanaf 1 juli 2020 tot 1 juli 2021 deze taken.

Speerpunten 2020 (o.a. coalitieakkoord) Voornemen Actualiseren bestemmingsplan Rozendaal in samenhang met invoering Omgevingswet Ontwikkeling Steenhoek

Realisatie Op 26 mei 2020 is het bestemmingsplan Rozendaal 2019 door de gemeenteraad vastgesteld. Op 26 mei 2020 is het bestemmingsplan Steenhoek door de gemeenteraad vastgesteld.

61

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2020

Begroting na wijziging 2020

Werkelijk

Saldo

2020

2020

0

0

0

0

305.319 60.600 365.919

185.546 60.600 246.146

1.075.517 64.833 1.140.350

889.971 4.233 894.204

14.200

124.200

40.937

83.263

305.319 27.715 347.234

185.546 27.715 337.461

600.308 31.514 672.759

-414.763 -3.799 -335.299

Saldo van baten en lasten

18.685

-91.315

467.591

558.906

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

3.400 0 3.400

113.400 0 113.400

29.711 0 29.711

-83.690 0 -83.690

Geraamd resultaat

22.085

22.085

497.301

475.216

Baten 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen totaal baten Lasten 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen totaal lasten

Toelichting directe baten en lasten; afgerond € 475.000 voordelig Ruimtelijke ordening Kredieten (per saldo € 0) In 2020 is er een aanvullende krediet beschikbaar gesteld voor bestemmingsplan de Steenhoek. Daarnaast is aanvullend krediet verleend voor de voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Voor toelichting op uitnutting van deze kredieten wordt verwezen naar de staat van investeringen in de jaarrekening. Reguliere budgetten De reguliere budgetten op dit taakveld hebben vooral betrekking op uitvoeringkosten van de gemeente Rheden voor de basisregistratie gebouwen en adressen en topografie (BGT), hierbij zijn geen bijzonderheden. Grondexploitaties (niet bedrijventerreinen) Het positieve saldo op dit programma kan nagenoeg geheel worden toegeschreven aan de tussentijdse winstneming op De Del voor een bedrag van € 471.000. Bij het opstellen van de begroting wordt geen rekening gehouden met winst, het voordeel is verwerkt als ‘vermindering op de boekwaarde’ waarmee de raming van de grondexploitatie voor de begroting neutraal is. Bij de jaarrekening wordt de voorgeschreven zogenaamde POC-methode gehanteerd voor de bepaling van eventuele winst.

62

Grondexploitaties (niet bedrijventerreinen Begroting na wijziging 2020

Werkelijk

Saldo

2020

2020

Baten - verkoop kavels

185.546

1.061.397

875.851

Lasten - kosten bouw- en woonrijp maken - overheveling balans (-/- boekwaarde) totaal lasten

185.546 0 185.546

50.780 538.836 589.616

134.766 -538.836 -404.070

tussentijdse winstneming'

471.781

Toelichting op tabel Met de ‘overheveling naar de balans’ (opbrengsten – kosten) werd in het verleden de boekwaarde verminderd waardoor het project uiteindelijk een negatieve boekwaarde zou kennen, oftewel een winst die bij afronding van het project genomen zou worden. Met ingang van 2017 zijn gemeenten verplicht tussentijds winst te nemen wanneer aan een aantal criteria is voldaan. Voor de berekening van die winst geldt de volgende vuistregel c.q. formule (op basis van de nog vast te stellen GREX): ‘begrote winst’ (€ 4,431 miljoen) x ‘% gerealiseerde kosten’ (92,8%) x ‘% gerealiseerde opbrengsten’ (90,8%) = afgerond € 3,733 miljoen. Dat betekent dat de tussentijdse winstneming er per 31-12-2020 als volgt uit ziet: Winstneming obv POC 31-12-2020 Reeds genomen winst t/m 2019 te nemen winst 2020

3.733.365 3.261.584 471.781

Deze winst heeft een positieve invloed op het resultaat maar zal, zoals afgesproken, via de resultaatbestemming worden toegevoegd aan de egalisatiereserve dekking kapitaallasten. Het verwachte financiële verloop van het project ziet er als volgt uit: Nog te maken kosten Nog te realiseren opbrengsten per saldo opbrengst van

395.135 919.407 524.272

Boekwaarde 31-12-2020 Per saldo nog te realiseren winst Reeds genomen winst per 31-12-2020 Totaal te verwachten winst

-173.715 697.987 3.733.365 4.431.352

Die geprognosticeerde winst is naar verwachting voldoende voor de voeding van de reserve voor de kapitaallasten van de nieuwe dorpsschool. In totaal is daarvoor een storting nodig van € 4,4 miljoen waarvan met de winst over 2020 € 3,733 miljoen is gestort.

63

Reserves Primitieve begroting 2020

Begroting na wijziging 2020

Werkelijk

Saldo

2020

2020

3.400 0 0 3.400

3.400 15.000 95.000 113.400

0 389 29.322 29.711

-3.400 -14.612 -65.678 -83.690

Totaal toevoegingen

0

0

0

0 0

Saldo onttrekkingen en toevoegingen

3.400

113.400

29.711

-83.690

Onttrekkingen Secretariaat subreg overleg Wonen Steenhoek Omgevingswet Totaal onttrekkingen Toevoegingen

De onttrekkingen komen alle ten laste van de algemene reserve. Incidenteel versus structureel De kosten voor de Steenhoek en omgevingswet, zijn onderdeel van een meerjarig krediet en in die zin als eenmalig aan te merken. Hier staat overigens een onttrekking aan de reserve tegenover. Beleidsindicatoren

Indicator

Begroting Rozendaal 2020

Cijfers zoals bekend in peiljaar Q2 2021 Rozendaal

Cijfers zoals bekend in Q2 2021 peiljaar Gr < 25.000

Gemiddelde WOZ-waarde (x € 1.000) Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen) Demografische druk (%) Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (€) Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (€)

469 0 101,2% 947 975

2018 2015 2019 2019 2019

312 9,6 79,4% Geen data Geen data

536 8,8 103,6% 1.005 1.036

2020 2020 2020 2021 2021

Een nadere toelichting op het gebruik van beleidsindicatoren in dit document treft u op pagina 5. Verbonden partijen Omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers ter zake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Tevens is van belang een goede samenwerking tussen de omgevingsdiensten in Gelderland. Voor meer (financiële) informatie omtrent de verbonden partijen verwijzen wij u naar paragraaf 6 Verbonden partijen.

64

Paragrafen Inleiding

Naast programma’s zijn er in de begroting ook (financiële) paragrafen opgenomen. Waar programma’s direct gericht zijn op de burger, geven de paragrafen een dwarsdoorsnede van de organisatiebrede en financiële aspecten van de begroting, bezien vanuit een bepaald perspectief. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan, worden gebundeld in een overzicht, waardoor de raad een goed overzicht krijgt. De raad legt in de paragrafen de beleidslijnen vast met betrekking tot de beheersmatige aspecten. Daarnaast zijn de verplichte paragrafen bedoeld om de raad en het college de financiële positie van de gemeente beter te laten beheersen. De volgende zeven paragrafen zijn verplicht voorgeschreven: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

lokale heffingen; weerstandsvermogen en risicobeheersing; onderhoud kapitaalgoederen; financiering; bedrijfsvoering; verbonden partijen (externe samenwerking); grondbeleid.

Daaraan is een paragraaf Informatieveiligheid (en privacy) toegevoegd en zal in dit jaar ook in een afzonderlijke paragraaf worden stilgestaan bij de effecten van de COVID19-pandemie. Deze zijn beiden wettelijk niet verplicht, maar de grote impact van deze zaken voor de bedrijfsvoering én de inhoudelijke programma’s, maken dat we hier apart aandacht aan besteden. Ook hebben we nu alvast een paragraaf Rechtmatigheid toegevoegd. Hiermee legt het college in de toekomst zelf meer expliciet verantwoording af over rechtmatigheidsaspecten in plaats van het huidige oordeel hierover door de accountant.

65

Paragraaf 1 Lokale heffingen In de jaarrekening wordt ingegaan op de begrote en werkelijke opbrengsten ten aanzien van de lokale heffingen. Het beleid, en eventuele wijzigingen daarin, komen aan de orde in de begroting evenals relevante kengetallen en vergelijkingen. Uitgangspunten tarieven Uitgangspunten voor de lokale heffingen in de begroting 2020 waren als volgt:  We corrigeren jaarlijks OZB-tarieven met het inflatiepercentage, voor 2020 was dat 1,5%.  Het tarief voor afvalstoffenheffing is gebaseerd op 100% kostendekkendheid. Het tarief voor rioolheffing is gebaseerd op 100% kostendekkend (begrotingsbasis). Op de leges is eveneens het inflatiepercentage van 1,5% toegepast (behoudens producten waarvoor wettelijk vastgestelde tarieven gelden). Begroot 2020

Werkelijk 2020

Saldo 2020

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Leges

438.300 180.029 156.675 141.450

430.850 178.965 158.010 185.167

-7.450 -1.064 1.335 43.717

Totaal

916.454

952.992

36.538

OZB en Wet waardering onroerende zaken (WOZ) In 2020 zijn in het kader van de wet WOZ 734 objecten beschikt (bij 746 WOZ-objecten) waarop in totaal 39 bezwaarschriften zijn ingediend. In 20 gevallen (objecten) is de WOZ-waarde verlaagd. Het percentage gegrond verklaarde bezwaarschriften ten opzichte van het totaal aantal WOZ-objecten komt daarmee uit op 2,7 %. Per saldo vallen de opbrengsten van de OZB € 7.000 lager uit. Er is hierbij sprake van een verschuiving van niet – woningen naar woningen. Hoewel er, zeker in deze markt, altijd wel sprake is van fluctuaties in de waardeontwikkeling, is in principe sprake van een eenmalig nadeel. Bij de berekening, ook in de begroting 2021, wordt namelijk uitgegaan van de vastgestelde te realiseren opbrengst. Afvalstoffenheffing en rioolheffing Geen bijzonderheden ten aanzien van deze heffingen. Leges Hieronder vallen de opbrengsten op basis van de legesverordening, zoals:  Producten van burgerzaken;  (Omgevings)vergunningen;  Huwelijken;  Grafrechten;  Overige leges. Vooral de opbrengsten van de begraafplaats zijn in 2020 hoger geweest dan geraamd. Kwijtschelding De kwijtschelding is vastgelegd in een gemeentelijke regeling kwijtschelding. Kwijtschelding kan worden aangevraagd door particuliere belastingplichtigen voor de volgende belastingen:  Onroerende zaakbelasting;  Afvalstoffenheffing;  Rioolheffing. 66

In 2020 hebben er in totaal 5 huishoudens kwijtschelding ontvangen. Kostendekkendheid van tarieven Onderstaande tabel toont de mate van kostendekkendheid die in 2020 is gerealiseerd. Begroot baten 2020

Werkelijk baten 2020

Saldo

180.029 156.675

subtotaal Retributies Rijbewijzen/reisdocumenten Huwelijken/Burg stand APV-vergunningen Begraafrechten Omgevingsvergunning subtotaal Totaal

Bestemmingsbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing

2020

Werkelijk lasten 2020

Dekkingspercentage 2020

178.965 158.010

-1.064 1.335

243.763 137.356

73% 115%

336.704

336.975

271

381.119

88%

2.700 11.650 1.500 65.000 60.600 141.450

14.171 9.374 1.219 95.570 64.833 185.167

11.471 -2.276 -282 30.570 4.233 43.717

34.052 20.655 5.929 81.231 49.301 191.168

42% 45% 21% 118% 132% 97%

478.154

522.142

43.988

572.287

91%

Ten aanzien van afvalstoffenheffing en rioolrecht wordt de kostendekkendheid van de tarieven (100%) berekend op basis van de begroting. Afwijkingen op realisatie zijn vaak beperkt en worden als onderdeel van het rekeningresultaat beschouwd en niet verrekend met een egalisatiereserve. Hoewel in 2020 zowel bij riool als afval de afwijking procentueel een stuk hoger ligt dan in voorgaande jaren is er op dit moment geen aanleiding voor het instellen van een egalisatiereserve. Mochten dit soort afwijkingen in de toekomst vaker voorkomen, kan dit alsnog worden overwogen. Verder geldt dat door de kleine schaal van Rozendaal een groot aantal leges niet kostendekkend is te krijgen. Dit geldt met name voor de rijbewijzen/reisdocumenten en de APV-vergunningen. Daarnaast is er door die kleine schaal soms ook sprake van een uitschieter naar boven (> 100%), in 2020 is daarvan sprake bij de leges voor de begraafplaatsen.

67

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om niet afgedekte risico’s op te vangen met gereserveerde financiële middelen (weerstandscapaciteit). Voldoende weerstandsvermogen zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Voldoende weerstandsvermogen gaat over twee vragen: 1. Welke risico’s lopen we? 2. Wat is de beschikbare weerstandscapaciteit? Risico’s Een risico is de kans op het optreden van een gebeurtenis met een negatief gevolg voor de gemeente. Een gemeente loopt tal van risico’s die we in meer of mindere mate kunnen inschatten en beheersen. Gemeentelijke risico’s kunnen voortkomen uit de politiek, de aansprakelijkheid, de strategie, financiële samenwerking, het bedrijfsproces en het milieu. Daarnaast zijn zaken als verbonden partijen, open einde regelingen en grondexploitaties bekende onderwerpen waar de gemeente belangrijke risico’s loopt. Risicoprofiel Er zijn meer methoden om een gekwantificeerd risicoprofiel op te stellen, uiteenlopend van meer wetenschappelijke methoden tot meer praktische modellen. Voor alle methoden geldt dat ze geen 100% garantie bieden op volledigheid. Het gaat er immers om risico’s zo goed mogelijk te benoemen waar nog niet op één of andere manier in is voorzien.

De eigenschap van een risico is echter dat men niet weet wat, wanneer of hoe het zich aandient. Voor deze paragraaf kiezen we voor een pragmatische aanpak. Basis voor het risicoprofiel is een organisatiebrede inventarisatie van risico’s die twee maal per jaar plaatsvindt (begroting en rekening). Deze hebben we zo goed mogelijk gekwantificeerd en voorzien van een risicoscore (kans x impact), op basis van de volgende tabellen. Kans Gering (minder dan 1 x per 4 jaar) Gemiddeld (ongeveer 1 x per 4 jaar) Hoog (minimaal 1 x per jaar)

Score 1 3 5

Financieel gevolg Gering (< 0,1% omzet = < € 4.000 Beperkt (> 0,1% omzet < 0,5 % omzet = tussen € 4.000 en € 20.000) Groot (> 0,5 % omzet = > € 20.000)

Score 1 2 3

Omzet: lasten programma’s Rozendaal (begroting 2020: afgerond structureel € 4 miljoen) De risicoscore komt tot stand door de kans te vermenigvuldigen met de impact. Hoe hoger de score hoe groter het risico. De uitkomst zetten we af tegen de volgende tabel: Ranking Scores >= 10 5 < Scores < 10 Scores < 5

Gevolg Hoog risico. Als het een financieel risico betreft dient weerstandsvermogen aanwezig te zijn. Beperkt risico. Als het een structureel financieel risico betreft wordt deze voor 25% meegeteld voor het aanhouden van een weerstandsvermogen (spreiding over 4 jaar). Een incidenteel risico wordt voor 50% meegenomen. Gering risico. Voor zover het financiële gevolgen betreft worden die geacht binnen de reguliere bedrijfsvoering gedragen te kunnen worden.

68

Structureel of incidenteel Van belang is onderscheid te maken tussen risico’s met structurele en incidentele effecten, in het profiel is dit onderscheid ook aangebracht. Risico’s met structurele effecten hangen meestal samen met de bedrijfsvoering zoals rente of hogere kosten vanwege een hoger aantal bijstandontvangers. Wanneer dit soort risico’s zich voordoen dienen ook structurele maatregelen genomen te worden door ze mee te nemen in het financieel meerjarig perspectief. Het kan zijn dat het perspectief hiervoor op korte termijn geen ruimte biedt en dat moet worden omgebogen binnen de begroting. Om die reden wordt het risico voor 100% meegenomen wanneer het hoog is en voor 25% wanneer het beperkt is om het eerste jaar eventueel te overbruggen met behulp van het weerstandsvermogen. Wanneer zich een incidenteel risico voordoet dient deze in principe ineens ten laste van de weerstandscapaciteit gebracht te worden, wanneer deze niet kan worden opgevangen in het rekeningresultaat. Uit het profiel valt op te maken dat op verschillende manieren rekening wordt gehouden met de verschillende risico’s. Wanneer met alle risico’s voor 100% rekening gehouden zou worden zou een gemeente een onevenredig deel van haar reserves moeten blokkeren, het is immers niet reëel dat alle risico’s zich gelijktijdig voordoen.

Weerstandscapaciteit Voor een oordeel over ons weerstandsvermogen is naast het risicoprofiel ook een inschatting van onze weerstandscapaciteit nodig, ook hierbij wordt in principe onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele middelen. Bronnen van weerstandscapaciteit zijn de algemene reserve, vrij aanwendbare bestemmingsreserves, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorziene uitgaven. Stille reserves kunnen hierbij ook een rol spelen. Het betreft eigendommen die lager zijn gewaardeerd (boekwaarde) dan de waarde in het economisch verkeer (bij gebouwen is uitgegaan van de WOZ-waarde met peildatum 1-1-2020). Omdat deze niet onmiddellijk in een feitelijk dekkingsmiddel kunnen worden omgezet, laten we deze voortaan bij de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beschouwing. We benoemen deze wel zoals voorheen. Omschrijving

Boekwaarde 31-12-2020

Economische waarde

Stille reserve

Kerklaan 1 en 3 Werf Obligaties

0 0 142.941

1.486.000 139.000 178.483

1.486.000 139.000 35.542

Totaal

1.660.542

Door de verkoop van de Torckschool (2020) en de voormalige Dorpsschool/Steenhoek (2021) is nog maar beperkt sprake van stille reserves. Het gebouw aan de Kerklaan en de Werf zijn immers nodig voor de ‘bedrijfsvoering’. Structureel Dit wordt met name gevormd door de onbenutte belastingcapaciteit (en dan met name OZB aangezien er al voor 100% dekking is gekozen voor afval en riool) en het bedrag voor onvoorzien. De onbenutte belastingcapaciteit kan berekend worden door aansluiting te zoeken bij artikel 12 van de financiële verhoudingswet. Artikel 12 Bij een eventuele ‘artikel 12-aanvraag’ geldt ook een normtarief voor de OZB als één van de toelatingseisen. In dat geval dient een gemeente minimaal 20% meer OZB te heffen dan het landelijk gemiddelde. Op basis van die norm bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit voor de gemeente Rozendaal ongeveer € 280.000. Echter, de feitelijke hoogte van de onbenutte belastingcapaciteit (behoudens een artikel 12-aanvraag) is vooral een politieke keuze. Op basis van het gewenste financiële beleid (OZB verhoging zoveel mogelijk beperken tot inflatiestijging) is er feitelijk geen onbenutte belastingcapaciteit. Om die reden wordt voor de bepaling van de structurele weerstandscapaciteit alleen het bedrag voor onvoorzien meegenomen.

69

Incidenteel De incidentele weerstandscapaciteit wordt bepaald door de som van alle reserves waaraan nog geen specifieke bestemming is gegeven en eventuele bestemmingsreserves zonder concrete verplichting die daardoor herbestemd kunnen worden. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit beperken we ons tot de algemene reserve. De overige reserves hebben in principe allemaal een bestemming waarvan het niet wenselijk is om deze opnieuw te bestemmen. Het genoemde bedrag betreft de stand per ultimo 2020 (balansdatum). Structureel Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien subtotaal structureel

0 10.000 10.000

Incidenteel Algemene reserve

4.217.152

Totale weerstandscapaciteit

4.227.152

70

Risicoprofiel Risico score %

Onderwerp Risico/oorzaak Open einde regelingen

Beheersmaatregel

K I Bedrag

WWB WMO

Meer aanvragen Meer aanvragen

3 2 3 2

15.000 15.000

6 6

25% 25%

3.750 3.750

Jeugdzorg

Meer aanvragen

Geen, conjunctuurgevoelig Geen, wel optie om beleid aan te passen Geen, wel optie om beleid (gedeeltelijk) aan te passen Geen

5 3

40.000

15 100%

40.000

3 3

20.000

9

25%

5.000

3 3 1 1

100.000 0

9 1

25% 0%

25.000 0

1 1

0

1

0%

0

3 3

50.000

9

25%

12.500

1 3

50.000

3

0%

0

Verzekeren danwel opvangen binnen 2 3 weerstandsvermogen Feitelijk niet aanwezig 5 3

75.000

6

25%

18.750

30.000

15 100%

30.000

Aantrekkelijke werkgever blijven

50.000

9

25%

12.500

subtotaal structureel

151.250

Leerlingenvervoer Meer aanvragen Overige risico's met structureel effect Algemene uitkering Samen trap af Renterisico (uitgaven) Schommelingen op de geld- en kapitaalmarkt Renterisico (inkomsten) Kapitaalgoederen Kortleven pensioen wethouders

Geen Op dit moment geen lening en anders wordt dit risico afgedekt via de renterisiconorm Daling van rentevergoeding over Feitelijk geen gezien de verplichting uitgezette eigen middelen tot schatkistbankieren. Momenteel lage rentevergoeding Onvoorzien en onverwacht Actuele beheerplannen en periodiek onderhoud aan gebouwen of wegen inspectie Het vroegtijdig overlijden van een (ex) Verzekeren danwel opvangen binnen bestuurder kan financiele weerstandsvermogen consequenties hebben (verzekerbaar)

Wachtgeldverplichtin Bij mutaties in het college kunnen gen bestuurders wachtgeldverplichtingen ontstaan Gemeenschappelijke Het algemeen bestuur kan besluiten regelingen nemen met financiele consequenties waaraan de gemeente vanwege de constructie gehouden is Personeel Lastig vervulbare vacatures waardoor externe inhuur noodzakelijk is Risico's met incidenteel effect Opbrengst De Del Stijging van de kosten in het plan boven de 2% Ramp c.q. groot Gemeente wordt door bijvoorbeeld incident het ministerie niet volledig gecompenseerd voor de kosten die gemaakt zijn Rechtspositionele Binnen elk bedrijf kunnen situaties consequenties aan de orde zijn waarbij er kosten optreden voor besluiten met rechtspostionele consequenties. De gemeente is hiervoor eigen-risicodrager. Schades Schade door eigendommen van de gemeente (bijvoorbeeld door bomen)

Planschade

Niet binnen de exploitatieovereenkomst af te dekken planschaden

3 3

Bedrag

Strak op de planning

3 3

100.000

9

50%

50.000

Feitelijk niet aanwezig

3 3

50.000

9

50%

25.000

Voorziening voor treffen dan wel opvangen binnen weerstandsvermogen

3 3

75.000

9

50%

37.500

In principe geldt hiervoor de aansprakelijkheidsverzekering van de gemeente, echter er is altijd een risico dat het niet past binnen de voorwaarden, bijvoorbeeld het niet uitvoeren van inspecties Feitelijk niet aanwezig

2 3

30.000

6

50%

15.000

2 3

50.000

6

50%

25.000

subtotaal incidenteel Totaal

152.500 303.750

Het risicoprofiel is ten opzichte van de meest recente actualisatie (begroting 2021) niet gewijzigd bijgesteld op het onderdeel Jeugd. De kosten hiervoor blijken lastig te beheersen en hebben ook in 2020 tot een overschrijding geleid. Totdat De Del definitief is afgesloten handhaven we de risico’s die hier betrekking op hebben.

71

Weerstandsratio De confrontatie van risicoprofiel en weerstandscapaciteit is opgenomen in de volgende tabel. Weerstandsvermogen Structureel Incidenteel Totaal Structureel (A/B) Incidenteel (C/D) Totaal (E/F)

Ratio > 2,0 1,5 - 2,0 1,0 - 1,5 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6

Beschikbaar A C E

10.000 4.217.152 4.227.152

Benodigd B D F

151.250 152.500 303.750

0,07 27,65 13,92

Waardering uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

Conclusie De weerstandsratio van bijna 14 is meer dan uitstekend, waarbij de stille reserves niet in de berekening zijn meegenomen. De gemeente Rozendaal is hiermee uitstekend in staat om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat het voorzieningenniveau in gevaar uitkomt. Bij materiële tegenvallers van structurele aard is er zodoende ook voldoende tijd om de maatregelen in kaart te brengen die nodig zijn om een structureel evenwicht tot stand te brengen. Daarnaast is voor financiële tegenvallers binnen het sociaal domein nog steeds een afzonderlijke bestemmingsreserve van ruim € 0,6 miljoen aanwezig waarmee in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening is gehouden.

72

Staat van Reserves en Voorzieningen (inclusief toelichting op mutaties) Overzichtstabel Saldo 1-1-2020

Onttrekkingen

Toevoegingen

Saldo 31-12-2020

Claims

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve

4.426.350

277.616

68.418

4.217.152

167.879

subtotaal A

4.426.350

277.616

68.418

4.217.152

167.879

B. Bestemmingsreserves Reserve monumenten Reserve sociaal domein Reserve gemeentelijke gebouwen Reserve digitalisering Reserve fietspaden Reserve wegen Reserve begraafplaats Reserve dekking kapitaallasten Reserve energietransitie

25.959 620.154 75.881 130.400 147.551 85.745 18.913 4.045.073 452.649

176.729 499.372

subtotaal B

5.602.325

676.101

C. Voorzieningen Voorziening riolering Voorziening pensioenen wethouders

86.835 365.000

25.959 620.154 82.567 130.400 147.551 88.966 18.913 3.955.179 318.277

318.277

461.742

5.387.966

351.277

69.000 45.801

868.000 354.464

6.686

3.221

799.000 308.663

33.000

subtotaal C

1.107.663

0

114.801

1.222.464

0

Totaal

11.136.339

953.718

644.961

10.827.582

519.155

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve Doel

Weerstandsvermogen en dekking van incidentele kosten c.q. projecten

Claim

Niet alle besluiten die ten laste komen van de algemene reserve zijn op 31 december 2020 volledig uitgevoerd. Voor het restant daarvan rust er dus nog een claim op een aantal reserves. Het gaat om een totaalbedrag van € 167.000 dat beschikbaar is gesteld voor verschillende kredieten. In het overzicht kredieten is zichtbaar dat het vooral om kredieten voor de omgevingswet gaat.

Mutatie

In 2020 is de uitvoering van diverse raadsbesluiten ten laste van de algemene reserve gebracht. Het gaat hierbij zowel om besluiten uit 2020 als eerdere jaren. Naast de toevoeging van het resultaat 2019 ad € 68.418 was in 2020 sprak van de volgende onttrekkingen:

73

AV-app raadzaal Bestemm res tbv org ontw Archief (turap 1) Verkeersmaatregelen school Verkeersveiligheid Herinrichting IKC Opstellen beleid afval Steenhoek Omgevingswet

42.835 50.000 15.000 72.084 9.385 44.000 14.601 389 29.322 277.616

pr0 pr0 pr0 pr2 pr2 pr4 pr7 pr8 pr8

B. Bestemmingsreserves 1. Reserve monumenten Doel

Bekostiging van verleende subsidies aan inwoners ten behoeve van monumentenzorg.

Claim

N.v.t.

Mutatie

N.v.t.

2. Reserve sociaal domein Doel

Opvang van eventuele tegenvallers in het sociaal domein en/of egalisatie van de kosten voor de WWB.

Claim

N.v.t.

Mutatie

N.v.t.

3. Reserve gemeentelijke gebouwen Doel

Opvang van kosten van vervanging van inventaris, (ICT)apparatuur. Daarnaast worden voortaan de kosten van het schilderwerk en overig groot onderhoud voor het gemeentehuis aan deze reserve onttrokken.

Claim

N.v.t.

Mutatie

De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk. De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk.

74

4. Reserve digitalisering Doel

Opvang van kosten/investeringen op het gebied van digitalisering (basisregistraties, digitale ontsluiting van gegevens, koppelingen met landelijke registraties e.d., geen hardware)

Claim

De eerdere claim met betrekking tot een investering voor het digitaliseren van facturen is vervallen met het uitbesteden van de financiële administratie aan De Connectie. De claim die er nu staat heeft betrekking op de glasvezelaansluiting voor het gemeentehuis ten behoeve van de ambtelijke organisatie.

Mutatie

Zie tekst bij claim.

5. Reserve fietspaden Doel

Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud wegen.

Claim

N.v.t.

Mutatie N.v.t. 6. Reserve wegen Doel

Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud wegen.

Claim

N.v.t.

Mutatie

De toevoeging betreft de jaarlijkse dotatie ten behoeve van het wegenonderhoud van geasfalteerde wegen. Met het vaststellen van de begroting 2020 is ook de wijze van onderhoud en de financiering daarvan aangepast. Uitgangspunt is voortaan gebruik van klinkers op binnenwegen wanneer groot onderhoud aan de orde is. De bijbehorende investering wordt dan geactiveerd en de kapitaallasten worden in de begroting en rekening opgenomen. Dit geldt voor het grootste deel van de wegen. Een klein deel wordt volgens de bestaande systematiek gedaan, daarvoor wordt de reserve gehandhaafd, maar de jaarlijkse dotatie kon verlaagd worden naar € 3.200.

7. Reserve begraafplaats Doel

Opvang van kosten voor het op peil houden van de begraafplaats en het onderhoud van de paden.

Claim

N.v.t.

Mutatie

N.v.t.

75

8. Reserve dekking kapitaallasten

Doel

Bij de invoering van het BBV is de systematiek van dekking van afschrijvingen gewijzigd. Voorheen werden sommige investeringen direct uit een reserve/voorziening gedekt. Conform de voorschriften moet eerst worden geactiveerd. Vervolgens worden de afschrijvingslasten van een investering (die t.l.v. een reserve is gebracht) uit de reserve geboekt. Deze reserve is in feite de som van de toekomstige afschrijvingen.

Claim

N.v.t.

Mutatie

In 2020 is er ruim € 86.000 toegevoegd aan deze reserve ten behoeve van nieuwe AVapparatuur in de raadzaal en het aanvullende krediet voor de herinrichting van het buitenterrein bij de school. Van beide investeringen komen de kapitaallasten in de toekomst ten laste van deze reserve. Daar wordt met de resultaatbestemming van deze jaarrekening nog € 471.000 aan toegevoegd (tussentijdse winst De Del). De grootste onttrekking bedraagt € 109.000 ter egalisatie van de kapitaallasten van de nieuwe basisschool. Daarnaast zijn er in het verleden diverse investeringen, die geactiveerd moeten worden, gedaan waarvan het investeringsbedrag in deze reserve is gestort. De totale onttrekking voor de egalisatie van die kapitaallasten bedraagt € 68.000.

9. Reserve energietransitie Doel

De reserve kan worden ingezet voor een breed aantal maatregelen met als doel Rozendaal op lange termijn klimaatneutraal. Wanneer de plannen (en hoogte van de investeringen) meer concreet zijn vindt een dotatie vanuit de algemene reserve plaats. Die storting kan worden aangevuld met aanvullende middelen die het rijk beschikbaar stelt om bij te dragen vanuit het Interbestuurlijk Programma.

Claim

Omdat we ervan uitgaan dat het uitvoeringsprogramma de komende jaren feitelijk wordt uitgevoerd en er inmiddels een behoorlijk aantal subsidieaanvragen binnen is, zijn de aangevraagde kredieten als claim beschouwd. Het gaat dan zowel om subsidies als programmakosten.

Mutatie

In 2020 is bedragen de programmakosten (na aftrek van inkomsten) afgerond € 40.000 en de verstrekte subsidies € 144.000. Beide bedragen zijn ten laste van deze reserve gebracht.

C. Voorzieningen Voorziening riolering Deze voorziening dient ter dekking van kosten groot onderhoud en vervanging. Op basis van het verbrede gemeentelijk rioleringsplan. Jaarlijks wordt er gestort conform het vgrp. Betreft de jaarlijkse dotatie aan de voorziening voor de toekomstige rioolinvesteringen op basis van het rioleringsplan (hiermee is in het tarief rekening gehouden). Voorziening pensioen wethouders De toekomstige pensioenverplichtingen en wachtgeldverplichtingen worden ten laste van deze voorziening gebracht. Naast storting van ingehouden pensioenpremies, heeft de jaarlijkse berekening uitgewezen dat er een bedrag van €41.000 moest worden gestort om de voorziening op peil te houden. In de begroting was hiervoor €15.000 opgenomen. 76

Overige financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten met ingang van het begrotingsjaar 2016 een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Doel is in 1 oogopslag de gemeenteraad meer inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente. Financiële kengetallen

Rekening 2020 -109% -109% 79% -3% -6,82% 135%

Netto schuldquote Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Begroting 2020 -152% -152% 87% 0% 0% 131%

Rekening Gelderland* 2019 -96% 63% -96% 54% 82% 31% 9% 9% 0% 0% 126% 103%

Betekenis van de kengetallen Net als bij het weerstandsvermogen gelden ook voor deze kengetallen geen harde normen. Wel zijn er algemene bandbreedtes waarmee een indruk kan worden verkregen over de waarde van het kengetal, de Provincie Gelderland heeft bijvoorbeeld de volgende categorieen aangeduid:

Netto schuldquote Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Categorie A Voldoende < 90%

Categorie B Matig 90%-130%

Categorie C Onvoldoende >130%

< 90%

90%-130%

>130%

>50% <20% Begr en Mrj >0% <95%

20%-50% 20%-35% Begr of Mrj >0% 95%-105%

<20% >35% Begr en Mrj <0% >105%

Netto schuldquote inclusief alle verstrekte leningen Beide zijn voor Rozendaal gelijk omdat er geen doorverstrekte geldleningen aan bijvoorbeeld woningcorporaties zijn. De netto schuldquote geeft het niveau aan van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90% (groen), oranje is hoog en rood betekent gevarenzone, het gemeentebestuur moet er dan werk van maken om de schuld te verlagen. In Rozendaal is de schuldquote onverminderd uitstekend, de lagere score ten opzichte van de begroting komt door vertraging in de ontvangsten voor de kavels op De Del. Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Rozendaal in staat is op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen, ook deze is onverminderd hoog. Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie voor Rozendaal. Het percentage is de waarde van bouwgronden in relatie tot de totale baten exclusief de reserves. In het kengetal zijn alleen de daadwerkelijk gerealiseerde cijfers opgenomen.

Ten opzichte van vorige jaren is dit kengetal verbeterd omdat nu de inkomsten binnen komen en de boekwaarde daalt.

77

Structurele exploitatieruimte Aan de hand van dit kengetal kan het structurele en reële evenwicht van de begroting beoordeeld worden. Een percentage van 0% betekent een sluitende begroting, een positief percentage wil zeggen dat er begrotingsruimte is. In dit geval biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting dan ook een betere indicatie. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal. De gemiddelde WOZ waarde in Nederland bedroeg in 2020 € 270.000 en in Rozendaal € 536.000. Dat is dan ook de voornaamste reden voor het hoge percentage. Dit zegt dus niets over de uiteindelijke belastingcapaciteit. Zoals elders in deze paragraaf aangegeven is dat een politieke keuze (gerelateerd aan de ‘Artikel 12-norm’ bedraagt die capaciteit ongeveer € 280.000). Berekening van de kengetallen Kengetal