CConstaterende datRozendaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Eindrapport verkenning toekomstvarianten &VDL

1.3 Commissievergadering 27 oktober 2026, gemeente RozendaalBij agendapunt: Bestuurlijke toekomst Rozendaal17.510 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

| Rozendaal | -220.431 | -534.283 | -468.167 | -474.815 structureel saldo • | Het schaalverschil tussen beide gemeenten is groot. De begroting van Arnhem | Arnhem | 6.680.000 | 4.865.000 | 1.271.000 | 593.000 bedraagt in 2027 circa € 1,0 miljard, tegenover circa € 7 miljoen voor Rozendaal. De | structureel saldo meerjarenbegrotingen (Tabel 3) laten daarnaast een duidelijk verschil zien in de structurele financiële uitgangspositie. | Tabel 3. Ontwikkeling structureel begrotingssaldo op basis van de conceptbegrotingen 39 | | van de respectievelijke gemeenten 2027-2030 5. Lichte herindeling met Arnhem Ontwikkeling eigen vermogen • De jaarrekeningen 2025 laten zien dat beide gemeenten over reserves beschikken, | • | Het verschil in absolute omvang past bij het grote schaalverschil tussen beide maar dat de omvang en samenstelling daarvan sterk verschillen. Het eigen vermogen | gemeenten. De begrotingen voor 2026 laten echter zien dat de verhouding per bestaat uit de algemene reserve, bestemmingsreserves en het gerealiseerde resultaat. inwoner anders ligt. De algemene reserve van Arnhem bedraagt in 2026 circa € 72,5 De algemene reserve vormt daarbij het vrij aanwendbare deel van de reserves. | miljoen, oftewel ongeveer € 426 per inwoner. Rozendaal beschikt in 2026 over een Bestemmingsreserves zijn door de gemeenteraad gekoppeld aan specifieke doelen.

| algemene reserve van circa € 3,6 miljoen, wat neerkomt op ongeveer € 1.945 per inwoner. De vrij aanwendbare algemene reserve is per inwoner in Rozendaal • Tabel 4 geeft de reservepositie van beide gemeenten per eind 2025 weer. Rozendaal | daarmee ruim vier keer zo groot als in Arnhem. Afgezet tegen de omvang van de beschikt eind 2025 over een algemene reserve van circa € 3,7 miljoen en | gemeente heeft Rozendaal dus een relatief sterke reservepositie. bestemmingsreserves van circa € 5,6 miljoen. Na verwerking van het negatieve jaarresultaat van circa € 0,1 miljoen bedraagt het eigen vermogen circa € 9,2 miljoen. Arnhem beschikt in absolute zin over aanzienlijk grotere reserves: een algemene | 31-12-2025 | Rozendaal | Arnhem reserve van circa € 75,8 miljoen en bestemmingsreserves van circa € 262,8 miljoen. | Algemene reserve | 3.670.042 | 75.839.000 Inclusief het positieve jaarresultaat van circa € 26,8 miljoen bedraagt het eigen | Bestemmingsreserves | 5.641.327 | 262.756.000 vermogen circa € 365,4 miljoen. Gerealiseerd resultaat boekjaar | -101.596 | 26.829.000 Totaal | 9.209.772 | 365.424.000 Tabel 4. Eigen vermogen Rozendaal en Arnhem per 31 december 2025 40 | • 5.

Lichte herindeling met Arnhem Financiële kengetallen • Dit beeld komt terug in de financiële kengetallen uit de jaarrekening 2025, zie Tabel 5 • | De grondexploitatie vormt voor beide gemeenten op basis van dit kengetal geen op de volgende pagina. De netto schuldquote van Rozendaal bedraagt -41% en de | groot financieel risico. Voor Rozendaal bedraagt dit kengetal 0% en voor Arnhem 4%; gecorrigeerde netto schuldquote -68%. Beide vallen in categorie A, de minst | beide vallen in categorie A. Ook de structurele exploitatieruimte over 2025 is positief: risicovolle categorie. De negatieve percentages duiden op een zeer lage | 2,1% voor Rozendaal en 6% voor Arnhem. Beide gemeenten vallen daarmee in schuldpositie. Arnhem heeft met respectievelijk 50% en 47% eveneens een relatief | categorie A. Dit kengetal betreft de realisatie over 2025 en moet worden beperkte schuldpositie en valt voor beide kengetallen in categorie A. Het Gelderse | onderscheiden van het meerjarige structurele begrotingssaldo. Zoals hiervoor gemiddelde ligt met respectievelijk 62% en 55% hoger. | beschreven, ontstaan voor Rozendaal vanaf 2027 structurele tekorten. • De solvabiliteit onderstreept de sterke vermogenspositie van Rozendaal. De | • | De belastingcapaciteit vormt daarentegen voor beide gemeenten een aandachtspunt.

solvabiliteitsratio bedraagt 68%, tegenover 31% voor Arnhem en gemiddeld 33% in | Deze bedraagt 125% voor Rozendaal en 105% voor Arnhem, tegenover 100% Gelderland. Rozendaal valt hiermee in categorie A en Arnhem in categorie B. Zoals uit gemiddeld in Gelderland. Beide gemeenten vallen hiermee in categorie C. Dit Tabel 4 blijkt, bestaat een deel van het eigen vermogen uit bestemmingsreserves en | betekent dat de woonlasten relatief hoog zijn ten opzichte van het gehanteerde is daarmee niet vrij aanwendbaar. De solvabiliteitsratio zegt daarom vooral iets over | referentieniveau en dat de ruimte om financiële tegenvallers op te vangen door de de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen en niet over de | lokale lasten verder te verhogen relatief beperkt is. Dit speelt voor Rozendaal, met omvang van de vrij beschikbare financiële buffer. Daarvoor is met name de algemene | een belastingcapaciteit van 125%, sterker dan voor Arnhem. reserve relevant. 41 | 5. Lichte herindeling met Arnhem X €1.000 | Netto | Netto | Solvabiliteitsratio | Grondexploitatie | Structurele | Belastingcapaciteit schuldquote | schuldquotege | exploitatieruimte corr.

Rozendaal | -41% | -68% | 68% | 0% | 2,1% | 125% Realisatie 2025 | Categorie A | Categorie A | Categorie A | Categorie A | Categorie A | Categorie C Arnhem | 50% | 47% | 31% | 4% | 6% | 105% Realisatie 2025 | Categorie A | Categorie A | Categorie B | Categorie A | Categorie A | Categorie C Gelders gemiddelde | 62% | 55% | 33% | 8% | 0,68% | 100% Tabel 5. Financiële kengetallen Rozendaal, Arnhem en Gelderland, realisatie 2025 42 | 5. Lichte herindeling met Arnhem Weerstandsvermogen • Naast deze kengetallen is het weerstandsvermogen relevant. Dit geeft aan in | • De ruime algemene reserve van Rozendaal kan worden ingezet om incidentele hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om de geïnventariseerde | financiële tegenvallers en risico’s op te vangen. Dit betekent echter niet dat de financiële risico’s op te vangen. Tabel 6 geeft het ratio weerstandsvermogen weer. | reserve zonder meer kan worden gebruikt om structurele begrotingstekorten te dekken. Onder voorwaarden kan een gemeente een deel van de algemene reserve • Rozendaal heeft in 2025 een ratio weerstandsvermogen van 7,47, tegenover 1,5 voor | als structureel dekkingsmiddel meenemen. Wanneer de ratio weerstandsvermogen Arnhem en gemiddeld 2,7 in Gelderland.

Het weerstandsvermogen van Rozendaal is | groter is dan 1 en de solvabiliteit hoger is dan 20% – | waaraan Rozendaal met daarmee zeer ruim: de beschikbare weerstandscapaciteit is ruim zeven keer zo groot | respectievelijk 7,47 en 68% ruimschoots voldoet – | kan jaarlijks maximaal 10% van de als de geïnventariseerde risico’s. Dit hangt mede samen met de relatief omvangrijke | algemene reserve worden betrokken bij de structurele dekking. Dit biedt Rozendaal vrij aanwendbare algemene reserve. Arnhem beschikt met een ratio van 1,5 eveneens | enige aanvullende begrotingsruimte, maar neemt de structurele opgave om over voldoende weerstandscapaciteit en voldoet aan de ondergrens van 1,0 uit de | inkomsten en uitgaven meerjarig in evenwicht te brengen niet weg. eigen financiële verordening, maar de buffer ten opzichte van de geïnventariseerde risico’s is aanzienlijk kleiner dan in Rozendaal. Jaar 2025 | Rozendaal | Arnhem | Gelderland Ratio | 7,47 | 1,5 | 2,7 weerstandsvermogen Tabel 6. Ratio weerstandsvermogen Rozendaal, Arnhem en Gelderland, 2025 43 | 5. Lichte herindeling met Arnhem Woonlasten • | In deze paragraaf worden de woonlasten van inwoners van Rozendaal en Arnhem | Rozendaal | Arnhem met elkaar vergeleken.

Uit de COELO Atlas van de Lokale Lasten 2026 blijkt dat de | OZB- tarief (eigenaren van woningen) | 0,1094% | 0,1044% gemeentelijke woonlasten voor eigenaar-bewoners in Rozendaal relatief hoog zijn. Rozendaal is voor eigenaar-bewoners de duurste gemeente van Gelderland. Landelijk | OZB- tarief (niet-woning, eigenaar) | 0,2127% | 0,7549% staat Rozendaal op plek 335 van de 342 gemeenten en behoort daarmee tot de gemeenten met de hoogste woonlasten van Nederland. Arnhem staat op plek 264. | OZB- tarief (niet-woning, gebruiker) | 0,1711% | 0,1887% De tarieven en de wijze waarop deze heffingen worden berekend verschillen tussen Rozendaal en Arnhem. | Tabel 7. OZB- tarieven, 2026 • | Voor de OZB op woningen bedraagt het tarief in Rozendaal in 2026 0,1094% van de • | Bij de rioolheffing verschilt niet alleen het tarief, maar ook de systematiek. WOZ-waarde, tegenover 0,1044% in Arnhem. Bij een woning met een WOZ-waarde | Rozendaal hanteert in 2026 een vast bedrag van €222 per perceel, terwijl Arnhem van €750.000 betekent dit een OZB van circa €821 in Rozendaal en €783 in Arnhem, | de rioolheffing koppelt aan de WOZ-waarde. Een eigenaar-bewoner betaalt in een verschil van circa €38 per jaar. Bij een gelijke WOZ-waarde is de OZB voor een eigenaar van een woning in Arnhem daarmee iets lager. | Arnhem gezamenlijk 0,0451% van de WOZ-waarde aan eigenaren- | en gebruikersheffing.

Bij een WOZ-waarde van €750.000 komt dit neer op circa €338 per jaar. Vooral voor woningen met een hoge WOZ-waarde kan de Arnhemse systematiek daarmee tot een hogere rioolheffing leiden. 44 | 45 | 5. Lichte herindeling met Arnhem • Bij de afvalstoffenheffing hanteren beide gemeenten een tarief naar huishoudgrootte. In Rozendaal bedraagt de afvalstoffenheffing in 2026 €325 voor een huishouden van één of twee personen en €360 voor een huishouden van drie of meer personen. Arnhem hanteert €312,72 voor een eenpersoonshuishouden, €400,80 voor een tweepersoonshuishouden en €440,52 voor een huishouden van drie of meer personen. Voor een eenpersoonshuishouden is Arnhem daarmee iets goedkoper; voor huishoudens van twee of meer personen ligt de afvalstoffenheffing in Arnhem hoger. • Bij een lichte herindeling wordt Rozendaal onderdeel van de bestaande gemeente Arnhem. Daarmee worden na de herindeling de belastingverordeningen en tarieven van Arnhem leidend en gelden deze op dezelfde wijze voor inwoners van Rozendaal. De huidige verschillen in OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing worden daarmee geharmoniseerd naar de Arnhemse systematiek. Het uiteindelijke effect op de woonlasten verschilt per huishouden en is onder meer afhankelijk van de WOZ-waarde en de huishoudgrootte. 46 | 5.

Lichte herindeling met Arnhem Effecten van herindelingen op inkomsten gemeentefonds • Gemeenten ontvangen meer dan de helft van hun inkomsten uit het gemeentefonds. Voor Rozendaal geldt dat dit hoger is dan 80%. Een onderdeel daarvan is de zogenoemde ‘vaste voet’: een bedrag van ongeveer 1,4 miljoen euro dat elke gemeente ontvangt voor het vervullen van de basisfunctie van gemeentebestuur. Bij een herindeling tussen Rozendaal en Arnhem gaat één van beide vaste voeten verloren, omdat er nog maar één gemeente overblijft. Dit betekent dat er structureel 1,4 miljoen euro minder beschikbaar is uit het gemeentefonds. • Hoeveel geld gemeenten naast de vaste voet uit het gemeentefonds krijgen, hangt af van hun kenmerken en hoeveel belasting ze jaarlijks kunnen innen. Bij de verdeling van het gemeentefonds wordt gekeken naar meer dan 60 maatstaven, waaronder: • Aantal inwoners; • Aantal jongeren; • Aantal uitkeringsgerechtigden; • Oppervlakte van de gemeente; • Grootte van de watergebieden. • De algemene uitkering is gekoppeld aan verschillende uitgaven- en inkomstenclusters. Deze clusters geven inzicht in hoeveel middelen gemeenten ontvangen op basis van specifieke maatstaven voor het uitvoeren van hun taken. • De hoogte van de algemene uitkering van de nieuw te vormen gemeente is niet zomaar te berekenen door de algemene uitkering van de huidige twee bij elkaar op te tellen.

Definitieve berekening van de hoogte van de algemene uitkering van de nieuw te vormen gemeente zal plaatsvinden in de nog op te stellen 'herindelingsscan' (als onderdeel van het wetontwerp voor de herindeling’. Deze zal worden vervaardigd door de toezichthouder (Provincie Gelderland). 47 | 5. Lichte herindeling met Arnhem Frictiekosten en tijdelijke verdeelsleutel herindeling • Bij het vormen van een nieuwe gemeente krijgen de gemeenten te maken met overgangskosten en incidentele frictiekosten. Voor het opvangen van deze kosten krijgen de gemeenten een bedrag uit het gemeentefonds, de zogenoemde tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling. Frictiekosten zijn lasten die zonder een herindeling niet gemaakt zouden worden en die extra en tijdelijk zijn. • Voorbeelden van frictiekosten zijn kosten voor voorlichting, organisatieonderzoek, verhuizing, werving nieuw personeel en afstemming beleidsvelden. • De tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling uit het gemeentefonds voorziet in een tegemoetkoming voor de frictiekosten. Dit is een vast bedrag dat wordt uitgekeerd onafhankelijk van de daadwerkelijke omvang van de frictiekosten. De tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling wordt uitgekeerd over een periode van vijf jaar.

De uitkering van 25% in het jaar voorafgaand aan de herindeling wordt evenredig aan de betrokken gemeenten uitgekeerd en het restantbedrag in de vier jaar daaropvolgend aan de nieuwe gemeente (40% in het jaar van herindeling en 20% in elk van de volgende jaren). • Het bedrag van deze tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling wordt vooral bepaald door het aantal gemeenten dat wordt heringedeeld en het aantal inwoners dat daarbij betrokken is. Het bedrag is afhankelijk van de uitkeringsfactor van het jaar voorafgaand aan de herindeling. Het exacte bedrag kan daarom op dit moment nog niet worden berekend. Om een indicatie te geven is onderstaand het bedrag berekend op basis van de uitkeringsfactor 2026 (meicirculaire 2026). • De berekening is als volgt: [€ 2.806.800 (vast bedrag) * 1 (vermindering van het aantal gemeenten) + (€ 66,61 * 1.836) (inwoners Rozendaal, gerekend wordt met gemeente met minste aantal inwoners)] * 1,491 (uitkeringsfactor meicirculaire 2026) = ca. € 4.37 miljoen. 48 | 5. Lichte herindeling met Arnhem • De uitkering van ca. €4,4 mln.

is dan als volgt: • Jaar voor herindeling ontvangen Rozendaal en Arnhem beide ongeveer: €436.700 • Eerste jaar van herindeling ontvangt de nieuwgevormde gemeente ongeveer €1.397.500 • Tweede jaar van herindeling ontvangt de nieuwgevormde gemeente ongeveer €698.500 • Derde jaar van herindeling ontvangt de nieuwgevormde gemeente ongeveer €698.500 • Vierde jaar van herindeling ontvangt de nieuwgevormde gemeente ongeveer € 698.500 49 | 5. Lichte herindeling met Arnhem 5.5. Datum herindeling en proces • Een herindeling met Arnhem krijgt de vorm van een lichte herindeling. Rozendaal wordt daarbij toegevoegd aan de bestaande gemeente Arnhem. Anders dan bij een reguliere herindeling wordt geen nieuwe gemeente gevormd. De bestuurlijke en ambtelijke inrichting, het beleid, de systemen en de werkwijzen van Arnhem worden daarmee leidend. Een lichte herindeling is hierdoor organisatorisch en administratief minder ingrijpend dan een reguliere herindeling: er hoeft geen volledig nieuwe gemeente en organisatie te worden ingericht en de bestaande inrichting van Arnhem kan grotendeels in stand blijven. • Binnen die bestaande kaders kan worden bezien waar ruimte bestaat om rekening te houden met specifieke kenmerken en behoeften van Rozendaal.

Uit het verkennende gesprek van 8 september 2026 (zie bijlage A) blijkt dat Arnhem bereid is het herindelingsproces samen met Rozendaal te starten wanneer Rozendaal daarvoor kiest. Arnhem acht geen aanvullend onderzoek noodzakelijk voordat een principebesluit kan worden genomen en het formele herindelingsproces kan starten. Hiervoor is wel politieke besluitvorming in beide gemeenten nodig. • Een definitieve fusiedatum is nog niet bepaald. Arnhem heeft 1 januari 2030 en 1 januari 2031 als mogelijke data genoemd. • Een eerdere herindeling is vanwege de benodigde voorbereidingstijd niet haalbaar. Een herindeling ná 2031 sluit niet logisch aan op de zittingstermijn van de gemeenteraad. Daarmee zijn 2030 en 2031 de twee reële momenten binnen de komende raadsperiode. In november voorafgaand aan de herindeling vinden herindelingsverkiezingen plaats, waarbij de inwoners van Arnhem en Rozendaal gezamenlijk de gemeenteraad van Arnhem kiezen. • Een herindeling per 1 januari 2030 vraagt om snelle besluitvorming en een strak tijdpad. Het herindelingsadvies moet dan in april 2028 bij de provincie liggen en uiterlijk 1 juli 2028 bij het Rijk. Daarmee is het tijdpad vergelijkbaar met dat van Rheden en Brummen, terwijl het gezamenlijke herindelingsproces met Arnhem nog moet worden opgezet en ingericht.

Daar staat tegenover dat het implementatieproces bij een lichte herindeling administratief en organisatorisch minder omvangrijk is dan bij een reguliere herindeling, omdat Rozendaal wordt ingepast in een bestaande gemeente en organisatie. 50 | 5. Lichte herindeling met Arnhem • Bij een herindeling per 1 januari 2031 schuiven deze wettelijke mijlpalen een jaar op. Hierdoor ontstaat meer tijd voor de inrichting van het herindelingsproces, participatie, besluitvorming en de voorbereiding van de overgang van Rozendaal naar Arnhem. De keuze tussen 2030 en 2031 heeft daarmee vooral gevolgen voor de beschikbare voorbereidingstijd: 2030 vraagt om een voortvarend en strak georganiseerd proces, terwijl 2031 meer ruimte biedt voor de voorbereiding en uitwerking van de lichte herindeling. 51 | 5. Tijdlijn lichte herindeling Arnhem Nov 2026 Besluitvorming Rozendaal ? Opstellen herindelingsontwerp Incl.

participatie in de kernen en visie op de nieuwe gemeente ? Vaststelling herindelings- ontwerp Herindelingsontwerp vastgesteld door de raden Start preventief toezicht Provincie Vóór vaststelling advies Zienswijzenperiode Zienswijzen vooraf, precieze planning nog te bepalen Uiterlijk begin 2029 Herindelingsadvies Raden stellen advies vast na zienswijzen: lokaal onomkeerbaar besluit Deadline 1 apr 2029 Naar de provincie Aanbieding van het herindelingsadvies aan de provincie Voor 1 jul 2029 Naar het Rijk Provincie biedt het herindelingsadvies aan het Rijk 2029 - 2030 Wetgevingstraject Behandeling Rijk en parlement Implementatie binnen gemeenten Nov 2030 Herindelingsverkiezingen Verkiezing raad van de nieuwe gemeente 1 jan 2031 Datum herindeling Start van de nieuwe gemeente ? Besluitvorming Arnhem Besluitvorming in Arnhem, moment nog te bepalen 2030: Arnhem vergelijkbaar met Rheden/Brummen. In 2031 volgt een nieuw pad. Terugrekenenvanaf fusiedatum 1 januari 2031. De planning vóór het herindelingsadvies kentnog veel vraagtekens. 52 | 6. Reguliere herindeling met Rheden- Brummen 53 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen 6.1 Inleiding • Zoals in 5.1 is aangegeven kent de wet verschillende vormen van herindeling.

Voor Rozendaal zijn op basis van de gevoerde gesprekken en de ontwikkelingen in de omgeving twee varianten reëel: een lichte herindeling met Arnhem en een reguliere herindeling met Rheden en Brummen. In hoofdstuk 5 is de impact van een lichte herindeling met Arnhem voor Rozendaal op verschillende onderdelen uitgewerkt. In dit hoofdstuk volgt dezelfde analyse voor een herindeling met Rheden-Brummen. 6.2 Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Rheden en Brummen hebben begin 2026 besloten toe te werken naar een herindeling per 1 januari 2030. De gemeenteraad van Brummen sprak zich op 15 januari 2026 uit voor een herindeling met Rheden. De gemeenteraad van Rheden besloot op 24 februari 2026 eveneens het vervolgproces richting een herindeling in te gaan. Na de gemeenteraadsverkiezingen hebben beide nieuwe gemeenteraden deze koers herbevestigd: Rheden op 30 juni 2026 en Brummen op 9 juli 2026. Sindsdien werken beide gemeenten gezamenlijk aan de voorbereiding van de herindeling. • Wanneer Rozendaal bij deze herindeling aansluit, is sprake van een reguliere herindeling. De gemeenten Rozendaal, Rheden en Brummen worden daarbij opgeheven en er wordt één nieuwe gemeente gevormd. • Dit verschilt wezenlijk van een lichte herindeling met Arnhem, waarbij Rozendaal wordt toegevoegd aan een bestaande gemeente.

Bij een reguliere herindeling ontstaat een nieuwe gemeente die door de deelnemende gemeenten gezamenlijk wordt vormgegeven. • In november voorafgaand aan het jaar van herindeling vinden herindelingsverkiezingen plaats. De inwoners van Rozendaal, Rheden en Brummen kiezen gezamenlijk de gemeenteraad van de nieuwe gemeente, waarna een nieuw college wordt gevormd. Ook de functies van burgemeester, gemeentesecretaris en griffier worden voor de nieuwe gemeente opnieuw ingevuld. • De vorming van een nieuwe gemeente vraagt daarnaast om gezamenlijke keuzes over onder meer de naam, bestuurlijke inrichting, organisatie en werkwijze. De ambtelijke organisaties worden samengebracht tot één nieuwe organisatie. Ook het beleid, de systemen, processen en rechtsvoorschriften van de drie gemeenten moeten worden geharmoniseerd. 54 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Het moment van aansluiting is daarbij van belang voor de mate waarin Rozendaal als gelijkwaardige derde gemeente kan deelnemen aan de verdere vormgeving van de nieuwe gemeente. De wijze en het moment van aansluiting worden daarom verderop betrokken bij de beoordeling van de uitvoerbaarheid van dit scenario (zie ook 6.4). • De afbeelding hieronder geeft de gevolgen van een reguliere herindeling voor de gemeenten schematisch weer. Afbeelding: visuele weergave reguliere herindeling. 55 | 6.

Reguliere herindeling met Rheden-Brummen 6.3. Samenleving en identiteit • Een herindeling met Rheden en Brummen raakt direct aan de positie van Rozendaal als dorp en gemeenschap. In deze paragraaf wordt daarom beoordeeld in hoeverre een reguliere herindeling met Rheden en Brummen aansluit bij de samenleving van Rozendaal. Daarbij kijken we naar drie aspecten: draagvlak onder inwoners, identiteit en nabijheid en maatschappelijke verwevenheid. 6.3.1 Draagvlak onder inwoners • Tijdens de participatie hebben inwoners aandacht gevraagd voor het grote schaalverschil tussen Rozendaal en de gemeenten Rheden en Brummen. Rozendaal bestaat uit één kleine en relatief hechte dorpsgemeenschap, terwijl Rheden en Brummen uit meerdere dorpen en buurtschappen bestaan. Inwoners benadrukken dat het eigen karakter van Rozendaal bij een herindeling herkenbaar moet blijven. Daarbij worden vooral het dorpse karakter, de korte lijnen en de betrokkenheid van inwoners bij hun directe leefomgeving genoemd. • Een herindeling betekent dat het eigen gemeentebestuur van Rozendaal verdwijnt en besluitvorming op grotere schaal plaatsvindt. Dit roept vragen op over de wijze waarop Rozendaal binnen de nieuwe gemeente voldoende aandacht krijgt en inwoners betrokken blijven bij besluiten over hun dorp.

• Tegelijkertijd zien inwoners mogelijkheden om de lokale betrokkenheid ook binnen een grotere gemeente te behouden. Tijdens de participatie zijn een sterke kernenstructuur, een dorpsraad of andere vormen van lokale vertegenwoordiging genoemd als mogelijkheden om de positie van Rozendaal binnen een grotere gemeente herkenbaar te organiseren. Inwoners hebben daarnaast meegedacht over de identiteit van een mogelijke nieuwe gemeente. Zo is de naam ‘gemeente Veluwezoom’ genoemd als suggestie voor een nieuwe gemeente van Rozendaal, Rheden en Brummen, vanuit de gedeelde ligging en landschappelijke identiteit van het gebied. Uit de participatie met inwoners bleek de voorkeur uit te gaan naar een herindeling met Rheden-Brummen boven Arnhem. Zie bijlage A voor de verslaglegging van de participatie. 6.3.2. Identiteit en nabijheid • Rheden en Brummen bestaan beide uit meerdere dorpen en buurtschappen met een eigen karakter en identiteit. Inwoners voelen zich sterk verbonden met hun dorp en directe woonomgeving. Verenigingen, vrijwilligers, bewonersinitiatieven en ontmoetingsplekken spelen daarbij een belangrijke rol. De nieuwe gemeente zal daarmee vanaf de start bestaan uit verschillende lokale gemeenschappen, die onderling verschillen in omvang, karakter en maatschappelijke omstandigheden. 56 | 6.

Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Rheden en Brummen hebben in het gesprek van 8 september 2026 (zie bijlage A) aangegeven dat het behoud van de eigen identiteit van de verschillende dorpen en kernen hét uitgangspunt is bij de vorming van de nieuwe gemeente. Dit wordt eveneens nadrukkelijk benadrukt in de raadsbesluiten van beide gemeenten over de herindeling. Beide gemeenten hebben elkaar in het proces gevonden op een aantal gedeelde principes en kernkwaliteiten, waaronder het belang van sterke en herkenbare dorpen en gebiedsgericht werken. Deze manier van werken zit volgens Rheden en Brummen in het DNA van beide gemeenten. • Beide gemeenten kennen een kernen- en gebiedsgerichte benadering, waarbij niet wordt uitgegaan van één uniforme aanpak voor de gehele gemeente, maar wordt gekeken naar wat afzonderlijke dorpen en kernen nodig hebben. De verschillen tussen gebieden vormen daarmee een vertrekpunt voor beleid en uitvoering. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de wijze waarop de omgevingsvisies zijn opgesteld. Daarbij is niet alleen gekeken naar de gemeente als geheel, maar nadrukkelijk naar de kwaliteiten, behoeften en opgaven van afzonderlijke dorpen en kernen en naar de inbreng van inwoners. Rheden en Brummen willen deze benadering voortzetten bij de vorming van de nieuwe gemeente.

Een eventuele aansluiting van Rozendaal kan volgens Rheden en Brummen vanuit dezelfde principes worden vormgegeven. • De kenmerken van Rozendaal, zoals het beschermde dorpsgezicht, het groene en kleinschalige karakter, het landschap en de ligging aan de Veluwezoom, kunnen daarin een herkenbare positie krijgen. Het is volgens Rheden en Brummen niet de ambitie om de bestaande uitgangspunten uit de omgevingsvisie van Rozendaal opnieuw vorm te geven; veel daarvan kunnen binnen de nieuwe gemeente een plek behouden. Dit geldt volgens hen eveneens voor lokale tradities en initiatieven die voor Rozendaal van betekenis zijn, zoals de gezamenlijke papierinzameling bij de papiercontainer. Binnen het dorpen- en kernenbeleid van de nieuwe gemeente kan ruimte blijven bestaan voor dergelijke lokale gebruiken en vormen van betrokkenheid. • De gebiedsgerichte benadering komt ook terug in de verbinding tussen inwoners en het gemeentebestuur. Rheden en Brummen werken met ambtelijke en bestuurlijke aanspreekpunten voor verschillende gebieden en bestuurders zijn verbonden aan dorpen en kernen. Dorps- en wijkraden en andere lokale initiatieven ontstaan daarbij vanuit de samenleving zelf en worden waar nodig door de gemeente ondersteund en gefaciliteerd. Rozendaal kent op dit moment geen dorps- of wijkraad.

Bij een herindeling kan vanuit de Rozendaalse samenleving een vorm van lokale vertegenwoordiging ontstaan die bij het dorp past. Rheden en Brummen geven aan dat dit, zeker in de beginperiode, actief kan worden ondersteund en gefaciliteerd indien gewenst. 57 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Rheden en Brummen geven aan dat dit, zeker in de beginperiode, actief kan worden ondersteund en gefaciliteerd indien gewenst. • Voor de fysieke nabijheid van de gemeentelijke dienstverlening moeten binnen het herindelingsproces nog keuzes worden gemaakt. Rheden en Brummen hebben nog niet bepaald op welke locaties de nieuwe gemeente gemeentelijke loketten in stand houdt en welke dienstverlening daar wordt aangeboden. Bij een eventuele aansluiting van Rozendaal moet daarom worden bezien welke vorm van dienstverlening en bereikbaarheid voor het dorp passend is. • Een reguliere herindeling biedt daarbij een andere uitgangspositie dan een lichte herindeling met Arnhem. Er ontstaat een nieuwe gemeente, waarin keuzes over de bestuurlijke inrichting, de positie van kernen, dienstverlening en de organisatie van nabijheid nog verder moeten worden uitgewerkt.

Wanneer Rozendaal tijdig aansluit, kan het als derde gemeente deelnemen aan deze uitwerking en de positie van Rozendaal daarin vanaf de vorming van de nieuwe gemeente meenemen 6.3.3 Maatschappelijke verwevenheid • Rozendaal is maatschappelijk en functioneel sterk verbonden met Rheden. Inwoners maken voor verschillende dagelijkse voorzieningen veelvuldig gebruik van voorzieningen in Rheden en met name het nabijgelegen Velp. Van de bestedingen van inwoners van Rozendaal aan dagelijkse artikelen vindt 69% in Rheden plaats. • Ook voor horeca is de oriëntatie sterk: 58% van de horecabestedingen wordt in Rheden gedaan. Voor recreatieve en doelgerichte aankopen bedragen deze aandelen respectievelijk 18% en 10%. • De verwevenheid gaat verder dan winkels en horeca. Rozendaal volgt binnen het sociaal domein momenteel het beleid van Rheden en maakt voor de uitvoering gebruik van functies en voorzieningen die onder meer in Velp zijn georganiseerd. Ook op andere terreinen bestaan samenwerkingsrelaties tussen beide gemeenten. • Daarnaast zijn er maatschappelijke en historische verbindingen. Zo worden herdenkingsvieringen gezamenlijk georganiseerd en is er met de Oudheidkundige Kring Rheden-Rozendaal een vereniging die zich richt op de gezamenlijke lokale geschiedenis. 58 | 6.

Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • De historische en ruimtelijke verwevenheid is eveneens zichtbaar in het grondgebied: delen van het Rozendaalse landschap zijn in eigendom van de gemeente Rheden, waaronder het Rozendaalse Veld en De Pinkenberg. Voor inwoners van Rozendaal is Rheden daarmee op verschillende manieren al onderdeel van hun dagelijkse leefomgeving. • De maatschappelijke verwevenheid met Brummen is beperkter. Brummen ligt op grotere afstand en de dagelijkse oriëntatie van inwoners van Rozendaal richt zich sterker op Rheden en Arnhem. Bij een herindeling met Rheden en Brummen sluit Rozendaal maatschappelijk gezien daarmee vooral aan bij een gebied waarmee via Rheden al sterke relaties bestaan. De verbinding met Brummen ontstaat in grotere mate vanuit de vorming van de nieuwe gemeente. 6.4 Organisatie en financiën • Een verandering van de bestuurlijke toekomst heeft directe gevolgen voor de ambtelijke organisatie en de financiële positie van Rozendaal. In dit hoofdstuk staat daarom de vraag centraal wat een reguliere herindeling betekent voor de organisatie en de financiële houdbaarheid. Daarbij wordt gekeken naar de gevolgen voor de ambtelijke capaciteit en uitvoering en de structurele en incidentele financiële effecten van een herindeling. 6.4.1.

Dienstverlening en organisatie • De gemeente Rheden heeft haar visie op dienstverlening in 2026 beschreven in de Dienstverleningsvisie ‘Samen werken aan vertrouwen’. Hiermee speelt de gemeente in op de ontwikkelingen op het gebied van digitalisering en AI, nieuwe wetten en veranderende verwachtingen van inwoners. • Aan de hand van vijf uitgangspunten: gastvrij en toegankelijk; samen redzaam; professioneel op inhoud én gedrag; digitaal en nabij en persoonlijk waar nodig; en dienstverlening met en door samenwerkingspartners en netwerken, zorgt de gemeente dat inwoners zich gehoord en geholpen voelen en werkt Rheden aan een gastvrije, duidelijke en professionele dienstverlening. • In de vijf uitgangspunten komt naar voren dat Rheden inzet op een gemeente die zowel fysiek als digitaal nabij en toegankelijk is. Dit uit zich in toegankelijke gebouwen, het schrijven in begrijpelijke taal (B1), samenwerking met maatschappelijke organisaties en ondernemers, mensgericht gedrag, en veilig en betrouwbaar sturen en ontvangen van berichten. Ook blijft de gemeente actief gebruik maken van het Kwaliteitshandvest waarin service-afspraken zichtbaar en toetsbaar zijn gemaakt. De dienstverlening toetst de gemeente aan de hand van de uitvoeringsagenda 2026-2030. 59 | 6.

Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Ook de gemeente Brummen heeft haar visie op dienstverlening beschreven in de ‘Organisatieregeling gemeente Brummen 2025’. De gemeente gaat uit van een dienstverlening die toegankelijk, voorspelbaar en betrouwbaar is. • Dit is gebaseerd op vier kernwaarden: bewust; dichtbij; samen; en aandacht. Samenwerking, zowel binnen de organisatie als met externe netwerken, vormt hierbij een belangrijk uitgangspunt. Daarnaast ligt de nadruk op persoonlijke aandacht, luisteren, leren van elkaar en oog hebben voor de verschillende behoeften van inwoners. • De visies op dienstverlening van Brummen en Rheden komen overeen met de visie die de gemeente Rozendaal in 2022 heeft opgesteld. Zoals in hoofdstuk 5 beschreven, wil ook Rozendaal een betrokken en nabije dienstverlener zijn waarin gastvrijheid ‘net dat beetje extra’ centraal staat: inwoners, bedrijven en instellingen worden letterlijk én figuurlijk gezien en gehoord. 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen 6.4.2. Omvang organisatie | • Tabel 8 laat zien dat de ambtelijke organisaties van Rheden en Brummen aanzienlijk • Om inzicht te krijgen in de omvang en ontwikkeling van de ambtelijke organisaties | groter zijn dan die van Rozendaal.

In 2026 beschikt Rozendaal over een formatie van van Rozendaal, Rheden en Brummen, is gekeken naar de formatie in de periode 2024 | 13,5 fte, tegenover 394 fte in Rheden en circa 195 fte in Brummen. Daarnaast maakt tot en met 2026. Deze gegevens zijn weergegeven in Tabel 8. Bij een reguliere | Rozendaal vanwege de beperkte omvang van de eigen organisatie voor verschillende herindeling worden de drie bestaande ambtelijke organisaties samengebracht en | specialistische en wettelijk verplichte functies gebruik van externe inhuur, wordt één nieuwe ambtelijke organisatie opgebouwd. | bijvoorbeeld voor de Chief Information Security Officer(CISO) en de Functionaris Gegevensbescherming (FG). 2024 | 2025 | 2026 | • Gezamenlijk beschikken de drie gemeenten over een formatie van ruim 600 fte. De Rozendaal – | Aantal | 13 | 17 | 17 | bijdrage van Rozendaal aan de totale formatie is daarmee in omvang beperkt. Het medewerkers | organisatorische uitgangspunt verschilt echter wezenlijk van een lichte Rozendaal – | Formatie fte | 12,1 | 13,33 | 13,5 | samenvoeging met Arnhem: bij een reguliere samenvoeging ontstaat één nieuwe gemeente met een nieuw in te richten ambtelijke organisatie.

Rheden- | Formatie fte | - | 397 | 394 Brummen– | Formatie fte | 191,02 | 192,42 | 192,10 | • Bij een reguliere herindeling worden de bestaande gemeenten opgeheven en wordt één nieuwe gemeente met één nieuwe ambtelijke organisatie gevormd. Rheden en Tabel 8. Cijfers bezetting en formatie gemeenten Rozendaal, Rheden en Brummen. | Brummen zijn inmiddels gestart met de voorbereidingen voor deze nieuwe organisatie. Uitgangspunt daarbij is dat beide gemeenten op basis van gelijkwaardigheid gezamenlijk keuzes maken over de inrichting, aansturing en werkwijze van de nieuwe organisatie. 60 | 61 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Wanneer Rozendaal tijdig aansluit bij het herindelingsproces, kan zij als gelijkwaardige derde gemeente deelnemen aan deze ontwikkeling. Rozendaal sluit dan niet aan bij de bestaande organisatie van Rheden of Brummen, maar zit mede aan de knoppen bij het ontwerpen van de nieuwe organisatie. • Dit biedt ruimte om de kenmerken en belangen van Rozendaal vanaf de ontwerpfase mee te nemen, bijvoorbeeld bij keuzes over de organisatiestructuur, dienstverlening, gebiedsgericht werken, de inrichting van teams en de verbinding tussen bestuur, organisatie en inwoners. • Tegelijkertijd betekent de herindeling voor de huidige Rozendaalse organisatie een aanzienlijke verandering.

De compacte organisatie, waarin medewerkers brede takenpakketten hebben en de lijnen kort zijn, wordt onderdeel van een veel grotere en meer gespecialiseerde organisatie. Dit kan de continuïteit en beschikbaarheid van specialistische kennis vergroten en de personele kwetsbaarheid verminderen. Het vraagt tegelijkertijd aandacht voor het behoud van nabijheid, korte lijnen en kennis van de lokale Rozendaalse context. • De mate waarin Rozendaal invloed kan uitoefenen op deze organisatorische keuzes hangt sterk samen met het moment van aansluiting. Naarmate de voorbereiding van de nieuwe organisatie van Rheden en Brummen verder vordert, worden steeds meer keuzes gemaakt over de inrichting en werkwijze. Besluiten die vóór de aansluiting van Rozendaal zijn genomen, worden niet opnieuw ter discussie gesteld. Tijdige aansluiting is daarmee een belangrijke voorwaarde om daadwerkelijk op basis van gelijkwaardigheid mee te kunnen bouwen aan de nieuwe ambtelijke organisatie. • De organogrammen van de gemeenten Brummen en Rheden zijn weergeven op de volgende pagina. 62 | Organogram gemeente Brummen Organogram gemeente Rheden 6.

Reguliere herindeling met Rheden-Brummen GS/AD Bestuursadvies Bestuurs- ondersteuning So ciaal Domein Team voor Elkaar Informatie & Advies Consu len ten Jeugd Consu len ten Wmo Werkfit Backoffice Sociaal Dom ein Beleid sociaal Dom ein Fysieke Leefomgeving Ontwikkelen Program ma As iel & Migratie Omgevingsrecht Beheer Open bare Ruime Binn en Beheer Open bare Ruimte Bu iten Program ma Du urzaamheid Program ma Ruim te voor Eerbeek Bedrijfsvoering KCC/ B urgerzaken Informatiebeheer Facilitaire zaken & gebouwenbeh eer Juridis ch e Z aken AVG & Privacy & Automatisering Gebiedsgericht Werken & Commu nicatie HR Concern co ntrol Financieel Beleid Financiële Admin istratie GS/AD Control Samenleving Project- management Samenleving Beleid Samenleving Inkomen Wmo Werk, Participatie & Inburgering Jeugd, Sociaal Meldpunt & Administratie Financiële Hulpverlening KCC Sport in Rheden Leefomgeving Ruimtelijke Ontwikkeling Inrichting & Beheer Openbare Ruimte Omgevings- kwaliteit Openbare Orde & Veiligheid Omgevingsrecht Buurtbeheer Bedrijfsvoering Bestuur & Directieadvies Intern Advies Financiën & Facilitair Team Nieuwkomers 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen 6.4.3. Financiën | • De totale begrotingsomvang verschilt sterk tussen de drie gemeenten.

De begroting • In deze paragraaf worden de financiële uitgangsposities van Rozendaal, Rheden en | van Rheden bedraagt in 2027 circa € 183 miljoen, die van Brummen circa € 74 Brummen met elkaar vergeleken. Daarbij wordt gekeken naar het begrotingssaldo, | miljoen en die van Rozendaal circa € 7 miljoen. Per inwoner zijn de verschillen financiële risico’s en de verwachte effecten van een herindeling op het | aanzienlijk kleiner: de totale begroting bedraagt circa € 4.190 per inwoner in Rheden, gemeentefonds. Daarnaast worden enkele belangrijke financiële kengetallen in beeld | € 3.891 in Rozendaal en € 3.486 in Brummen. Het verschil tussen de gemeenten zit gebracht, waaronder de schuldpositie, solvabiliteit, structurele ruimte en | daarmee vooral in de totale schaal en omvang van de begroting en veel minder in de belastingcapaciteit. | begrotingsomvang per inwoner. • De analyse is gebaseerd op de jaarrekeningen 2025 en de begrotingen 2027. De | • De meerjarenbegrotingen laten daarnaast verschillen zien in de structurele financiële begrotingen van Rheden en Brummen zijn door de colleges vastgesteld, maar op het | uitgangspositie. Rozendaal heeft gedurende de gehele periode een structureel moment van schrijven nog niet door de gemeenteraad. De begroting 2027 van | tekort.

Dit loopt op van circa € 0,2 miljoen in 2027 naar meer dan € 0,5 miljoen in Rozendaal betreft op het moment van schrijven nog een conceptbegroting en is | 2028 en bedraagt in 2029 en 2030 eveneens circa € 0,5 miljoen per jaar. Gelet op de eveneens nog niet door de gemeenteraad vastgesteld. De cijfers vormen daarmee | beperkte omvang van de begroting van Rozendaal is dit een relevant structureel een momentopname en kunnen in de komende jaren veranderen als gevolg van | tekort. landelijke ontwikkelingen en lokale beleidskeuzes. Ze bieden wel een goede basis om de huidige financiële uitgangspositie en robuustheid van beide gemeenten te | • Rheden heeft daarentegen gedurende de gehele periode een positief structureel vergelijken. | saldo. Dit bedraagt circa € 0,4 miljoen in 2027, € 0,3 miljoen in 2028, € 0,1 miljoen in 2029 en € 1,0 miljoen in 2030. Brummen heeft eveneens gedurende de gehele periode een positief structureel saldo. Dit neemt af van circa € 2,5 miljoen in 2027 naar € 0,6 miljoen in 2028, bedraagt circa € 0,8 miljoen in 2029 en circa € 0,4 miljoen 63 | | in 2030. 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Rheden en Brummen beschikken op basis van de huidige meerjarenbegrotingen daarmee over structurele financiële ruimte, al is deze ruimte – zeker bij Rheden – in een aantal jaren beperkt. Voor Rozendaal is vanaf 2027 sprake van een structureel tekort.

Bij een herindeling vormen deze verschillende financiële uitgangsposities gezamenlijk het vertrekpunt voor de nieuwe gemeente. Een herindeling neemt de afzonderlijke financiële opgaven en verplichtingen niet automatisch weg; deze moeten binnen de begroting van de nieuwe gemeente gezamenlijk worden opgevangen. 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Rozendaal | -220.431 | -534.283 | -468.167 | -474.815 structureel saldo Rheden | 412.000 | 335.000 | 119.000 | 956.000 structureel saldo Brummen | 2.545.000 | 617.000 | 832.000 | 367.000 structureel saldo Tabel 9. Ontwikkeling structureel begrotingssaldo op basis van de conceptbegrotingen 64 | van de respectievelijke gemeenten 2027-2030 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen Ontwikkeling eigen vermogen • Tabel 10 geeft de reservepositie van Rozendaal, Rheden en Brummen per eind 2025 • | Dat is relevant voor de financiële uitgangspositie van de nieuw te vormen gemeente, weer. Daarbij is niet alleen de omvang van het eigen vermogen relevant, maar ook de | omdat de omvang van de algemene reserve mede bepaalt hoeveel ruimte samenstelling daarvan. Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve, | beschikbaar is om incidentele tegenvallers en risico's op te vangen. Bij een reguliere bestemmingsreserves en het gerealiseerde resultaat.

De algemene reserve vormt | herindeling worden de vermogensposities van de drie gemeenten onderdeel van de daarbij in beginsel het vrij aanwendbare deel, terwijl bestemmingsreserves door de | financiële uitgangspositie van één nieuwe gemeente. De omvang van het eigen gemeenteraad voor specifieke doelen zijn bestemd. | vermogen alleen geeft daarbij geen volledig beeld: van belang is welk deel vrij beschikbaar is, welke verplichtingen tegenover bestemmingsreserves staan en welke • Voor Rozendaal valt op dat een relatief groot deel van het eigen vermogen bestaat | financiële risico's de drie gemeenten meenemen naar de nieuwe gemeente. uit bestemmingsreserves. Eind 2025 beschikt Rozendaal over een algemene reserve | 31-12-2025 | Rozendaal | Rheden | Brummen van circa € 3,7 miljoen en bestemmingsreserves van circa € 5,6 miljoen. Na | Algemene reserve | 3.670.042 | 20.924.00 | 11.831.000 verwerking van het negatieve jaarresultaat van circa € 0,1 miljoen bedraagt het totale eigen vermogen circa € 9,2 miljoen. Hoewel de reservepositie daarmee relatief | Bestemmingsreserves | 5.641.327 | 7.287.000 | 7.387.000 omvangrijk is, is niet het volledige eigen vermogen vrij beschikbaar. | Gerealiseerd resultaat | -101.596 | 5.587.000 | 1.610.000 boekjaar • Bij Rheden en Brummen is de verhouding anders.

Met name wanneer het vrij | Totaal | 9.209.772 | 33.798.000 | 20.828.000 besteedbare deel van de reserves daar groter is dan de bestemmingsreserves, betekent dit dat een groter deel van het eigen vermogen niet vooraf voor specifieke Tabel 10. Eigen vermogen Rozendaal, Rheden en Brummen per 31 december 2025 doelen is bestemd. 65 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen Financiële kengetallen • Tabel 11 geeft de belangrijkste financiële kengetallen van Rozendaal, Rheden en | • Dit sluit aan bij het beeld uit de meerjarenbegrotingen, waarin de structurele Brummen over 2025 weer, afgezet tegen het Gelders gemiddelde. De netto | financiële positie van beide gemeenten aandacht vraagt. schuldquote bevindt zich bij alle drie de gemeenten in categorie A. Rozendaal onderscheidt zich met negatieve schuldquotes (-41% en gecorrigeerd -68%). | • Tot slot verschilt de belastingcapaciteit. Rozendaal ligt met 125% duidelijk boven het Gelders gemiddelde van 100%, wat wijst op relatief hoge woonlasten. Rheden ligt • Ook Rheden (58%) en Brummen (44,5%) hebben een relatief beperkte schuldpositie. | met 98% rond het Gelders gemiddelde en Brummen met 106,9% daar iets boven. In Beide liggen bovendien onder het Gelders gemiddelde van 62%.Het grootste verschil | vergelijking met het Gelders gemiddelde heeft Rozendaal daarmee een sterke is zichtbaar bij de solvabiliteit.

Rozendaal heeft met 68% een sterke vermogenspositie | vermogens- | en schuldpositie, maar een relatief hoge belastingcapaciteit. Bij Rheden en ligt ruim boven het Gelders gemiddelde van 33%. Brummen komt met 25,9% lager | valt vooral de lage solvabiliteit op, terwijl bij zowel Rheden als Brummen de negatieve uit dan het Gelders gemiddelde. Rheden heeft met 16% de laagste solvabiliteit van | structurele exploitatieruimte een aandachtspunt vormt. de drie gemeenten en ligt eveneens duidelijk onder het Gelders gemiddelde. De vermogenspositie van Rheden vormt daarmee een aandachtspunt. • De grondexploitatie is bij alle drie de gemeenten beperkt en ligt onder het Gelders gemiddelde van 8%. De structurele exploitatieruimte laat een ander beeld zien. Rozendaal realiseerde in 2025 een positieve ruimte van 2,1%, tegenover een Gelders gemiddelde van 0,68%. Rheden (-2%) en Brummen (-0,7%) kenden een negatieve structurele exploitatieruimte. 66 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen X €1.000 | Netto | Netto | Solvabiliteitsratio | Grondexploitatie | Structurele | Belastingcapaciteit schuldquote | schuldquotege | exploitatieruimte corr.

Rozendaal | -41% | -68% | 68% | 0% | 2,1% | 125% Realisatie 2025 | Categorie A | Categorie A | Categorie A | Categorie A | Categorie A | Categorie C Rheden | 58% | 56% | 16% | 1,2% | -2% | 98% Realisatie 2025 | Categorie A | Categorie A | Categorie B | Categorie A | Categorie A | Categorie C Brummen | 44,5% | 50,0 | 25,9 | 6,0 | -0,7 | 106,9% Realisatie 2025 | Categorie A | Categorie A | Categorie B | Categorie A | Categorie C | Categorie C Gelders gemiddelde | 62% | 55% | 33% | 8% | 0,68% | 100% Tabel 11. Financiële kengetallen Rozendaal, Rheden, Brummen, Gelderland realisatie 2025 67 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen Weerstandsvermogen | • | De algemene reserve kan worden ingezet om incidentele financiële tegenvallers en • Naast deze kengetallen is het weerstandsvermogen relevant. Dit geeft aan in | risico’s op te vangen, maar kan niet zonder meer worden gebruikt om structurele hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om de geïnventariseerde | begrotingstekorten te dekken. Onder voorwaarden kan jaarlijks maximaal 10% van de financiële risico’s op te vangen. Tabel 12 geeft de ratio weerstandsvermogen van | algemene reserve als structureel dekkingsmiddel worden betrokken. Hiervoor moet Rozendaal, Rheden en Brummen weer, afgezet tegen het Gelders gemiddelde. | de ratio weerstandsvermogen groter zijn dan 1 en de solvabiliteit hoger dan 20%.

Rozendaal voldoet met een ratio van 7,47 en een solvabiliteit van 68% ruimschoots • Rozendaal heeft in 2025 een ratio weerstandsvermogen van 7,47, tegenover 2,8 voor | aan deze voorwaarden. Brummen voldoet met respectievelijk 3,7 en 25,9% eveneens Rheden en 3,7 voor Brummen. Het Gelders gemiddelde bedraagt 2,7. Alle drie de | aan beide voorwaarden. Rheden heeft weliswaar voldoende weerstandsvermogen gemeenten beschikken daarmee over een weerstandscapaciteit die ruimer is dan de | (2,8), maar voldoet met een solvabiliteit van 16% niet aan de vereiste grens van 20%. geïnventariseerde risico’s. Rheden ligt daarbij ongeveer op het Gelders gemiddelde, | Voor Rozendaal en Brummen biedt deze mogelijkheid daarmee enige aanvullende terwijl Brummen daarboven ligt. Rozendaal onderscheidt zich met een aanzienlijk | begrotingsruimte. Dit neemt de structurele opgave om inkomsten en uitgaven hoger weerstandsvermogen: de beschikbare weerstandscapaciteit is ruim zeven keer | meerjarig in evenwicht te brengen echter niet weg. zo groot als de geïnventariseerde risico’s. Dit hangt mede samen met de relatief omvangrijke vrij aanwendbare algemene reserve. Jaar 2025 | Rozendaal | Rheden | Brummen | Gelderland Ratio weerstands- | 7,47 | 2,8 | 3,7 | 2,7 vermogen Tabel 12. Ratio weerstandsvermogen Rozendaal, Arnhem en Gelderland, 2025 68 | 6.

Reguliere herindeling met Rheden-Brummen Woonlasten | Eigenaar woning | Rozendaal | Rheden | Brummen • | In deze paragraaf worden de woonlasten van inwoners van Rozendaal, Rheden en Brummen met elkaar vergeleken. Uit de COELO Atlas van de Lokale Lasten 2026 blijkt OZB- | tarief (eigenaren van | 0,1094% | 0,1306% | 0,1279% dat de gemeentelijke woonlasten voor eigenaar-bewoners in Rozendaal relatief hoog | woningen) zijn. Rozendaal is voor eigenaar-bewoners de duurste gemeente van Gelderland en | OZB- tarief (niet-woning, eigenaar) | 0,2127% | 0,3618% | 0,3663% staat landelijk op plek 335 van de 342 gemeenten. Rheden staat op plek 282 en Brummen op plek 301. De tarieven en de wijze waarop de verschillende heffingen | OZB- tarief (niet-woning, gebruiker) | 0,1711% | 0,2761% | 0,3663% worden berekend, verschillen tussen de drie gemeenten. Tabel 13. OZB- tarieven, 2025 • | Voor de OZB op woningen bedraagt het tarief in Rozendaal in 2026 0,1094% van de WOZ-waarde, tegenover 0,1306% in Rheden en 0,1279% in Brummen. Bij een woning • | Bij de rioolheffing verschillen eveneens de tarieven en systematiek. Rozendaal met een WOZ-waarde van €750.000 betekent dit een OZB van circa €821 in | hanteert in 2026 een vast bedrag van €222 per perceel. Rheden kent twee Rozendaal, €980 in Rheden en €959 in Brummen.

Bij een gelijke WOZ-waarde ligt de | afzonderlijke heffingen: een eigenarendeel van €89,87 per perceel en een OZB voor een eigenaar van een woning momenteel dus hoger in zowel Rheden als | gebruikersdeel dat afhankelijk is van de hoeveelheid afgevoerd water. Voor een Brummen dan in Rozendaal. | regulier huishouden met een waterafvoer tot 299 m³ bedraagt het gebruikersdeel €160,39. Een eigenaar-bewoner betaalt daarmee in totaal €250,26 per jaar. Brummen hanteert een vast bedrag van €161,88, aangevuld met een bedrag dat afhankelijk is van de hoeveelheid afgevoerd water. Bij een waterafvoer van 75 tot 100 m³ bedraagt dit aanvullende deel bijvoorbeeld €142,56, waarmee de totale heffing uitkomt op circa €304 per jaar. 69 | 70 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Bij de afvalstoffenheffing zijn de verschillen in systematiek groter. Rozendaal hanteert vaste jaarbedragen naar huishoudgrootte. Rheden rekent een basisbedrag van €38,57 per perceel, aangevuld met een bedrag dat afhankelijk is van de gebruikte restafvalcontainer. Voor een container van 140 liter bedraagt dit bijvoorbeeld €209 per jaar. Brummen werkt met een diftarsysteem: naast een vast bedrag van €121 per perceel wordt betaald per aanbieding van rest- en gft-afval. Voor restafval bedraagt het tarief bijvoorbeeld €8,75 per aanbieding van een container van 140 liter en €15 bij een container van 240 liter.

De uiteindelijke afvalstoffenheffing is in Brummen daardoor afhankelijk van het aantal aanbiedingen. • Bij een reguliere herindeling van Rozendaal, Rheden en Brummen ontstaat één nieuwe gemeente. Anders dan bij een lichte samenvoeging met Arnhem worden de belastingverordeningen en tarieven van één van de bestaande gemeenten daarmee niet automatisch leidend. De nieuwe gemeente zal de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing voor het gehele grondgebied moeten harmoniseren. Welke tarieven en systematiek uiteindelijk gaan gelden en wat dit betekent voor de woonlasten van inwoners van Rozendaal, is daarom op dit moment nog niet vast te stellen. De huidige verschillen geven wel inzicht in de uitgangspositie van de drie gemeenten. 71 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen Effecten van herindelingen op inkomsten gemeentefonds • Gemeenten ontvangen meer dan de helft van hun inkomsten uit het gemeentefonds. Voor Rozendaal geldt dat dit hoger is dan 80%. Een onderdeel daarvan is de zogenoemde ‘vaste voet’: een bedrag van ongeveer 1,4 miljoen euro dat elke gemeente ontvangt voor het vervullen van de basisfunctie van gemeentebestuur. Bij een herindeling tussen Rozendaal en Arnhem gaat één van beide vaste voeten verloren, omdat er nog maar één gemeente overblijft. Dit betekent dat er structureel 1,4 miljoen euro minder beschikbaar is uit het gemeentefonds.

• Hoeveel geld gemeenten naast de vaste voet uit het gemeentefonds krijgen, hangt af van hun kenmerken en hoeveel belasting ze jaarlijks kunnen innen. Bij de verdeling van het gemeentefonds wordt gekeken naar meer dan 60 maatstaven, waaronder: • Aantal inwoners; • Aantal jongeren; • Aantal uitkeringsgerechtigden; • Oppervlakte van de gemeente; • Grootte van de watergebieden. • De algemene uitkering is gekoppeld aan verschillende uitgaven- en inkomstenclusters. Deze clusters geven inzicht in hoeveel middelen gemeenten ontvangen op basis van specifieke maatstaven voor het uitvoeren van hun taken. • De hoogte van de algemene uitkering van de nieuw te vormen gemeente is niet zomaar te berekenen door de algemene uitkering van de huidige twee bij elkaar op te tellen. Definitieve berekening van de hoogte van de algemene uitkering van de nieuw te vormen gemeente zal plaatsvinden in de nog op te stellen 'herindelingsscan' (als onderdeel van het wetontwerp voor de herindeling’. Deze zal worden vervaardigd door de toezichthouder (Provincie Gelderland). 72 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen Frictiekosten en tijdelijke verdeelsleutel herindeling • Bij het vormen van een nieuwe gemeente krijgen de gemeenten te maken met overgangskosten en incidentele frictiekosten.

Voor het opvangen van deze kosten krijgen de gemeenten een bedrag uit het gemeentefonds, de zogenoemde tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling. Frictiekosten zijn lasten die zonder een herindeling niet gemaakt zouden worden en die extra en tijdelijk zijn. • Voorbeelden van frictiekosten zijn kosten voor voorlichting, organisatieonderzoek, verhuizing, werving nieuw personeel en afstemming beleidsvelden. • De tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling uit het gemeentefonds voorziet in een tegemoetkoming voor de frictiekosten. Dit is een vast bedrag dat wordt uitgekeerd onafhankelijk van de daadwerkelijke omvang van de frictiekosten. De tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling wordt uitgekeerd over een periode van vijf jaar. De uitkering van 25% in het jaar voorafgaand aan de herindeling wordt evenredig aan de betrokken gemeenten uitgekeerd en het restantbedrag in de vier jaar daaropvolgend aan de nieuwe gemeente (40% in het jaar van herindeling en 20% in elk van de volgende jaren). • Het bedrag van deze tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling wordt vooral bepaald door het aantal gemeenten dat wordt heringedeeld en het aantal inwoners dat daarbij betrokken is. Het bedrag is afhankelijk van de uitkeringsfactor van het jaar voorafgaand aan de herindeling. Het exacte bedrag kan daarom op dit moment nog niet worden berekend.

Om een indicatie te geven is onderstaand het bedrag berekend op basis van de uitkeringsfactor 2026 (meicirculaire 2026). 73 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • De berekening is als volgt: [€ 2.806.800 (vast bedrag) * 2 (vermindering van het aantal gemeenten) + (€ 66,61 * 1.836) (inwoners Rozendaal, gerekend wordt met gemeente met minste aantal inwoners)] * 1,491 (uitkeringsfactor meicirculaire 2026) = € 8,5 miljoen. • De uitkering van ca. €8,5 mln. is dan als volgt: - Jaar voor herindeling ontvangen Rozendaal, Rheden en Brummen ongeveer: €570.000 - Eerste jaar van herindeling ontvangt de nieuwgevormde gemeente ongeveer €2.736.000 - Tweede jaar van herindeling ontvangt de nieuwgevormde gemeente ongeveer €1.370.000 - Derde jaar van herindeling ontvangt de nieuwgevormde gemeente ongeveer €1.370.000 - Vierde jaar van herindeling ontvangt de nieuwgevormde gemeente ongeveer € 1.370.000 74 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen 6.5 Proces en tijdlijn • Een herindeling met Rheden en Brummen onderscheidt zich van een nieuw te starten herindelingstraject. Beide gemeenten hebben al besloten toe te werken naar een herindeling per 1 januari 2030 en de voorbereiding daarvan is inmiddels gestart. Er is een projectorganisatie ingericht en er wordt toegewerkt naar een herindelingsontwerp.

Aansluiting van Rozendaal betekent daarom dat een lopend proces van twee gemeenten moet worden verbreed naar drie gemeenten. • Uit het verkennende gesprek van 8 september 2026 (zie bijlage A) blijkt dat Rheden en Brummen bereid zijn Rozendaal als gelijkwaardige derde gemeente in dit proces op te nemen. Bij een keuze voor aansluiting op korte termijn kan Rozendaal eerst als agendalid deelnemen aan de bestaande projectorganisatie. In december 2026 kan vervolgens een voorstel over de aansluiting van Rozendaal aan de gemeenteraden van Rheden en Brummen worden voorgelegd. Na positieve besluitvorming kan Rozendaal volwaardig deelnemen aan de verdere inhoudelijke, bestuurlijke en organisatorische voorbereiding van de nieuwe gemeente. Tijdige besluitvorming is daarbij om drie redenen van belang • Ten eerste bepaalt het moment van aansluiting de invloed van Rozendaal op de nieuwe gemeente. De komende periode worden keuzes gemaakt over onder meer bestuur, organisatie, dienstverlening, beleid, financiën en de positie van dorpen en kernen. Vanaf januari 2027 start bovendien het participatietraject. Bij tijdige aansluiting kunnen Rozendaal en haar inwoners vanaf het begin deelnemen aan deze keuzes. Rheden en Brummen hebben aangegeven dat besluiten die vóór de aansluiting van Rozendaal zijn genomen niet opnieuw ter discussie worden gesteld.

Naarmate Rozendaal later aansluit, neemt de ruimte om als gelijkwaardige derde gemeente mee te bouwen daarom af. • Ten tweede biedt tijdige duidelijkheid een belangrijk ijkpunt voor de begroting en investeringsbeslissingen van Rozendaal. Met een duidelijke stip op de horizon kan bij nieuwe uitgaven en investeringen worden afgewogen wat nog noodzakelijk en doelmatig is in de periode tot aan de herindeling en wat kan worden uitgesteld, geprioriteerd of meegenomen in de nieuwe gemeente. Dit voorkomt waar mogelijk investeringen met een beperkte gebruiksduur en draagt bij aan een zorgvuldige besteding van belastinggeld. 75 | 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Ten derde is tijdigheid van belang vanwege de kwetsbaarheid van de ambtelijke organisatie van Rozendaal. De organisatie is klein en voor verschillende taken afhankelijk van specifieke medewerkers, externe expertise en dienstverlening door andere gemeenten. Duidelijkheid over het toekomstperspectief maakt het mogelijk om gericht toe te werken naar de overgang en voorkomt dat voor een relatief korte tussenperiode nieuwe structurele oplossingen moeten worden ingericht. • Aansluiting van Rozendaal vraagt tegelijkertijd om aanpassing van het bestaande herindelingsproces. De projectorganisatie, onderzoeken, participatie en het herindelingsontwerp moeten worden verbreed van twee naar drie gemeenten.

Rheden en Brummen hebben geen belemmeringen genoemd die een tijdige aansluiting van Rozendaal op voorhand in de weg staan. Bij tijdige aansluiting kan Rozendaal bovendien vanaf de voorbereidingsfase mede vormgeven aan de nieuwe ambtelijke organisatie. Rozendaal sluit daarmee niet aan bij een bestaande organisatie, maar bouwt samen met Rheden en Brummen aan één nieuwe organisatie voor de nieuwe gemeente. 6. Tijdlijn reguliere herindeling Rheden-Brummen Jan 2027 – | zomer 2027 | 2028 - 2029 Opstellen | Voor 1 apr 2028 | Wetgevingstraject Nov 2026 | herindelingsontwerp | Najaar 2027 | Naar de provincie | Behandeling Rijk en parlement; | 1 jan 2030 Besluitvorming Rozendaal | Incl.

participatie in de kernen en | Zienswijzenperiode | Aanbieding van het | Datum herindeling Agendalidprojectorganisatie | visie op de nieuwe gemeente | Wettelijke periode van acht weken | herindelingsadvies aan de provincie | Implementatie binnen gemeenten | Start van de nieuwegemeente Nov/dec 2026 | Zomer 2027 | Begin 2028 | Voor 1 jul 2028 | Nov 2029 Besluitvorming Rheden en | Vaststelling herindelings- | Herindelingsadvies | Naar het Rijk | Herindelingsverkiezingen Brummen | ontwerp | Vaststelling advies door de raden: | Provincie biedt het | Verkiezingraadvan de nieuwe Besluitvorming in de gemeenten | Herindelingsontwerp vastgesteld | lokaal onomkeerbaar besluit | herindelingsadvies aan het Rijk | gemeente Rheden en Brummen | door de raden Start preventief toezicht Provincie 76 | & Van de Laar. Organisatieadviesbureau met denkers én doeners voor de publieke sector. Resultaatgericht, betrokken en met energie. Zo maken wij impact op maatschappelijke opgaven, bestuurlijke ambities en organisatorische uitdagingen. In de rol van adviseur, onderzoeker, procesbegeleider of door tijdelijk ín uw organisatie te stappen, brengen wij beweging. Zo dragen onze ervaren adviseurs en jonge talenten bij aan een weerbare en wendbare publieke sector. Wij kraken onze hersens op complexe vragen. Daarbij zijn we scherp in onze analyses.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rozendaal.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/741720e7-d6f0-49b7-a02a-18b59f57742a?agendaItemId=c650edbf-3642-42cf-896b-0fffb0c1df4d