CConstaterende datRozendaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Eindrapport verkenning toekomstvarianten &VDL

1.3 Commissievergadering 27 oktober 2026, gemeente RozendaalBij agendapunt: Bestuurlijke toekomst Rozendaal17.510 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Zelfbewust Rozendaal Definitief Verkenningnaar mogelijke toekomstscenario’s voor de gemeente Rozendaal 6 oktober 2026 & Van de Laar, Eindhoven/ Amsterdam

2 | Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Aanleiding en context 1.2 Onderzoeksvraag 1.3 Onderzoeksaanpak 1.4 Beoordelingskader: kijkvenster op de bestuurlijke toekomst 1.5 Leeswijzer 2. Conclusie en vervolg 2.1 Beantwoording van de onderzoeksvraag 2.2 Doorkijk naar het vervolgproces 3. Kenmerken van de gemeenten 3.1 Inleiding 3.2 Rozendaal 3.3 Arnhem 3.4 Rheden-Brummen 4. Bestuurlijke zelfstandigheid 4.1 Bestuurlijke zelfstandig zonder samenwerking 4.2 Centrumregeling 4.3 Ambtelijke fusie 5. Lichte herindeling met Arnhem 5.1 Inleiding 5.2 Lichte herindeling met Arnhem 5.3 Samenleving en identiteit 5.3.1 Draagvlak onder inwoners 5.3.2. Identiteit en nabijheid 5.3.3. Maatschappelijke verwevenheid 5.4 Organisatie en financiën 5.4.1. Dienstverlening en organisatie 5.4.2. Omvang organisatie 5.4.3. Financiën 5.5. Datum herindeling en proces 6. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen 6.1 Reguliere herindeling met Rheden-Brummen 6.2. Samenleving en identiteit 6.2.1 Draagvlak onder inwoners 6.2.2. Identiteit en nabijheid 6.2.3 Maatschappelijke verwevenheid 6.3 Organisatie en financiën 6.3.1. Dienstverlening en organisatie 6.3.2. Omvang organisatie 6.3.3. Financiën 6.4 Datum herindeling en proces 3 | 1. Inleiding 3 | 1.1. Aanleiding en context • De gemeente Rozendaal staat voor een belangrijke strategische keuze over haar bestuurlijke toekomst.

Met ongeveer 1.800 inwoners is Rozendaal de kleinste zelfstandige gemeente van Gelderland en één van de kleinste gemeenten van Nederland. De gemeente kenmerkt zich door een sterke lokale identiteit, een hoge betrokkenheid van inwoners en een bijzondere ligging aan de rand van de Veluwe, direct grenzend aan Arnhem. • De context waarin Rozendaal als zelfstandige gemeente functioneert, verandert. Gemeenten hebben de afgelopen jaren meer taken en verantwoordelijkheden gekregen, terwijl maatschappelijke opgaven op het gebied van onder meer wonen, zorg, duurzaamheid, digitalisering en veiligheid complexer zijn geworden. Voor een kleine gemeente vraagt dit om voldoende bestuurlijke en ambtelijke capaciteit, specialistische kennis, continuïteit en uitvoeringskracht. • Rozendaal beschikt over een compacte ambtelijke organisatie van circa vijftien medewerkers. De beperkte omvang maakt de organisatie kwetsbaar voor uitval en vertrek en zorgt voor afhankelijkheid van externe specialistische kennis en uitvoering door andere gemeenten en organisaties. • Een belangrijke samenwerkingspartner is de gemeente Rheden, die verschillende taken voor Rozendaal uitvoert. De voorgenomen herindeling van Rheden en Brummen verandert de context waarin deze samenwerking plaatsvindt. Daarnaast heeft Rheden aangekondigd de dienstverlening aan Rozendaal meer kostendekkend in rekening te brengen.

Hierdoor nemen de structurele uitvoeringskosten voor Rozendaal naar verwachting toe. In combinatie met de relatief hoge vaste kosten van een kleine gemeentelijke organisatie zet dit de financiële houdbaarheid van de huidige situatie verder onder druk. • In de eerdere verkenning van Moventem in het voorjaar van 2026 is geconcludeerd dat voortzetting van de bestuurlijke zelfstandigheid zonder structurele samenwerking met een andere gemeente niet duurzaam haalbaar is. Dit geldt in het bijzonder wanneer Rozendaal taken die nu door Rheden worden uitgevoerd, waaronder het sociaal domein, volledig zelf zou moeten organiseren en uitvoeren. De schaal van de gemeente en de daarvoor benodigde capaciteit, expertise en kosten maken dit geen duurzaam perspectief. 4 | 1. Inleiding 4 | • Daarmee resteert voor behoud van de bestuurlijke zelfstandigheid een situatie waarin Rozendaal de ambtelijke uitvoering structureel samen met of door een andere gemeente organiseert. In deze verkenning is daarom onderzocht welke samenwerkingsvormen daarvoor mogelijk zijn en met welke partners deze kunnen worden vormgegeven. Daarbij zijn met name een centrumregeling en een ambtelijke fusie onderzocht en is opnieuw gekeken naar de bestuurlijke bereidheid bij Arnhem en Rheden en Brummen om dergelijke vormen met Rozendaal aan te gaan.

• Daarnaast is onderzocht welk perspectief een bestuurlijke herindeling biedt wanneer een duurzame samenwerkingsvorm met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid niet haalbaar blijkt. Hiervoor zijn een lichte herindeling met Arnhem en aansluiting bij de reguliere herindeling van Rheden en Brummen verkend. De verkenning brengt daarmee eerst in beeld of en op welke wijze bestuurlijke zelfstandigheid in combinatie met structurele samenwerking mogelijk is. Vervolgens worden de herindelingsvarianten als alternatief voor bestuurlijke zelfstandigheid onderzocht. 1.2. Onderzoeksvraag • De onderzoeksvraag luidt: “In hoeverre biedt bestuurlijke zelfstandigheid in combinatie met structurele samenwerking een duurzaam toekomstperspectief voor Rozendaal en, indien dit niet haalbaar is, welke mogelijkheden bieden een lichte herindeling met Arnhem en aansluiting bij de reguliere herindeling van Rheden en Brummen, en wat betekenen deze voor Rozendaal?” 1.3. Onderzoeksaanpak • Voor deze verkenning is gebruikgemaakt van een combinatie van documentanalyse, bestuurlijke gesprekken en inwonersparticipatie. Relevante beleidsmatige, organisatorische en financiële documenten en gegevens van Rozendaal en de betrokken gemeenten zijn geanalyseerd. • Daarnaast zijn twee bestuurlijke gesprekken gevoerd: één met de gemeente Arnhem en één gezamenlijk met de gemeenten Brummen en Rheden. 5 | 1.

Inleiding 5 | • In deze gesprekken is gesproken over de kansen, risico’s, consequenties en voorwaarden van de verschillende toekomstscenario’s. Ook is de bestuurlijke bereidheid voor een centrumregeling en een ambtelijke fusie opnieuw verkend. De gespreksleidraad en de gespreksverslagen zijn in bijlage A bij dit rapport opgenomen. • Tot slot zijn inwoners van Rozendaal betrokken om inzicht te krijgen in wat zij belangrijk vinden voor de (bestuurlijke toekomst) van hun gemeente. De opbrengsten uit de documentanalyse, bestuurlijke gesprekken en inwonersparticipatie zijn in samenhang geanalyseerd aan de hand van het beoordelingskader uit de volgende paragraaf. 1.4. Beoordelingskader: kijkvenster bestuurlijke toekomst • Voor de beoordeling van de bestuurlijke toekomst van Rozendaal is een kijkvenster gehanteerd dat is gebaseerd op ervaringen met impactanalyses van ambtelijke en bestuurlijke fusies en ontvlechtingen. Uitgangspunt daarbij is dat een herindeling geen doel op zich is, maar een middel om maatschappelijke opgaven, dienstverlening en democratische legitimiteit ook op langere termijn duurzaam te borgen. • De bestuurlijke toekomst van Rozendaal kan daarom niet vanuit één perspectief worden beoordeeld. Een toekomstbestendige keuze vraagt om een integrale afweging, waarin zowel harde als zachte aspecten in samenhang worden beschouwd.

De twee herindelingsscenario’s worden daarom beoordeeld vanuit vier samenhangende perspectieven, die gezamenlijk het kijkvenster vormen. • Daarnaast is bestuurlijke bereidheid een belangrijke randvoorwaarde. Een scenario kan inhoudelijk passend zijn, maar is alleen realiseerbaar wanneer bij de betrokken gemeenten voldoende bereidheid bestaat om dit scenario verder te brengen. De bestuurlijke bereidheid is daarom nadrukkelijk betrokken bij de beoordeling van de scenario’s. 6 | 1. Inleiding 6 | Kijkvenster & Van de Laar 1.5. Leeswijzer • Hoofdstuk 2 bevat de belangrijkste conclusies van de verkenning. De verschillende toekomstscenario’s worden hierin met elkaar vergeleken. Daarnaast wordt een doorkijk gegeven naar het vervolgproces en de belangrijkste randvoorwaarden voor de verdere uitwerking. • Hoofdstuk 3 schetst de belangrijkste kenmerken van Rozendaal, Arnhem, Rheden en Brummen. Daarmee wordt een feitelijke basis gelegd om de verschillende toekomstscenario’s in perspectief te kunnen plaatsen. • In hoofdstuk 4 wordt onderzocht wat behoud van bestuurlijke zelfstandigheid voor Rozendaal betekent. Daarbij wordt gekeken naar zelfstandige uitvoering en naar twee vormen van vergaande samenwerking: een centrumregeling en een ambtelijke fusie. Hoofdstuk 5 behandelt een lichte herindeling met Arnhem en hoofdstuk 6 een reguliere herindeling met Rheden en Brummen.

De verschillende toekomstmogelijkheden worden aan de hand van het beoordelingskader uit dit hoofdstuk uitgewerkt.

7 | 2. Conclusies en vervolg 8 | 2. Conclusies en vervolg 2.1 Beantwoording van de onderzoeksvraag • De centrale vraag in deze verkenning is of Rozendaal bestuurlijk zelfstandig kan blijven door de ambtelijke uitvoering structureel in samenwerking met een andere gemeente te organiseren en, wanneer dit geen duurzaam perspectief biedt, welke mogelijkheden een lichte herindeling met Arnhem en aansluiting bij de reguliere herindeling van Rheden en Brummen bieden. • De verkenning laat zien dat volledig zelfstandige uitvoering voor Rozendaal geen duurzaam perspectief biedt. Alleen al voor het sociaal domein leidt de beperkte schaal tot hoge kosten en organisatorische kwetsbaarheid. Ook voor andere specialistische taken stelt de schaal van Rozendaal grenzen aan wat doelmatig en robuust binnen de eigen organisatie kan worden georganiseerd. Behoud van bestuurlijke zelfstandigheid vraagt daarom om structurele samenwerking met een andere gemeente voor een substantieel deel van de ambtelijke uitvoering. • De onderzochte vormen van vergaande samenwerking bieden hiervoor in de praktijk echter geen haalbaar perspectief. Zowel een centrumregeling als een ambtelijke fusie vereist een samenwerkingspartner die bereid is deze constructie met Rozendaal aan te gaan. • Uit de gesprekken met Arnhem en Rheden en Brummen blijkt dat deze bereidheid ontbreekt.

Daarmee is binnen de onderzochte mogelijkheden geen structurele samenwerkingsvorm beschikbaar waarmee Rozendaal de bestuurlijke zelfstandigheid duurzaam kan voortzetten. • Daarmee resteren binnen deze verkenning twee reële toekomstperspectieven: een lichte herindeling met Arnhem en aansluiting bij de reguliere herindeling van Rheden en Brummen. Beide gemeenten hebben aangegeven bereid te zijn een herindeling met Rozendaal verder vorm te geven, maar de aard en gevolgen daarvan verschillen wezenlijk. • Bij een lichte herindeling met Arnhem wordt Rozendaal onderdeel van de bestaande gemeente Arnhem. Het bestuur, de organisatie, het beleid, de systemen en de werkwijzen van Arnhem worden in beginsel leidend. Binnen die kaders kan rekening worden gehouden met specifieke kenmerken van Rozendaal, maar Rozendaal bouwt niet op gelijkwaardige basis mee aan een nieuwe gemeente. • Bij een reguliere herindeling met Rheden en Brummen ontstaat één nieuwe gemeente. 9 | 2. Conclusies en vervolg • Bij tijdige aansluiting kan Rozendaal als gelijkwaardige derde gemeente deelnemen aan de vorming daarvan en mede keuzes maken over onder meer bestuur, organisatie, dienstverlening en de positie van de verschillende dorpen en kernen.

Daar staat tegenover dat Rheden en Brummen al in een lopend herindelingsproces zitten, waardoor de ruimte voor Rozendaal om invloed uit te oefenen afneemt naarmate de besluitvorming later plaatsvindt. • Het schema op de volgende pagina bevat de uitkomsten van de verkenning samen en laat zien welke bestuurlijke toekomstmogelijkheden zijn onderzocht, welke daarvan haalbaar blijken en welke twee herindelingsrichtingen daarmee als reëel toekomstperspectief resteren. 2.2 Doorkijk naar het vervolgproces • Uit de verkenning volgen twee reële toekomstperspectieven voor Rozendaal: een lichte herindeling met Arnhem en aansluiting bij de reguliere herindeling van Rheden en Brummen. Beide richtingen vragen om verdere politieke besluitvorming en de start dan wel voortzetting van een formeel herindelingsproces. De uitgangssituatie verschilt echter wezenlijk. • Met Arnhem moet een gezamenlijk herindelingsproces nog worden gestart en ingericht. Bij Rheden en Brummen sluit Rozendaal aan bij een proces dat al loopt en is gericht op een herindeling per 1 januari 2030. 2.2.1. Lichte herindeling met Arnhem • Arnhem heeft aangegeven bereid te zijn het herindelingsproces samen met Rozendaal te starten wanneer Rozendaal daarvoor kiest. Arnhem acht geen aanvullend onderzoek noodzakelijk voordat een principebesluit kan worden genomen.

Na positieve besluitvorming in beide gemeenten kan het formele herindelingsproces worden ingericht. • Als mogelijke herindelingsdata zijn 1 januari 2030 en 1 januari 2031 genoemd. Een herindeling per 1 januari 2030 vraagt om snelle besluitvorming en een strak tijdpad: het herindelingsadvies moet in april 2028 bij de provincie liggen en uiterlijk 1 juli 2028 bij het Rijk. Bij een herindeling per 1 januari 2031 schuiven deze mijlpalen een jaar op en ontstaat meer voorbereidingstijd. • Omdat sprake is van een lichte herindeling hoeft geen volledig nieuwe gemeente en organisatie te worden opgebouwd. 10 | 2. Conclusies en vervolg • De voorbereiding richt zich vooral op de overgang van Rozendaal naar de bestaande bestuurlijke en ambtelijke inrichting, het beleid, de systemen en de werkwijzen van Arnhem. 2.2.2. Reguliere herindeling met Rheden-Brummen • Rheden en Brummen werken al toe naar een nieuwe gemeente per 1 januari 2030. Bij een keuze voor deze richting sluit Rozendaal daarom aan bij een lopend herindelingsproces. Rheden en Brummen hebben aangegeven bereid te zijn Rozendaal bij tijdige aansluiting als gelijkwaardige derde gemeente in dit proces op te nemen. • Bij een keuze op korte termijn kan Rozendaal eerst als agendalid aansluiten bij de projectorganisatie. In december 2026 kan de aansluiting aan de gemeenteraden van Rheden en Brummen worden voorgelegd.

Vanaf januari 2027 staat participatie in de dorpen en kernen gepland, rond de zomer van 2027 wordt toegewerkt naar het herindelingsontwerp en in januari 2028 naar vaststelling van het herindelingsadvies. In april 2028 wordt dit vervolgens in routing gebracht richting provincie en Rijk. • Tijdige besluitvorming is bij deze route om meerdere redenen van belang. Hoe later Rozendaal aansluit, hoe kleiner de ruimte om als gelijkwaardige derde gemeente invloed uit te oefenen op keuzes over de nieuwe gemeente en ambtelijke organisatie. Daarnaast biedt tijdige duidelijkheid een stip op de horizon voor de begroting, waardoor investeringen en uitgaven gericht kunnen worden afgewogen, geprioriteerd of waar mogelijk uitgesteld. Tot slot voorkomt duidelijkheid over het toekomstperspectief dat voor de kleine en kwetsbare ambtelijke organisatie voor een relatief korte tussenperiode nieuwe structurele oplossingen moeten worden georganiseerd. • De twee routes verschillen daarmee vooral in hun vertrekpunt: met Arnhem moet een nieuw gezamenlijk proces worden ingericht en bestaat ruimte voor een herindeling in 2030 of 2031; bij Rheden en Brummen ligt het proces richting 1 januari 2030 al vast en is tijdige aansluiting bepalend voor de invloed van Rozendaal. 11 | 2. Conclusies en vervolg

12 | 3. Kenmerken van de gemeenten 3. Kenmerken van de gemeenten 3.1 Inleiding | 3.2 Rozendaal • Voordat we de toekomstscenario’s beoordelen, schetsen we eerst een beeld van de • | Rozendaal ligt in Gelderland en maakt onderdeel uit van de Groene Metropoolregio betrokken gemeenten. Rozendaal, Arnhem, Rheden en Brummen verschillen in | Arnhem-Nijmegen. Met 1.838 inwoners, 709 woningen en een oppervlakte van 2.738 omvang, bevolkingssamenstelling, ruimtelijke structuur en karakter. Deze kenmerken | hectare is Rozendaal de kleinste gemeente van het Nederlandse vasteland. vormen de context voor de verdere analyse. Tabel 1 geeft de belangrijkste | Rozendaal bestaat uit het dorp Rozendaal en de buitengebieden Imboschen Terlet. kenmerken van de betrokken gemeenten weer en vormt daarmee een feitelijke basis om de verschillende toekomstscenario’s in perspectief te plaatsen. | • Rozendaal presenteert zichzelf als een toekomstbestendig, sociaal betrokken, zelfstandig kasteeldorp met een sterke lokale identiteit, een groene Gemeente | Inwoners | Woningen | Bevolkings- | Aandeel | Grijze druk | woonomgevingen een bestuur dat dicht bij de inwoners staat. De kwaliteit van (aantal) | (aantal) | dichtheid | jongeren | (%) | wonen, het groene karakter en de korte lijnen tussen inwoners en bestuur vormen (km²) | (%) | belangrijke onderdelen van dit zelfbeeld.

Betrokkenheid van inwoners en bestuurlijke Rozendaal | 1.838 | 709 | 66 | 29,1% | 23,6% | nabijheid zijn daarin belangrijke waarden. De gemeente kiest voor een zorgvuldige, Arnhem | 171.822 | 81.531 | 1.733 | 27,7% | 16,6% | transparante en realistische bestuursstijl, passend bij de schaal en nabijheid van Rozendaal. Inwoners hechten waarde aan het groene, rustige en dorpse karakter van Brummen | 21.561 | 9.871 | 256 | 22,8% | 27,7% | de gemeente. Rheden | 43.849 | 21.377 | 535 | 23,9% | 27,4% • In het coalitieakkoord benadrukt Rozendaal opgaven als goed wonen, financiële Tabel 1. Kerngetallen gemeenten Rozendaal, Arnhem, Brummen en Rheden | . | gezondheid, sociale betrokkenheid en een bestuursstijl die past bij de schaal en Bron: Allecijfers, Gemeente Rozendaal, Arnhem, Brummen, en Rheden. | nabijheid van de gemeente. Hierbij ligt de focus op nabijheid en het behoud van de lokale identiteit. 13 | 14 | 3. Kenmerken van de gemeenten • Het in het coalitieakkoord geschetste beeld komt overeen met het beeld dat inwoners hebben van de gemeente. Inwoners hebben tijdens participatiemiddagen bij De Serre, de Dorpsschool en de papiercontainer en tijdens tafelgesprekken bij Het Rhedens meegepraat over hun gemeente en wat zij belangrijk vinden voor de toekomst van Rozendaal.

Tijdens deze momenten zijn inwoners gevraagd wat volgens hen behouden moest blijven in de gemeente, welke kansen zij zien voor de toekomst en wat sterker kan in de gemeente. Ook is gereflecteerd op eerdere participatie in het voorjaar van 2026. • De opgehaalde input bevestigt in grote lijnen het bestaande beeld van Rozendaal als een groen, sociaal en betrokken dorp met een sterk eigen karakter. Inwoners zijn trots op Rozendaal en hechten veel waarde aan de nabijheid van het bestuur, de korte lijnen binnen de gemeenschap en het behoud van de identiteit van het dorp. Ze waarderen dat mensen elkaar kennen in de gemeenschap, naar elkaar omkijken en zich inzetten voor hun omgeving. 3.3 Arnhem • Arnhem is met circa 170.000 inwoners de grootste gemeente in deze vergelijking. De gemeente telt ruim 81.000 woningen en heeft een oppervlakte van ruim 10.000 hectare. Arnhem kent een sterk stedelijk karakter, met een bevolkingsdichtheid van 1.733 inwoners per km². • Arnhem is de hoofdstad van Gelderland vervult daarmee een belangrijke regionale functie op het gebied van wonen, werken, onderwijs, zorg en voorzieningen. Ook vervult Arnhem binnen de Groene Metropoolregio een belangrijk centrum voor inwoners, bedrijven en voorzieningen. • In het coalitieakkoord presenteert de gemeente zichzelf als een groeiende, creatieve en veerkrachtige centrumgemeente met een regionale functie.

Cultuur, sport, ondernemerschap en de positie als energiestad worden daarbij als onderscheidende kenmerken genoemd. Arnhem wil actief richting geven aan maatschappelijke ontwikkelingen en vooroplopen bij opgaven op het gebied van onder meer woningbouw, energietransitie, klimaat en kansengelijkheid. 3. Kenmerken van de gemeenten • Arnhem wil flink investeren in de toekomst van de gemeente, onder meer op het | waar relevant uitgegaan van de toekomstige gemeente Rheden-Brummen. gebied van woningen, klimaatadaptatie, armoedebestrijding en veiligheid. De coalitie kiest daarbij voor een gemeente die de regie neemt, maar nadrukkelijk ook de kracht Rheden van de stad en haar inwoners benut. Daarnaast positioneert Arnhem zich als een | • | Rheden telt 45.849 inwoners en 21.455 huishoudens en heeft een oppervlakte van verbonden stad, waarin cultuur bijdraagt aan de identiteit van de stad en mensen bij | 8.435 hectare. De gemeente bestaat uit zeven verschillende kernen: Laag-Soeren, elkaar brengt. | Dieren, Spankeren, Ellecom, De Steeg, Rheden en Velp. De ligging tussen de Veluwezoom en de IJssel bepaalt in belangrijke mate het ruimtelijke en 3.4 Rheden-Brummen | landschappelijke karakter van de gemeente. • De gemeenten Rheden en Brummen liggen beiden in Gelderland. Ze hebben begin 2026 besloten toe te werken naar een reguliere herindeling per 1 januari 2030.

De | • | Rheden profileert zich als een gemeente waarin de eigen identiteit van de gemeenteraad van Brummen sprak zich op 15 januari 2026 uit voor een herindeling | verschillende dorpen en kernen, de groene leefomgeving en de betrokkenheid van met Rheden. De gemeenteraad van Rheden besloot op 24 februari 2026 eveneens | inwoners een belangrijke plaats innemen. Tegelijkertijd heeft Rheden door haar het vervolgproces richting een herindeling in te gaan. Na de | omvang een relatief grote ambtelijke organisatie, een breed voorzieningenniveau en gemeenteraadsverkiezingen hebben de nieuwe gemeenteraden deze koers | een stevige positie in regionale samenwerkingsverbanden. Voor Rozendaal is Rheden herbevestigd. Rheden deed dit op 30 juni 2026 en Brummen op 9 juli 2026. De | bovendien een belangrijke bestaande partner: verschillende gemeentelijke taken, gemeenten werken sindsdien gezamenlijk toe naar de voorbereiding van een | waaronder het sociaal domein, worden momenteel door of via Rheden uitgevoerd. herindeling. Omdat de herindeling al in voorbereiding is, wordt in de verdere analyse 15 | 16 | 3. Kenmerken van de gemeenten Brummen • Brummen telt 21.562 inwoners en 9.540 huishoudens en heeft een oppervlakte van 8.501 hectare. De gemeente bestaat uit zes dorpen: Empe, Tonden, Hall, Brummen, Eerbeek en Leuvenheim.

De geschiedenis, identiteit en oriëntatie van deze afzonderlijke kernen spelen een belangrijke rol in de gemeente. • In het coalitieakkoord van Brummen ligt veel nadruk op leefbare kernen, een groene leefomgeving, sociale samenhang en een overheid die dicht bij inwoners staat. De bestuurlijke toekomst van de gemeente staat daarnaast nadrukkelijk op de agenda. Brummen ziet versterking van de bestuurskracht als noodzakelijk, met behoud van de identiteit en leefbaarheid van de verschillende dorpen en de nabijheid van het bestuur. • Gezamenlijk tellen Rheden en Brummen circa 67.400 inwoners en beslaan zij bijna 16.900 hectare. Daarmee telt de toekomstige gemeente ongeveer 35 keer zoveel inwoners als Rozendaal en is zij in oppervlakte ongeveer zes keer zo groot. 17 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid 18 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid 4.1 Bestuurlijke zelfstandigheid zonder samenwerking • Bij behoud van bestuurlijke zelfstandigheid blijft Rozendaal een zelfstandige gemeente met een eigen gemeenteraad, college en burgemeester. De vraag of Rozendaal bestuurlijk zelfstandig kan blijven, kan echter niet los worden gezien van de wijze waarop de ambtelijke uitvoering wordt georganiseerd. Rozendaal voert in de huidige situatie niet alle gemeentelijke taken zelf uit.

Door de beperkte omvang van de eigen ambtelijke organisatie is voor een belangrijk deel van de uitvoering samenwerking met andere gemeenten en organisaties noodzakelijk. • De gemeente Rheden speelt hierin op dit moment een belangrijke rol. Rheden voert op basis van een dienstverleningsovereenkomst (DVO) uit 2015, aangevuld met een addendum uit 2024, verschillende taken binnen het sociaal domein voor Rozendaal uit. Daarnaast voert Rheden op basis van een dienstverleningsovereenkomst uit 2015 taken uit op het terrein van onder meer de Wabo, APV en Drank- en Horecawetgeving. • De continuïteit van deze dienstverlening is voor de langere termijn echter niet verzekerd. Rheden heeft aangegeven de bestaande DVO voor het sociaal domein voor 2027 te willen herzien, waarbij de kosten voor Rozendaal mogelijk vanaf 2zullen toenemen. • Daarnaast heeft het college van Rheden in een brief van 30 april 2026 aangegeven dat Rozendaal rekening moet houden met het scenario dat de dienstverlening aan Rozendaal op termijn wordt afgebouwd. Uit het verkennende gesprek met Rheden en Brummen op 8 september 2026 (zie bijlage A) blijkt dat voortzetting van de huidige dienstverlening evenmin als structureel toekomstperspectief wordt gezien. Voor de periode 2027 tot en met 2030 is Rheden bereid afspraken te maken over de continuïteit van de dienstverlening.

Deze periode wordt nadrukkelijk als overgangsperiode beschouwd. Vanaf de start van de nieuwe gemeente Rheden- Brummen op 1 januari 2030 is er geen bereidheid om de huidige dienstverlening aan Rozendaal structureel voort te zetten. Rozendaal zal daarom uiterlijk vanaf dat moment een andere oplossing voor de uitvoering van deze taken moeten hebben georganiseerd. • Daarmee ontstaat bij behoud van bestuurlijke zelfstandigheid een fundamentele vraag: kan Rozendaal de taken die nu elders zijn ondergebracht zelf uitvoeren, of is daarvoor ook in de toekomst structurele samenwerking met een andere gemeente nodig? 19 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid • Voor het sociaal domein is in 2026 door Berenschot onderzocht wat het zou betekenen wanneer Rozendaal de taken die nu door Rheden worden uitgevoerd volledig in de eigen organisatie zou onderbrengen. Deze analyse geeft een concreet beeld van wat zelfstandige uitvoering vraagt van een gemeente van de omvang van Rozendaal. • Het sociaal domein omvat meer dan 23 wettelijke kaders en vraagt structurele capaciteit voor beleid, uitvoering en ondersteuning. Ook bij een relatief beperkt aantal inwoners zoals bij de gemeente Rozendaal zijn verschillende functies en deskundigheden noodzakelijk. Functies kunnen bovendien niet altijd worden gecombineerd, onder meer vanwege vereisten rond functiescheiding.

• De analyse laat zien dat volledige zelfstandige uitvoering een omvangrijke organisatorische en financiële opgave betekent. Berenschot raamt de structurele uitvoeringskosten van het zelf organiseren van de onderzochte taken binnen het sociaal domein op € 860.000 tot € 1.196.000 per jaar. Daarnaast is een eenmalige investering van circa € 330.000 tot € 905.000 nodig en wordt uitgegaan van een voorbereidingstijd van 9 tot 18 maanden. De benodigde investeringen hebben onder meer betrekking op personele capaciteit, ICT, huisvesting en voorzieningen voor de toegang tot het sociaal domein. • De beperkte schaal van Rozendaal werkt daarbij in het nadeel. Een aantal basisfuncties en voorzieningen moet ongeacht het aantal inwoners beschikbaar zijn, waardoor de kosten en benodigde capaciteit per inwoner relatief hoog zijn. • Tegelijkertijd ontstaat een kwetsbare uitvoeringsorganisatie die voor specialistische kennis en continuïteit sterk afhankelijk is van een beperkt aantal medewerkers en naar verwachting vaker een beroep zal moeten doen op externe inhuur. Ook leidt het zelf uitvoeren van taken niet automatisch tot meer grip op de programmakosten binnen het sociaal domein, omdat deze voor een belangrijk deel worden bepaald door wettelijke kaders, zorggebruik en andere externe factoren.

• Het volledig in eigen beheer nemen van de ambtelijke uitvoering biedt daarmee geen duurzaam alternatief voor de huidige samenwerking. Alleen al voor het sociaal domein vraagt dit aanzienlijke aanvullende capaciteit en investeringen, terwijl de financiële en organisatorische kwetsbaarheid van Rozendaal niet wordt verminderd en op onderdelen juist toeneemt. Voor andere specialistische gemeentelijke taken geldt eveneens dat de beperkte schaal grenzen stelt aan wat doelmatig en robuust binnen de eigen organisatie kan worden georganiseerd. 20 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid • Bestuurlijke zelfstandigheid betekent daarmee voor Rozendaal in de praktijk dat structurele samenwerking voor een substantieel deel van de ambtelijke uitvoering noodzakelijk blijft. Nu de huidige dienstverlening door Rheden voor de langere termijn niet is verzekerd, is de vervolgvraag of een andere, meer structurele samenwerkingsvorm beschikbaar en haalbaar is. • Binnen deze verkenning worden daarom vervolgens twee verdergaande vormen onderzocht waarbij Rozendaal bestuurlijk zelfstandig kan blijven, maar de ambtelijke uitvoering structureel met of bij een andere gemeente organiseert: een centrumregeling en een ambtelijke fusie.

Daarbij is niet alleen van belang wat deze vormen inhoudelijk voor Rozendaal betekenen, maar vooral ook of er een geschikte samenwerkingspartner is die bereid is een dergelijke constructie met Rozendaal aan te gaan. Tussenconclusie • Volledig zelfstandige uitvoering biedt voor Rozendaal geen duurzaam perspectief. Alleen al voor het sociaal domein leidt de beperkte schaal tot hoge kosten en organisatorische kwetsbaarheid. Ook voor andere specialistische taken stelt de schaal van Rozendaal grenzen aan wat doelmatig en robuust zelfstandig kan worden georganiseerd. Behoud van bestuurlijke zelfstandigheid is daarmee alleen duurzaam mogelijk wanneer Rozendaal een substantieel deel van de ambtelijke uitvoering structureel met of bij een andere gemeente organiseert. Nu de huidige samenwerking met Rheden op termijn eindigt, is bepalend of hiervoor een geschikte samenwerkingsvorm én een bereidwillige partner beschikbaar zijn. 21 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid 4.2 Centrumregeling • Een centrumregeling biedt Rozendaal de mogelijkheid om bestuurlijk zelfstandig te blijven, terwijl de gehele of een groot deel van de ambtelijke uitvoering structureel wordt ondergebracht bij een andere gemeente. Rozendaal behoudt daarmee een eigen gemeenteraad, college en burgemeester, maar is voor de uitvoering afhankelijk van de centrumgemeente.

Voor de haalbaarheid van deze variant is daarom allereerst een gemeente nodig die bereid én in staat is om als centrumgemeente op te treden. • Hoewel Rozendaal bestuurlijk zelfstandig blijft, komt de ambtelijke uitvoering en de directe invloed daarop meer op afstand te staan. De medewerkers van Rozendaal die overgaan naar de centrumgemeente komen in dienst van deze gemeente en maken daarmee onderdeel uit van de ambtelijke organisatie van de centrumgemeente. • Dit vraagt om heldere afspraken over taken, mandaat, dienstverlening, kwaliteit, capaciteit, sturing en kosten. Deze afspraken worden nader uitgewerkt in een dienstverleningsovereenkomst. Daarbij zal ook vergaande afstemming van beleid, processen en werkwijzen nodig zijn: één uitvoeringsorganisatie kan niet zonder meer verschillende werkwijzen naast elkaar hanteren. • Een centrumregeling vermindert daarmee de kwetsbaarheid van de eigen ambtelijke organisatie, maar creëert tegelijkertijd een vergaande en structurele afhankelijkheid van de centrumgemeente. Rozendaal blijft formeel bestuurlijk zelfstandig, maar beschikt niet langer over een eigen ambtelijke organisatie voor de taken die bij de centrumgemeente zijn ondergebracht. De afspraken binnen de centrumregeling kunnen periodiek worden herzien, maar wijzigingen vragen steeds om afstemming met de samenwerkingspartner.

• Financieel leidt een centrumregeling niet tot structurele verschillen in de uitkering vanuit het gemeentefonds als gevolg van een herindeling. Rozendaal blijft een zelfstandige gemeente en blijft haar eigen algemene uitkering ontvangen. Een centrumregeling kan via de organisatie van de uitvoering wel structurele financiële effecten hebben, afhankelijk van de afspraken over taken, capaciteit en kostenverdeling. • De precieze financiële gevolgen zijn afhankelijk van het takenpakket en de afspraken over capaciteit, dienstverlening en kosten. De gesprekken met de buurgemeenten geven geen aanleiding om te veronderstellen dat een centrumregeling voor Rozendaal tot een structurele financiële verbetering leidt. 22 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid • Voor de praktische haalbaarheid is vooral de bestuurlijke bereidheid van een mogelijke centrumgemeente bepalend. Uit de gevoerde gesprekken op 8 september 2026 (zie bijlage A) blijkt dat deze bereidheid bij de twee onderzochte potentiële partners ontbreekt. • Arnhem beschouwt een centrumregeling met Rozendaal niet als een realistische toekomstvariant. De gemeente geeft aan dat het afzonderlijk organiseren van een structurele uitvoeringsrelatie met Rozendaal organisatorisch complex en kostbaar zou zijn. Arnhem ziet daarom geen aanleiding om een centrumregeling verder te onderzoeken.

Wel kan Arnhem zich voorstellen dat in een overgangssituatie richting een herindeling tijdelijk ondersteuning wordt geboden of bepaalde taken worden overgenomen. Dit wordt nadrukkelijk niet gezien als een structurele samenwerkingsvorm. • Ook Rheden en Brummen zien een centrumregeling niet als een zelfstandig en duurzaam toekomstperspectief voor Rozendaal. Zij geven aan dat, als een dergelijke constructie al zou worden overwogen, deze betrekking zou moeten hebben op een breed pakket aan taken. Het afzonderlijk organiseren van verschillende taken voor Rozendaal vraagt relatief veel van de organisatie en past niet bij de richting waarin Brummen en Rheden hun nieuwe gemeente en ambtelijke organisatie ontwikkelen. • Daar komt bij dat een centrumregeling met Rheden-Brummen de komende jaren praktisch niet realiseerbaar is. De ambtelijke capaciteit staat eerst in het teken van de voorbereiding en implementatie van de eigen herindeling. Ook na de vorming van de nieuwe gemeente zal tijd nodig zijn om de nieuwe organisatie verder te ontwikkelen en te stabiliseren. Eerder onderzoek ging daarom uit van realisatie van een centrumregeling niet vóór 2034. Uit het gesprek met Rheden en Brummen op 8 september 2026 blijkt tevens dat er ook voor de periode daarna geen bereidheid bestaat om een centrumregeling met Rozendaal vorm te geven.

Tussenconclusie • Een centrumregeling kan de ambtelijke kwetsbaarheid van Rozendaal verminderen door de uitvoering van taken structureel bij een andere gemeente onder te brengen. Voor Rozendaal is deze variant echter geen reëel toekomstperspectief. Een centrumregeling vraagt om een gemeente die bereid is de uitvoering van een substantieel takenpakket duurzaam voor Rozendaal te organiseren. Die bestuurlijke bereidheid ontbreekt bij de onderzochte partners: beiden hebben aangegeven een centrumregeling met Rozendaal niet als structurele samenwerkingsvorm te willen aangaan. 23 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid Raad B/R of Arnhem Ambtelijke organisatie Griffie College B&W GS/ AD Raad Rozendaal Griffie College B&W GS/ AD CR/ DVO Afbeelding: visuele weergave centrumregeling. 24 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid 4.3 Ambtelijke fusie • Bij een ambtelijke fusie blijven de betrokken gemeenten bestuurlijk zelfstandig, maar voegen zij hun ambtelijke organisaties samen tot één gezamenlijke ambtelijke organisatie binnen één juridische constructie. Iedere gemeente behoudt een eigen gemeenteraad, college en begroting, terwijl dezelfde ambtelijke organisatie voor meerdere gemeentebesturen werkt. De medewerkers van Rozendaal zouden daarbij overgaan naar de gezamenlijke ambtelijke organisatie.

• Een ambtelijke fusie vertoont daarmee overeenkomsten met een centrumregeling: in beide gevallen blijft Rozendaal bestuurlijk zelfstandig, terwijl de ambtelijke uitvoering niet langer vanuit een eigen organisatie plaatsvindt. Het belangrijkste verschil is de organisatorische en juridische inrichting. Bij een centrumregeling wordt de uitvoering ondergebracht bij één bestaande gemeente en komen medewerkers in beginsel bij die centrumgemeente in dienst. Bij een ambtelijke fusie brengen de deelnemende gemeenten hun ambtelijke organisaties samen in één gezamenlijke organisatie en zijn zij gezamenlijk verantwoordelijk voor de inrichting en aansturing daarvan. • Een ambtelijke fusie kan voordelen bieden op het gebied van continuïteit, personele capaciteit en specialistische kennis. • Door de schaalvergroting kan een robuustere organisatie ontstaan en kunnen kwetsbare of moeilijk vervulbare functies beter worden geborgd. Daar staat tegenover dat één ambtelijke organisatie werkt voor meerdere colleges en gemeenteraden, ieder met eigen beleidskeuzes, politieke prioriteiten en opdrachten. Dit vraagt om duidelijke afspraken over aansturing, capaciteit, prioritering, dienstverlening en kosten. Ook is vergaande afstemming van beleid, processen en werkwijzen nodig.

• Een ambtelijke fusie wordt in de praktijk aangegaan door gemeenten die voldoende vergelijkbaar zijn in omvang en positie en die op relatief gelijkwaardige basis gezamenlijk eigenaar en opdrachtgever van de ambtelijke organisatie kunnen zijn. Wanneer sprake is van een groot verschil in omvang, ligt een centrumregeling meer voor de hand: daarbij wordt de ambtelijke uitvoering ondergebracht bij de grotere centrumgemeente, in plaats van dat beide gemeenten gezamenlijk één nieuwe ambtelijke organisatie vormen. Een voorbeeld van een ambtelijke fusie uit de regio is 1Stroom, de gezamenlijke ambtelijke organisatie van Duiven en Westervoort. Beide gemeenten brachten hun ambtelijke organisaties samen en bleven bestuurlijk zelfstandig. Inmiddels maakt 1Stroom onderdeel uit van de voorbereiding op de voorgenomen bestuurlijke herindeling in De Liemers. 25 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid • De ervaringen met ambtelijke fusies in Nederland laten bovendien zien dat deze constructie niet vanzelfsprekend een stabiele structurele eindvorm is. Verschillende ambtelijke fusieorganisaties zijn in de afgelopen jaren ontvlochten of beëindigd, terwijl andere samenwerkingen uiteindelijk zijn gevolgd door of onderdeel zijn geworden van een traject naar bestuurlijke herindeling.

Een terugkerend aandachtspunt is de spanning die kan ontstaan wanneer één organisatie meerdere zelfstandige gemeentebesturen met verschillende prioriteiten en beleidskeuzes moet bedienen. Voor Rozendaal is daarbij bovendien sprake van een groot verschil in omvang met de mogelijke samenwerkingspartners. Een gezamenlijke organisatie waarin Rozendaal op vergelijkbare schaal participeert, ligt daardoor minder voor de hand. • Ook financieel biedt een ambtelijke fusie geen oplossing voor de structurele financiële opgave van Rozendaal. Rozendaal blijft bestuurlijk zelfstandig en behoudt daarmee een eigen Algemene Uitkering uit het gemeentefonds; er ontstaat geen financieel herindelingseffect. Het vormen van een gezamenlijke ambtelijke organisatie brengt daarnaast eenmalige transitiekosten met zich mee en Rozendaal moet structureel bijdragen aan de kosten van de gezamenlijke organisatie. • Voor de praktische haalbaarheid is, net als bij een centrumregeling, de bereidheid van één of meer samenwerkingspartners bepalend. Een ambtelijke fusie kan alleen worden gevormd wanneer andere gemeenten bereid zijn hun eigen ambtelijke organisatie eveneens in een gezamenlijke organisatie onder te brengen. Uit de gesprekken met de onderzochte buurgemeenten blijkt dat deze bereidheid ontbreekt.

• Arnhem ziet een ambtelijke fusie met Rozendaal niet als een realistische samenwerkingsvorm (zie bijlage A). Het verschil in schaal tussen beide gemeenten is groot en Arnhem ziet geen aanleiding om de eigen ambtelijke organisatie onder te brengen in een nieuwe gezamenlijke juridische constructie met Rozendaal. Een afzonderlijke ambtelijke fusieorganisatie voor beide gemeenten wordt daarom niet als passend of doelmatig beschouwd. • Ook Rheden en Brummen zien een ambtelijke fusie met Rozendaal niet als een optie (zie bijlage A). Rheden heeft deze samenwerkingsvorm eerder voor de eigen bestuurlijke toekomst onderzocht en geconcludeerd dat deze geen duurzaam en wenselijk perspectief biedt. Die conclusie is volgens Rheden niet veranderd. Ook na de vorming van de nieuwe gemeente Rheden-Brummen bestaat geen bereidheid om met Rozendaal een afzonderlijke ambtelijke fusieorganisatie te vormen. 26 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid • Die conclusie is volgens Rheden niet veranderd. Ook na de vorming van de nieuwe gemeente Rheden-Brummen bestaat geen bereidheid om met Rozendaal een afzonderlijke ambtelijke fusieorganisatie te vormen. Tussenconclusie • Een ambtelijke fusie kan in theorie de ambtelijke kwetsbaarheid van Rozendaal verminderen door schaalvergroting en bundeling van capaciteit en expertise. Voor Rozendaal is deze variant echter geen reëel toekomstperspectief.

Het grote schaalverschil met de mogelijke samenwerkingspartners maakt een gezamenlijke organisatie op gelijkwaardige basis minder voor de hand liggend. Bovendien ontbreekt de noodzakelijke bestuurlijke bereidheid: zowel Arnhem als Rheden en Brummen hebben aangegeven geen ambtelijke fusie met Rozendaal te willen aangaan 27 | 4. Bestuurlijke zelfstandigheid Raad Ambtelijke organisatie Griffie College B&W GS Raad Griffie College B&W GS AD Afbeelding: visuele weergave ambtelijke fusie. 28 | 5. Lichte herindeling met Arnhem 29 | 5. Lichte herindeling met Arnhem 5.1 Inleiding • Hoofdstuk 4 laat zien dat het volledig zelfstandig organiseren van de ambtelijke uitvoering voor Rozendaal geen duurzaam perspectief biedt. Ook een centrumregeling en een ambtelijke fusie zijn op dit moment niet haalbaar, omdat bij de onderzochte buurgemeenten de bereidheid ontbreekt om deze samenwerkingsvormen met Rozendaal aan te gaan. Daarmee resteren binnen deze verkenning twee reële toekomstperspectieven voor de bestuurlijke toekomst van Rozendaal, beide in de vorm van een herindeling. • Anders dan bij een centrumregeling of ambtelijke fusie blijft Rozendaal bij een herindeling niet als zelfstandige gemeente bestaan. Rozendaal wordt onderdeel van een nieuwe of bestaande gemeente, waarbij bestuur, ambtelijke organisatie, beleid en dienstverlening worden samengebracht.

• De wet kent verschillende vormen van herindeling. Voor Rozendaal zijn op basis van de gevoerde gesprekken en de ontwikkelingen in de omgeving twee varianten reëel: een lichte herindeling met Arnhem en een reguliere herindeling met Rheden en Brummen. In dit hoofdstuk wordt de impact van een lichte herindeling met Arnhem voor Rozendaal op verschillende onderdelen uitgewerkt. In hoofdstuk 6 volgt dezelfde analyse voor een herindeling met Rheden-Brummen. 5.2 Lichte herindeling met Arnhem • Uit het verkennende gesprek met Arnhem op 8 september 2026 (zie bijlage A) blijkt dat Arnhem positief staat tegenover een herindeling met Rozendaal, wanneer Rozendaal daarvoor kiest. Het initiatief ligt daarbij nadrukkelijk bij Rozendaal. Wanneer Rozendaal een concreet verzoek doet, is Arnhem bereid om gezamenlijk de mogelijkheden en gevolgen verder uit te werken en dit aan de Arnhemse gemeenteraad voor te leggen. Arnhem verwacht op voorhand geen principiële belemmeringen voor een herindeling. • Gezien het verschil in schaal tussen beide gemeenten beschouwt Arnhem een lichte herindeling als de meest logische vorm van herindeling. Een reguliere herindeling, waarbij Arnhem en Rozendaal beide worden opgeheven en gezamenlijk een nieuwe gemeente vormen, acht Arnhem vanwege deze schaalverhouding niet passend.

Voor de verdere uitwerking van een herindeling met Arnhem wordt daarom uitgegaan van een lichte herindeling. • Bij een lichte herindeling gaat Rozendaal op in de gemeente Arnhem. Rozendaal wordt opgeheven en het grondgebied wordt toegevoegd aan Arnhem. Er wordt daarmee geen nieuwe gemeente gevormd die door beide gemeenten gezamenlijk vanaf de basis wordt ingericht; Arnhem blijft als gemeente bestaan. 30 | 5. Lichte herindeling met Arnhem • In november voorafgaand aan het jaar van herindeling worden herindelingsverkiezingen georganiseerd. De inwoners van Arnhem en Rozendaal kiezen daarbij gezamenlijk een nieuwe gemeenteraad, waarna een nieuw college wordt gevormd. De burgemeester, gemeentesecretaris en griffier van Arnhem blijven bij een lichte herindeling in functie. Ook de naam Arnhem blijft behouden. • De lichte herindeling betekent dat het beleid en de bestaande bestuurlijke en ambtelijke inrichting van Arnhem leidend zijn. Rozendaal sluit aan bij de rechtsvoorschriften, het beleid, de systemen, processen en werkwijzen van Arnhem. Gezien de schaalverhouding ligt het volgens Arnhem niet voor de hand om voor circa 1.800 inwoners afzonderlijk beleid, werkwijzen of gemeentelijke dienstverlening te organiseren.

Ook bestaande uitvoeringsrelaties van Rozendaal, bijvoorbeeld in het sociaal domein, moeten worden ontvlochten en binnen de Arnhemse organisatie en dienstverlening opnieuw worden ingericht. • Dit betekent niet dat de specifieke kenmerken van Rozendaal verdwijnen. Arnhem werkt binnen de huidige gemeente gebiedsgericht en geeft aan oog te willen houden voor onder meer het beschermde dorpsgezicht, het groene karakter, het buitengebied en lokale tradities en initiatieven. Binnen het Arnhemse beleid kan waar passend ruimte bestaan voor een gebiedsspecifieke invulling. Het uitgangspunt blijft echter dat Rozendaal onderdeel wordt van één bestaande gemeente en niet een afzonderlijke beleidsmatige of organisatorische positie binnen Arnhem krijgt. Afbeelding: visuele weergave lichte herindeling. 31 | 5. Lichte herindeling met Arnhem 5.3 Samenleving en identiteit • Een verandering van de bestuurlijke toekomst raakt direct aan de positie van Rozendaal als dorp en gemeenschap. In dit hoofdstuk wordt daarom beoordeeld in hoeverre een lichte herindeling met Arnhem aansluit bij de samenleving van Rozendaal. Daarbij kijken we naar drie aspecten: draagvlak onder inwoners, identiteit en nabijheid en maatschappelijke verwevenheid. 5.3.1 Draagvlak onder inwoners • Uit de participatie blijkt dat inwoners van Rozendaal zowel kansen als zorgen zien bij een lichte herindeling met Arnhem.

Inwoners herkennen de voordelen die een grotere en professioneel robuustere gemeente kan bieden, maar plaatsen daar duidelijke aandachtspunten tegenover. Deze hebben vooral betrekking op het behoud van het dorpse karakter en de identiteit van Rozendaal en op de nabijheid van bestuur en dienstverlening. • Inwoners waarderen de huidige korte lijnen en persoonlijke benadering in Rozendaal. De gemeente is klein, inwoners kennen medewerkers en bestuurders en kunnen hen relatief gemakkelijk bereiken. • Tijdens de participatie zijn ook ervaringen en verhalen over de dienstverlening van Arnhem genoemd die bij inwoners zorgen oproepen over wat een schaalvergroting kan betekenen voor deze persoonlijke benadering en de kwaliteit en toegankelijkheid van de dienstverlening. Een terugkerende vraag is daarnaast of Rozendaal binnen een grote gemeente als Arnhem voldoende aandacht en invloed behoudt. Daarbij is opgemerkt dat Rozendaal qua inwonertal kleiner is dan de kleinste wijk van Arnhem. Dit roept zorgen op over de mate waarin de belangen en opgaven van het dorp binnen een veel grotere gemeente voldoende prioriteit krijgen. Ook zijn zorgen geuit over mogelijke woningbouw en verdichting en de gevolgen daarvan voor het groene en kleinschalige karakter van Rozendaal.

• Inwoners geven daarmee aan dat voor hen vooral van belang is wat een bestuurlijke verandering in de praktijk betekent voor het dorp. Het behoud van de eigen identiteit, korte lijnen, betrokkenheid bij de eigen leefomgeving en voldoende aandacht voor lokale belangen zijn belangrijke aandachtspunten bij een mogelijke lichte herindeling met Arnhem. Zie bijlage A voor de verslaglegging van de participatie. 32 | 5. Lichte herindeling met Arnhem 5.3.2. Identiteit en nabijheid • Rozendaal kent een uitgesproken eigen karakter. Het beschermde dorpsgezicht, het groene en kleinschalige karakter en de ligging aan de Veluwezoom zijn belangrijke kenmerken. Daarnaast kenmerkt Rozendaal zich door een sterke betrokkenheid van inwoners, lokale tradities en initiatieven en korte lijnen tussen inwoners, bestuur en ambtelijke organisatie. • Bij een lichte herindeling met Arnhem vervalt het eigen gemeentebestuur van Rozendaal. Rozendaal heeft dan geen eigen gemeenteraad, college en burgemeester meer, maar wordt onderdeel van een aanzienlijk grotere gemeente. Daarmee verandert de bestuurlijke nabijheid wezenlijk. Voor Rozendaal is het daarom van belang hoe binnen Arnhem de verbinding tussen inwoners, het dorp en het gemeentebestuur kan worden geborgd. • Arnhem kent geen afzonderlijk kernenbeleid waarin dorpen of gebieden een aparte beleidsmatige positie hebben.

Wel zijn er binnen Arnhem gebieden met een herkenbare eigen identiteit en een meer dorps karakter, zoals Schaarsbergen en Elden. Vanuit de samenleving zijn daar vormen van lokale vertegenwoordiging ontstaan, waaronder een dorpsraad. • Daarnaast werkt Arnhem daar met een dorpswethouder als bestuurlijk aanspreekpunt. Deze voorbeelden bieden aanknopingspunten voor de wijze waarop de verbinding tussen Rozendaal en het gemeentebestuur kan worden vormgegeven. Een dergelijke vorm van vertegenwoordiging komt vanuit de lokale samenleving zelf. • Arnhem geeft aan oog te willen houden voor specifieke kenmerken van Rozendaal, zoals het beschermde dorpsgezicht, het groene karakter, het buitengebied en lokale tradities en initiatieven. Tegelijkertijd geldt bij een lichte herindeling dat het beleid, de werkwijzen en de dienstverlening van Arnhem leidend worden. Vanwege de schaalverhouding ligt het volgens Arnhem niet voor de hand om voor circa 1.800 inwoners afzonderlijk beleid, werkwijzen of dienstverlening te organiseren. Arnhem heeft daarbij concreet aangegeven dat in Rozendaal geen afzonderlijk gemeentelijk loket voor bijvoorbeeld paspoorten in stand wordt gehouden. Binnen het reguliere Arnhemse beleid kan wel rekening worden gehouden met de specifieke kenmerken en behoeften van een gebied.

• Een lichte herindeling betekent daarmee dat de identiteit en het dorpse karakter van Rozendaal binnen Arnhem een plek kunnen behouden, maar niet vanuit een afzonderlijke bestuurlijke of beleidsmatige positie. 33 | 5. Lichte herindeling met Arnhem • De huidige directe nabijheid van een eigen gemeentebestuur verdwijnt. Het borgen van de verbinding tussen inwoners en bestuur en het behouden van de voor Rozendaal kenmerkende kwaliteiten vormen daarom belangrijke aandachtspunten bij de verdere uitwerking van dit scenario. 5.3.3. Maatschappelijke verwevenheid • De inwoners van Rozendaal zijn voor een belangrijk deel georiënteerd op Arnhem. Zo werkt ongeveer 33% van de werkenden uit Rozendaal werkt in Arnhem.* Daarmee vormt Arnhem een belangrijke bestemming voor werkgelegenheid voor inwoners uit Rozendaal. Omgekeerd werkt 0,1% van de werkenden uit Arnhem werkt in Rozendaal. • Ook op het gebied van recreatie- en koopstromen zijn de verbindingen intensief. Zo gaat 18% van het aantal inwoners uit Rozendaal voor recreatieve artikelen, en 29% voor doelgerichte aankopen naar Arnhem. Omgekeerd maken Arnhemse inwoners minder gebruik van de voorzieningen in Rozendaal. Dit is te verklaren door het beperkt aantal voorzieningen in Rozendaal.

• De maatschappelijke relaties tussen Rozendaal en Arnhem zijn daarmee duidelijk aanwezig, maar door het grote verschil in omvang niet wederkerig in dezelfde mate. Voor inwoners van Rozendaal maakt Arnhem al nadrukkelijk deel uit van de dagelijkse leefomgeving, met name voor werk, winkelen en voorzieningen * StatLine, 2024. 34 | 5. Lichte herindeling met Arnhem 5.4 Organisatie en financiën • Een verandering van de bestuurlijke toekomst heeft directe gevolgen voor de ambtelijke organisatie en de financiële positie van Rozendaal. Zoals eerder beschreven, wordt in geval van een lichte herindeling het bestuurlijk en organisatorisch beleid van Arnhem leidend. In dit hoofdstuk staat daarom de vraag centraal in hoeverre de visie en werkwijze van Arnhem aansluiten bij de werkwijze van Rozendaal, en wat een lichte herindeling met Arnhem betekent voor de organisatie en de financiële houdbaarheid. Daarbij wordt gekeken naar de gevolgen voor de ambtelijke capaciteit en uitvoering, de overgang naar de Arnhemse organisatie en de structurele en incidentele financiële effecten van een herindeling. 5.4.1. Dienstverlening en organisatie • De gemeente Rozendaal heeft in 2022 haar visie op dienstverlening vastgelegd.

De gemeente wil een betrokken en nabije dienstverlener zijn, waarbij gastvrijheid centraal staat: inwoners, bedrijven en instellingen moeten zich letterlijk en figuurlijk gezien en gehoord voelen. De dienstverlening is correct, professioneel, betrouwbaar en persoonlijk, met ruimte voor flexibiliteit, maatwerk en een oplossingsgerichte houding. Ook kiest de gemeente voor maximale keuzevrijheid voor inwoners, waarin zowel persoonlijk contact als digitale dienstverlening mogelijk zijn. • De visie is gebaseerd op de vijf kernwaarden van Rozendaal: : we vormen een hechte gemeenschap, we zijn dienstbaar aan elkaar en doen het samen, we zijn trots op onze historie, we hechten grote waarde aan ons groene karakter en natuurlandschap, we staan open naar de wereld om ons heen. • Uit eerder onderzoek uitgevoerd door Moventum blijkt dat inwoners van Rozendaal over het algemeen tevreden zijn over de huidige dienstverlening van de gemeente. Tegelijkertijd laat het onderzoek ook zien dat de kleinschaligheid van de organisatie op termijn ook kwetsbaarheden met zich meebrengt, bijvoorbeeld op het gebied van capaciteit, specialistische kennis en continuïteit. • Arnhem ziet dienstverlening als een kerntaak en als manier om vertrouwen tussen inwoners, ondernemers en overheid te versterken. Om dit uit te voeren heeft de gemeente begin 2025 de dienstverleningsvisie ontwikkeld.

Daarin staan zes kernwaarden centraal: betrouwbaar, eigentijds, toegankelijk, duidelijk, passend en betrokken. 35 | 5. Lichte herindeling met Arnhem • Communicatie met inwoners is begrijpelijk en transparant, en dienstverlening is zowel digitaal als persoonlijk toegankelijk. De gemeente zet in op digitalisering en nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, én houdt oog voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. • Daarnaast benadrukt Arnhem in de dienstverleningsvisie het belang van maatwerk en menselijk contact. De gemeente wil aanwezig zijn in dorpen en wijken, luisteren naar wat er speelt en daar haar dienstverlening op aanpassen, zodat deze past bij de behoeften van inwoners, ondernemers en instellingen. Hiermee heeft Arnhem als doel om door voortdurend dialoog de afstand tussen de overheid en de samenleving te verkleinen en het vertrouwen in gemeentelijke dienstverlening te versterken. • Op het gebied van bedrijfsvoering heeft Arnhem sinds 2017 een aantal taken gebundeld met de gemeenten Renkum en Rheden. Deze taken zijn ondergebracht in een gezamenlijke bedrijfsvoeringsorganisatie: De Connectie. Sinds 2026 is De Connectie volledig opgegaan in de gemeente Arnhem en verder gegaan als eigen cluster binnen de gemeente. 5. Lichte herindeling met Arnhem 5.4.2.

Omvang organisatie | • | Tabel 2 laat vooral zien dat sprake is van een zeer groot schaalverschil tussen beide • Om inzicht te krijgen in de omvang en ontwikkeling van de ambtelijke organisaties | ambtelijke organisaties. In 2026 beschikt Rozendaal over een formatie van 13,5 fte en van Rozendaal en Arnhem, is gekeken naar de formatie in de periode 2024 tot en | 17 medewerkers in vaste dienst, tegenover 1.193 fte in Arnhem. De Arnhemse met 2026. Deze gegevens zijn weergegeven in Tabel 2. Arnhem heeft de afgelopen | organisatie is daarmee in formatie ongeveer 88 keer zo groot als die van Rozendaal. jaren geïnvesteerd in de versterking van de ambtelijke organisatie om in te spelen op | Naast de vaste formatie maakt Rozendaal voor verschillende specialistische en toenemende maatschappelijke opgaven en bestuurlijke uitdagingen.. | wettelijk verplichte functies gebruik van externe inhuur. Het gaat bijvoorbeeld om functies als de Chief Information Security Officer(CISO) en de Functionaris Gegevensbescherming (FG). 2024 | 2025 | 2026 Rozendaal – | Aantal | 13 | 17 | 17 | • | Dat schaalverschil is relevant voor de gevolgen van een lichte herindeling. De medewerkers | compacte organisatie van Rozendaal wordt onderdeel van de veel grotere, bestaande Rozendaal – | Formatie fte | 12,1 | 13,33 | 13,5 | ambtelijke organisatie van Arnhem.

De toevoeging van de Rozendaalseformatie heeft, gelet op de omvang van de Arnhemse organisatie, nauwelijks effect op de Arnhem – | Formatie fte | 1.169 | 1.195 | 1.193 | totale omvang en inrichting daarvan. De bestaande organisatiestructuur van Arnhem blijft daarmee in hoofdzaak intact. Tabel 2. Bezetting- | en formatiecijfers gemeenten Rozendaal en Arnhem. • | Voor Rozendaal is de verandering daarentegen groot. De huidige compacte organisatie, waarin medewerkers vaak brede takenpakketten hebben en de lijnen tussen bestuur, medewerkers en inwoners kort zijn, maakt plaats voor een grotere en meer gespecialiseerde organisatie. 36 | 37 | 5. Lichte herindeling met Arnhem • Taken die nu binnen Rozendaal door een beperkt aantal medewerkers worden uitgevoerd, kunnen binnen Arnhem worden ondergebracht bij gespecialiseerde teams en functies. Dit versterkt de continuïteit, specialistische kennis en vermindering van personele kwetsbaarheid. • Daar staat tegenover dat de organisatorische afstand tot inwoners en bestuur groter wordt en dat de huidige korte lijnen niet vanzelfsprekend behouden blijven. De schaalverhouding onderstreept daarmee het karakter van de lichte herindeling: Rozendaal sluit aan bij de bestaande organisatie van Arnhem en de inrichting en werkwijzen van Arnhem worden leidend.

De organisatorische opgave ligt daardoor vooral in het zorgvuldig inpassen van de medewerkers, taken en verantwoordelijkheden van Rozendaal in de Arnhemse organisatie, en niet in het gezamenlijk ontwerpen van een nieuwe ambtelijke organisatie. • De Wet algemene regels herindeling (Wet arhi) bepaalt dat bij een lichte herindeling in een vroeg stadium aanvullende afspraken moeten worden gemaakt over de personele waarborgen voor medewerkers van de gemeente die wordt opgeheven. • Voor Rozendaal betekent dit dat vroegtijdig afspraken worden gemaakt over de positie van de medewerkers en hun overgang naar de Arnhemse organisatie. Daarbij komen onder meer de plaatsing van medewerkers, arbeidsvoorwaarden en andere personele gevolgen van de herindeling aan de orde. Deze afspraken worden gedurende het herindelingsproces verder uitgewerkt. • De organogrammen op de volgende pagina geven aanvullend inzicht in de huidige inrichting van beide organisaties. Rozendaal kent een compacte en relatief platte organisatie, met drie brede onderdelen waarin verschillende taken en verantwoordelijkheden zijn samengebracht. Arnhem kent daarentegen een veel grotere en verder gespecialiseerde organisatiestructuur, met meerdere directies en afzonderlijke organisatieonderdelen.

Taken die binnen Rozendaal in brede functies worden gecombineerd, zijn binnen Arnhem veelal verdeeld over gespecialiseerde teams en functies. Bij een lichte herindeling worden de taken en medewerkers van Rozendaal ingepast in deze bestaande Arnhemse organisatiestructuur. Daarmee verandert voor Rozendaal niet alleen de schaal van de organisatie, maar ook de wijze waarop taken, verantwoordelijkheden en aansturing zijn georganiseerd. 38 | Organogram gemeente Arnhem Organogram gemeente Rozendaal 5. Lichte herindeling met Arnhem GS/AD Ruimte & Samenleving Dienstverlening Bedrijfsvoering GS/ AD Concerndirecteur Sociaal Wijken & Dienstverlening Werk & Inkomen SBR Sociaal Concerndirecteur Fysiek SBR Fysiek Openbare Ruimte Grond-, vastgoed en ontwikkelbedrijf Project en interimmanagement Concerndirecteur Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering De Connectie Veiligheid, Vergunningen & Handhaving 5. Lichte herindeling met Arnhem 5.4.3. Financiën | • Rozendaal heeft gedurende de gehele periode een structureel tekort. Dit loopt op • | In deze paragraaf worden de financiële uitgangsposities van Rozendaal en Arnhem | van circa € 0,2 miljoen in 2027 naar meer dan € 0,5 miljoen in 2028 en bedraagt in met elkaar vergeleken. Daarbij wordt gekeken naar het begrotingssaldo, financiële | 2029 en 2030 circa € 0,5 miljoen per jaar.

Gelet op de beperkte omvang van de risico’s en de verwachte effecten van een herindeling op het gemeentefonds. | begroting van Rozendaal is dit een relevant structureel tekort. Daarnaast worden enkele belangrijke financiële kengetallen in beeld gebracht, waaronder de schuldpositie, solvabiliteit, structurele ruimte en belastingcapaciteit. | • Arnhem heeft gedurende de gehele periode een positief structureel saldo. Dit saldo neemt wel sterk af: van circa € 6,7 miljoen in 2027 en € 4,9 miljoen in 2028 naar € 1,3 • | De analyse is gebaseerd op de jaarrekeningen 2025 en de begrotingen 2027. De | miljoen in 2029 en € 0,6 miljoen in 2030. Arnhem behoudt daarmee op basis van de begroting van Arnhem is door het college vastgesteld, maar op het moment van | huidige meerjarenbegroting structurele financiële ruimte, maar deze ruimte neemt schrijven nog niet door de gemeenteraad. De begroting 2027 van Rozendaal betreft | gedurende de periode aanzienlijk af. op het moment van schrijven nog een conceptbegroting en is eveneens nog niet door de gemeenteraad vastgesteld. De cijfers vormen daarmee een momentopname | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 en kunnen in de komende jaren veranderen als gevolg van landelijke ontwikkelingen en lokale beleidskeuzes. Ze bieden wel een goede basis om de huidige financiële uitgangspositie en robuustheid van beide gemeenten te vergelijken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rozendaal.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/741720e7-d6f0-49b7-a02a-18b59f57742a?agendaItemId=c650edbf-3642-42cf-896b-0fffb0c1df4d