Agendabundel

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

•

•

•

koopvoorraad wonen in Rozendaal minder lage inkomensgroepen. Ook staan er slechts 46 sociale huurwoningen (7% van de voorraad), dit is relatief minder dan in omliggende gemeenten (gemiddeld 29% sociale huurwoningen in regio Arnhem). Vooral vermogende gezinnen en oudere huishoudens wonen momenteel in Rozendaal. De gemiddelde leeftijd van oudere Rozendalers neemt sterk toe. Steeds meer 80-plussers zijn woonachtig in Rozendaal. De ouderen wonen steeds vaker minder passend door toenemend onderhoud aan de woning in combinatie met een zorgvraag die gaat toenemen. Dit is niet voor iedere oudere een probleem. Een groot deel van de oudere Rozendalers kan naar verwachting zorg inkopen. Ook zijn Rozendalers betrokken inwoners, waarbij omzien naar elkaar hoog in het vaandel staat. Nauwelijks woonmogelijkheden voor Rozendaalse jongeren. De beperkte toegang tot betaalbare koop en sociale huur maakt de kansen voor lage tot middeninkomensgroepen in Rozendaal zeer beperkt. Een lokale jongere kan zonder hulp van ouders nauwelijks in Rozendaal starten, terwijl we wel een wens zien van lokale jongeren om op zichzelf te wonen in Rozendaal. Rozendaal is aantrekkelijk wonen voor vermogende vestigers. Er is nauwelijks doorstroming van lokale inwoners. Jaarlijks komen er maar weinig woningen in Rozendaal vrij (bijna allemaal dure koopwoningen), onder meer door overlijden van oudere inwoners.

Deze woningen zijn aantrekkelijk voor vermogende vestigers uit de regio Arnhem, Velp en omgeving. De vrijkomende woningen worden nauwelijks betrokken door starters (niet betaalbaar) of doorstromers uit Rozendaal. De vrijkomende woningen zijn zo veelal niet betaalbaar voor lokale inwoners. + 50 woningen tot 2031 en +50 woningen in periode 2031 tot 2040 nodig om in de woningbehoefte van Rozendaal te voorzien. Op basis van het regionale woningmarktonderzoek Arnhem-Nijmegen uit 2023 met een doorvertaling naar gemeente Rozendaal is onderzocht hoeveel woningen

5

•

•

nodig zijn om in de lokale en regionale woningbehoefte te voorzien. De aanvullende behoefte is vooral een vraag van jonge starters die een betaalbaar woonproduct zoeken en oudere huishoudens die zouden willen doorstromen naar een levensloopgeschikte woning met meer comfort. Dan gaat het om kleiner wonen met minder onderhoud aan de grote tuinen. Beperkt doorstromingskansen voor ouderen; wel behoefte aan appartementen/levensloopgeschikte woningen voor ouderen. Ouderen verhuizen zeer beperkt in gemeente Rozendaal. Er liggen beperkt doorstroomkansen om ouderen de mogelijkheid te bieden voor appartementen of levensloopgeschikte woningen met een tuintje, voornamelijk in het dure koopsegment. Doordat hierin momenteel het aanbod ontbreekt, hebben ouderen geen mogelijkheid om hierin een wens te vervullen. Ouderen blijven dan geneigd om in de huidige woning te blijven wonen. De woningen die vrijkomen bij verhuizing van ouderen of door overlijden van ouderen sluiten niet aan bij de betaalmogelijkheden van jonge starters uit Rozendaal. Deze woningen zullen naar verwachting in een regionale woonbehoefte voorzien van vermogende stellen of gezinnen. Gemiste woonkwaliteit voor starters; sociale huurwoningen en betaalbare koop voor starters. Starters wensen kleine eengezinswoning of appartementen. Deze woningen zijn niet aanwezig in Rozendaal en komen ook niet vrij bij verhuizing van ouderen.

Primair gaat het bij jongeren om een eerste stap op de woonladder. Uit de bewonersavonden komt naar voren dat sommige jongeren open staan voor een kleine woonunit, bijvoorbeeld op de beschikbare ruime percelen van huidige inwoners van Rozendaal.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

2.2 Uitdagingen voor Rozendaal Woningmarkt Rozendaal is geen lokale woningmarkt De woningvoorraad van Rozendaal voorziet in een specifiek exclusief deel van de woonvraag in de regio. Dit is een apart woonmilieu in de woningmarktregio van Arnhem-Nijmegen. De oplopende druk in de woningmarktregio ArnhemNijmegen in de afgelopen jaren heeft ook invloed op Rozendaal. Vermogende vestigers uit de regio Arnhem-Nijmegen vinden steeds vaker een plek in Rozendaal. Hierdoor wordt het weinig beschikbare aanbod in Rozendaal maar beperkt ingenomen door Rozendalers zelf.

Regionale woondeal en komende wetgeving De woningmarktdruk in de regio Arnhem-Nijmegen loopt verder op. Vrijkomende woningen zijn schaars. In de regio is uitbreidingsbehoefte van +41.850 woningen tussen 2022 tot en met 2030 (bron: woonbehoefteonderzoek regio Arnhem-Nijmegen 2023). Gemeenten voelen zich verantwoordelijk voor deze uitdaging en ondertekenden samen een Woondeal 2.0 met minimaal + 33.000 woningen tot en met 2030. Rozendaal tekende voor 10 woningen in die periode, die zij in 2022 hebben gerealiseerd. Op basis van het woningbehoefteonderzoek regio Arnhem-Nijmegen (2023) komen we op een grotere woonbehoefte voor Rozendaal. In de periode 20222030 +50 woningen en tussen 2031 en 2040 gaat het om nog eens +50 woningen. De gemeente voldoet qua woningbouwaantallen aan de Woondealafspraken, maar we signaleren op basis van het woningmarktonderzoek een grotere behoefte aan betaalbare woningen voor Rozendalers en woningzoekenden in de regio Arnhem. De gemeente Rozendaal heeft in de Woondeal 2.0 het volgende aangegeven: “doordat de niet bebouwde locaties binnen de gemeente geen grootschalige ontwikkelingen mogelijk maken, lijkt het

6

realiseren van 66% betaalbaar op voorhand niet haalbaar, ook het realiseren van 30% sociale huurwoningen is gezien de omvang van de niet bebouwde locaties binnen de gemeente gelet de hoge ontwikkelkosten bij kleinere locaties geen sinecure. Het eerder genoemde onderzoek inzake de flexpool zal hiervoor een nadere onderbouwing leveren waar wij graag over in gesprek gaan”. De gemeente werkt e.e.a. uit in de Omgevingsvisie. Aandachtspunt bij het opstellen van deze visie is de komende landelijke wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv). Hierin wordt vastgelegd dat gemeenten bij nieuwbouw in moeten zetten op realisatie van 2/3 betaalbare woningen. Gemeenten die momenteel weinig sociale huurwoningen hebben, dienen in te zetten op 30% sociale huurwoningen en 37% middensegment huur of betaalbare koop (tot NHG-grens) bij nieuwbouw te realiseren.

Vraag van starters nauwelijks bediend We zien knelpunten voor lokale starters, omdat er nauwelijks betaalbare woningen vrijkomen. Op basis van de onderzochte cijfers en de opbrengst uit de bewonersavonden komt een vraag van jongeren naar voren om te kunnen starten in Rozendaal. Vermogende jonge stellen hebben nog enigszins mogelijkheden in Rozendaal. Zij verhuizen veelal naar de achtergelaten koopwoningen bij overlijden van een oudere Rozendaler. Alleenstaande starters en urgent woningzoekenden hebben door de beperkte betaalmogelijkheden nagenoeg geen mogelijkheden binnen Rozendaal. Jaarlijks komen gemiddeld twee sociale huurwoningen vrij. Dit zijn te weinig beschikbare huurwoningen om volkshuisvestelijk van betekenis te zijn voor lokale startende Rozendalers. De gemeente heeft tevens een taakstelling voor urgent woningzoekenden die ook een beroep doen op de schaarse sociale huurwoningen. De koopsector in Rozendaal is tevens niet bereikbaar voor de meeste jonge niet vermogende woningzoekenden. Er staan nagenoeg geen woningen tot de NHG-grens/betaalbaarheidsgrens.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

Doorstroming ouderen beperkt De Rozendaalse gemeenschap wordt steeds ouder. Het aantal 80-plussers gaat de komende jaren flink toenemen. Over het algemeen wonen oudere Rozendalers naar alle tevredenheid in Rozendaal. De meeste oudere inwoners verlaten de huidige woning pas in geval van overlijden of een acute verpleeghuiszorgvraag. De meeste oudere Rozendalers verhuizen dus niet meer. We zien op basis van de woningbehoefte analyse en de gesprekken met inwoners wel een beperkte behoefte van oudere Rozendalers naar levensloopgeschikte woningen. Dit segment is momenteel afwezig in Rozendaal, waardoor ouderen niet kunnen doorstromen. Ouderen wensen meer comfort door minder onderhoud aan de veelal grote woningen en tuinen. Er is behoefte aan appartementen of kleine toegankelijke grondgebonden koopwoningen. Een hofjesconcept spreekt sommige ouderen aan. De vrijkomende woningen zullen naar verwachting niet van meerwaarde zijn voor lokale Rozendalers en worden betrokken door vermogende vestigers.

Beperkte kansen voor woningbouw, maar elke woning telt! Je kunt voor Rozendaal al snel denken: “We vervullen een druppel op de gloeiende plaat in de woningmarktmogelijkheden van onze inwoners en de regio”. Rozendaal heeft weinig woningen, weinig woningbouwruimte en kan daarmee dus minder in grote aantallen voor de vele woningzoekenden betekenen. Een druppel (lees een aantal woningen erbij) in Rozendaal kan echter in verhouding met de kleinere emmer (lees kleine woningvoorraad) een groter effect te weeg brengen voor Rozendalers dan dit bijvoorbeeld het geval is voor Velp of Arnhem. Indien de gemeente optimaal inzet op elke woning telt, kan dit met de juiste woonproducten bijdragen aan het woonplezier en kansen van lokale inwoners. Wij adviseren op basis van de onderzoeksuitkomsten in te zetten op toevoegen van sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen naast uiteraard het stimuleren van de doorstroming. Daarmee komen immers

7

verhuisbewegingen tot stand die ook van invloed zijn buiten Rozendaal (verhuisketens).

2.3 Aanbevelingen Wij schetsen de volgende aanbevelingen voor de gemeente Rozendaal om te betrekken in het opstellen van de omgevingsvisie: De huidige woningmarktsituatie vraagt actieve sturing van de gemeente Rozendaal. De gemeente Rozendaal heeft momenteel geen actueel woningmarktbeleid vastgelegd in een woonvisie. Dit maakt het dus ook nauwelijks mogelijk om te sturen op woonopgaven. De woningmarktsituatie is de afgelopen jaren zo veranderd, dat actieve sturing van de gemeente noodzakelijk is om de kansen van haar inwoners te vergroten. Het opstellen van de omgevingsvisie is hier een geschikt moment en middel voor. In de omgevingsvisie legt de gemeente vast wat zij wenselijke situaties vindt. Richt je bij het opstellen van de omgevingsvisie vooral op de kansen/wat je wel wil en formuleer dit helder. Neem niet te veel bepalingen van onwenselijke situaties op, want dit kan belemmeringen opwerpen voor mogelijk goede initiatieven van betrokken inwoners en ontwikkelaars. We hebben tijdens de bewonersavonden gemerkt dat er een hoge betrokkenheid is van de inwoners. Het benoemen van de kansen in de omgevingsvisie sluit ook aan bij het gedachtegoed van dit beleidsdocument, van “nee, tenzij” naar “ja, mits” in beleidsuitvoering.

Als kanttekening bij de aanbeveling tot actieve sturing geldt dat de gemeente beperkte bouwmogelijkheden heeft (geen uitbreiding), terwijl anderzijds het behoud de cultuurhistorische- en natuurwaarden in de gemeente bijzondere aandacht vraagt bij toevoegen van woningen.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

Focus niet alleen op nieuwbouw, benut vooral betere kansen in ruimte van huidige woningvoorraad. De gesignaleerde beperkingen van locaties voor nieuwbouw kunnen verlammend werken in beleidsuitvoering. Op basis van de bewonersavonden en onze ervaringen bij andere gemeenten zien we kansen voor het beter benutten van woonmogelijkheden in de huidige voorraad. Zo heeft Rozendaal veel ruime eengezinswoningen op grote percelen/tuinen. Een deel van de inwoners wil hier eigenlijk best wat mee doen, maar kan steun van de gemeente gebruiken. We zien hiervoor een aantal goede initiatieven die geholpen zijn bij een uitgewerkte visie met beleid van de gemeente: • Geef inzicht in mogelijkheid voor (tijdelijke) woonunits. De realisatie van nieuwe woonconcepten of fabrieksmatige bouw kan bijdragen aan het ontwikkelen van betaalbare woonproducten. We signaleren uit ons onderzoek zowel een behoefte vanuit jongeren als mensen in diverse leeftijden die in een gemeenschap willen wonen. • Kansen voor mantelzorgwoningen en hofjesconcepten. Met behulp van (pré)-mantelzorgwoningen kunnen inwoners met een zorgbehoefte zelfstandig blijven wonen. In een woonzorgvisie kan de gemeente specifieke beleidsregels opstellen voor een tweede zelfstandige woonruimte voor mantelzorg op een perceel. • Maak een visie op transformatie, woningsplitsing en woningdelen.

Ook dit kan bijdragen aan realisatie van betaalbaar woningaanbod doordat woningen kleiner worden. In de omgevingsvisie kun je beleid inrichten om belemmeringen weg te nemen. In dat beleid kun je ook aangeven in welke omstandigheden je bijvoorbeeld woningsplitsing niet wenselijk vindt. Van visie naar korte, middellange en lange termijnuitvoering. De uitdaging is om op korte termijn woningen te realiseren waar inwoners mogelijk al een aantal jaren op wachten. Er is momenteel veel maatschappelijke druk om tempo te maken met nieuwbouw. Aan de

8

andere kant gaan woningen lang mee en bepaalt de kwaliteit die je toevoegt ook de toekomst. Dit dilemma vraagt richtinggevende uitspraken in woonbeleid. Om de komende jaren sturing te geven, kan de gemeente inzetten op de volgende drie niveaus: • Korte termijn (<5 jaar): Geef prioriteit aan echt realiseerbare plannen. Zorg voor uitbreiding van ruimtelijke plancapaciteit, indien de gemeente de keuze maakt om in te zetten op het realiseren van de woningbehoefte aantallen (+50 woningen). • Middellange termijn (5 tot 10 jaar) en lange termijn: Er is momenteel nog geen zicht op planvoorraad voor middellange en lange termijn. Het gevaar van lange participatieprocessen in een omgevingsvisietraject kan zijn dat er momenteel onvoldoende snel wordt ingezet op het verkrijgen van planvoorraad voor de middellange en lange termijn. Plannen die nu bedacht worden komen door verschillende procedures pas over vele jaren in uitvoering. Maak plannen voor de lange termijn. In de volgende hoofstukken staan we stil bij de onderzoeksuitkomsten en de opgehaalde input tijdens de bewonersavonden.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

9

3 Huidige woonsituatie Rozendaal Minder lage inkomensgroepen en minder sociale huurwoningen in Rozendaal dan in omliggende gemeenten Het aandeel huishoudens behorend met een inkomen tot de corporatiedoelgroep ligt onder de 12% in Rozendaal. Dit is het laagste aandeel en aantal in de regio. Waar in andere gemeenten in Nederland deze doelgroep ook nog veelal in een koopwoning woont, is dit in Rozendaal minder door de relatief hoge koopprijzen. Van de circa 700 woningen in Rozendaal is 7% een sociale huurwoning. Dit zijn 46 sociale huurwoningen geconcentreerd gelegen in drie straten in Rozendaal. Het aandeel sociale huurwoningen ligt in Rozendaal stukken lager dan gemiddeld in de regio Arnhem met 29% sociale huur. Figuur 3.1: Inkomenssituatie en aandeel corporatiewoningen Rozendaal vergeleken met regiogemeenten

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

10

Rozendaal heeft een dure koopvoorraad, met sterke prijsstijgingen door weinig vrijkomend aanbod

Figuur 3.3: Vrijkomend koopmarktaanbod Rozendaal

Het merendeel van de bestaande voorraad bestaat uit koopwoningen, dit zijn circa 625 woningen. De gemiddelde WOZ-waarde van een koopwoning ligt op € 750.000 (2023). Er staan geen koopwoningen met een WOZ-waarde onder de € 250.000. Dit zijn doorgaans woningen die alleenstaande woningzoekenden kunnen financieren. Daarnaast is een enkele woningen geprijsd tot € 325.000 (NHG-grens 2021). Dit zijn woningen die voor jonge stellen veelal maximaal te financieren zijn. Figuur 3.2: Koopvoorraad naar WOZ-waarde (2021)

Figuur 3.4: Ontwikkeling mediane transactieprijs (2019-2021)

Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023.

Nagenoeg alleen dure woningen komen vrij Nagenoeg alleen dure woningen komen vrij op de Rozendaalse woningmarkt. Jaarlijks komt er slechts een beperkt aantal koopwoningen vrij op de Rozendaalse woningmarkt. De mediane transactieprijs is in Rozendaal in de periode 2019-2021 relatief het sterkst gestegen. In 2021 was de gemiddelde transactieprijs € 850.000. De afgelopen jaren zijn deze woningprijzen nog verder gestegen, mede door weinig vrijkomend aanbod.

Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

11

Van de 46 sociale huurwoningen in gemeente Rozendaal van woningcorporatie Portaal komen jaarlijks circa twee woningen vrij. In sommige jaren worden deze beperkt vrijkomende woningen ingezet voor de woningvraag van urgenten. In de jaren dat deze vrij aan woningzoekenden worden aangeboden zien we vele reacties op de woning. Hieruit signaleren we meer vraag naar sociale huurwoningen in Rozendaal dan momenteel vrijkomt. Dit is een vraag van lokale en regionale woningzoekenden.

Figuur 3.6: Huidige huishoudenssamenstelling

Figuur 3.5: Vrijkomend aanbod sociale huurwoningen Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023.

Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023.

Relatief veel gezinnen en oudere huishoudens wonen in Rozendaal Het aandeel (eenouder)gezinnen in Rozendaal is 40%. In de subregio Arnhem en omgeving ligt dit met 30% net wat lager. Een derde van de huishoudens in Rozendaal is in de leeftijd van AOW of ouder. In de subregio Arnhem en omgeving ligt dit aandeel met 23% ouderen stukken lager. Rozendaal is een sterk vergrijzende gemeente. Waar nu nog de meerderheid van de ouderen een stel betreft, zal het aantal en aandeel alleenstaanden ouderen verder toenemen. Zo zien we al dat het aantal 85-plussers in Rozendaal de afgelopen jaren flink is toegenomen.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

12

Stedelijke roltrap zorgt voor vestigers naar Rozendaal De afgelopen jaren neemt het aantal verhuizingen van buiten de regio ArnhemNijmegen naar de regio Arnhem-Nijmegen toe. De aantrekkingskracht van de steden Arnhem en Nijmegen spelen hierin een belangrijke rol. Door de toename van de verhuizingen in Arnhem en Nijmegen en het beperkte vrijkomende aanbod, zoeken steeds meer woningzoekenden randgemeenten van de steden op. Zo ook het geval in gemeente Rozendaal. In de gemeente Rozendaal verhuizen nauwelijks huishoudens binnen de eigen gemeente. Hier gaat het om slechts 10% van de verhuizingen in de periode 2011-2021. Dit betekent dat 90% van de verhuizingen in Rozendaal komt, door vestigers van buiten de gemeente Rozendaal. Voor het grootste gedeelte 63% gaat het om vestigers uit de regio en dan met name Arnhem, Velp en Rheden. Ruim een kwart van de vestigers in Rozendaal komt van buiten de regio Arnhem-Nijmegen. Binnen Rozendaal maken vooral gezinnen wooncarrière. Ook uit de regio vestigen vooral gezinnen in Rozendaal. Van buiten de regio is Rozendaal aantrekkelijk voor huishoudens met meer inkomen, zoals stellen tot 35 jaar en gezinnen. Lokale jongeren kunnen niet starten op de woningmarkt in Rozendaal door het hoge prijsniveau.

Op basis van verhuisregistraties verhuizen ouderen in Rozendaal nagenoeg niet, veelal alleen indien een acute zorgvraag niet in de eigen woning is op te vangen. Dit wordt ook beaamd tijdens de bewonersavonden. Het is veelal heel prettig wonen in de huidige woning en natuurrijke woonomgeving, waardoor veel ouderen het liefst zo lang mogelijk in de huidige woning blijven wonen.

Figuur 3.7: Stedelijke roltrap verhuisbewegingen regio Arnhem-Nijmegen

Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023. Figuur 3.8: Waar komen vestigers naar Rozendaal vandaan? 100% 27% 50%

0%

63%

10%

2011-2021 Vestigers van buiten de regio Vestigers uit de regio Binnen gemeente Rozendaal Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

13

Figuur 3.9: Wie vestigen in Rozendaal?

Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

14

4 Woningbehoefte in Rozendaal In het vorige hoofdstuk hebben we de huidige situatie op de Rozendaalse woningmarkt beschreven. In dit hoofdstuk staan we stil bij de toekomstige woningbehoefte. We behandelen de woningbehoefte aantallen en wat dit betekent voor de gevraagde kwaliteiten aan woningen. Hierbij gebruiken we de uitkomsten uit het regionale woningbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen en de opbrengst uit de gesprekken tijdens de twee georganiseerde bewonersavonden. Figuur 4.1: Onderdelen woningbehoeftebepaling

Kwalitatieve woonvraag Prognose

Maatschappelijke trends

Hoe bepalen we de toekomstige woningbehoefte? De woningbehoefte bestaat uit een kwantitatief (aantal woningen) en een kwalitatief deel (welke woningen). De kwantitatieve woningbehoefte is gebaseerd op de Gelderse variant Primos 2022. De kwalitatieve woningbehoefte baseren we enerzijds op feitelijk verhuisgedrag (CBSMicrodata) en anderzijds op woonwensen (WoON2021) en de gesprekken tijdens de bewonersavonden. Zo maken we inzichtelijk welke woningzoekenden feitelijk een woning betrekken, aangevuld met mogelijk onvervulde woonwensen. We houden rekening met verschillende woonbehoeften van lokale woningzoekenden en vestigers. Als we dit vertalen naar de toekomstige bevolking met een veranderende huishoudenssamenstelling, krijgen we een beeld van de verhoudingen op de Rozendaalse woningmarkt. Daarnaast houden we rekening met veranderende maatschappelijke trends. De woningmarkt is namelijk sterk afhankelijk van economische, sociaalculturele en politieke trends en ontwikkelingen. Een ding weten we zeker: we kunnen de toekomst niet tot in detail voorspellen. Er zijn trends die vrij zeker zijn, zoals vergrijzing en ontgroening. Maar er zijn ook trends die moeilijker te voorspellen zijn Denk aan veranderingen in verhuisgedrag, kooporiëntatie, komende wetgeving en economische ontwikkelingen.

Aanvullende woonbehoefte

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

15

Opgave t/m 2030 + 50 woningen in Rozendaal, tussen 2031 t/m 2039 nog eens +50 woningen Op basis van het woningbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen is er behoefte aan +50 woningen tot en met 2030. In de tien jaar daarna is er nog eens vraag naar +50 woningen. Hierbij gaat het zowel om een lokale behoefte van inwoners van Rozendaal en een vraag van vestigers naar Rozendaal. Tabel 4.1: Aanvullende woningbehoefte o.b.v. woonbehoefteonderzoek Rozendaal en de regio

vervullen. Ouderen blijven dan geneigd om in de huidige woning te blijven wonen. De woningen die vrijkomen bij verhuizing van ouderen of door overlijden van ouderen sluiten niet aan bij de betaalmogelijkheden van jonge starters uit Rozendaal. De vrijkomende woningen door doorstroming van ouderen zullen naar verwachting door verhuisketens in een regionale woonbehoefte voorzien van vermogende stellen of gezinnen.

Gemiste woonkwaliteit voor starters; sociale huurwoningen en betaalbare koop voor starters Starters wensen kleine eengezinswoning of appartementen. Deze woningen zijn niet aanwezig in Rozendaal en komen ook niet vrij bij verhuizing van ouderen. Primair gaat het bij jongeren om een eerste stap op de woonladder. Uit de bewonersavonden komt naar voren dat sommige jongeren open staan voor een kleine woonunit, bijvoorbeeld op de beschikbare ruime percelen van huidige inwoners van Rozendaal. Figuur 4.2: Woonvraag starters in Rozendaal

Directe woonvraag Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023.

Beperkt doorstromingskansen voor ouderen Ouderen verhuizen zeer beperkt in gemeente Rozendaal. De meeste willen ook niet verhuizen omdat zij heel prettig wonen, maar een aantal ouderen wenst dit wel. Deze wens ontstaat doordat de grote woningen veel onderhoud vergen in combinatie met een groeiende zorgvraag. Er liggen beperkt doorstroomkansen om ouderen de mogelijkheid te bieden voor appartementen of levensloopgeschikte woningen met een tuintje, voornamelijk in het dure koopsegment. Doordat hierin momenteel het aanbod ontbreekt, hebben ouderen geen mogelijkheid om hierin een wens te

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

Huur sociaal Starter

45%

10%

38%

7%

Huur vrije sector Koop tot 355 Koop 355+

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bron: Woonbehoefteonderzoek Arnhem-Nijmegen, 2023.

16

Regionale woondeal en komende wetgeving De woningmarktdruk in de regio Arnhem-Nijmegen loopt verder op. Vrijkomende woningen zijn schaars. In de regio is uitbreidingsbehoefte van +41.850 woningen tussen 2022 tot en met 2030 (woonbehoefteonderzoek regio Arnhem-Nijmegen 2023). Gemeenten voelen zich verantwoordelijk voor deze uitdaging en ondertekenden samen een Woondeal 2.0 met minimaal + 33.000 woningen tot en met 2030. Rozendaal tekende voor 10 woningen in die periode, die zij in 2022 hebben gerealiseerd. Op basis van het woningbehoefteonderzoek in de regio met een doorvertaling naar Rozendaal komen we op een grotere woonbehoefte. De gemeente Rozendaal heeft in de woondeal aangegeven tegen beperkte bouwmogelijkheden aan te lopen en de betaalbaarheidsintentie uit te werken in de Omgevingsvisie/woonvisie. Aandachtspunt bij het opstellen van deze visie is de komende landelijke wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv). Hierin wordt vastgelegd dat gemeenten bij nieuwbouw in moeten zetten op realisatie van 2/3 betaalbare woningen. Gemeenten die momenteel weinig sociale huurwoningen hebben dienen in te zetten op 30% sociale huurwoningen en 37% middensegment huur of betaalbare koop (tot NHG-grens) bij nieuwbouw te realiseren. Dit zijn ook de segmenten waar lokale starters in Rozendaal mee geholpen zijn.

Het halen van genoemde percentages is uiteraard alleen maar mogelijk als daar voldoende reële bouwmogelijkheden voor bestaan.

•

•

•

Input uit bewonersavonden •

Geef bij woonbeleid prioriteit aan doorstroming, kwalitatieve mismatch van woningen en duurzaamheid. Aan de Rozendalers op de bewonersavond is voorgelegd wat prioriteit zou moeten hebben als het gaat om het woonbeleid in Rozendaal. Doorstroming, kwalitatieve mismatch (te grote woningen) en duurzaamheid verdienen volgens inwoners in het bijzonder de aandacht. Bij het thema duurzaamheid vinden aanwezigen behoud natuurlijke uitstraling en karakter van

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

Rozendaal van belang. Dit betekent volgens bewoners niet dat er geen woningen bij mogen komen, maar dat er bij planvorming rekening wordt gehouden met natuurlijke elementen. Geef prioriteit aan woningzoekende jonge starters en ouderen. Op de stelling: ‘Onze starters hebben mogelijkheden genoeg om een eerste woning te vinden op de lokale woningmarkt’ antwoorden aanwezigen unaniem oneens. Starters verdienen volgens aanwezigen extra aandacht in het woonbeleid van de gemeente. Bij jonge starters wordt aangegeven om rekening te houden met de lage- en middeninkomensgroep. Bij ouderen wordt aangegeven dat er aandacht nodig is voor behoud van vitaliteit en inzet op mogelijke doorstroomproducten naar tussenvormen (wonen met oproepbare zorgmogelijkheden). Geef prioriteit aan appartementen en levensloopgeschikte woningen en sociale huurwoningen. Zowel jongeren als ouderen geven aan dat appartementen in Rozendaal worden gemist. Voor ouderen geldt vaker een behoefte aan een levensloopgeschikte grondgebonden woning. Hofjeswoningen met gemengde doelgroepen zijn aansprekend. Jongeren geven prioriteit aan toevoeging van sociale huurwoningen. De realisering van dit aandachtspunt is een grote uitdaging voor de gemeente. Zij bezit immers zelf geen bouwgrond en is afhankelijk van de medewerking en de mogelijkheden van Portaal. Rozendalers staan open voor verschillende woonconcepten.

Aanwezigen hebben het al snel tijdens de avonden niet alleen over nieuwbouwmogelijkheden, maar ook over mogelijkheden op de bestaande percelen. Zo worden mogelijkheden als woningsplitsing, tiny houses (op eigen erf), mantelzorgwoningen, woongroepen in grote woningen en flexwoningen van starters diverse keren als kansrijk voor Rozendaal genoemd. Deze woonconcepten bieden de mogelijkheid om te voorzien in een behoefte aan betaalbaar wonen. Jongeren staan ervoor open om klein te wonen als eerste stap op de woningmarkt.

17

De jongeren in Rozendaal willen graag nog verder doorpraten met de gemeente over de woonwensen. Bijvoorbeeld tijdens het verdere traject van de Omgevingsvisie aan de hand van een jongerenpanel. Zij geven aan dan meer ruimte te ervaren om over hun woonmogelijkheden door te praten.

277.101 | Woonbehoefteonderzoek

18

Titel

Toezegging

Stand van zaken

Datum afdoening

Beoordeling

Op een vraag van de heer Ruseler inzake de

Vraag is op 7 juni schriftelijk beantwoord.

18 juni

omgevingsvergunning

R.C.E. geeft wethouder Warmerdam dat deze

en R.C.E.

wordt meegenomen bij de beoordeling van

Voorstel: afvoeren

de aanvraag om omgevingsvergunning ten aanzien van de Beekhuizenseweg 1a. Proces bestemming

Op een vraag van de heer De Jonge over het

Het college is in afwachting van een voorstel

18 juni

50K

proces inzake de inzet van de 50K, welke

vanuit de raad voor de wijze van bestemmen van

naar aanleiding van de behandeling van de

deze middelen en ziet daarom voor zichzelf nu

Voorstel: afvoeren

begroting is afgesproken, zegt wethouder

geen actie. Desgewenst is het college

Warmerdam toe om terug te komen op de

vanzelfsprekend graag bereid om bij het

wijze van indienen van een verzoek terzake.

opstellen van een (initiatief)voorstel over de besteding van de 50k mee te denken over de haalbaarheid en consequenties daarvan. De raad kan overigens in de voorbereidingen van een voorstel zoals gebruikelijk via de griffie een beroep doen op ambtelijke bijstand.

Digitale Agenda

Op een vraag van de heer De Jonge naar

Het is inmiddels technische mogelijk om

18 juni 2024

aanleiding van de Raadsinformatiebrief over

contracten te registreren in het DMS-systeem,

de Digitale Agenda, met betrekking tot de

waarbij ook metadata zijn opgenomen als

Voorstel: afvoeren

relatie tussen het DMS en verbetering van de

looptijd, opzegtermijn en contractwaarde.

verplichtingenadministratie/ contractbeheer,

Naast deze technische registratie maken wij ook

zegt Wethouder Warmerdam toe om nog dit jaar een voortvarende aanzet te geven voor de verbetering van het contractbeheer.

een inventarisatie van de aanwezige SLA’s en verwerkersovereenkomsten die nodig zijn vanuit de BIO.

In Q3 en Q4 2024 gaan we het bovenstaande uitrollen in de organisatie. Project OOR (Opvang

Op een vraag de heer De Jonge ten aanzien

We verwerken de meest recente inzichten over de

5 november

Oekraïense

van een toevoeging aan de

gewenste vulling van de reserves bij het

2024

vluchtelingen in

bestemmingsreserve i.r.t. het financiële

begrotingsvoorstel 2025.

Rozendaal)

risico i.v.m. kosten sociaal domein, zegt

Voorstel:

(bestemmingsreserve)

wethouder Warmerdam toe hier bij de raad

aanhouden

op terug te komen. Project OOR

Op vragen van mevrouw Hupkes over de

De gevolgkosten, in het bijzonder zorgkosten

2 juli

(risicoparagraaf)

Raadsinformatiebrief over project OOR,

zijn verwerkt bij het opstellen van de risico-

inzake een toevoeging aan de

paragraaf bij de jaarrekening.

Voorstel:

risicoparagraaf zegt wethouder Warmerdam

aanhouden

toe hier bij de raad op terug te komen. Waarborgfonds

Op een vraag van mevrouw Hupkes over de

Te verwerken bij begroting 2025.

Sociale Woningbouw

Raadsinformatiebrief over het

2024

waarborgfonds Sociale woningbouw, zegt

Voorstel:

wethouder Warmerdam toe om de

5 november

aanhouden

garantstelling op te nemen in de risicoparagraaf. Openbare Ruimte

Op een vraag van de heer Beije over de staat

Het college werkt aan een informatiebrief over de

2 juli 2024

van het wegdek op een aantal plaatsen in de

(brede) aanpak van het beheer van de openbare

gemeente, geeft wethouder Warmerdam aan

ruimte. Deze wordt voorzien in juli.

Voorstel: Aanhouden

dat het signaal over de openbare ruimte in zijn algemeenheid duidelijk is en door het college zal worden opgepakt.

Respons op

Op een vraag van de heer Beije over de

Het college werkt aan een informatiebrief over de

2 juli 2024

meldingen in Fixi

gebrekkige respons op de meldingen in Fixi,

(brede) aanpak van het beheer van de openbare

zegt de burgemeester, bij afwezigheid van

ruimte. Hierin wordt ook ingegaan op de

Voorstel:

wethouder Warmerdam, toe dat het college

communicatie via onder meer Fixi en de beleving

hier zo spoedig mogelijk op terug komt.

over de follow up van meldingen. Deze wordt

Aanhouden

voorzien in juli. Tarievenonderzoek

Op een vraag van mevrouw Hupkes over het

We werken de gevraagde informatie uit in een

2 juli 2024

Inkoop Jeugd

tarievenonderzoek als bedoeld in de

raadsinformatiebrief met Rozendaalse

Raadsinformatiebrief over de Inkoop jeugd,

implicaties. Deze verwachten we in juli.

Voorstel: Aanhouden

geeft wethouder Van der Pas aan dat de uitkomst van het onderzoek op 8 maart in het wethoudersoverleg zal worden besproken en dat de raad daarover zal worden geïnformeerd. extra belasten 2e

Op een vraag van de heer Jansen, in het

Wordt meegenomen in de evaluatie die we aan de

17-09-2024

grijze container

kader van de afvalstoffenheffing, naar het

raad aanbieden in de vergadering van 17

ontmoedigen van de aanschaf van een

september 2024.

Voorstel: Aanhouden

tweede grijze container, zegt wethouder Warmerdam toe dit begin 2024 mee te nemen bij de evaluatie van het afvalbeleid. Terugkoppeling uit

Om de suggestie over het opknippen van de

Wordt bij gelegenheid (t.z.t.) in het AB

t.z.t.

gemeenschappelijke

besluitvorming, over de verordenende

meegenomen.

regelingen: Groene

bevoegdheid, in simpele en verdergaande

Voorstel: Aanhouden

Metropoolregio

besluiten, mee te nemen in het AB van de Groene Metropoolregio.

Raadsvoorstel

Onderwerp Jaarstukken Gemeenschappelijke regelingen BVO DRAN, ODRA en VGGM, Zienswijzebehandeling meerjarenbegrotingen ODRA, VGGM, MGR en GMR en Gewijzigde begroting 2024 en resultaat jaarrekening 2023 VGGM Adviseur Programma Portefeuillehouder

: Diana Blagdan : divers : divers

Datum B&W Datum Raad Openbaar

: 28 mei 2024 : 18 juni 2024 : Ja

Aan de Raad Aanleiding Jaarlijks terugkerend wordt aan de raden van de Gemeenschappelijke Regelingen gevraagd om zienswijzen voor de vast te stellen (concept) jaarrekeningen en (ontwerp) meerjaren programmabegrotingen. In Rozendaal is het gebruik om daar waar mogelijk de stukken van verschillende regelingen gecombineerd te behandelen. Op die wijze realiseren we een meer efficiënte voorbereiding en afhandeling van het besluitvormingsproces. In de raadsvergadering van 7 mei heeft u het eerste deel van de stukken behandeld. Nu ligt het tweede deel van de stukken voor. GR MGR SD CG BVO DRAN Gelders Archief GMR VGGM

ODRA

Deel 1 (raad 7 mei) Jaarstukken MJB Jaarstukken MJB Jaarstukken

Deel 2 (raad 18 juni) MJB Jaarstukken

MJB Jaarstukken Gewijzigde begroting MJB Jaarstukken MJB

Gevraagde beslissing 1. Kennisnemen van de jaarstukken over 2023 van ODRA, BVO DRAN en VGGM. 2. Kennisnemen van de ontwerp-begrotingen van ODRA, MGR SD, GMR en VGGM. 3. Een zienswijze indienen ten aanzien van de ontwerpbegrotingen van de Gemeenschappelijke Regelingen ODRA, MGR SD, GMR en VGGM, conform de als bijlagen bij dit voorstel gevoegde concepten. 4. Geen zienswijze indienen ten aanzien van de jaarstukken van de gemeenschappelijke regelingen. 5. Geen zienswijze indienen ten aanzien van de gewijzigde begroting 2024 van VGGM. Wat willen we bereiken? De raad in staat te stellen om de kaderstellende rol richting gemeenschappelijke regelingen te laten invullen op een wijze die passend is bij de inhoudelijke en financiële wensen en ambities van onze gemeente.

Pagina 1 van 4

Raadsvoorstel

Argumenten Door kennis te nemen van de jaarrekeningen in de respectievelijke bijlagen 2a, 2b, 5b en 6b krijgt de raad inzicht in de financiële prestaties van de betreffende gemeenschappelijke regelingen over het afgelopen jaar. Jaarstukken ODRA, BVO DRAN en VGGM: 1. Jaarstukken ODRA: We hebben met instemming kennis genomen van de geboekte resultaten in 2023. Ook ziet het college een positief resultaat van € 144.300. De voorgestelde wijze van bestemmen past binnen de kaders van de regeling en kan op instemming van het college rekenen. 2. Jaarstukken BVO DRAN: We hebben met instemming kennis genomen van de geboekte resultaten in 2023. Het college ziet een positief resultaat ad € 3.288.908 . De voorgestelde wijze van bestemmen past binnen de kaders van de regeling en kan op instemming van het college rekenen. Een deel van het positief resultaat is al teruggestort aan de gemeenten. De overige terugstorting volgt na besluitvorming van de jaarrekening 2023. 3. Jaarstukken VGGM: We hebben met instemming kennis genomen van de geboekte resultaten in 2023. Het college constateert dat er een positief resultaat is geboekt van € 1,7 miljoen. In de jaarrekening is dit als te bestemmen resultaat verantwoord. Wij adviseren u om kennis te nemen van de jaarrekening 2023 van VGGM. Concept-begrotingen ODRA, MGR SD, GMR en VGGM 1.

Begroting 2025 – 2028 ODRA Ondanks de moeite die de ODRA heeft genomen om naar aanleiding van de brief van de wethouders Financën bezuinigingen te vinden lopen de lasten per jaar op. Dit resulteert in een verhoogde bijdrage voor de gemeente Rozendaal van 9K (27%). 2. Begroting 2025 – 2028 MGR SD Onze bijdrage aan de MGR SD stijgt met zo’n 18K (20%). De oorzaak hiervan is te vinden in de aansluiting bij de nieuwe module Regionale Facilitering Zorg en de hogere tarieven. Hiervoor wordt het regiosecretariaat zorg uitgevoerd, het uitvoeringsplan jeugd, en het regionaal advies en regionale projecten jeugd. Ook zien wij een stijging van de kosten voor de WSW. Dit wordt deels veroorzaakt door kostenstijging maar ook door de afbouw van het lage-inkomensvoordeel. 3. Begroting 2025 – 2028 GRM De bijdrage per inwoner aan de GMR stijgt met 0,46ct. Deze verhoging vloeit voort uit de inflatie en de stijging van de CAO-lonen. Daarnaast blijft de onzekerheid rondom cöfinanciering de bijdrage negatief beïnvloeden. 4. Begroting 2025 – 2028 VGGM Ten aanzien van de ontwerpbegroting van VGGM valt op dat de begrote bijdrage van 272K in 2025 lager uitvalt dan waarmee wij in de eigen meerjarenbegroting voor 2025 rekening mee hadden gehouden. In onze meerjarenbegroting was rekening gehouden met een bijdrage van onze gemeente van 284K.

Weliswaar vallen de kosten voor algemene gezondheiszorg en jeugd-GGZ iets hoger uit, maar door een herverdeling van het gemeentefonds, waar de verdeelsleutel voor de brandweer op Pagina 2 van 4

Raadsvoorstel

gebaseerd is, wordt een lager bedrag voor de kosten voor de brandweer voor onze gemeente geraamd. Zienswijze Concept-begroting ODRA, MGR SD, GMR en VGGM De algemene boodschap die in de zienswijze is terug te lezen dat de GR-en bedankt worden voor hun inzet bij de opgeleverder meerjarenbegroting. Verder wordt nog maals de boodschap afgegeven dat vanaf 2026 het gemeentefonds met 3 miljard naar beneden wordt bijgesteld. Voor onze gemeente betekent dit een forse derving aan inkomsten vanuit het gemeentefonds. Verzocht wordt om: kritisch naar de uitgaven te kijken, aan besparingsopties te werken/slimmer (samen) te werken; ervoor te kiezen om noodzakelijke ontwikkelingen zo summier mogelijk door te voeren, om daarmee kostenstijgingen te minimaliseren; bij kostenstijgingen waar mogelijk naar oplossingen in de eigen organisatie te kijken. Gewijzige begroting 2024 VGGM en Bestemmen resultaat jaarrekening 2023 VGGM Het college constateert dat de gewijzigde begroting voor 2024 van VGGM geen invloed heeft op de gemeentelijke bijdrage over het jaar 2024. Het dagelijks bestuur van VGGM stelt voor het resultaat van de jaarrekening 2023 terug te geven aan de gemeenten. Die voorgestelde wijze van bestemmen kan op instemming van het college rekenen.

Het dagelijks bestuur van VGGM stelt uw raad in de gelegenheid een zienswijze in te dienen ten aanzien van de zowel de gewijzigde begroting 2024 als de voorgestelde resultaatbestemming van de jaarrekening 2023. Gelet op het bovenstaande adviseren wij u om geen zienswijze in te dienen ten aanzien van de gewijzigde begroting 2024 en de resultaatbestemming van de jaarrekening 2023. Kanttekening N.v.t. Planning Na vaststelling door de respectievelijke AB’s zullen de vastgestelde begrotingen worden verwerkt in de ontwerp meerjarenbegroting van onze gemeente 2025-2028.

Het college van burgemeester en wethouders,

Bas Pelgrum, gemeentesecretaris

Ester Weststeijn, burgemeester

Pagina 3 van 4

Raadsvoorstel

Bijlage(n) 1. Concept-raadsbesluit 2a. Aanbiedingssbrief jaarstukken 2023 ODRA 2b.1. Jaarverslag 2023 ODRA – katern 1 2b.2. Jaarrekening 2023 ODRA – katern 2 2c. Aanbiedingsbrief begroting 2025 - 2028 ODRA 2d. Begroting 2025 ODRA 2e. Meerjarenprogramma 2025-2028 ODRA 2f. Zienswijze Begroting 2025-2028 ODRA 3a. Begroting 2025 - 2028 MGR SD 3b. Zienswijze Begroting 2025 – 2028 MGR SD 4a. Aanbiedingsbrief Regionale Agenda 2025-2028 GMR 4b. Regionale Agenda 2025-2028 GMR 5a. Aanbiedingsbrief Jaarstukken 2023 BVO-DRAN 5b. Jaarstukken 2023 BVO-DRAN 5c. Zienswijze Ontwerpbegroting GMR 6a. Aanbiedingsbrief VGGM 6b. Jaarverslag 2023 VGGM 6c. Ontwerpbegroting 2025 VGGM 6d. Brief mogelijke besparingen VGGM 6e. Zienswijze Ontwerpbegroting VGGM

Pagina 4 van 4

Raadsbesluit

Onderwerp Jaarstukken Gemeenschappelijke regelingen BVO DRAN, ODRA en VGGM, Zienswijzebehandeling meerjarenbegrotingen ODRA, VGGM, MGR en GMR en Gewijzigde begroting 2024 en resultaat jaarrekening 2023 VGGM

De raad van de gemeente Rozendaal, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 28 mei 2024.

Besluit: 1. Kennisnemen van de jaarstukken over 2023 van ODRA, BVO DRAN en VGGM. 2. Kennisnemen van de ontwerp-begrotingen van ODRA, MGR SD, GMR en VGGM. 3. Een zienswijze indienen ten aanzien van de ontwerpbegrotingen van de Gemeenschappelijke Regelingen ODRA, MGR SD, GMR en VGGM, conform de als bijlagen bij dit voorstel gevoegde concepten. 4. Geen zienswijze indienen ten aanzien van de jaarstukken van de gemeenschappelijke regelingen. 5. Geen zienswijze indienen ten aanzien van de gewijzigde begroting 2024 van VGGM.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van Rozendaal d.d. 18 juni 2024.

Klaas Schaap, griffier

Ester Weststeijn, burgemeester

Pagina 1 van 1

Aan de Raden en Staten van de deelnemende partners

Datum

: 19 april 2024

van de Gemeenschappelijke Regeling ODRA

Uw kenmerk

:

Ons kenmerk

: 20240419.02

Contactpersoon

: Fred Mossink

Telefoonnummer : 06 5019 4015

Onderwerp : Jaarstukken Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) 2023 Bijlagen: Jaarstukken 2023

Geachte dames en heren, Met deze brief bieden wij u de jaarstukken 2023 van ODRA aan. ODRA legt hiermee verantwoording af over het gevoerde beleid, bedrijfsvoering en de financiële positie van ODRA. Conform de Wet Gemeenschappelijke Regelingen moet de jaarrekening voor 15 juli 2024 worden vastgesteld. Odra heeft het boekjaar 2023 afgesloten met een positief exploitatieresultaat van € 144.300. Qua reguliere bedrijfsvoering is er een positief resultaat van € 161.200. Er is een bijzondere dotatie aan de voorziening voor bovenwettelijk verlof gemaakt van € 16.900,-. De belangrijkste punten in de jaarrekening zijn: • •

• •

•

• •

De gerealiseerde omzet is nagenoeg conform de begroting, namelijk € 24,7 miljoen. De werkpakketten voor de partners zijn voor 98% gerealiseerd inclusief de projecten van partners. De provinciale programma’s kennen een 5% hogere realisatie dan begroot. Projecten (van derden) hebben een lagere besteding. De overhead is uitgekomen op 26,1% van de omzet (begroot 25,8%). Er zijn € 147.000 rente baten. Deze waren niet begroot. Hogere omzet: door realisatie van hogere aantallen producten en diensten (uren) bij de programma’s vergunningen en toezicht/handhaving. De kosten voor personeel zijn uitgekomen op 100% van de begroting. Er zijn wel meer externen ingeschakeld dan begroot, maar tegen gemiddeld lagere kosten. Per saldo dus in evenwicht. Huisvesting en ICT, facilitaire kosten; op deze bedrijfsvoering kosten is 2% minder uitgegeven. De verlofdotatie spaarverlof zou gezien het aantal gespaarde dagen hoger gewaardeerd kunnen zijn. Het is echter beperkt tot dit bedrag, waardoor de voorziening voor verlofsparen uitkomt op precies € 0,5 miljoen. Vanuit een risico inschatting op (gelijktijdige) opname van het gespaarde verlof is berekend dat dit bedrag de komende jaren voldoende is om de kosten op te vangen.

De concept jaarrekening is in maart aangeboden aan de accountant van ODRA, De Jong en Laan.

Ons kenmerk: Pagina: 2

Er is een goedkeurende verklaring afgegeven. Uit de controle zijn geen onrechtmatigheden naar voren gekomen. De jaarstukken zijn 17 april 2024 in de vergadering van het Algemeen Bestuur van ODRA vastgesteld. Het Algemeen Bestuur heeft in deze vergadering de volgende besluiten genomen:

-

-

Is akkoord gegaan met de jaarverslag/jaarrekening van ODRA 2023 Is akkoord gegaan met het toevoegen van € 144.300 aan de algemene reserve van ODRA. De algemene reserve heeft daarmee een omvang van € 644.300,-, waardoor de weerstandsratio voor het lopende begrotingsjaar 0,84 bedraagt.

(Op 1 juli 2024 zal waarschijnlijk de nieuwe GR van kracht worden, waarin het artikel over het maximale eigen vermogen, wordt aangepast naar een bepaling over de minimale weerstandsratio van 0,8. De achtergrond van deze wijziging is het door het IBP (interbestuurlijke programma) gestelde robuustheidscriterium op dit punt. Besloten de jaarrekening / jaarverslag 2023 te versturen naar de Raden en Staten van de Partners en de toezichthouder BZK.

Conform de Wet gemeenschappelijke regeling stellen wij u in de gelegenheid kennis te nemen van de stukken en om desgewenst zienswijzen in te dienen. Eventuele zienswijzen op de jaarstukken stuurt u aan het ministerie van BZK in afschrift aan ODRA. De jaarstukken worden voor 15 juli 2024 verstuurd aan het ministerie van Binnenlandse zaken. Met vriendelijke groet,

Ruben Vlaander Directeur ODRA

2023 JAARVERSLAG JAARVERSLAG EN -REKENING 2023 KATERN 1

INHOUDSOPGAVE KATERN 1

KATERN 2

04

Voorwoord Ruben Vlaander

04

I: Inleiding, grondslagen en uitgangspunten

06

A: Onze prestaties op een rij

07

J: Baten en lasten; programma-indeling, product– en klantgroepen

10

B: Omgevingsvergunningen Programma vergunningen

13

K: staat van baten en lasten categoriale indeling

12

C: Naleefgedrag verbeteren Programma toezicht en handhaving

22

L: Balans per 31 december 2023

15

D: Adviseurs geluid, trillingen en emissies Programma advies

30

M: Financiële weerbaarheid en risico’s

18

E: Focus op projecten en innovatie Programma projecten

34

N: Rechtmatigheidsverklaring dagelijks bestuur

23

F: We werken samen in Gelderland Programma stelseltaken

BIJLAGEN

26

G: Werken aan doelmatige bedrijsvoering

37

1: Specificatie per partner

31

H: Sociaal jaarverslag

38

2: Specificatie producten

39

3: Specificatie diensten

40

4: Specificaties productie/ bestedingen gezamenlijke diensten en projecten

41

5: Organogram ODRA

42

6: Controleverklaring accountant

COLOFON De Jaarrekening 2023 van de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) is een weerslag van onze collectieve prestaties en is geschreven door teamleiders, management, staf en communicatie (eindredactie).

De foto’s zijn van Karin Veenendaal en Ivo Hutten. We verspreiden ons jaarverslag naar onze partners, raadsleden en statenleden en publiceren dit verslag op www. www.odregioarnhem.nl. Voor reacties of vragen: communicatie@odra.nl.

VOORWOORD

“WE ZIJN IN 10 JAAR TIJD FORS GEGROEID IN OMVANG, BEGROTING EN AANTAL VERGUNNINGEN”

Medio 2023 nam de Eerste Kamer het besluit om de Omgevingswet definitief in te voeren. Per 1 januari 2024 worden tientallen wetten en maatregelen van bestuur ondergebracht onder de Omgevingswet. Dat is de duidelijkheid die we al een paar jaar willen. De wet moet de zorg voor de leefomgeving en de ruimte voor initiatiefnemers beter ondersteunen en procedures vereenvoudigen. Digitaal en aan de ‘keukentafel’. En gezondheid krijgt met de nieuwe wet meer aandacht dan voorheen. Soepeler en sneller een aanvraag afhandelen en vooral beter samenwerken met gemeenten, waterschappen, provincie en andere overheidsdiensten. We zagen in de laatste dagen van 2023 nog een stroom aanvragen en meldingen binnenkomen, die we onder ‘het oude recht’ afhandelen. Wat de impact van de Omgevingswet is op ons werk, kunnen we in het volgende jaarverslag benoemen. We zijn er klaar voor en hebben met alle partners een samenwerkingsovereenkomst getekend. In 2023 is nog een belangrijke verandering in gang gezet. Het Interbestuurlijk Programma VTH (IBP-VTH). In het IBP-VTH werken het Rijk, gemeenten en provincies, inspectie- en opsporingsdiensten, Openbaar Ministerie en politie samen met de 28 omgevingsdiensten aan de verbetering in het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). We hebben in tal van pilots en projecten onze bijdrage aan het collectief geleverd.

Medio 2024 moeten de veranderingen duidelijk zijn. De belangrijkste opdracht voor onszelf is in één woord uit te drukken: robuust. Bijvoorbeeld ten aanzien van het vermogen om eventuele financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Financieel staan we er goed voor, de omzet is toegenomen en we kunnen over 2023 ‘zwarte cijfers’ schrijven. Dat is het goede nieuws, maar om helemaal robuust te zijn volgens de criteria van het IBP-VTH, moeten we nog paar stappen zetten. In opdracht van ons bestuur is onderzocht hoe we de samenwerking met de Omgevingsdienst in Nijmegen kunnen intensiveren. Over de resultaten van dit onderzoek hebben de besturen van ODRN en ODRA oriënterend gesproken. Conclusies zijn nog niet getrokken. De gesprekken, tegen de achtergrond van de landelijke (IBP-VTH) ontwikkelingen, krijgen in 2024 een vervolg. We hebben ook kennisgemaakt met de mensen die werken voor de Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen. We onderzoeken hoe we de banden kunnen versterken. 2023 is het jaar dat we kort stil stonden bij 10 jaar omgevingsdiensten. 10 jaar is voor een overheidsdienst met de opdracht die we hebben, best jong. In die tien jaar zijn we in omvang, begroting en aantal vergunningen en controles fors gegroeid. Ook

PAGINA 4

afgelopen jaar hebben we veel nieuwe medewerkers aangenomen. Veelal jonge mensen die we intern zullen opleiden om de kwaliteit te leveren die de partners van ons gewend zijn.

“OM HELEMAAL ROBUUST TE ZIJN VOLGENS DE CRITERIA VAN HET IBPVTH, MOETEN WE NOG PAAR STAPPEN ZETTEN”

In een interactie met onze partners hebben we in 2023 gewerkt aan een meerjarenprogramma voor de jaren 20252028. In het meerjarenprogramma, de titel zegt het al, kijken we vooruit, anticiperen we op trends en ontwikkelingen in de samenleving en in beleid en leggen we de verbinding tussen ons werk en de opgaven waar onze partners voor staan. Denk aan de energietransitie, de route naar een circulaire economie en de veranderingen in het landelijk gebied. We zetten onze kennis en ervaring in bij de beleidsontwikkeling van onze partners. Het is ons doel om van meerwaarde te zijn. Tot slot. We hebben het eerste volle jaar in ons nieuwe kantoor achter de rug. De Airborne Tower is voor ons allemaal een prettige omgeving om ons werk te doen. En dat zullen we de komende tien jaar blijven doen.

PAGINA 5

A

ONZE PRESTATIES OP EEN RIJ

1. Onze doelen en resultaten Ons Planning & Control proces Met dit jaarverslag doen wij verslag over onze prestaties in 2023. We laten zien waar het goed ging, maar melden ook waar we de doelen niet gehaald hebben en wat op die punten onze ambities waren voor 2023. Ons jaarverslag is het sluitstuk van de Planning en Control-cyclus (P&C). De start van de cyclus 2023 was in het najaar 2021. Het Algemeen Bestuur heeft toen de uitgangspuntennotitie (nu kadernota genoemd) voor de begroting 2023 vastgesteld. In juli 2022 is de begroting 2023 vastgesteld, welke (samen met onze partners) is geconcretiseerd in werkprogramma’s voor 2023. De werkprogramma’s bevatten de concrete doelen en het aantal te leveren producten en diensten voor het reguliere VTH-werk. 2023 was een jaar met veel ontwikkelingen; er zijn twee grote SPUKprojecten opgestart (energie en IBP-VTH), er zijn pilotprojecten en veel aanvullende opdrachten uitgevoerd voor onze partners. Last but not least, ODRA heeft zich voorbereid op de omgevingswet, die per 1 januari 2024 ingaat. Veel van deze ontwikkelingen waren nog niet opgenomen in de eerste begroting voor 2023. ODRA heeft daarom medio 2023 een gewijzigde begroting aangeboden aan de raden. Deze is, na hun zienswijzen, vastgesteld in december 2023.

2. Zijn onze klanten tevreden? ODRA verleent vergunningen, houdt toezicht en handhaaft. De wijze waarop het contact met burgers en bedrijven verloopt, laat ODRA doorlopend meten; de resultaten vormen een belangrijke maatstaf voor kwaliteit van de publieke dienstverlening door ODRA. In 2023 hebben we een andere manier van het meten van de tevredenheid over onze dienstverlening geïntroduceerd. Hierbij wordt de tevredenheid over de wijze van dienstverlening en de tevredenheid over de uitkomst van een aanvraag, controle of ingediende klacht, los van elkaar bevraagd. Deze manier van werken geeft meer inzicht over ons eigen functioneren en over het effect wat een besluit of uitkomst heeft op de ervaring van de aanvrager, ondernemer of indiener. Daarnaast is het percentage tevreden mensen geconverteerd naar een rapportcijfer volgens algemene maatstaven. De uitkomsten van de tevredenheidsmeting; voor controles en vergunningen scoren we op de domeinen milieu en bodem een 7,5 tot een 8,2. Alleen voor vergunningen bouw is het rapportcijfer iets lager, een 6,8. Een directe vergelijking met 2022 is niet te maken vanwege de veranderde systematiek; in 2022 waren 76% van de aanvragers, ondernemers en indieners tevreden. De vraag over hoe we mensen behandelen, wordt over alle producten hoog gewaardeerd.

Vanaf augustus 2023 scoren we gemiddeld een 8,6 op de vraag of mensen vriendelijk worden behandeld en daar zijn we trots op. In 2023 is er een significante toename van het aantal ingediende omgevingsklachten te zien. Er zijn er Namelijk 3991 bij onze partners en gelderse OD’s. Daarnaast hebben we nog de klachtafhandeling voor de aandachtsbedrijven gedaan. Vorig jaar waren er 2907 geregistreerde klachten. Dus een toename van 37%. Dit is een landelijke trend.

Figuur 1: Tevredenheid klanten

De bereidheid om een klacht in te dienen is toegenomen, dit zien we doordat er meer klachten over bijvoorbeeld eenzelfde evenement of omgevingsoverlastgevende onderneming worden gedaan. Daarnaast zien we een grote, toename in het aantal klachten dat per persoon wordt ingediend, een teken dat de oplossing die wij kunnen bieden voor die personen onvoldoende snel of onvoldoende toereikend is. Klachten over medewerkers We ontvangen relatief weinig klachten over onze medewerkers. In 2023 waren het er 13, waarvan 7 gegrond verklaard. De gegronde klachten gingen met name over omgangsvormen. Dit wordt naar verwachting verbeterd met het programma dienstverlening wat in 2024 van start gaat. De klachtenafhandeling wordt in de meeste

PAGINA 7

gevallen als positief ervaren door de indieners. In het najaar van 2022 hebben we daarnaast een reputatie-onderzoek uitgevoerd, wat inzicht geeft hoe onze ‘stakeholders’ (burgers, bedrijven, bestuurders, maar ook organisaties als MOB en VNO-NCW) naar ODRA kijken.

3. Financieel resultaat De gemeenten en provincie waarvoor ODRA de taken uitvoert, zijn naast opdrachtgever ook financier van ODRA. We streven ernaar om het financieel resultaat in balans te hebben met de prestaties (prijs-kwaliteit). Dit is waar gemeenteraden en Provinciale Staten mede naar kijken. De gemeenteraden geven aan dat zij graag zien dat de kosten voor ODRA gaan dalen, mede gelet op de herstructurering van het gemeentefonds in 2026. Het beleid daartoe is reeds in het najaar 2020 geformuleerd (besparingsbrief aan de Raden). Nadat in 2022 structurele besparingen zijn gerealiseerd door onze verhuizing en ICT-transitie, is in 2023 gestuurd op doelmatigheid. In de turbulentie van een ongekend hoge inflatie en een CAO met een loonstijging van 7%, hebben we ons tarief weten te beperken. In de gewijzigde begroting 2023 was de stijging van ons tarief ‘maar’ 3%. ODRA is er trots op dat we een omgevingsdienst zijn met één van de laagste tarieven in Nederland. Het uiteindelijke resultaat over 2023 is € 144.300 positief. De jaarrekening laat een exploitatie zien van € 24,7 miljoen, vrijwel exact gelijk aan de begroting.

4. Samenvatting VTH-resultaten Het kwantitatieve doel om tenminste 98% van de afgesproken werkpakketten te realiseren, is gehaald. Nu zeggen aantallen niet zo veel, het gaat in de werkzaamheden van ODRA toch vooral om de impact (meerwaarde) van onze inspanningen op de leefomgevingskwaliteit. En die kwaliteit staat onder druk. Dit concluderen we vooral uit het over de hele linie toegenomen aantal klachten van burgers over allerlei vormen van overlast (vooral geluid en geur/lucht). Dit past in een patroon waar we al een paar jaar mee van doen hebben. Met onze inzet pogen we de ervaren aantasting van de leefomgevingskwaliteit te verminderen. Dat lukt vaak, maar niet altijd. Onder andere omdat we de klacht niet altijd kunnen oplossen. Middels milieu- en bouwvergunningen en afhandeling van milieumeldingen, hebben we initiatiefnemers ruimte voor ontwikkeling gegeven en tegelijkertijd de belasting op de leefomgevingskwaliteit zo goed mogelijk geborgd (een vergunning is immers in feite een toestemming om te mogen belasten). Door middel van gericht en zorgvuldig uitgevoerd toezicht, milieucontroles, bodemcontroles en bouwcontroles, zien we er bovendien op toe dat de belasting van de omgeving ook beperkt blijft tot hetgeen is toegestaan (vergund). Daar waar we constateren dat dit niet gebeurt, treden we handhavend op. Dat leidt tot dwangsommen en inning hiervan.

5. Samenvatting organisatorische doelen In de bedrijfsvoering hadden we ons ten doel gesteld om de organisatie verder te professionaliseren. Op HR-gebied hadden we de uitdaging om de groei van bijna 20 fte op te vangen en de juiste mensen te vinden in een moeilijke arbeidsmarkt. Er is ingezet op arbeidsmarktcommunicatie zowel op eigen kracht als interregionaal of nationaal verband, onder meer in de vorm van een frisse campagne met videomateriaal over ons werkveld, communicatie via sociale media en presentaties op banenmarkten. De werving pakken we op een andere manier aan; meer gericht op het opleiden van eigen young professionals en trainees en het verbeteren van haar aantrekkelijkheid als goed werkgever. In 2023 is JongODRA opgericht. JongODRA richt zich op de jongere generatie en starters binnen onze organisatie en zet zich in om nieuwe en jonge collega’s verder te brengen in hun kennis en competenties door elkaar te ontmoeten en van elkaar te leren.

PAGINA 8

In 2023 hebben wij het gebruik van ons eigen pand en bijbehorende ICT geoptimaliseerd. Sinds het najaar 2022 zijn we gehuisvest in de Airborne Tower. Daar hebben we een hybride werkconcept gerealiseerd met 121 werkplekken (flexfactor 0,6) en een variëteit aan overlegruimten die ‘state of the art’ zijn uitgerust met audiovisuele opstellingen. Medewerkers zijn voorzien van mobiele apparatuur en kunnen locatie onafhankelijk samenwerken. We hebben de dienstverlening aan onze (interne) klanten onder de loep genomen; verbeterplannen opgesteld en ingevoerd. De ICT-omgeving is in de zomer van 2023 heringericht met een (informatie) beveiligd cloud-netwerk op basis van Office 365. Deze transitie bevordert de efficiëntie door beter gebruik maken van alle ICT-tools en het optimaal werken in the cloud.

PAGINA 9

B

OMGEVINGSVERGUNNINGEN

1. Omgevingsvergunningen: bouw Voor de gemeenten Arnhem, Lingewaard, Renkum en Doesburg (sinds 1 okt 2022) hebben we in 2023 de aanvragen omgevingsvergunningen voor de activiteit Bouwen en voor de overige Wabo-activiteiten afgehandeld. Het gaat onder meer over kap-, inrit- en monumentenvergunningen. Aanvragen worden getoetst aan de diverse geldende wet- en regelgeving en de besluiten worden (grotendeels) binnen de wettelijke termijnen genomen. Daarnaast hebben we meldingen voor sloopwerkzaamheden en brandveilig gebruik gebouwen afgehandeld. Ook hebben we adviezen verstrekt over constructies, stikstof, de welstandstoets, monumentenzorg en natuurinclusief bouwen. Om ons werk goed te kunnen doen, zoeken we altijd afstemming met de inhoudelijk deskundigen en betreffende afdelingen van de gemeenten over planologische afwijkingen, landschappelijke waarden, mobiliteit en erfgoed. We hebben voor Renkum, Lingewaard en provincie Gelderland de bezwaaren beroepsprocedures afgehandeld. Daarbij hanteren we de geldende kwaliteitsstandaarden en beschikken binnen de wettelijke termijnen. We ondersteunen inwoners en ondernemers professioneel en effectief bij de voorbereiding van (bouw)planontwikkeling. Dit houdt in dat we inwoners begeleiden in de procedures en het stappenplan en bij de beoordeling letten we op juistheid en volledigheid.

2. Omgevingsvergunningen: milieu Wij behandelen voor alle partners de aanvragen voor een milieuvergunning en de milieumeldingen. Dit is een basistaak in het kader van de (in 2023 nog geldende) Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. We beoordelen op juistheid en volledigheid en zorgen dat de aanvragers binnen de wettelijke termijnen een antwoord krijgen. We streven naar een zo integraal mogelijk antwoord door intern met specialisten af te stemmen en door aansluiting te zoeken bij de inhoudelijke deskundigen van de partners. In samenwerking met ODRN zijn we in oktober 2022 gestart met een pilot waarin ODRA de volledige behandeling van nieuwe aanvragen voor gemeentelijk complexe bedrijven binnen ODRA-werkgebied voor haar rekening neemt. In de oude situatie verzorgde ODRN het adviesdeel voor in de omgevingsvergunning. Met enkele tussentijdse evaluaties hebben we geconcludeerd dat dit tot op heden goed verloopt en ODRA qua advisering robuust is. Wij hebben in heel 2023 de advisering van gemeentelijk complexe bedrijven dan ook zelf uitgevoerd. In afstemming met alle Gelderse OD's neemt elke OD de advisering (en vergunningverlening) voor gemeentelijk complexe bedrijven per 1 januari 2024 voor haar rekening.