Begroting 2026-2029 definitief

Programmabegroting 2026-2029 1

Voorwoord Rozendaal staat voor een begrotingsuitdaging Voor u ligt de Programmabegroting 2026-2029. In deze begroting zien we dat de al enige jaren toenemende kostendruk vanuit het sociaal domein, voor ruimtelijke aanpakken en toenemende kosten voor de instandhouding van onze gemeentelijke organisatie cumuleren naar een onhoudbare onbalans. We weten de structurele lasten in 2026 sluitend te krijgen door én te bezuinigen (€90.000) én door stevig de inkomsten vanaf 2026 op te hogen door de Onroerende Zaakbelasting (OZB) te verhogen (€ 90.000). In beide gevallen onwenselijke, maar onvermijdelijke maatregelen. Ondanks deze forse maatregelen weten we geen sluitend beeld te presenteren. Zodoende is het nodig om in 2026 voor € 177.000 aan structurele lasten te dekken door de (eenmalige) inzet van de reserve. De onderstaande begroting leidt tot het volgende meerjarenperspectief voor het saldo van structurele baten en lasten: 2026 2027 2028 2029 Primitieve structurele begroting 0 -225.217 -263.976 -208.020 Tegen deze achtergrond zien we dat het voor de gemeentelijke organisatie steeds moeilijker wordt om te voldoen aan de toenemende takenlast en kwaliteitseisen die worden opgelegd. Met een grote inzet, deskundigheid en betrokkenheid van het kleine personeelsbestand en het dagelijks bestuur worden de dagelijkse taken en werkzaamheden van een volwaardige gemeente uitgevoerd.

We zien de kwetsbaarheid hiervan echter ook dagelijks terug in geval van ziekteverzuim of personeelsverloop. Dat leidt onder meer tot een onwenselijke werkdruk. We zien ook dat we door gebrekkige tijd en competenties in de kernorganisatie te vaak ‘achter de feiten’ aanlopen en te weinig ‘in control’ zijn en regie weten te pakken. Het is zodoende onverminderd van belang om te blijven investeren in een sterkere organisatie (verstevigde regie, dienstverlening en bedrijfsvoering). De toenemende kostendruk en de maar zeer betrekkelijke mogelijkheden om daar op bij te sturen vragen om keuzes. We willen de gemeentelijke taken adequaat uitvoeren en daarmee de ondersteuning aan kwetsbare inwoners, een goede dienstverlening op bijvoorbeeld het vlak van de reisdocumenten en behoud van onze mooie groene omgeving te behouden. Dat alles in een goede balans met een reële lastendruk voor de Rozendaalse inwoners. Een beleidsarme begroting In de Kadernota is aangegeven dat een paar thema’s doorgang moeten krijgen. Naast een voorzetting van acties om de organisatie wendbaarder en weerbaarder te maken zijn er ook belangrijke onderwerpen voor de Rozendaalse buitenruimte uitgewerkt in meerjarige plannen: het onderhoud van de bomen en het beheer en vervanging van de wegen.

Ten aanzien van de duurzaamheidsopgaven (waaronder thema’s zoals klimaatadaptatie en -mitigatie) werken we ook door aan voor Rozendaal passende aanpakken. Op deze wijze staan we niet stil, pakken we voor Rozendaal belangrijke trajecten voortvarend op. Buiten die thema’s is de nu voorliggende begroting er een waarin we zeer terughoudend onze ambities formuleren. In lijn met voorgaande begrotingen is er ook hier sprake van een beleidsarme begroting. Wel blijven we onze aandacht richten op een planmatige afweging in de prioritering van talrijke onderwerpen. Van speeltoestellen tot dienstverlening en van informatiebeveiliging tot het beleid voor vergunningverlening, toezicht & handhaving (VTH-beleid), van veiligheidsbeleid tot een aanpak voor onderwijshuisvesting. Op al deze terreinen werken we meer planmatige aanpakken uit die inzicht bieden in de gewenste aanpak, afgezet tegen daarvoor beschikbare budgetten. Op deze wijze werken we voortdurende aan verscherpte prioritering door raad, college en medewerkers. Het 2

beeld blijft wel dat er meer ontwikkelingen zijn dan we binnen de huidige financiële kaders kunnen waarmaken. We doen het samen! In maart 2026 zijn er verkiezingen voor de gemeenteraad. We sluiten dan de huidige coalitieperiode af. 2026 zal daarmee ook in het teken staan van nieuwe coalitievorming, het inwerken van nieuwe raads- en collegeleden en het tot stand brengen van nieuwe antwoorden op onder meer de toekomstbestendige financiële positie van onze gemeente. Daarbij blijft onveranderd het streven om het unieke karakter van onze gemeente te behouden. We weten dat onze inwoners zich bevoorrecht voelen om hier te mogen wonen en leven. Dit wordt lastiger als de gemeentefinanciën steeds meer onder spanning komen te staan. Investeren in Rozendaal doen we dan ook sámen. Raad in nauwe verbinding met college, inwoners en de ambtelijke organisatie. Als we onze unieke Rozendaalse omgeving willen behouden en vormgeven zoals de inwoners dat wensen, vraagt dat ook inzet van onze inwoners en maatschappelijke organisaties. De persoonlijke benadering en directe relatie tussen de gemeente en inwoners is daarbij randvoorwaardelijk. Een professionaliseringsslag in onze communicatie sluit daar direct op aan. Inspanningen van onze gemeenschap en initiatieven van inwoners of buurten moedigen we aan. Als we ergens wél in willen investeren, is dat in gemeenschapszin en samenredzaamheid.

14 oktober 2025

Namens het college van burgemeester en wethouders van Rozendaal, Bas Pelgrum Gemeentesecretaris

Ingrid Timmer Burgemeester

3

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................... 2 Opbouw en leeswijzer ............................................................................................................................. 5 Programma’s ............................................................................................................................................ 7 Programma 0: Bestuur en ondersteuning ........................................................................................... 7 Programma 1: Veiligheid ................................................................................................................... 15 Programma 2: Verkeer en Vervoer .................................................................................................... 18 Programma 3: Economie ................................................................................................................... 21 Programma 4: Onderwijs................................................................................................................... 23 Programma 5: Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie.............................................................

25 Programma 6: Sociaal Domein .......................................................................................................... 29 Programma 7: Volksgezondheid en milieu ........................................................................................ 34 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ontwikkeling en stedelijke vernieuwing ...................... 38 Paragrafen.............................................................................................................................................. 41 Paragraaf 1: Lokale heffingen ............................................................................................................ 41 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 43 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................... 51 Paragraaf 4: Financiering ................................................................................................................... 53 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 55 Paragraaf 6: Verbonden Partijen .......................................................................................................

60 Paragraaf 7: Grondbeleid................................................................................................................... 65 Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf............................................................................................... 65 Paragraaf 9: Informatieveiligheid en privacy ..................................................................................... 67 Paragraaf 10 Sociaal domein ............................................................................................................. 72 Financiële begroting .............................................................................................................................. 76 Geprognosticeerde balans................................................................................................................. 76 Recapitulatie overzicht ...................................................................................................................... 77 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................ 78 Investeringsstaat................................................................................................................................

79 EMU-saldo ......................................................................................................................................... 79 Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ................................................................................... 80 Incidentele baten en lasten ............................................................................................................... 81 Overzicht beleidsindicatoren ................................................................................................................. 82

4

Opbouw en leeswijzer De begroting is, net als altijd, opgebouwd volgens de door de raad vastgestelde programma-indeling en de (wettelijk verplichte) paragrafen. In de programma’s zijn de volgende vragen sturend: wat we willen bereiken; wat gaan we daarvoor doen; wat mag het kosten. Hierbij willen wij zo scherp mogelijk beschrijven wat de opdracht van de gemeenteraad is aan het college van B&W voor 2026. Wij willen de gemeenteraad daarmee in staat stellen om de kaders helder vorm te geven, prioriteiten te stellen en uiteindelijk ook om effectiever de controlerende taak uit te oefenen. De begroting wordt ambtelijk uitgewerkt in een werkprogramma. Hiermee komen we tot een planmatige, projectmatige en controleerbare aanpak van onze inzet. Het college is van oordeel dat deze begroting een goede basis biedt om ook de toekomstige jaarstukken, en zo nodig de tussentijdse rapportages verder te ontwikkelen. De begroting bestaat grofweg uit drie onderdelen: de programma’s; de paragrafen; de financiële begroting. Programma’s Alle acht programma’s starten met een inleiding waarin staat beschreven op welke onderdelen het programma betrekking op heeft. Vervolgens geven wij aan wat het beleidsdoel is binnen het programma. We volgen in onze programma-indeling en taakvelden de indeling uit het BBV.

Deze uniforme indeling helpt om tot betrouwbare informatie voor interne sturing en externe vergelijkbaarheid te komen. Onderdeel van die indeling is de voorgeschreven uitwerking van de volgende vragen: Wat willen we bereiken? Bij deze eerste W-vraag zijn op hoofdlijnen de te behalen doelen opgenomen. Wat gaan we daarvoor doen? Hier wordt geconcretiseerd welke acties er in 2026 (of verder) nodig zijn om te bereiken wat onder vraag 1 als doel geformuleerd is. Wat mag het kosten? Hierin staat het overzicht dat inzicht geeft in: o de baten en lasten van de meeste recente jaarrekening; o de baten en lasten van het aankomende begrotingsjaar; o de baten en lasten van de drie jaren daaropvolgend; o overzicht van de onttrekkingen en toevoegingen aan reserves. We geven een toelichting op de opgenomen baten en lasten en verklaren de verschillen opzichte van de vorige meerjarenbegroting. Beleidsindicatoren De voorgeschreven wettelijke beleidsindicatoren per programma zijn opgenomen in het programma waar ze betrekking op hebben. Deze wettelijke indicatoren hebben in onze context vaak nauwelijks raakvlak met de opgaven die we in de programma’s beschrijven. Verbonden Partijen Binnen elk programma wordt de Verbonden Partijen genoemd die een bijdrage leveren aan de doelstelling.

Deze Verbonden Partijen worden in lijn met de voorschriften uit het BBV behandeld in de Paragraaf Verbonden Partijen. 5

Paragrafen In de paragrafen worden vanuit een dwarsverband op de programma’s diverse onderwerpen behandeld doe de bedrijfsvoering in brede zin betreffen. Het gaat in de paragrafen niet om de ‘wat’, maar om de ‘hoe-vraag’. Er zijn acht voorgeschreven paragrafen: hoe gaan we om met belastingen (lokale heffingen) (paragraaf 1)? hoe worden risico’s beheerst en welk effect heeft dat op het weerstandsvermogen (paragraaf 2)? hoe onderhouden we onze bezittingen en openbare ruimte (paragraaf 3)? hoe lopen de geldstromen en onze vermogenspositie (paragraaf 4)? hoe is de bedrijfsvoering geregeld (paragraaf 5)? met wie vormen wij Verbonden Partijen en hoe zijn de afspraken geregeld (paragraaf 6)? hoe is ons grondbeleid (paragraaf 7)? hoe geven wij invulling aan de Wet Open Overheid (paragraaf 8)? We hebben een negende, niet verplichte, maar wel gewenste, paragraaf hieraan toegevoegd over informatieveiligheid en privacy: hoe waarborgen wij de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van onze (digitale en fysieke) informatie en hoe gaan wij om met persoonsgegevens (paragraaf 9)? Financiële begroting In dit hoofdstuk wordt een samenvatting gegeven van alle lasten en baten op de programma’s. Daarnaast wordt inzicht geboden in de financiële ontwikkeling van het meerjarig perspectief, eventuele investeringen en de manier waarop daar invulling aan kan worden gegeven.

Tot slot zijn er een aantal overzichten opgenomen die door het BBV worden voorgeschreven en die vooral voor de provinciaal toezichthouder relevante informatie bevatten.

6

Programma’s Programma 0: Bestuur en ondersteuning Inleiding In het programma Bestuur en ondersteuning geven we vorm en inhoud aan (de ondersteuning van) het gemeentebestuur: de gemeenteraad en het college van B&W. Dit programma gaat over de voorwaarden voor het bestuur om zijn wettelijke en autonome taken te kunnen uitvoeren, de bestuurlijke en politieke ambities te kunnen realiseren, alsook over de dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Allerlei ondersteunende functies in de organisatie en allerlei vormen van samenwerking – met inwoners, in de regio – krijgen in dit begrotingsprogramma een plek. In dit programma beschrijven we de randvoorwaarden voor de aanpakken die uitgewerkt zijn in de programma’s 1 tot en met 81.

Beleidsdoel We willen als gemeentebestuur (raad en college) op efficiënte, transparante en democratische wijze besluiten nemen en we richten de organisatie daartoe passend en toekomstbestendig in.

Wat willen wij bereiken? We streven zowel in onze organisatie en dienstverlening als in onze samenwerkingsrelaties naar een (meer) optimale balans tussen de kracht en de kwetsbaarheid die inherent is aan onze kleine schaal. Dat doen we op zeven deelgebieden, die we hieronder uitwerken. Bestuur & democratie We zetten ons in voor een krachtig bestuur en goede democratische besluitvorming. We waarborgen dat onze bestuursorganen raad, college van B&W en de burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan op efficiënte, transparante en democratische wijze kunnen functioneren. We hebben een beeld van onze kracht en valkuilen, kansen en uitdagingen, van onze bestuurskracht. Open bestuursstijl We werken continu aan een open en transparante overheid, die in verbinding staat met inwoners en partners in de regio. We zetten in op (burger)participatie en het benutten van de kracht van onze lokale samenleving. We dragen zorg voor transparante (digitale) ontsluiting van gemeentelijke informatie. Constructieve partner in de regio We zetten ons in om het maximale uit de samenwerking in de regio en met regiogemeenten te halen. We werken samen in de regio, omdat we als kleine gemeente als geen ander de meerwaarde ervaren van het bundelen van krachten.

Of dit nu gaat om de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMRAN), Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Midden-Gelderland (MGR SDCG), of in de samenwerking met de gemeente Rheden: wij stellen ons op als een soms kritische, maar bovenal constructieve partner. Dienstverlening en Burgerzaken In aansluiting op de eisen en wensen van onze omgeving (rijksoverheid, maar vooral inwoners en overige klanten) willen we adequate (inclusief digitale) diensten verlenen. Daarbij voldoen we in ieder geval aan de minimale wettelijke eisen, óf weten te expliciteren waar we daar niet aan kunnen 1 In de (verplichte) Paragraaf Bedrijfsvoering en overige paragrafen zoals Informatieveiligheid en Privacy staan onderdelen

van de bedrijfsvoering nader beschreven.

7

voldoen. Het doel is om begin 2026 de basisprocessen op orde te krijgen, zodat wij in ieder geval voldoen aan de minimale wettelijke vereisten. Van daaruit bouwen we verder aan een duurzame kwaliteitsverbetering van de dienstverlening. Informatievoorziening en digitalisering Wij streven naar een stabiele ICT-omgeving waarbij wij de continuïteit van de dienstverlening aan onze inwoners zo veel mogelijk garanderen en waarbij we de risico’s rondom informatieveiligheid en de privacybescherming minimaliseren. Toekomstbestendige organisatie We zien in toenemende mate dat de druk op onze kleine organisatie toeneemt door enerzijds toenemende takenlast en verwachtingen, alsook doordat de middelen niet navenant mee (kunnen) groeien.

Toch investeren we doorlopend in een meer weerbare en wendbare organisatie om de talrijke uitdagingen als gevolg van een zeer kleine en kwetsbare organisatie en toenemende takenlast het hoofd te bieden: Regie te versterken: verbeterde strategievorming, contractmanagement, en - beheer en een sterkere verbinding in het netwerk; Dienstverlening en communicatie te versterken: een kleine krachtige gemeente staat in nauwe verbinding met haar inwoners, is op een passende wijze dienstverlenend en heeft het participatiebeleid op orde; De bedrijfsvoering te versterken: Informatiebeheer en ondersteunende ICT op orde, HR-basis op orde, financieel beheer en adviesfunctie op orde, juridische functie op orde Gemeentehuis We zorgen voor een adequate werkomgeving voor onze medewerkers. Een gemeentehuis met goede arbeidsomstandigheden, waarin de toegankelijkheid en privacy van bezoekers en de veiligheid van mensen en middelen beter is gewaarborgd.

Wat gaan wij daarvoor doen? Bestuur & democratie We zorgen voor goede en navolgbare besluitvorming in zowel gemeenteraad, als het college van B&W, alsook ambtelijk. Daarbij voldoen we stapsgewijs aan de eisen die de Wet Open Overheid (Woo) stelt aan actieve openbaarmaking. We onderzoeken een voor Rozendaal passende wijze van implementatie van de Wet versterking decentrale rekenkamers. We dragen zorg voor continuering van de werkzaamheden van de plaatsvervangend griffier. Om jongeren kennis te laten maken met onze democratie en besluitvormingsprocessen faciliteren we de Kinderburgemeester en Jongerenraad. In maart 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Naast de organisatie van deze verkiezingen worden de nieuwe raads-, commissie, - en collegeleden ingewerkt. We stellen een ontwikkelplan op voor de raadsondersteuning en griffiewerkzaamheden. In 2026 doorlopen we de procedure voor een nieuwe kroonbenoemde burgemeester. We vormen ons in het kader van het opstarten van een Gelderse bestuurskrachtmonitor een beeld van onze eigen bestuurskracht. Open bestuursstijl We lopen in de jaren 2026, 2027 en 2028 achterstanden in op het vlak van beleid en aanpakken voor inwonerparticipatie. Het gaat daarbij in eerste instantie om het updaten van de Inspraakverordening.

Dat pakken we op in relatie tot het nieuwe kader op het vlak van inwonerparticipatie dat verplicht is gesteld onder de Omgevingswet.

8

We ondersteunen daar waar aan de orde inwoners die initiatief nemen om de sociale cohesie in het dorp te versterken en om de krachten van onze inwoners te bundelen. Zo dragen we op een passende wijze bij aan het inwonerinitiatief Samen naar een toekomstbestendig Rozendaal. Constructieve partner in de regio We volgen de relevante regionale ontwikkelingen om kansen en risico’s te identificeren. We richten daartoe onze bestuurlijke en ambtelijke inzet – naast de reguliere inzet in de regio op thema’s zoals huisvesting nieuwkomers, natuurversterking, projecten uit het groenblauw raamwerk en groene groei in de GMR. We blijven als trekker betrokken bij het tot stand brengen van bestuurlijk en ambtelijk draagvlak voor groenbehoud, bijvoorbeeld ten behoeve van ons bomenareaal in de Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie(DPRA). We werken als constructieve partner mee aan voorstellen bij gemeenschappelijke regelingen die leiden tot een verlichting van de meerjarige druk op de gemeentefinanciën. We laten, afgestemd met de raad, vroegtijdig onze stem horen in bezuinigingsdiscussies, herverdelingsdiscussies en kosten-verdeel-systematiek. Toekomstbestendige organisatie 1. Het versterken van de regie: We werken een intern sturingskader uit in Q1 en Q2 2026 (managementtaken, coördinatie i.r.t.

mandaten); We zetten tijdelijk (2026) extra interne capaciteit (12u) in om binnen organisatie-eenheid R&S en samenhangend daarmee binnen Bedrijfsvoering de noodzakelijke stappen te zetten om uittredend personeel te vervangen en een ‘knip’ tussen strategische regie-werkzaamheden en operationele uitvoeringstaken verder te realiseren. We hebben blijvend aandacht voor weerbaarheid medewerkers. We organiseren trainingsdagen rondom Opdrachtgeverschap, weerbaarheid en integriteit. 2. Versterken van Dienstverlening en communicatie We blijven inzetten op verbetering van dienstverleningsprocessen volgens de Visie op dienstverlening en de Wet modernisering elektronisch en bestuurlijk. We versterken binnen de bestaande capaciteit en middelen communicatiecapaciteit (o.a. t.b.v. contentbeheer van de website). 3. Versterken van de bedrijfsvoering Op basis van het HR-werkprogramma zetten we de volgende noodzakelijke stappen om de basis op orde te krijgen op HR-zaken.

Daarbij pakken we die zaken op die in 2025 niet voldoende opgepakt konden worden, onder meer als gevolg van de grote hoeveelheid in- en uitstroom; We doen voorstellen om ons mandaatregister en autorisatiestructuur op orde te brengen (doorlooptijd 2026 en 2027); We werken de functieprofielen uit op basis van het geïmplementeerde functiewaarderingssysteem (HR21) (als basis voor sturing door het management op resultaten, voortgang en kwaliteit); We nemen het eind 2025 geïmplementeerde PSA-systeem in beheer en gaan het ERP-systeem voor de financiële administratie implementeren. Gestreefd wordt naar start 1 januari 2027. Dienstverlening en Burgerzaken We zetten de volgende stappen in de verbeterde digitale en fysieke dienstverlening op basis van de visie op dienstverlening. In 2026 brengen we de processen integraal in kaart en werken we verbeterpunten uit. Daarbij ligt de nadruk op: 9

het vergroten van onderlinge vervangbaarheid, zodat dienstverlening niet stagneert bij ziekte of verlof, deskundigheidsbevordering door middel van opleidingen en kennisdeling, het opstellen en implementeren van procesbeschrijvingen en kwaliteitsplannen. Informatievoorziening en digitalisering Binnen de bestaande capaciteit en middelen blijven wij de ontwikkelingen en verbeterpunten monitoren en daar waar nodig implementeren binnen onze gemeente. Daarbij zien we in toenemende mate dat de huidige inrichting van taken en rollen en de beschikbare capaciteit ontoereikend is. Binnen dat gegeven willen we voor 2026 de volgende activiteiten oppakken: We voeren het Implementatieplan Woo uit, zodat we stapsgewijs aan de wettelijke vereisten op het vlak van actieve openbaarmaking voldoen. (Zie verder de paragraaf Woo.) Om over te kunnen gaan op volledig digitaal werken is het noodzakelijk om een digitale handtekeningen te zetten. Hiervoor zoeken wij nog geschikte tools en de implementatie van de uiteindelijke tool volgt daarop. We ronden de werkzaamheden rondom het actualiseren van het uitwijkplan af. Dit is noodzakelijk om bij calamiteiten de bedrijfscontinuïteit (met name voor burgerzaken) te kunnen garanderen.

Het inregelen van business continuity management en IT service continuity management zijn ook eisen die vanuit de wettelijke verplichtingen rond informatiebeveiliging aan ons gesteld worden en waarop we ons moeten verantwoorden. Het versterken van het leveranciersmanagement heeft blijvend onze aandacht. Wij werken aan het voldoen aan de eisen die de aanstaande Cyberbeveiligingswet met zich meebrengt. Wij geven uitvoering aan de jaarplannen informatiebeveiliging en privacy 2026. Gemeentehuis Waar het ons gemeentehuis betreft willen we naast een veilige werkomgeving voor onze medewerkers ook een toegankelijke en transparante entree realiseren met ruimtes voor de diverse functies. We hebben daarbij oog voor het monumentale karakter van ons gemeentehuis en spannen ons ervoor in het monument voor toekomstige generaties te behouden. De algehele toegangsveiligheid en -controle van het gemeentehuis vragen om verbetering. Dit betreft zowel de fysieke toegankelijkheid voor inwoners en bezoekers als de veiligheid van de medewerkers en andere gebruikers. Voor inwoners en gebruikers die minder goed ter been zijn, is de huidige toegang via achterzijde ontoereikend. In 2026 voeren we aanpassingen door om het gemeentehuis voor iedereen beter bereikbaar te maken.

Daarbij heroverwegen we de gewenste wijze van (fysieke en brand)beveiliging, waarbij we onderzoeken of een digitale beveiliging voordelen biedt ten opzichte van huidige verouderde wijze van beveiligen.

10

Wat mag het kosten? Werkelijk Begroot 2024 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

Begroot 2028

Begroot 2029

Baten 0.1 Bestuur 0 0 0 0 0 0 0.2 Burgerzaken 60.175 57.619 60.052 64.777 63.835 67.421 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 12.463 13.000 13.390 13.792 14.205 14.632 0.4 Overhead 62.719 31.902 32.772 33.668 34.591 35.542 0.5 Treasury 260.700 213.800 214.550 176.250 127.000 97.000 0.61 OZB woningen 474.953 511.603 632.342 687.134 746.674 811.373 0.62 OZB niet-woningen 63.699 68.536 84.710 91.910 99.723 108.199 0.64 Belastingen overig 0 0 0 0 0 0 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 4.207.163 3.973.201 4.175.703 4.268.929 4.357.395 4.518.484 0.8 Overige baten en lasten 0 0 0 0 0 0 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0 0 0 0 0 0 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten totaal baten 5.141.873 4.869.661 5.213.518 5.336.460 5.443.424 5.652.651 Lasten 0.1 Bestuur 542.907 498.514 546.841 570.630 590.154 607.537 0.2 Burgerzaken 81.262 78.993 89.487 92.949 94.777 98.082 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0 0 0 0 0 0 0.4 Overhead 2.223.542 2.169.718 2.401.770 2.333.609 2.407.291 2.477.551 0.5 Treasury 0 0 0 0 0 0 0.61 OZB woningen 44.170 36.100 40.000 41.200 42.436 43.709 0.62 OZB niet-woningen 0 0 0 0 0 0 0.64 Belastingen overig 0 0 0 0 0 0 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0 0 0 0 0 0 0.8 Overige baten en lasten 0 10.000 1 10.000 10.000 10.000 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) -13.314 0 0 0 0 0 0.11 Resultaat van de rekening

van baten en lasten totaal lasten 2.878.566 2.793.326 3.078.099 3.048.388 3.144.658 3.236.879 Saldo van baten en lasten 0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo toevoegingen en onttrekkingen Geraamd resultaat

2.263.307 2.076.335 2.135.419 2.288.072 2.298.765 2.415.772 112.946 6.686 106.260

195.222 6.686 188.536

179.559 6.686 172.873

1.614 6.686 -5.072

1.614 6.686 -5.072

1.455 6.686 -5.231

2.369.567 2.264.871 2.308.292 2.283.000 2.293.693 2.410.541

Toelichting: Een kwart van de lasten van onze gemeente wordt uitgegeven in programma 0. Dit komt met name doordat alle salariskosten van zowel de ambtelijke organisatie als die van het college en de raad hierop drukken. Daartegenover staat dat programma 0 zorgt voor twee derde van de opbrengsten. Dit komst door de opbrengsten vanuit het gemeentefonds en de opbrengsten van de lokale heffingen die binnen dit programma geboekt worden.

11

De reguliere taken die aan dit programma toe te rekenen zijn, zijn zeer divers. Het gaat hier om onder andere: alle handelingen van Burgerzaken (uitgifte van reisdocumenten, inschrijvingen in Rozendaal, huwelijken, verkiezingen etc.); secretariële ondersteuning, bestuursondersteuning en representatie (agendabeheer, beantwoorden van de telefoon, organiseren van allerlei evenementen, communicatie, representatie en facilitaire zaken); financiën (opstellen financiële producten, zorgdragen voor de administratie, treasury, controle en het geven van financieel advies); ICT, informatiebeleid en informatieveiligheid (informatiebeveiliging, privacy, archief, informatiearchitectuur, ICT-infrastructuur, software en hardware); juridische zaken (behandelen bezwaar en beroep, behandelen vergunningen en vraagbaak Wooverzoeken); griffie (ondersteuning raad en voorbereiding van de raadsvergaderingen).

Beleidsindicatoren Zie bijlage “Overzicht beleidsindicatoren”.

Verbonden Partijen Bij dit programma horen de volgende Verbonden Partijen: Gelders Archief Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Vereniging Nederlandse Gemeenten K80 (netwerk kleine gemeenten) Stichting Economic Board regio Arnhem Nijmegen Voor een nadere toelichting op deze Verbonden Partijen verwijzen wij naar de paragraaf Verbonden Partijen. Kosten bedrijfsvoering Bij programma 0 is het taakveld Overhead opgenomen. In deze paragraaf zijn de kosten daarvan per onderdeel nader toegelicht. We zien voor wat betreft de totale overhead een stijging in de kosten ten opzichte van 2024. De belangrijkste verklaringen worden hieronder per onderdeel aangegeven.

Personeelslasten In het volgende overzicht staan de personeelsbudgetten voor de normale bedrijfsvoering (exclusief bestuur). We hanteren dit overzicht voor een afweging bij inhuur. In de tabel staan de reguliere personeelsbudgetten (gebaseerd op de bestaande formatie) en het inhuurbudget voor de structurele taken waar altijd al voor wordt ingehuurd.

12

De weergegeven kosten van de kernorganisatie zijn € 475.000 hoger dan afgelopen jaar. Dit heeft verschillende oorzaken. We zien een incidentele toename van € 110.000 als gevolg van de RVU regeling en extra frictie en kosten organisatieontwikkeling. Daarnaast is er sprake van een structurele verhoging die het gevolg is van autonome ontwikkelingen € 153.000 (in het bijzonder gewijzigde ramingen cao-verhoging en functiehuis). Het grootste deel van het bedrag (€200.000) betreft een administratieve overboeking vanuit andere posten en/of dekkingen uit andere middelen zoals de CDOKE middelen. Dit is dan ook geen effectieve uitzetting van kosten. Het bedrag van het inhuurbudget is dan ook lager begroot dan afgelopen jaar, omdat dit toegevoegd is aan de formatie. Inhuur personeel voor projecten Naast de inzet van extern personeel voor onze normale bedrijfsvoering zetten we extern personeel in voor projecten, of domeinspecifieke ontwikkelingen, bijvoorbeeld voor opvang Oekraïners, of de energietransitie. De kosten daarvan worden binnen de betreffende projecten gedekt. De daling die in het bovenstaande staatje af te lezen is heeft te maken met het wegvallen van de incidentele inhuur burgerzaken en archieftaken (m.b.t. het papieren archief). Overige personeelslasten Onderdeel Overige personeelslasten (reis- en verblijfkosten, opleidingskosten, etc.)

Werkelijk 2024

Begroot 2025

13.293

56.675

Begroot 2026 67.655

Het budget voor leren en ontwikkelen is verhoogd door het hogere aantal medewerkers die de gemeente in dienst heeft. Huisvestingslasten Het gemeentehuis aan de Kerklaan volstaat voor de huisvesting voor het gemeentelijk personeel. We passen de verouderde inrichting (met name vloeren en raambekleding) in de komende jaren aan binnen het bestaande budget. We hebben voldoende werkplekken, qua vergaderruimten is het gemeentehuis niet ruim bedeeld en vooral niet efficiënt ingericht. Ook hiervoor kijken we naar een passende oplossing binnen de bestaande budgetten. Een deel van het gemeentehuis is langjarig verhuurd aan ‘t Regthuys, die opbrengst is in onderstaande tabel verdisconteerd in de cijfers.

13

De lagere kosten worden veroorzaakt door het wegvallen van de eenmalige kosten voor de vervanging van interieur en reparatie van diverse gebreken.

De hogere kosten worden veroorzaakt door de opgenomen inflatie. Tractie De kostenplaats tractie heeft betrekking op het materiaal dat in gebruik is voor onze buitendienst. De lichte kostentoename voorzien we met name door een inflatie-effect op bijvoorbeeld brandstof. Onderdeel Brandstof, onderhoud, belastingen, verzekeringen, etc. per saldo

Werkelijk 2024 51.830

Begroot 2025 29.452

Begroot 2026 28.265

14

Programma 1: Veiligheid Inleiding Uitgedrukt in feiten en cijfers, of afgezet tegen landelijke trends of buurgemeenten, is Rozendaal een veilige gemeente. Toch kan een enkel incident, of de inrichting en sfeer in een straat of buurt, ervoor zorgen dat iemand zich onveilig voelt. We zetten in op het behoud van de objectieve én subjectieve veiligheid, omdat voor inwoners niet alleen de feitelijke veiligheid, maar ook de beleving daarvan bijdraagt aan het prettig wonen en leven in ons dorp. Binnen dit programma werken we daarom aan de randvoorwaarden om veilig te kunnen wonen, werken en recreëren. We voeren de wettelijke taken uit op het terrein van openbare orde en veiligheid en leggen daarbij de verbinding met andere beleidsterreinen zoals ruimtelijke ordening, verkeer en milieu, volksgezondheid en het sociaal domein/zorg. Rozendaal werkt aan een weerbare en veerkrachtige samenleving waarin inwoners zich veilig voelen – sociaal, fysiek en digitaal. We bereiden ons samen voor op situaties waarin voorzieningen zoals stroom, water of internet tijdelijk uitvallen. Dat vraagt inzet van iedereen: overheid, partners én inwoners. Door te investeren in bewustwording, samenwerking en zelfredzaamheid versterken we de sociale, fysieke en digitale veiligheid van Rozendaal.

Een veilige gemeente is daarmee niet alleen een plek waar incidenten worden voorkomen of aangepakt, maar ook een samenleving waarin inwoners, ondernemers en organisaties weten hoe zij zelf kunnen bijdragen aan veiligheid en hoe zij kunnen handelen als er iets misgaat. Een weerbaar Rozendaal betekent dat we samen alert zijn op signalen van onveiligheid, elkaar helpen en vertrouwen opbouwen tussen inwoners en overheid.

Beleidsdoel Onze inzet, en die van onze partners in het veiligheidsdomein, is gericht op de volgende strategische doelstelling: in Rozendaal zijn en voelen inwoners zich veilig. Deze doelstelling heeft een objectieve component: ‘veilig zijn’ en een subjectieve component: ‘veilig voelen’. Deze twee gaan vaak, maar niet altijd samen. We voegen daar een derde component aan toe: weerbaar zijn. We willen inwoners, instellingen en onze eigen organisatie in staat stellen om risico’s te herkennen, te voorkomen en op te vangen. Zo bouwen we aan een dorp dat tegen een stootje kan – fysiek, sociaal én digitaal.

Wat willen wij bereiken? Onze inspanningen zijn voor 2026 en verder gericht op drie effecten: 1. sociale weerbaarheid: ondersteunen van veilig samenleven; 2. fysieke weerbaarheid: voorkomen van schade door ongevallen en branden; 3. digitale weerbaarheid: voorkomen van schade door verstoring, uitval of misbruik van digitale producten en diensten. Bij elk van deze drie veiligheidseffecten streven we naar een hogere mate van weerbaarheid: Sociale weerbaarheid: inwoners weten hoe zij elkaar kunnen aanspreken, ondersteunen en samenwerken bij overlast, criminaliteit of crisissituaties. Fysieke weerbaarheid: de leefomgeving en de organisatie van hulpdiensten zijn zo ingericht dat schade en risico’s beperkt blijven, en herstel snel mogelijk is. Digitale weerbaarheid: inwoners, ondernemers en medewerkers beschikken over kennis, middelen en gedrag om zich te beschermen tegen digitale dreigingen. 15

Deze beoogde effecten zijn beschreven in het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) 2023–2026, dat de gemeenteraad in februari 2023 heeft vastgesteld. Dit vormt de basis voor de activiteiten in de komende jaren. Sociale weerbaarheid We werken op het brede veiligheidsdomein samen met politie, Openbaar Ministerie (OM) en andere ketenpartners, zoals de Veiligheidsregio en onze buurgemeente Rheden. Die samenwerking is voor de (wettelijk verplichte) Veiligheidsregio vastgelegd in een gemeenschappelijke regeling. Voor de samenwerking met de gemeente Rheden zijn bilaterale afspraken gemaakt, bijvoorbeeld over onderlinge bijstand in het geval van een ramp of crisis en voor de inzet van bijzondere opsporingsambtenaren (BOA’s). Inzet tegengaan ondermijning Gemeenten zijn niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Om als volwaardige partner mee te doen in deze integrale aanpak moeten wij bestuurlijk en ambtelijk weerbaar zijn tegen negatieve invloeden van buitenaf. Om inzicht te krijgen in onze weerbaarheid hebben wij in 2023 een weerbaarheidsscan laten uitvoeren door het RIEC, waarin aanbevelingen zijn gedaan om onze organisatie verder te versterken. Onze gemeente is aangesloten bij het regionale project ‘Samen Weerbaar’ van het Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland.

Dit richt zich op thema’s met grote impact op de leefbaarheid, zoals drugscriminaliteit, witwassen, zorgfraude en mensenhandel. Ook zetten we in op maatschappelijke weerbaarheid: inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden gestimuleerd om signalen van ondermijning te herkennen en te melden, onder andere via Meld Misdaad Anoniem (MMA). Lokale communicatie en samenwerking met inwoners De inzet van inwoners zelf is onmisbaar in een veilig Rozendaal. Fysieke weerbaarheid We willen de uitvoering van de wettelijke taken in de brandweerzorg door de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) kwalitatief en efficiënt blijven borgen, en daarbij kritisch zijn op kostenontwikkelingen. Natuurbrandbeheersing Met het oog op klimaatverandering en langere droogteperiodes werken we samen met partners aan het voorkomen en bestrijden van natuurbranden. Omdat Rozendaal grenst aan een bosrijke omgeving, is natuurbrandbeheersing opgenomen als prioriteit in het IVB 2023–2026. Hiermee versterken we ook de fysieke weerbaarheid van onze omgeving. Opvang zwerfdieren We blijven invulling geven aan onze wettelijke verplichting voor de opvang van zwerfdieren. Samen met omliggende gemeenten werken we aan structurele borging van deze taak. Digitale weerbaarheid Gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime vormen een groeiende bedreiging.

We dat onze medewerkers goed getraind zijn, dat systemen voldoen aan de nieuwste normen en dat we snel kunnen reageren op incidenten. Digitale veiligheid vraagt om digitale weerbaarheid. 16

Wat gaan wij daarvoor doen? Sociale weerbaarheid We zetten ons in tegen ondermijning. We stimuleren en ondersteunen daarom de lokale WhatsApp-veiligheidsgroepen en zetten in op communicatie als belangrijk preventief instrument. Door kennis te delen en samenwerking te bevorderen, vergroten we de sociale weerbaarheid en het gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid Fysieke weerbaarheid Wij blijven inzetten op de bovengenoemde thema’s. Digitale weerbaarheid We investeren in bewustwording, kennisdeling en preventie – onder andere via In de Roos, onze website en voorlichting aan kwetsbare doelgroepen zoals ouderen en jongeren.’

Wat mag het kosten?

De lasten bij programma 1 zijn voornamelijk de bijdragen aan de VGGM en aan Rheden. De reguliere taken binnen dit programma liggen voornamelijk bij derden. De regietaak in de eigen organisatie is gericht op (de voorbereiding van) ambtelijke en bestuurlijke overleggen, regionale en interne afstemming en het voorbereiding van lokale beleidskaders.

Beleidsindicatoren Zie bijlage “Overzicht beleidsindicatoren”.

Verbonden Partijen Bij dit programma hoort de volgende Verbonden Partij: Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM). Voor een nadere toelichting op deze Verbonden Partij verwijzen wij naar de paragraaf Verbonden Partijen.

17

Programma 2: Verkeer en Vervoer Inleiding Binnen dit programma werken we aan resultaatgericht verkeers- en vervoerbeleid gericht op veilig gebruik van de wegen, fiets- en wandelpaden. We zetten ook in op een goede verkeerscirculatie voor alle weggebruikers van onze wegen maar ook die van de provincie. Een goed openbaar vervoersnet vinden wij essentieel voor Rozendaal. De gemeente heeft een zorgplicht om de kwaliteit en functionaliteit van de openbare ruimte in stand te houden. Daarnaast wordt samengewerkt met ketenpartners aan het verbeteren van de bestaande infrastructuur.

Beleidsdoel Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de infrastructuur en de leefbaarheid.

Wat willen wij bereiken? Verkeersveiligheid Wij willen een zo’n optimaal mogelijke leefbaarheid en verkeersveiligheid nastreven zonder dat dit afbreuk doet aan de bereikbaarheid. Deels hopen wij dat met het terugdringen en vervangen van verouderde verkeersborden dit doel bereikt wordt. Daarnaast investeren we in veilige en duurzame wegen en fietspaden door adequaat beheer. Wandelpaden Met de aanleg van het wandelknooppunt willen wij de Veluwezoom voor wandelaars aantrekkelijker maken en houden. De in onze gemeente aanwezige wandelpaden zijn in beheer bij het Routebureau. Openbaar vervoer We willen onze dorpskern goed bereikbaar hebben en houden. Het openbaar vervoer voor Rozendaal loopt dwars door onze dorpskern over de Provincialeweg de N785. De buslijn moet een goede verbinding vormen tussen de belangrijkste punten in onze regio. Openbare verlichting We willen goede openbare verlichting omwille van de algemene veiligheid. Openbare ruimte Wij willen voor het beheersen van onkruid op verharding geen gebruik maken van chemische bestrijdingsmiddelen. Dit samen met de verouderde bestrating en het voor onkruid groeizaam weer maakt de beheersing lastig. Toch vinden we dat dit nog wat beter kan. De inrichting van de openbare ruimte willen wij beter laten passen in het huidige straatbeeld. Om dit te bereiken moet het verouderde meubilair vervangen en gemoderniseerd worden.

Wat gaan wij daarvoor doen? Verkeersveiligheid Onderhoud Wegen Op 16 september 2025 is ingestemd met het MJOP-wegen Rozendaal 2025-2035 (meerjarige onderhoudsplan). We zullen in 2026 groot onderhoud uitvoeren aan verschillende wegen in onze gemeente zoals opgenomen in het MJOP-wegen. Hierbij worden door jaarlijkse inspecties de prioriteiten voor vervanging van asfalt naar klinkers per wegvak bepaald. In 2026 worden drie asfaltwegen vervangen door klinkers en één asfaltweg wordt voorzien van nieuw asfalt.

18

Masterplan Veluwezoom Het primaire doel is om de intensiteit van het gemotoriseerd verkeer terug te dringen en met name het zogenaamde rondje rijden. Dit doen wij door gedeeltelijke afsluiting en spreiding van toegang en parkeren. We zien nog steeds een gunstig effect op met name de Kerklaan en Beekhuizenseweg. In 2026 is onze inzet erop gericht om verdere uitvoering te geven aan de verschillende projecten binnen het Masterplan. Fietspaden buitengebied Wij onderhouden de fietspaden adequaat. Onze fietspaden in het buitengebied zijn – mede op basis van het fietspadenplan- grotendeels in beton uitgevoerd. Het betreft in totaal een 12 km aan in beton uitgevoerde fietspaden. De betonfietspaden vergen een beperkt onderhoud. Daarnaast is er sprake van 4,4 km aan asfaltpaden, die we wel op reguliere basis hebben te onderhouden. In 2026 streven we ernaar om fietspad 2006 (nummer uit het fietspadenplan) in zijn geheel op te heffen. Dit fietspad heeft een lengte van 1,9 km. Het opheffen van dit fietspad gaat in combinatie met de aanpassing van de parkeerplaats Rozendaalse Veld (uitvoeringsplan Masterplan). Voor de kosten hiervan hebben we een aanvraag lopen bij de recreatiezonering (provincie). Wandelpaden Er staan geen specifieke werkzaamheden op de planning voor 2026.

Openbaar vervoer Met de provincie en de vervoerder zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening van het openbaar vervoer in 2026 en verder. De reguliere buslijn 8 rijdt vanaf het Rijnstate ziekenhuis in Arnhem naar Rheden. De dienstregeling is één keer per uur per richting, gedurende zeven dagen per week. Openbare verlichting Er staan geen specifieke werkzaamheden op de planning voor 2026. Openbare ruimte De vervanging van banken en prullenbakken in de openbare ruimte wordt planmatig voortgezet. Hierbij wordt gewerkt met een vervangingsschema, zodat de kwaliteit en uitstraling van de voorzieningen in de openbare ruimte duurzaam op peil blijft. Het uitgangspunt hierbij is dat verouderde objecten tijdig worden vervangen. Daarnaast loopt het huidige contract voor de bestrijding van onkruid op verharding af. In aanloop naar de nieuwe contractperiode wordt een evaluatie uitgevoerd naar de effectiviteit en doelmatigheid van de huidige werkwijze. Op basis daarvan wordt beoordeeld of het huidige contract kan worden verlengd of dat er aanleiding is om de aanpak te herzien, met als doel zowel een nette en veilige buitenruimte.

19

Wat mag het kosten? Werkelijk 2024

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

Begroot 2028

Begroot 2029

Baten 2.1 Verkeer, wegen en water 2.5 Openbaar vervoer totaal baten

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

Lasten 2.1 Verkeer, wegen en water 2.5 Openbaar vervoer totaal lasten

253.665 0 253.665

204.961 0 204.961

397.128 0 397.128

263.523 0 263.523

217.650 0 217.650

295.378 0 295.378

Saldo van baten en lasten

-253.665

-204.961

-397.128

-263.523

-217.650

-295.378

30.062 9.203 20.859

12.407 9.203 3.204

225.062 45.000 180.062

80.262 45.000 35.262

30.062 35.000 -4.938

99.062 35.000 64.062

-232.806

-201.757

-217.066

-228.261

-222.588

-231.316

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo toevoegingen en onttrekkingen Geraamd resultaat

De lasten binnen dit programma hebben betrekking op wegen, fietspaden, openbare verlichting en gladheidsbestrijding. De reguliere taken binnen dit programma zijn: het veilig maken en houden van wegen binnen onze gemeente; de reguliere werkzaamheden van onze gemeente voor het onderhoud van de wegen (inclusief trottoirs) en fietspaden waarvan wij beheerder zijn, het nemen van verkeersbesluiten als noodzakelijk, alsook het volgen van de verkeersveiligheidsbeleving en oriënteren op kansen voor een veiliger en toegankelijk Rozendaal; het zorgen voor goed werkende openbare verlichting. Specifiek voor 2025 zijn de volgende mutaties opgenomen: De kosten bij verkeer stijgen in 2026 door het groot onderhoud aan de asfaltweg op de Mr. Van Hasseltlaan.

Beleidsindicatoren Zie bijlage “Overzicht beleidsindicatoren”.

Verbonden Partijen Bij dit programma horen geen Verbonden Partijen.

20

Programma 3: Economie Inleiding Binnen dit programma werken we aan behoud en ontwikkeling van goede randvoorwaarden op het gebied van economie, toerisme en recreatie.

Beleidsdoel We dragen waar noodzakelijk bij aan een gezonde en duurzame lokale en regionale economische ontwikkeling.

Wat willen wij bereiken? Recreatie en toerisme Op het vlak van recreatie en toerisme heeft Rozendaal een regionale functie vanwege het aantrekkelijke buitengebied met veel natuur. Voor Rozendalers en niet-Rozendalers is het van belang dat dit gebied toegankelijk is. Maar ook dat daarbij een optimale balans wordt bewaard tussen exploitatie en natuurontwikkeling. Voor met name de horeca blijft promotie en ontsluiting van belang. Lokale economie: ZZP-ers Het belang voor de lokale economie in Rozendaal is voor het overige beperkt: in ons dorp zijn weinig bedrijven gevestigd en staat de woonfunctie centraal. Rozendaal heeft een relatief groot aantal ZZPers met specifieke woon- en werkwensen. We proberen die waar mogelijk te faciliteren. Regionale economische ontwikkeling Onze inwoners werken of ondernemen zélf veelal in de regio. Vanuit dit bewustzijn is het van belang dat we in bredere zin met name via de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen initiatieven en projecten steunen die ondersteunend werken voor de regionale economie en de werkgelegenheid. Het via regionale samenwerking stimuleren en faciliteren van gezonde en duurzame economische groei voor onze regio waar ook de inwoners van onze gemeente baat bij hebben.

Wat gaan wij daarvoor doen? In 2026 voorzien we geen specifieke aandachtspunten om op te pakken binnen dit programma.

21

Wat mag het kosten?

Beleidsindicatoren Zie bijlage “Overzicht beleidsindicatoren”.

Verbonden Partijen Bij dit programma horen de Verbonden Partijen: Stichting Economic Board regio Arnhem Nijmegen. Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Veluwe Alliantie Voor een nadere toelichting op deze Verbonden Partijen verwijzen wij naar de paragraaf Verbonden Partijen.

22

Programma 4: Onderwijs Inleiding Het programma Onderwijs gaat over de uitvoering van resultaatgericht en integraal onderwijsbeleid. Hierbij denken we aan onderwijshuisvesting, passend onderwijs, volwasseneneducatie en leerplicht.

Beleidsdoel We willen passende onderwijs- en opvangvoorzieningen faciliteren waar kinderen, jongeren en volwassenen zich kunnen ontwikkelen. Onderwijshuisvesting is een randvoorwaarde.

Wat willen wij bereiken? Onderwijs Het gemeentelijk beleid is erop gericht om de wettelijke taken op het gebied van bijvoorbeeld huisvesting en leerplicht uit te voeren. Wij zetten ons in voor een zorgeloze ontwikkeling van schoolgaanden. Daarnaast blijft ook het volwassenenonderwijs en de bestrijding van laaggeletterdheid (NT1 en NT2) van belang, als tweede kans, inburgering of als onderdeel van het levenslang leren of een nieuwe start voor anderstaligen. Op het terrein van laaggeletterdheid en Volwasseneneducatie werken we samen met de gemeente Rheden en onze onderwijs-, welzijnspartners in de regio. Het vervoer van leerlingen, die gebruik maken van de regeling voor het leerlingenvervoer, wordt verzorgd door BVO DRAN. Onderwijshuisvesting We stellen ons ten doel om voor kinderen en jongeren duurzame, passende en toegankelijke onderwijsgebouwen te realiseren.

Wat gaan wij daarvoor doen? Onderwijs We continueren in 2026 de (landelijke) aanpak van voor- en vroegschoolse educatie. In het kader van onderwijsachterstandenbeleid richten we ons primair op taalvaardigheid. Wij zoeken ook naar een bredere invulling van achterstanden, waarbij we aandacht hebben voor de sociaalemotionele ontwikkeling van kinderen. Deze aanpak is beter toegesneden op de populatie van IKC De Dorpsschool, met een gemiddeld hoge Sociaal Economische Status (SES). Op het terrein van laaggeletterdheid en Volwasseneneducatie blijven we samenwerken met de gemeente Rheden en onze onderwijs- en welzijnspartners in de regio. Onderwijshuisvesting We hebben voor de exploitatie van IKC Dorpsschool de VVE (Vereniging van Eigenaren) IKC Dorpsschool Rozendaal opgericht. De VVE komt minimaal twee keer per jaar bij elkaar. Een bureau is gemandateerd om de activiteiten die passen in het onderhoudsplan voor IKC Dorpsschool uit te laten voeren. Hierdoor zorgen we ervoor dat het onderhoud efficiënter wordt uitgevoerd en de budgetbewaking is verbeterd. De wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting is in voorbereiding. Op grond hiervan worden gemeenten verplicht een meerjarig Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor de onderwijshuisvesting te ontwikkelen. De wet is in behandeling in de Eerste Kamer. Op grond van de voorliggende concept 23

wetteksten worden gemeenten verplicht om binnen drie jaar na inwerkingtreding van de Wet planmatige onderwijshuisvesting over een IHP te beschikken. We volgen de voortgang van deze wet en treffen noodzakelijke voorbereidingen. We gaan in 2026 hierover in gesprek met onze school. We voorzien hiervoor externe ondersteuning. De advieskosten hiervoor worden betaald uit de algemene adviespost in programma 0.

Wat mag het kosten? Werkelijk 2024

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

Begroot 2028

Begroot 2029

Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken totaal baten

32.789 2.318 64.000 99.107

33.600 0 64.000 97.600

34.608 0 64.000 98.608

35.646 0 64.000 99.646

36.716 0 64.000 100.716

37.817 0 64.000 101.817

Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken totaal lasten

82.015 467.599 112.922 662.536

72.440 461.126 123.495 657.061

74.568 485.681 129.140 689.388

76.760 496.505 132.483 705.748

79.018 507.104 137.669 723.791

81.344 507.553 139.879 728.775

Saldo van baten en lasten

-563.429

-559.461

-590.780

-606.102

-623.075

-626.958

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo toevoegingen en onttrekkingen

113.791 0 113.791

113.921 1.700 112.221

113.791 1.750 112.041

113.791 1.800 111.991

113.791 1.850 111.941

113.791 1.900 111.891

Geraamd resultaat

-449.638

-447.240

-478.739

-494.111

-511.134

-515.067

De lasten binnen dit programma hebben betrekking op het onderhoud van de scholen, leerlingenvervoer en volwasseneducatie. De reguliere taken binnen dit programma zijn: het veilig maken en schoonhouden van huisvesting voor het onderwijs; het zorgen voor vervoer, zodat iedereen gebruik kan maken van onderwijs; dit leerlingenvervoer wordt verzorgd door BVO DRAN; het verstrekken van subsidies en middelen om iedereen onderwijs aan te kunnen bieden. Specifiek voor 2026 kunnen we de volgende (extra) mutaties verwachten: De kostenverhoging kan worden verklaard door een hogere bijdrage aan de VVE IKC Dorpsschool, veroorzaakt door hogere prijsstijgingen voor onderhoud aan installaties en gebouw (€ 14.000).

Beleidsindicatoren Zie bijlage “Overzicht beleidsindicatoren”.

Verbonden Partijen Bij dit programma horen de volgende Verbonden Partij: Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN); Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGRSD). Voor een nadere toelichting op deze Verbonden Partijen verwijzen wij naar paragraaf 6. ‘Verbonden Partijen’.

24

Programma 5: Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie Inleiding Binnen dit programma zijn verschillende thema’s gebundeld tot een programmatische aanpak op gemeentelijk niveau en in regionaal verband om te komen tot randvoorwaarden voor een passend sport- en cultuuraanbod voor de inwoners van de gemeente Rozendaal en voor het stimuleren van een gezonde leefstijl. Waar daar de noodzaak toe is, richten we ons op specifieke doelgroepen, zoals jongeren, ouderen, mensen met een beperking en nieuwkomers. In regionaal verband (Veluwe Alliantie) werken we samen om toeristen te stimuleren naar onze regio te komen en daarnaast de juiste balans te vinden tussen recreatie en natuur op de Veluwe. In de opgaven van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen zetten we ons in het bijzonder in op de Opgave ‘Ontspannen Regio’ en de Opgave ‘Groene Groei’. Op lokaal niveau besteden we aandacht aan ons openbaar groen en erfgoed.

Beleidsdoel Wij willen de sociale verbinding en leefbaarheid in onze groene gemeente behouden. Wij zien het belang van het culturele- en verenigingsleven in en rondom onze gemeente. Het behoud van ons erfgoed en onze monumenten draagt bij aan onze identiteit.

Wat willen wij bereiken? Sport & cultuur Het streven is dat inwoners dagelijks voldoende bewegen (volgens de Nederlandse Beweegnorm) en plezier beleven aan sport. Daarvoor investeren we naar vermogen in voorzieningen voor sport en programma's die sport- en beweegdeelname stimuleren. We zorgen ervoor dat onze jeugd gebruik kan maken van uitdagende en veilige speeltoestellen. Wij streven ernaar dat er voorzieningen zijn en behouden blijven voor culturele activiteiten om te ontmoeten, te ontspannen en cultuur te beleven. Bibliotheek Op grond van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) moet elke gemeente haar inwoners toegang verschaffen tot een bibliotheekvoorziening. Dit gebeurt in Rozendaal door subsidiëring van De Zoomerij. Evenals in 2025 ontvangen we ook in 2026, voor het tweede en laatste jaar, de decentralisatie-uitkering Openbare bibliotheken (DU) van € 100.000. Deze DU is bedoeld om de bibliotheken en gemeenten voor te bereiden op een toekomstige zorgplicht, vooruitlopend op een nieuwe WSOB per 1 januari 2027 (WSOB: Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen). Het merendeel van deze middelen (€ 90.000) wordt evenals in Rheden, ingezet voor de bibliotheek.

Monumenten en erfgoed We willen samen met partners in de erfgoed- en monumentensector én samen met de eigenaren van monumenten (individuele bewoners of stichtingen zoals GLK) de binnen onze gemeente aanwezige monumenten in stand te houden. Groen Wij zetten ons in voor behoud en versterking van kwalitatief hoogwaardig openbaar groen, met aandacht voor biodiversiteit, aantrekkelijk voor mens en dier. Dat doen we met het oog op het

25

behoud van het groene karakter van ons dorp en vanuit het oogpunt van klimaatadaptatie met aandacht ook ter bestrijding van hittestress. Recreatie We zetten ons in voor het behoud van passende recreatiemogelijkheden voor onze eigen inwoners én de inwoners van de regio in ons groene buitengebied. Hierbij moet het recreatieve gebruik in balans zijn met de natuur, het milieu en het cultuurhistorisch waardevolle landschap. Dit doen we samen met de terrein beherende organisaties zoals Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer en de gemeente Rheden. Dergelijke partners spelen een belangrijke rol bij de instandhouding van onze ‘groene achtertuin’. Het ‘groenblauwe raamwerk’, dat is opgesteld vanuit de Opgave Ontspannen Regio in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is een belangrijk ondersteunend element om onze regionale groei in woningen en inwoners op groene wijze te realiseren.

Wat gaan wij daarvoor doen? Sport & cultuur We zetten Combinatiefunctionarissen Sport, Cultuur en Digitaal Burgerschap in op het primair en voortgezet Onderwijs. Zij voeren activiteiten op deze thema's uit, gericht op voldoende bewegen, cultuurparticipatie, omgaan met (social)media en digitale ontwikkelingen en gezond leven (fysiek en mentaal). Samen met de gemeente Rheden zetten we voor de buitensport in Rozendaal een Sportparkmanager in. Deze sportmanager stimuleert de samenwerking tussen sportverenigingen onderling en extern met organisaties uit sport, onderwijs, welzijn en bedrijfsleven (Open Club). We zetten samen met Rheden Clubkadercoaching in voor het vergroten van de pedagogische en didactische vaardigheden van (vrijwillige) trainers en coaches bij (sport)verenigingen. We begeleiden sportclubs bij het werken aan een Veilig Sportklimaat – een omgeving waarin sporters zich prettig en onbezorgd kunnen bewegen, zowel fysiek als mentaal. Wij blijven sporten en bewegen voor inwoners met een beperking stimuleren via de organisatie ‘Uniek sporten’. Deze organisatie helpt inwoners met het vinden van een geschikte activiteit, organiseert deskundigheidsbevordering voor clubs, brengt het lokale aanbod in beeld en organiseert (kennismakingen)activiteiten. Wij dragen ons steentje bij aan behoud van het culturele aanbod in het Rozendaalse.

Dit gebeurt door middel van subsidiëring van kleine lokale initiatieven en organisaties, zoals de Koninklijke Rosendaalsche Kapel en het ZOOM! Festival. Samen met gemeente Rheden zijn wij verantwoordelijk voor financiering van onze lokale omroep RTV Rheden Rozendaal. De vijfjarige uitzendvergunning van de lokale omroep loopt in 2025 af. Wij zetten in op continuering van deze samenwerking met RTV Rheden Rozendaal. Bibliotheek Wij blijven de Bibliotheek op School (BOS) ondersteunen. De subsidie BOS maakt deel uit van de reguliere bibliotheeksubsidie met dekking uit OAB-middelen (Onderwijsachterstandenbeleid). Door onze subsidie aan Bibliotheek op School wordt extra geïnvesteerd in voorkómen van laaggeletterdheid in het bijzonder in begrijpend lezen. We volgen in reguliere overleggen met de school, kinderopvang en bibliotheek of de huidige inspanningen voldoende resultaat opleveren.

26

Monumenten en erfgoed We willen samen met partners in de erfgoed- en monumentensector, en samen met de eigenaren van monumenten (individuele bewoners of stichtingen zoals GLK) de binnen onze gemeente aanwezige monumenten in stand houden. Groen Het duurzaam onderhoud van het openbaar groen vormt een belangrijk aandachtspunt binnen het gemeentelijk beleid. Er wordt onderzocht op welke wijze dit onderhoud het meest efficiënt en toekomstbestendig kan worden ingericht. Waar dit mogelijk is, wordt nadrukkelijk ingezet op een werkwijze die bijdraagt aan versterking van de biodiversiteit en daarmee aan een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Bij veranderingen in de inrichting of het beheer van groenvoorzieningen wordt overleg gevoerd met omwonenden. Wij pakken op basis van het Bomenplan de vervanging en het onderhoud van bomen planmatig op. Dit betekent dat niet alleen wordt gekeken naar de noodzakelijke vervanging op korte termijn, maar ook naar een langjarige planning die bijdraagt aan een robuust en evenwichtig bomenbestand. Hierbij spelen beleidsdoelen zoals klimaatadaptatie (meer schaduw en verkoeling in de bebouwde omgeving), verbetering van de luchtkwaliteit en versterking van de biodiversiteit een belangrijke rol.