Agendabundel
Tekst van het document
-1% 0%
90%
90%
89%
90%
90%
% was niet te bepalen
80%
80%
74%
Saldo € 162 € 4.402 € 4.564
1% 0%
kdr 2023
Saldo € 132 € 4.435 € 4.567
Saldo € 143 € 4.402 € 4.545
* Door de wijziging in de PDC 2023 is het aantal producten en diensten niet goed vergelijkbaar. Het aandeel van het aantal producten/diensten (in uren) is als volgt:. • Omgevingsvergunningen (eenvoudig tot complex); 47%. (in 2022 -> 46%) • Meldingen besluit bouw en leefomgeving; 34%. (in 2022 -> 31%) • Meldingen milieu belastende activiteiten (mba’s); 11%. (in 2022 -> 11%) • Overig (wo vuurwerk); 8% De belangrijkste diensten zijn: (waarden 2022 niet geheel representatief door andere PDC) • Begeleidingen vergunningen; 30%. (in 2022 -> 46%) • Omgevingsvergunningen; 36%. (in 2022 -> 25%) • Juridische diensten; 18%. (in 2022 -> 17%) • Beoordelingen bbl; 16%.
TOEZICHT EN HANDHAVING De omvang van het programma toezicht en handhaving is de afgelopen jaren stabiel op een omvang van circa € 9,5 miljoen. Dit is 46% van de totale omzet van ODRA. Wat betreft het aantal producten en diensten is er een trendbreuk. In de onlangs vastgestelde PDC voor 2022-2023 is een aantal producten omgevormd naar dienst. Derhalve een afname van het aantal producten en een toename van diensten. Ook in de realisatie 2022 is dat te verwachten. Toelichting op de doelen: Door de aanpassingen in de PDC 2023 zijn de aantallen producten en diensten niet goed vergelijkbaar met 2021 en begroting 2022. Hieronder is het aandeel van de nieuwe producten aangegeven. • Klachtafhandeling rapport; 30% van het totaal (in 2022 -> 24%) • Controle rapporten preventief milieu toezicht; 26% van het totaal (in 2022 -> 17%)
Overzichten 5: Trends en kwan ta eve doelen programma toezicht en handhaving
Werkpakkeen toezicht & handhaving
5.000
€ 1.000
Begrong 2023
Het financiële beslag van dit programma is nagenoeg gelijk als in 2021 en begroting 2022.
Aantal producten & diensten vergunningen
€ 4.000
Aantal
De normen voor kwaliteit zijn vooralsnog gelijk aan eerdere jaren. 80% voor klanttevredenheid en 90% afhandeling van de vergunningen binnen de gestelde termijn.
2019 GEGROEID
Overzichten 4: Trends en kwan ta eve doelen programma vergunningen
tov 2022
Kwaliteit Medewerkers voldoen aan kwaliteitscriteria
“
€0
kdr 2023
Beoogd resultaat programma vergunningen
Producten en diensten toezicht & handhaving
€ 10.000
37.500
€ 8.000
30.000
€ 6.000
22.500
€ 4.000
15.000
€ 2.000
7.500 0
€0 Bouw
real 2019
real 2020
real'21
Milieu en algemeen
Aantal producten WP’s
bg 2022
real 2019
kdr 2023
real 2020
Aantal uur diensten WP’s
real'21
bg 2022
Prov. prog. aantal uur
kdr 2023
* In 2019 nog geen output financiering > derhalve niet vergelijkbaar.
Omgevingsdienst Regio Arnhem
016
017 Beoogd resultaat programma advies
ADVIES
• Controle rapporten Briks; 26% van het totaal (in 2022 -> 12%) • Her -en andere controles; 14%
De omvang van het programma advies is de afgelopen jaren toegenomen op een omvang naar circa € 1,8 miljoen. Dit is 9% van de totale omzet van ODRA. Voor 2023 verwachten we een toename vanwege herplaatsing diensten in de PDC.
In het programma complexe handhaving worden ruim 1.700 producten geleverd. De belangrijkste diensten zijn: • Handhavingsbesluiten; 28% (in 2022 producten) • Bodemonderzoek; 29% (in 2022 producten) • Controle bestaande bouw & projecten; 25% (in 2022 -> 28%) • Juridische expertises; 16% (in 2022 -> 30%) De normen voor kwaliteit zijn vooralsnog gelijk aan eerdere jaren. Hier ligt gezien de realisatie in 2021 een uitdaging. Het financiële beslag van dit programma neemt af ten opzichte van afgelopen en huidig jaar.
Toelichting op de doelen: Binnen het programma advies is één KPI gedefinieerd, zijnde: alle medewerkers voldoen aan de kwaliteitseisen en zijn geaccrediteerd voor de ‘meetdienst’.
tov 2022
Aantal
Begrong 2023
tov 2021
Aantal
Begrong 2022
Aantal
Realisae 2021
6.290
producten
0%
7.861
producten
7.885
producten
31.239
* diensten (in uren) uren PCH/PAB.
41%
10.220
7.225
47%
28.442
diensten (in uren) uren PCH/PAB.
diensten (in uren) uren PCH/PAB.
Tijdigheid % van de klachtmeldingen, die in behandeling genomen zijn
80%
80%
90% 60% 85%
90% 60% 85%
Kwaliteit Mdw. voldoen aan VTH • % volledige naleving • % opgeheven overtredingen Klanevredenheid % (zeer) tevreden over de dienstverlening • controles • klachtena andeling Financiële realisae • kosten (x €1.000) • baten (x €1.000)
80%
-3% -4%
gemiddeld
Saldo - € 323 € 9.699 € 9.376
80%
2% -10%
19.389
Gemeten percentage is laag. Zie toelichng Niet gemeten
gemiddeld
Saldo - € 266 € 10.023 € 9.757
Produce 90% uren is geleverd
Kwaliteit • Medewerkers zijn geaccrediteerd & voldoen aan kwaliteitscriteria
Aantal
Begrong 2023
tov 2021
Aantal
Begrong 2022
Aantal
Realisae 2021
15.455
* diensten (in uren)
-10%
12.803
* diensten (in uren)
14.253
* diensten (in uren)
7.620
uren PCH/PAB.
22%
5.750
uren PCH/PAB.
4.702
uren PCH/PAB.
100%
59% 79%
100% Saldo € 300 € 2.856 € 3.156
PROGRAMMA GELDERS STELSEL
Produce 95%-105% van de werkprogramma's + aanvullende opdrachten gerealiseerd 100% realisae programma plan
19.434
tov 2022
Financiële realisae • kosten (x €1.000) • baten (x €1.000)
Binnen het programma advies worden geen producten geleverd. De belangrijkste diensten zijn: • Meetadvies rapporten; 31% van de uren (in 2022 -> 43%) • Advies rapport leefomgeving; 47% (in 2022 -> 41%) • Beoordeling saneringen; 19%
Beoogd resultaat Toezicht en handhaving Beoogd resultaat Toezicht en handhaving
Beoogd resultaat Toezicht en handhaving
Onder de stelseltaken is de coördinatie van de provinciale programma’s PCH (toezicht en handhaving complexe bedrijven) en PAB (aandachtsbedrijven) ondergebracht qua dienstverlening. De reguliere (controle) activiteiten worden binnen de programma’s toezicht en advies opgenomen. Ook de kosten van de coördinatie worden daaraan toegerekend. In de stelseltaken zijn kosten opgenomen die de Gelderse omgevingsdiensten (en ODNL) bij ons in rekening brengen voor de taken die zij voor het hele stelsel uitvoeren. Het voorstel is om voor de begroting 2023 de kosten op gelijk niveau te houden, namelijk afgerond € 0,4 miljoen. Ondanks dat de omgevingsdiensten jaarlijks de kosten indexeren, stuurt ODRA er inhoudelijk op aan om de kosten te reduceren. Dit zal met name op het gebied van I-GO/ data gedreven werken zijn.
90%
Samenwerking bij Complexe Inrichtingen (Programma Samen Sterk)
Saldo € 1.083 € 9.805 € 10.888
De provincie Gelderland heeft in 2019 gevraagd om toezicht en handhaving op de provinciale complexe inrichtingen programmatisch te organiseren en heeft die taak vervolgens bij ODRA neergelegd. In 2020 is op initiatief van de provincie samen met ODRA en ODRN, het totale provinciale takenpakket (VTH) onder de loep genomen en ondergebracht in het programma Samen Sterk. Onder deze vlag werken
* Door de wijziging in de PDC 2023 is het aantal producten en diensten niet goed vergelijkbaar.
-1% 10%
100% Saldo - € 30 € 1.794 € 1.764
Saldo - € 214 € 1.813 € 1.599
provincie, ODRN en ODRA samen aan verbetering van de VTH-taken. De taken zijn verdeeld: ODRN heeft vergunningen, ODRA toezicht en handhaving, Provincie Gelderland de WNB (wet natuur beheer).
Gemeentelijke complexe bedrijven In 2021 is de opdracht gegeven om te onderzoeken op welke wijze vergunningen en toezicht op de gemeentelijk complexe bedrijven in het Gelders Stelsel meer uniform kan worden opgepakt. Op moment van schrijven is nog niet bekend welk beleid hierop zal worden geformuleerd. Voor de begroting 2023 kan dit dus nog niet worden meegenomen.
Overzichten 6: Trends en kwan ta eve doelen programma advies
Werkpakkeen advies € 4.000
20.000
€ 3.000
15.000
€ 2.000
10.000
€ 1.000
5.000
€0
0 Bouw
real 2019
real 2020
Milieu en algemeen
real'21
bg 2022
Beoogd resultaat Stelseltaken
Diensten advies
kdr 2023
Beoogd resultaat Stelseltaken
tov 2022
Produce Programma PCH (coördinae) Overige stelseltaken
Aantal producten WP’s
real 2019
real 2020
Aantal uur diensten WP’s
real'21
bg 2022
Prov. prog. aantal uur
kdr 2023
Kwaliteit Afgesproken in projectplan met provincie Financiële realisae • kosten (x €1.000) • baten (x €1.000)
Aantal
Begrong 2023
tov 2021
Aantal
Begrong 2022
Aantal
Realisae 2021
3.840 0
uren* uren
-21%
3.695 202
uren* uren
4.702 363
uren
100% realisae projectplan PCH en PAB
10% -100%
Saldo - € 400 € 400 €0
100% realisae projectplan PCH en PAB
-24% 864%
Saldo - € 41 € 363 € 322
83% van het werkprogramma gehaald Saldo - € 455 € 479 € 33
* Binnen het programma Advies worden alleen diensten verleend.
Katern 1 | Jaarverslag 2020
Omgevingsdienst Regio Arnhem
018
019 de onzekerheid hierover is dit in dit kader voor de begroting nog niet meegenomen.
Overzichten 8: Trends en doelen programma projecten en algemeen
Werkpakkeen projecten
Producten en diensten projecten 30.000
€ 4.000
22.500
€ 3.000
15.000
€ 2.000
7.500
€ 1.000
0
Aantal uur diensten WP’s
€0 Bouw
real 2019
real 2020
Milieu en algemeen
real'21
bg 2022
real 2019
real 2020
real'21
bg 2022
Prov. prog. aantal uur
kdr 2023
kdr 2023
Projecten en programma’s
PROGRAMMA PROJECTEN EN ALGEMENE DIENSTEN Het programma projecten bevat naast de projecten ook alle diensten die niet zijn onder te brengen onder de drie kernprogramma’s; vergunningen, toezicht en advies. Gaat vooral om diensten als projectleiding, ondersteuning, detacheringen en overige diensten. In deze paragraaf worden ook de gezamenlijke projecten beschreven en de gezamenlijke diensten, ondanks dat deze qua kosten zijn ondergebracht in de betreffende programma’s. Toelichting op de doelen: Binnen het programma projecten en algemeen is één KPI gedefinieerd, zijnde: de juridische kwaliteit. Dit geldt voor de juridische activiteiten in alle programma’s. Bij meting is het onderscheid niet te maken, vandaar hier ondergebracht. De belangrijkste diensten in dit programma zijn: • Programma en projectmanagement; 52% • Ondersteuning en participatie; 34% • Specifieke diensten; 14%
Met onze partners is afgesproken dat de ‘Planning en Control-cyclus’ voor projecten een bijzondere positie krijgt in de uitgangspuntennotitie. Hiermee bereiken we dat onze projecten transparanter worden (qua doelen en budget) en de partners in staat zijn om hierop te sturen (en te begroten). Voor 2023 (en verder) zijn de volgende projecten opgenomen in de begroting. • Programma Duurzaam Ondernemen (voorheen energie) zal komende jaren een belangrijk aandachtsgebied zijn voor ODRA. Het programmais gericht op het leveren van een bijdrage aan maatschappelijke doelstellingen rondom duurzaamheid, energietransitie en circulariteit. Het programma bouwt voort op het programma energie met daaronder diverse projecten, die al in 2021 zijn gestart. Het betreft voor 2023 in ieder geval: • Project Energie • Project Label C (kantoorgebouwen) • Project EPBD3 (energy performance buildings directive) • Project Circulaire Economie Naast deze projecten werkt ODRA samen met andere omgevings diensten en met OD NL. Mogelijk wordt OD NL co-financier; vanwege
tov 2022
Produce 90% van het aantal begrote producten én 90% uren is behaald
Juridische kwaliteit % bezwaren en beroepen die ongegrond zijn verklaard, danwel zijn ingetrokken Financiële realisae • kosten (x €1.000) • baten (x €1.000)
Begroting | 2023 - 2026
Aantal
Begrong 2023
0
producten
9.911
* diensten (in uren)
17.968
uren PCH/PAB.
tov 2021
5%
90%
-19% -17%
• Programma Omgevingswet is in 2023 gericht op de implementatie van de Omgevingswet. Nog lang niet alle veranderingen zijn uitgedacht en in de praktijk (pilots) getoetst. We zullen zeker nog issues tegen het lijf lopen. Er zal ook gewerkt moeten worden aan de omgevingsplannen (tot 2032) die met name gericht zijn op praktische issues die voortkomen uit de implementatie van de wet en de bijdragen aan de verschillende Omgevingsplannen. • Project WKB is gericht op de implementatie van de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) voor de bouw. Het proces loopt parallel aan de invoering van de Omgevingswet. Uitgaande van inwerkingtreding van de eerste fase medio 2022 (gekoppeld aan de Omgevingswet), is het project in 2023 alleen gericht op praktische issues die volgen uit de implementatie van de wet. Naar verwachting zal in 2025 de eerste fase geëvalueerd worden en de tweede fase inwerkingtreden. • Project A15 is gericht op in samenhang uitvoeren van de VTH-taken bij de aanleg van de A15. Belangrijke afhankelijkheid is de datum van het definitieve tracé-besluit van RWS. Afgelopen jaren is gebleken dat dit moeilijk was te voorspellen, waardoor ook de geraamde middelen in de begroting telkenmale te hoog waren. Deze onzekerheid is er ook voor 2022 en 2023. • Project Rijker Verantwoorden is gericht op het inzichtelijk en transparant maken van onze bijdrage aan de maatschappelijke uitdagingen.
We ontwikkelen indicatoren voor een rijkere verantwoording. In 2022 is gestart met ‘circulaire economie’ (aansluitend op de Groene Metropoolregio). In 2023 wordt een vervolg voorzien met andere onderwerpen. Dit wordt bekostigd uit het innovatiebudget. Voor 2023 zijn er nog geen concrete plannen gemaakt. De pilots zijn daarvoor de input.
In de bijlage is een overzicht opgenomen van de kosten van de projecten. Daarbij is de totale omvang zichtbaar, inclusief de gezamenlijke versus individuele gefinancierde onderdelen.
Gezamenlijke diensten De gezamenlijke diensten worden vanaf 2022 ondergebracht in de betreffende programma’s. Voorheen onder het programma ‘projecten en algemeen’. Ten opzichte van voorgaande jaren is er een aantal wijzigingen:
Keten – en data gedreven toezicht De stijging wordt veroorzaakt doordat er drie services zijn samengevoegd. Naast ketentoezicht ook de LMA en DAT. Deze waren voorheen deels als individuele dienst in de werkpakketten aanwezig, deels als gezamenlijke dienst.
Beheer zones, kaarten en data Binnen deze beheersactiviteiten (vh gegevensbeheer) zijn ook een aantal voorheen afzonderlijke diensten samengevoegd. Zo ook RvmK. Verder maken we de beweging om beheer activiteiten, ten behoeve van data voor het primaire proces, hier onder te brengen. Dit is zuiverder met betrekking tot de bepaling van de overhead. Het betreft de intake en registratie van zaken en waarborgen van de kwaliteit van de gegevens in onze systemen. Daarnaast onderzoeken we een uitbreiding met betrekking tot basisgegevens voor het primaire proces (startdossiers / archief). Er komt een voorstel (businesscase), waarin de overdracht (die ook via de DVO’s moet plaatsvinden) in kaart zijn gebracht. Eventuele meerkosten zijn nog niet meegenomen in de begroting.
• Programma Theseus beoogt voor de deelnemende partners een eerste stap te zijn in de aanpak van ondermijning op bedrijven terreinen door actief monitoren en data verzamelen. In 2023 loopt
Overzicht 9: Gezamenlijke diensten
Beoogd resultaat projecten en algemeen Beoogd resultaat projecten en algemeen
In 2023 heeft het programma een grotere omvang voor dan vorig en huidig jaar (zie bijlage).
het project door. De omvang is sterk afhankelijk van de mogelijk heden voor financiering. Beoogde financiers zijn provincie Gelderland, Rijksoverheid en mogelijk andere partijen.
Saldo € 261 € 3.220 € 3.481
Aantal
Begrong 2022
Aantal
Realisae 2021
0
producten
0
producten
8.996
* diensten (in uren)
8.534
* diensten (in uren)
18.140
uren PCH/PAB.
12.545
uren PCH/PAB.
90%
36% 72%
Saldo € 205 € 3.969 € 4.174
87%
Saldo - € 502 € 2.927 € 2.425
Gezamenlijke diensten x € 1.000
Real. 2021
Begroot 2022
56,0 178,7 91,1 6,8 396,9 133,7 64,1 39,1 22,4 0
107,0 147,2 152,3 65,4 368 81,2 93,3 143,9 23,0 36,9 100,0
106,9 147,2 170,9 65,3 368,0 167,3
Totaal
988,7 1.318,2
1.148,6
Gezamenlijk deel project zie bijlage
562,6
Piket Strafrecht Ketentoezicht Klantadvies milieu Klantadvies bouw Beh. zones, kaarten, data RvmK DAT/LMA/Keten voor OD’s GUOV ORM Innovae
toezicht milieu toezicht milieu toezicht milieu vergun. milieu toezicht milieu vergun. bouw & milieu toezicht milieu toezicht milieu nvt toezicht milieu
335,8
Begroot 2023 partners PCH/OD’s
0,0 22,9
Begroot 2023 55,2 73,1 7,5 110,4
100,0
312,9
246,2
Toelicng klanten Alle partners Partners en PCH Partners, PCH en OD’s Alle partners CF sleutel bouw partners Alle partners In 2023 bij kaarten, data OD’s en partners Alle partners nvt Alle partners Totaal
1.394,8 312,9
Omgevingsdienst Regio Arnhem
020 Innovatie
• Risico’s op de taakuitvoering
In de begroting 2022 is voor het eerst een budget voor innovatie opgenomen. Naast de werkzaamheden zoals begroot in de in de reguliere werkprogramma’s en (gezamenlijke of individuele) programma’s en projecten, speelt ODRA waar mogelijk in op nieuwe (onvoorziene) ontwikkelingen. Denk hierbij aan ontwikkelingen rondom nieuwe wet- en regelgeving, beleid, vak-inhoud of werkwijze. ODRA heeft hiervoor een vooraf vastgesteld innovatiebudget begroot ad € 100.000. ODRA informeert partners over besteding van dit budget, en geeft (gedurende het begrotingsjaar) verantwoording over de werkzaamheden en resultaten. Veelal zullen dit verkenningen zijn, die (al dan niet) leiden tot een nieuw programma of project. Vanaf 2022 wordt het budget onder meer besteed aan verkenningen op het gebied van duurzaamheid (energietransitie en circulaire economie) en ‘Rijker (outcome gericht)- plannen en verantwoorden’. Dit zal in 2023 worden gecontinueerd, afhankelijk van de resultaten in 2022.
“
VANAF 2022 WORDT HET
“
BUDGET ONDER MEER BESTEED AAN
VERKENNINGEN OP HET GEBIED VAN
DUURZAAMHEID
RISICO’S
In de risico benadering van ODRA wordt een vijftal categorieën onderscheiden. Hieronder worden ze voor 2023 geduid:
• Exploitatierisico’s Het meest reële risico is dat de werkpakketten niet worden gehaald. Partners boeten dan mogelijk in op de inhoudelijke taken (of lopen meer risico), bij ODRA geeft dit een lagere omzet. De vaste kosten lopen veelal door. Dit effect hebben we gezien tijdens covid-19 en stikstofcrisis; een deel van het vraag-gestuurde werk in de werkpakketten (bv. vergunning aanvragen, projecten die vertragen) kan niet worden gerealiseerd. In 2021 hebben we gezien dat het om bedragen oplopend tot een € 1,0 miljoen kan gaan. Dit risico mitigeren we door een dynamische capaciteitsplanning op te stellen (werkend vanaf 1e kwartaal 2022), waarmee we de werving en inhuur van medewerkers kunnen sturen.
Begroting | 2023 - 2026
Deze paragraaf betreft de aansprakelijkheid voor fouten en nalatigheid in de uitvoering. Omdat burgers en ondernemers ‘mondiger’ worden en ook als zodanig acteren, wordt dit risico voor ons groter. Het risico is in principe via een verzekering afgedekt, maar geeft veel verstoring (dus extra kosten) in de bedrijfsvoering. Daarnaast merken we dat de impact van ons hele handelen meer onder een vergrootglas komt te liggen. Steeds meer berichten in de media over de omgevingsdiensten, onderzoeken naar functioneren van het VTH-stelsel (I&W/ commissie Aartsen) en de toegenomen Wobverzoeken kunnen impact hebben op ons imago en indirect op bedrijfsvoering. We kunnen anticiperen door scherp te blijven focussen op de kwaliteit van onze dienstverlening.
• Frictiekosten Frictiekosten ontstaan meestal als gevolg van grote veranderingen in de organisatie. Bijvoorbeeld als partners besluiten om de nietwettelijke taken in eigen beheer op te pakken. Ook kunnen grote fricties ontstaan bij medewerkers die (niet meer) passen op het werk dat moet worden uitgevoerd. Voor 2023 verwachten we dat er geen noemenswaardige frictie zal optreden. Financieel wordt jaarlijks een bedrag gereserveerd voor personele frictie. Dit continueren we in 2023.
C
021
OUTPUTFINANCIERING (ONTWIKKELINGEN)
• Compliance aan wet- en regelgeving Indien we ons niet aan de wet (kunnen) houden, is dit vooral een risico met effect op ons imago. Als we het ‘te bont’ maken, leidt het tot een afkeurende accountantsverklaring. Het is inmiddels bekend dat 2022 het eerste jaar zal zijn dat het ODRA-bestuur zelf een controleverklaring moet opstellen. Deze is grotendeels gericht op de compliance op onder meer Europese aanbesteding, Fraudepreventie, AVG, enz. Medio 2022 stelt ODRA een plan op t.b.v. deze nieuwe richtlijn.
• Liquiditeit Met de partners is afgesproken dat zij aan het begin van elk kwartaal een kwart van het werkprogramma als voorschot betalen. Zonder dit systeem zou ODRA niet aan haar betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Het eigen vermogen is immers gelimiteerd tot een € 0,5 miljoen. Deze afspraak houden we overeind. De voorgenomen verhuizing en ICT-aanpassing gaan gepaard met een aantal forse investeringen. Ruim € 1 miljoen. Dit geld is binnen ODRA niet op voorhand beschikbaar. We zullen dit bedrag lenen bij onze bank. ODRA heeft daarna een totaal andere financieringsstructuur voor onze ICT en kantoorinrichting. Voorheen verzorgde De Connectie deze diensten. Vanaf 2023 gaan we via de kapitaaldienst (lenen – afschrijven – aflossen) werken. Dit vergt een extra aandachtspunt in de bedrijfsvoering.
Omgevingsdienst Regio Arnhem
022
In 2020 is het systeem van ‘beheerste’ outputfinanciering ingevoerd. Deze vorm van financiering geldt alleen voor de werkpakketten van partners en omgevingsdiensten. Voor de provinciale programma’s geldt dat deze worden afgerekend via een input-methode, namelijk op basis van gerealiseerde uren (circa 22% van de omzet). Deze hybride vorm van financiering brengt inefficiënties met zich mee qua administratieve inrichting, tarifering en verantwoording naar de klanten. Ons uitgangspunt voor de begrotingen 2023 en verder is dat deze hybride vorm nog enkele jaren in stand blijft. De provincie heeft aangegeven nog geen aanleiding te zien in een overgang naar output financiering voor de provinciale programma’s. Ook is de verwachting dat het nog enkele jaren gaat duren voordat een nieuw financieringssysteem wordt geïmplementeerd als een mogelijk gevolg van de aanbevelingen van de Commissie van Aartsen. ODRA start in de tussentijd met een onderzoek naar tarief differentiatie. Dit is in de komende begroting 2023 niet meegenomen.
BESPARINGSDOELSTELLINGEN / UITGANGSPUNTEN IN DE BEGROTING In oktober 2020 heeft ODRA een besparingsbrief aangeboden aan de gemeenteraden en Provinciale Staten. In deze besparingsbrief waren vijf deelgebieden benoemd waar wij besparingsmogelijkheden voor de toekomst zien. In deze begroting 2023 krijgen die besparingen grotendeels vorm.
Huisvesting Medio 2022 verhuizen we naar de Airborne Tower. De aanleiding voor verhuizen was tweeledig: binnen de bestaande kantoorruimte en faciliteiten (verzorgd door de gemeente Arnhem respectievelijk De Connectie, is er onvoldoende mogelijkheid om onze visie op werken vorm te geven; locatie onafhankelijk werken, onze visie op samenwerken en ontmoeten, identiteit en bereikbaarheid in relatie tot de arbeidsmarkt en ons type werk. Daarnaast, al genoemd, de besparingsdoelstelling. We gaan in het kader voor de begroting uit van een besparing van € 75.000 structureel. Op een begroting van € 832.000 is dit 9%.
ICT Een zeer omvangrijke kostenpost betreft de kosten voor ICT. De afgelopen jaren hebben we de transitie naar ‘werken in the cloud’ ingezet. In 2019 is het bedrijfsvoeringsysteem (SAP) geïmplementeerd, begin 2020 het primaire systeem Open Wave en in 2022 volgt de transitie van de kantoorautomatisering naar ‘the cloud’ (met name introductie van office 365). We nemen de ICT-apparatuur en netwerk (overgang naar plaats onafhankelijk werken) medio 2022 in eigen beheer. Dit betekent een ontvlechting met De Connectie. Naast het feit dat ‘werken in the cloud’
Begroting | 2023 - 2026
kosten bespaart, wordt ook het beheer voordeliger. Er is een besparing van structureel € 60.000 op een begroting van € 883.000 in 2022. Dit is 7%.
Kwalitatief hoogwaardig personeel Van alle kosten zijn de personeelskosten het grootste aandeel in de exploitatie, in totaal circa 80%. ODRA voert een beleid om op drie aspecten een besparing op de loonkosten te realiseren. • Strategisch personeelsbeleid. ODRA kent relatief veel medewerkers die bij de oprichting vanuit de partners zijn overgekomen, met een hogere dan gemiddelde leeftijd, veelal salariëring in de eindschalen en diverse garantietoelagen. De natuurlijke uitstroom (pensioen) is op gang. Daarnaast zien we dat het verloop, door een dynamische arbeidsmarkt, toeneemt. Ondanks het risico voor de continuïteit en kwaliteit, biedt het verloop ook kansen voor werving van mede werkers met een ander -en financieel gunstiger profiel. • Het aandeel van de flexibele schil. Externe inhuur is op dit moment circa 20% van de totale loonkosten. Wij streven naar een flexibele schil van maximaal 15%. Belangrijke succesfactor voor dit beleid zijn de afspraken die ODRA maakt met haar partners over de structurele werkpakketten en de kwaliteit van de prognoses rond het meerjarige werkaanbod. Met bovenstaande condities zijn we in staat om interne medewerkers voor langere tijd aan te trekken en dit via Europese Aanbesteding te regelen. Ondanks de lagere kosten voor externe inhuur afgelopen jaar, verwachten we een dynamische arbeidsmarkt waarin de externe tarieven niet zullen dalen.
• Personele overhead. De huidige interne bezetting (ultimo 2021) op bedrijfsvoering / staf / management bedraagt 34 fte. Dit is 20% van de totale bezetting. Binnen bedrijfsvoering en staf vallen tot nu toe activiteiten uiteenlopend van secretariaat, communicatie, ICT-beheer en datakwaliteit, post-telefoon-intake, planning en control en HR. Een zeer divers takenpakket. Een stap in de doorontwikkeling van onze organisatie is het beter positioneren van bedrijfsvoering ten opzichte van de uitvoering (faciliterend) en de onderlinge samenwerking versterken tot één geheel. Dit leidt er onder meer toe dat de clusters ‘intake’ en ‘data’ binnen de uitvoering worden gebracht; zij worden immers ingezet aan de voorkant van het primaire proces. • Primaire en Secundaire arbeidsvoorwaarden. In de CAO 20212022 zijn loonstijgingen, eenmalige uitkeringen, uitbreiding verlof en thuiswerkvergoedingen afgesproken. Dit leidt tot forse stijgingen van de loonkosten. Deze stijgingen (3,5%) vangen we vooralsnog op binnen het huidige tarief van € 92,- per uur. De algemene personeelskosten worden al jaren genormeerd op 4% van de loonsom. We stellen een kleine daling van de norm voor naar 3,5%, gebaseerd op een inhoudelijke verandering in de reiskosten en vanwege de historische kostenontwikkeling. De belangrijkste kostenpost zijn de reiskosten.
Het ‘post’ corona beleid is dat medewerkers gemiddeld de helft van de werktijd thuis
werkt. Hier passen we de woonwerk-reiskostenvergoeding op aan. Nieuw in de CAO is een thuiswerkvergoeding. Het reguliere opleidingen budget is afgelopen jaren genormeerd op 2% van de loonsom. Ondanks onderbestedingen afgelopen jaar (deels Corona) handhaven we deze norm. Mede gezien het personeelsbeleid en het verloop is blijvend investeren in kwaliteit noodzakelijk.
Samenwerking met de regio We werken niet alleen samen met partners in de veiligheidsketen (brandweer, politie, GGD, waterschappen en openbaar ministerie en gemeenten), maar ook met de andere zes omgevingsdiensten in Gelderland. Het is samenwerken in het primaire proces (complexe handhaving en -vergunningen, ketensamenwerking, enz.), maar ook op het gebied van ICT (IGO – Data gedreven werken) en bedrijfsvoering (HR, AVG en communicatie/portaal). De taken zijn onderling verdeeld. De samenwerking vooral een kwalitatieve impuls geven, het is lastig deze uitgangspunten te kwantificeren.
afgelopen jaren dan de loonontwikkeling in de CAO. Dit is een resultaat van personeelsbeleid waar we nieuwe (jongere) mensen aantrekken met lagere anciënniteit in de loonschalen. Daardoor is de loonstijging iets lager dan de CAO (gaat uit van bijna 4%). • Externe inhuur Ook hier hebben we afgelopen jaar door gericht inkopen, maar vooral tijdig inkopen, kunnen besparen op de uitgaven. De moeilijke arbeidsmarkt leidt er echter toe dat tarieven onder druk staan. Het beleid is erop gericht om zo min mogelijk met aanvullende opdrachten te gaan werken; ad-hoc inhuur is altijd duurder; ook dit effect is meegenomen in de begroting. • Personele overhead Het aantal fte’s in de bedrijfsvoering is afgelopen jaar meegegroeid met de omzet. Procentueel is de verhouding bedrijfsvoering ten opzichte van de lijn aan het dalen.
OVERIGE BEGROTINGSKADERS
“
TARIEF VOOR 2023 Besparingen in de bedrijfsvoering van ODRA komen tot uitdrukking in het tarief. In de begrotingen 2021 én 2022 is het € 92,- geweest, ondanks inflatie. Voor 2023 geldt wederom een tarief van € 92,-. Dit is mogelijk door een omzettoename (werkpakketten en gezamenlijke diensten) én de hierboven genoemde besparingen.
“
HYBRIDE VORM - PROVINCIALE PROGRAMMA’S - COMMISSIE AARTSEN
023
DE KOMENDE JAREN
VERWACHTEN WE QUA
De indexeringen (inflatie) van de afgelopen drie jaar samen is ruim 5%, dit is het feitelijke besparingsresultaat voor de partners.
BEZETTING GELIJK
OVERIGE NORMEN EN TRENDS
TE BLIJVEN ALS VORIG
In onderstaande overzichten is de ontwikkeling van een aantal belangrijke kengetallen voor de bedrijfsvoering van ODRA in kaart gebracht. Dit geldt met name voor het personeel; 80% van de begroting.
EN DIT JAAR
Toelichting: De komende jaren verwachten we qua bezetting gelijk te blijven als vorig en dit jaar. De ontwikkeling zit bij de afzonderlijke groepen: • Salariskosten De gemiddelde salariskosten van ODRA zijn minder hard gestegen de Overzicht 10: Kerngegevens capaciteit en kosten Formae bezeng en personele kengetallen
intern
Formae bezeng • producef • niet producef Totaal bezeng en formae
115,9 34,3 150,2
30,2 4,9 35,1
146,1 79% 39,2 21% 185,3
127,0 32,3 159,3
Loonkosten x € 1.000
11.860
3.831
15.691
12.598
Gemiddelde kosten/e (€)
78.961 109.145
84.679
% van de loonsom % sjging gem. loonkosten
76%
Realisae 2021 extern totaal
24%
intern
Begrong 2022 extern totaal
Begrong 2023 extern totaal
25,8
152,8 83% 32,3 17% 185,1
125,9 36,5 162,4
26,6
152,5 81% 36,5 19% 189,0
3.342
15.939
13.287
3.505
16.792
79.067 129.549
86.101
81.824 137.780
88.856
21% 15,7%
1,7%
21% 1,7%
3,1%
79% 0.1%
25,8
intern
79% 3,4%
26,6
Omgevingsdienst Regio Arnhem
024
025 Overzicht 11: Programma en taakveld begro ng
Baten x € 1.000
Realisae 2021
Begrong 2022
Begrong 2023
1. Vergunningverlening 2. Toezicht en Handhaving 3. Advies 4. Stelseltaken 5. Algemeen en projecten
4.545 10.889 1.598 33 2.425
4.567 9.756 1.764 322 4.174
4.564 9.376 3.156
Baten
19.490
20.584
20.577
Specificae taakveld 2023 bouw milieu algemeen 3.087 2.296 274
1.246 5.522 2.839
232 1.558 43
600
2.881
5.657
10.207
4.713
27%
50%
23%
3.481
Verhouding Kosten x € 1.000
Realisae 2021
Begrong 2022
Begrong 2023
1. Vergunningverlening 2. Toezicht en Handhaving 3. Advies 4. Stelseltaken 5. Algemeen en projecten
4.402 9.805 1.813 479 2.927
4.435 10.023 1.794 363 3.969
4.402 9.699 2.856 400 3.220
2.977 2.375 248
Baten
19.426
20.584
20.577
Verhouding 0
64
Saldo
0
Specificae taakveld 2023 bouw milieu algemeen 1.201 5.713 2.569
224 1.611 39
555
2.665
5.601
10.038
4.538
27%
49%
22%
56
169
175
• Voor de baten geldt dat alle diensten en producten die we leveren gekoppeld zijn aan een programma. • Voor de kosten geldt dat de personeelskosten worden verdeeld op basis van geschreven tijd, met de gemiddelde loonsom. Overheadkosten zijn toegerekend op basis van deze verhouding.
PROGRAMMA -EN CATEGORIALE BEGROTING PROGRAMMA & TAAKVELD BEGROTING
CATEGORIALE BEGROTING
In oktober 2021 is samen met de partners de omvang van de werkprogramma’s 2023 op programma -en taakveld niveau besproken. Dit is gedaan door middel van extrapolatie van de omvang van werkpakketten 2021/2022, in combinatie met inhoudelijke trendanalyses en de in hoofdstuk 1 geschetste ontwikkelingen. De doelen zijn in hoofdstuk 2 per programma toegelicht
De categoriale begroting volgt de kostengroepen die reeds hierboven in de normstellingen zijn toegelicht. Voor de baten zijn de afzonderlijke klantgroepen gebruikt als categorie.
Onderstaande programma begroting geldt als kader voor de werk pakketten 2023 die we samen met de partners in augustus/september 2022 gaan afspreken. Toelichting De kosten en baten per programma komen tot stand door de vastgestelde wijze van kostentoerekening:
Overzichten 12: Categoriale begro ng: klantgroepen en kostengroepen Baten x € 1.000
Realisae 2021
Begrong 2022
Begrong 2023
Specificae taakveld bouw milieu algemeen
Partners Provinciale programma’s Omgevingsdiensten Derden Overig/balans • doorbrekende kosten • overig
14.118 3.825 460 460
13.968 5.307 408 427
14.554 4.711 472 366
5.281 48 111 92
7.074 2.320 235 230
586 41
475
475
126
349
Baten
19.490
20.684
20.577
5.657
10.207
4.713
27%
50%
23%
Verhouding
Begroting | 2023 - 2026
2.200 2.343 127 43
Staat van baten en lasten *categoriaal) x € 1.000
Realisae 2021
Voorjaarsbegrong 2022
Begrong 2023
% tov begrong 2022
Totaal baten
19.490
20.584
20.577
0%
Kosten Personeel • medewerkers ODRA • externe inhuur • uitbesteed werk • inhuur complex en AB (pool) • opleidingen • alg. personeelskosten • dotae personeelsvoorzieningen • harmonisae/detacheringen
11.860 2.448 258 1.125 224 594 17 -110
12.598 1.495 352 1.495 281 563 100 -100
13.287 1.582 383 1.541 294 534 60 -100
5% 6% 9% 3% 4% -5% -40%
Totaal personeel
16.416
16.784
17.580
5%
868 842 348 310 83 -37 595
832 883 383 203 76 43 831 550
742 822 364 206 92
-11% -7% -5% 2% 21%
772
-7%
19.425
20.584
20.577
0%
64
0
0
Huisvesng en facilitair ICT Stelselkosten Advieskosten Overige kosten Dotae onvoorzien Programma kosten Overdracht bodemtaken Totaal kosten Saldo
Toelichting De belangrijkste veranderingen in de begroting zijn: • Qua omvang ramen we een gelijk bedrag als in 2022, namelijk 20,6 miljoen. Het aandeel van de werkpakketten neemt iets toe (zie ontwikkelingen), de provinciale programma’s iets af. Dat laatste is mede gedaan op basis van de realisatie 2021. • Stijging van de personele kosten met 5%; reeds toegelicht dat hier de CAO 2021- 2022 de belangrijkste factor in is. • De dalingen van de kosten op gebied van huisvesting en ICT. Toegelicht bij de paragraaf over de besparingsdoelen. • Stelselkosten vanuit de OD’s; kosten ‘portaal’ en IGO/data-gedreven werk zijn lager begroot op basis van het huidige realisatie niveau. • De programmakosten wisselen per jaar, afhankelijk van de projecten. Een groot deel van de kosten wordt als ‘materiele kosten’ doorbelast aan diverse partners; zoals Wabo-kosten, kosten voor ‘meetdienst’ en kosten voor ‘complexe vergunningen’ vanuit de ODRN. • Overdracht bodemtaken; in de begroting 2022 is deze apart als kosten gepositioneerd, vanuit de verwachting dat die kosten zouden worden overgedragen. Dat geldt in 2023 nog evenzeer; de kosten zijn nu niet verbijzonderd en grotendeels bij de personeelskosten opgenomen.
OVERHEAD Het overhead percentage wordt begroot op 26%. Een kleine stijging ten opzichte van 2022, door toename van de kosten van personele overhead. De besparingen op huisvesting en ict leiden ertoe dat vooral ten opzichte van 2021 de overhead verder daalt.
Omgevingsdienst Regio Arnhem
026
027 Overzicht 13: Overhead specifica e Realisae overhead 2021
Personeel
3.449 13%
Overige overhead • huisves ng & facilitair • ict • advieskosten • stelselkosten • onvoorzien en overig
Begrong overhead 2022
Totaal kosten 2022
Begrong overhead 2023
Directe kosten 2023
Totaal kosten 2023
13.905
16.784
3.204
14.376
17.580
832 883 203 269 119
114 1.381
832 883 203 383 1.500
742 822 206 248 92
116 772
742 822 206 364 864
2.878
868 842 270 208 36
Directe kosten 2022
Subtotaal overige overhead
2.225 11%
2.306
1.495
3.800
2.110
888
2.998
Totaal
5.674
5.184
15.400
20.584
5.314
15.264
20.577
Totale kosten % van de totale kosten
19.425 -29,2%
20.584 25%
75%
20.577 26%
74%
Toelichting De baten zullen geleidelijk stijgen door autonome volumeontwikkelingen. Sprongsgewijze ontwikkelingen, waaronder de overdracht van taken van
MEERJARENRAMING Onze ambitie is om elk jaar ook de meerjarige ontwikkelingen te kwantificeren. Zowel op programmaniveau als op taakveldniveau. Dit is een moeilijk proces omdat het op veel punten nog zeer onduidelijk is qua beleid, zowel vanuit de regering, als wel vanuit onze partners.
partners, en aanpassingen in het werkpakket door uitbreiding van bedrijventerreinen, zijn nog niet meegenomen. Afgelopen jaren en in 2023 heeft ODRA het tarief stabiel kunnen houden. Gezien de economische ontwikkelingen zal indexering van het tarief voor onze diensten en producten onvermijdelijk zijn. Voor de personeelskosten geldt dat de kosten zijn geïndexeerd met 2,6% in 2024. Indexeringen en CAO-wijzigingen na die datum zijn niet meegenomen. Vanaf 2023 ramen we de kosten voor bedrijfsvoering ‘stabiel’; De ontwikkeling van de inflatie is op dit moment moeilijk te voorspellen. Als beleid geldt dat kleine prijsstijgingen (< 1%) zoveel mogelijk worden opgevangen met besparingen op het gelijke gebied.
Aan de kostenkant is wel een gedeeltelijke kwantificering van het ingezette beleid op te stellen. Wij bedoelen: nieuwe huisvesting, ICT-transitie, duurzamer personeelsbeleid.
Overzichten 14: Meerjarenraming
1. Vergunningverlening 2. Toezicht en Handhaving 3. Advies 4. Stelseltaken 5. Algemeen en projecten % verandering Categoriaal meerjaren Baten ODRA • bijdragen partners • baten overige klanten Baten ODRA
In 2022 verandert door de verhuizing en ICT transitie de wijze waarop we onze inventaris financieren. Op dit moment (april 2022) vergoeden we aan de Connectie de kosten voor ICT apparatuur en werkplekken op basis van een jaarlijks (service) bedrag. De investeringen in ICT en de inrichting kantoor zullen worden geactiveerd, en worden afgeschreven op basis van de volgende termijnen: • Telefoons; 2 jaar • Mobiele ICT werkplek; 4 jaar • Meubilair: 10 jaar • Inrichting en infrastructuur pand; 15 jaar Naast de investeringen in huisvesting en ict, wordt er geïnvesteerd in de apparatuur voor de meetdienst. Dit zijn vervangingsinvesteringen en uitbreidingen. Hiervoor is een apart investeringsplan opgesteld iom de opdrachtgever (provincie).
De uiteenzettingen met een looptijd < 1 jaar betreffen grotendeels het banksaldo in de rijksschatkist. Aan het eind van 2021 was deze hoog, vanwege diverse afrekeningen over het werkpakket 2021 die nog afgewikkeld moesten worden. Gezien onze financieringsafspraken, middels voorschotten ter grootte van een kwart van de werkpakketten per kwartaal, is te verwachten dat het banksaldo hoog blijft op de jaargrenzen. De post onderhandenwerk is proforma opgenomen; in 2021 is de onderhanden positie gefactureerd aan de partners, derhalve onderdeel van de debiteuren. Dit kan mogelijk nog worden aangepast.
Ac va x € 1.000 Vaste ac va Immateriële vaste ac va Materiële vaste ac va Financiële vaste ac va Vaste ac va Vloende ac va Voorraden Uitzengen met loop jd <1 jaar Liquide middelen Onderhanden werk
Realisa e 31-12-2021
Prognose 31-12-2022
Prognose 31-12-2023
283
1.308
1.057
283
1.308
1.057
6.972 206
4.045 45
4.197 45
Raming 2025
Raming 2026
Raming 2027
4.564 9.376 3.156
4.427 9.704 3.282
4.295 10.044 3.414
4.166 10.395 3.550
4.041 10.759 3.692
Vloende ac va
7.177
4.089
4.242
3.481 20.577
3.585 20.999 2,1%
3.693 21.445 2,1%
3.804 21.915 2,2%
3.918 22.410 2,3%
Totaal ac va
7.461
5.397
5.299
Begrong 2023
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Raming 2027
Passiva x € 1.000
Realisa e 31-12-2021
Prognose 31-12-2022
Prognose 31-12-2023
470 480 64 661
470 273 64 378 1.400
470 263 64 319 1.149
Vaste passiva
1.676
2.585
2.265
Vloende passiva Vloende schulden < 1 jaar Overlopende passiva Overige schulden
5.383 10 392
2.230 190 392
2.262 190 392
Vloende passiva
5.784
2.812
3.034
Totaal passiva
7.461
5.397
5.299
15.347 6.098 21.445
15.817 6.098 21.915
16.312 6.098 22.410
Kosten
Begrong 2023
Raming 2024
Raming 2025
Raming 2026
Raming 2027
Personeelskosten • volume • prijspeil
17.580
18.037 0,1% 2,6%
18.519 0,1% 2,6%
19.027 0,2% 2,6%
19.561 0,3% 2,6%
Bedrijfsvoering • huisvesng & facilitair • ict • overige kosten Programmakosten
2.226 742 822 662 772 20.577
2.151 717 772 662 772 20.960
2.151 717 772 662 772 21.442
2.151 717 772 662 772 21.949
2.151 717 772 662 772 22.484
0
40
3
-34
-74
Vaste passiva Algemene reserve Bestemmingsreserves Resultaat boekjaar Voorzieningen Schulden > 1 jaar
“
DE UITEENZETTINGEN
Raming 2024
14.901 6.098 20.999
Saldo
OVERIGE ACTIVA
Begrong 2023
14.479 6.098 20.577
Begroting | 2023 - 2026
VASTE ACTIVA
Overzicht 15: Geprognos ceerde balans
Voor het meerjarig beeld van 2024 en verder, extrapoleren we de trends die in hoofdstuk 1 en 2 zijn geformuleerd.
Baten per programma
De bijgevoegde balans is gebaseerd op de eindbalans 2021. De te verwachten balansmutaties in 2022 (zie begroting 2022) zijn eveneens hierin meegenomen.
Verder bestaat de vaste activa uit waarden voor voertuigen en software, zijnde de investeringen in SAP en Open Wave. Hiervoor gelden de volgende afschrijftermijnen: • Personenauto’s; 5 jaar • Bedrijfsvoertuigen; 10 jaar • Apparatuur; 5 tot 10 jaar • Software; 5 jaar
“
Overhead specificae (indirecte kosten) x € 1.000
GEPROGNOSTICEERDE BALANS EN FINANCIËLE KENGETALLEN
MET EEN LOOPTIJD
< 1 JAAR BETREFFEN GROTENDEELS HET BANKSALDO IN DE RIJKSSCHATKIST
Omgevingsdienst Regio Arnhem
028
029
PASSIVA
lopende middelen te betalen. Het voornemen is om een lening bij de BNG af te sluiten, gelijklopend aan de afschrijftermijnen. De cashflow uit de afschrijvingen zullen gebruikt worden voor aflossing. De rente op de leningen is op dit moment < 1%. 3.5.4 Financiële weerbaarheid
De vaste passiva bestaan uit onze reserves en voorzieningen.
Reserves
Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate we in staat zijn om tegenvallers op te vangen. In hoofdstuk 2 zijn de risico’s beschreven die we nu voorzien. De geschatte omvang van die risico’s is tussen de € 0,3 en € 0,5 miljoen. Ondanks dat het totale weerstandsvermogen afneemt van 5% tot 4% van de omzet, is het nog hoog genoeg om de beschreven risico’s af te dekken.
In 2022 zullen de reserves ‘opleidingen omgevingswet’ en ‘innovatie’ volledig worden benut. Aan het bestuur is voorgesteld om het batig saldo van 2021 te bestemmen voor de realisatie van mba’s, die in het kader van de omgevingswet nog moeten worden opgesteld. De besteding zal, indien positief wordt beslist op dit voorstel, in 2022 plaatsvinden.
Voorzieningen
De netto schuldquote geeft inzicht in de verhouding van het vrije vermogen (+ reserves minus vaste activa) ten opzichte van de omzet. Deze schuldquote verbetert de komende jaren. De solvabiliteitsratio en liquiditeit geven inzicht in de mate waarin we in staat zijn om aan de financiële verplichtingen te voldoen. De saldi zijn relatief laag. Het systeem van bevoorschotting aan partners (en de tijdigheid van betalen) is hier debet aan.
De harmonisatievergoeding dekt de kosten van de garantietoelagen van medewerkers die zijn overgekomen van de Provincie bij de oprichting van ODRA. Deze voorziening loopt door tot in de jaren ’30. De frictievoorziening dekt de restwaarde van de ICT-apparatuur bij de Connectie die we niet kunnen inzetten in onze nieuwe huisvesting. De personele voorziening betreft kosten voor voormalige medewerkers waarvoor nog uitkeringen lopen.
Overige passiva Op balansdatum is de schuldpositie (veelal crediteuren) bij ODRA omvangrijk. Dat heeft te maken met de wijze van administreren cf de richtlijnen. Kosten ten laste van het boekjaar zijn verwerkt, de betalingen veelal nog niet gedaan. De investeringen in huisvesting en ICT leiden tot grote betalingen aan de leveranciers. De middelen daarvoor zijn grotendeels niet uit de
“
HET WEERSTANDS-
Algemene reserve BR opleidingen Omgevingswet BR innova e BR provincietaken BR bureau milieume ngen BR mba’s Reserves
Realisa e 31-12-2021 470 104 94 92 191 (64,3) 950
Muta es 2022 -104 94 -10 -207
Stand 31-12-2022
Stand 31-12-2023
Algemene Reserve • onverdeeld resultaat
470 64
470 64
470 64
Bestemmingsreserves • opleidingen omgevingswet • innovae • provincietaken • bureau milieumengen
104 94 92 191
92 181
92 171
Totaal bestemmingsreserves
480
273
263
Totaal
1.015
807
797
Omzet • percentage omzet
19.490 5,2%
20.584 3,9%
20.577 3,9%
Kengetallen
Realisa e 2021
Prognose 2022
Prognose 2023
0,6% 0,6% 15,0% 0,0% 145,4% nvt nvt
-1,2% -1,2% 15,0% 0,0% 139,8% nvt nvt
neo schuldquote -7,2% Neo schuldquote (verstrekte leningen) -7,2% Solvabiliteit 6,3% Structurele exploitaeruimte 0,0% Liquididteit (current rao) 124,1% Grondexploitae nvt Belasngscapaciteit nvt
WELKE MATE WE IN STAAT
De treasury functie binnen ODRA is gebaseerd op de wet Fido. ODRA stuurt op financiering voor de korte termijn en lange termijn. Zoals al aangegeven; de korte termijn financiering hangt sterk samen met het systeem van bevoorschotting aan de partners. Vanuit de evaluatie over 2021 is gebleken dat het systeem nog meer kan worden verbeterd om grote afrekeningen van de werkpakketten aan het eind van het jaar te voorkomen.
ZIJN OM TEGENVALLERS OP TE VANGEN
Prognose 31-12-2022
Muta es 2023
470
Prognose 31-12-2023 470
92 181
-10
92 171
743
-10
733
Op de lange termijn geldt dat we langlopende investeringen gaan financieren met gelijklopende leningen. Met de kasgeldlimiet in de wet Fido is bepaald dat het maximum bedrag voor financiering met kortlopende middelen 8,2% van het begrotingstotaal is (€ 1,7 miljoen). We komen niet boven deze norm uit. Voor de middelen die aangehouden mogen worden op de lopende rekening (BNG), alvorens deze worden overgeheveld naar de rijksschatkist, geldt in principe een limiet van € 1,0 miljoen. We hebben aanvullend een afspraak dat de limiet € 1,75 miljoen is. Hierdoor zijn we beter in staat het betalingsverkeer vorm te geven, zonder saldi over te boeken.
ONDERTEKENING Aldus vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur van Omgevingsdienst Regio Arnhem van 14 april 2022.
Prognose 31-12-2021
Muta es 2022
Prognose 31-12-2022
Muta es 2023
Prognose 31-12-2023
Harmonisae Provincie Gelderland Bovenmag verlof Frice Personele kosten
392 158 24 87
-37 -158 -24 -65
356
-37
318
22
-22
0
Voorzieningen
661
-284
378
-59
319
Begroting | 2023 - 2026
Stand 31-12-2021
Rente risico beheer en kasgeld limiet
Overzicht 17: Voorzieningen Voorzieningen x € 1.000
Weerstandsvermogen x € 1.000
VERMOGEN GEEFT AAN IN
Overzicht 16: Reserves Reserves x € 1.000
“
De voorzieningen zullen eveneens grotendeels muteren in 2022. Het bovenmatige verlof dat is opgebouwd in de corona jaren zal in 2022 worden opgenomen. Dit leidt tot een extra capaciteitsvraag en personele kosten, die uit deze voorziening worden betaald.
Overzichten 18: Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
De voorzitter, De secretaris, Joa Maouche Ruben Vlaander
Omgevingsdienst Regio Arnhem
Bijlagen
031
Omgevingsdienst Regio Arnhem
032
033
Bijlage 1: Overzicht bijdragen klanten
Baten per klant x € 1.000 Arnhem Doesburg Duiven Lingewaard Overbetuwe Provincie regulier Provincie Bodemtaken Provincie Complexe Handhaving Provincie Aandachtsbedrijven Renkum Rheden Rozendaal Westervoort Zevenaar Subtotaal Partners % van de omzet OD Achterhoek OD De Vallei OD Nijmegen OD Noord-Veluwe OD Rivierenland OD Veluwe Iijssel Subtaal Omgevingsdiensten Subtotaal derden***** Totaal klanten % van de omzet
Bouw prod. x tarief
Milieu prod. x tarief
2.357 2 10 1.086 18
870 63 180 435 477 310
Totaal prod. x tarief
Bouw uren x tarief
Milieu uren x tarief
Algem. uren x tarief
3.227 65 190 1.521 495 310
492 9 4 260 42 182 48
634 34 103 487 255 266 368 2.191
693 7 51 659 80 345
Totaal uren x tarief 1.819 50 159 1.406 376 611 550 3.359 1.136 412 143 4 30 285 10.341 52%
174 235 7 48 325 3.123
825 286 10 50 344 7.322 37%
57 10 1 1 24 1.130
85 89 2 24 216 4.755
1.120 1.136 270 44 1 5 45 4.456
1 18
110
3
1 18 0 3
9 49 6 16
8 17 81 8
127 66 86 24
0
6 30
6 30
110
15 95
14 127
28 332
0
0
0
92
223
4.198
3.153
7.352 36%
1.333
5.073
650 51 2 2 19 4.198
0
Gezamelijke diensten Alle Deel Algem. partners* partners** *** 193 17 28 81 61 77
10.992 53%
72
145 13 13 61 46 27
128 57 57 9 20 58 786
318 4.583
249
Overige baten****
587 30 42 213 107 104
35
128 48
368
44 43 7 9 27 436
149 100 16 30 85 1.590 8%
18 18 18 18 18 18 110
18 18 18 18 18 18 110
7 786
Totaal
375
546
117 14 214 45 42 7 14 487 2%
Totaal baten Aandeel bouw 2023
Aandeel mil. & alg.
%
3.128 12 14 1.514 74 214 182 93 42 755 68 3 2 57 6.158
2.539 133 375 1.743 918 1.025 368 3.440 1.136 630 468 27 107 671 13.582
29% 1% 2% 16% 5% 6% 3% 18% 6% 7% 3% 0% 1% 4% 100%
5.668 145 390 3.257 992 1.239 550 3.533 1.178 1.385 536 31 109 728 19.739
147 103 105 45 18 53 472
147 103 105 45 18 53 472
7
40
366
1.708 8%
527 3%
20.577
6.158
366 14.420
Totaal baten WP’s 2022
% tov 2022
5.669 146 397 3.261 994 1.220 550 3.533 1.178 1.388 538 31 106 715 19.726
0% 0% -2% 0% 0% 2%
1.090 714 19 72 509 10.250
19.776 544 1.723 15.283 4.092 6.640 5.975 30.177 12.348 4.481 1.555 46 326 3.102 106.068
8 35 3 6
1.385 721 940 256
12 64
308 3.610
138 94 96 36 9 44 417
7% 10% 10% 25% 100% 21% 13%
0
3.458
427
-14%
10.314
113.136
20.750
0,04%
Aantal producten 4.436 95 259 2.045 698 313
Uren diensten
0% 0% -1% 0% 3% 2% 0%
7,7 gemiddeld kegetal (inclusief PCH) 7,7 gemiddeld kegetal (exclusief PCH) *) Betre beheer zones/kaarten/data, keten- en datagedreven toezicht, strafrecht, klantadvies milieu en piketdienst **) Betre klantadvies bouw ***) Betre projectleiding/ondersteuning Omgevingswet, energie, GUOV, circulariteit en innovaebudget ****) Specificae tabel overige baten *****) Inclusief 166 duizend euro connueren intensivering bodemtaken
Toelichting In deze tabel is de bijdrage van de klanten in kaart gebracht tov het werkpakket 2022. In tegenstelling tot de begrotingstabellen. Daar is de voorjaarsbegroting als uitgangspunt genomen. Op deze wijze ontstaat er extra inzicht in de kosten voor partners tov 2022.
Begroting | 2023 - 2026
Omgevingsdienst Regio Arnhem
034
035
Bijlage 2: Overzicht van te leveren producten Productnaam
Programma 1. Vergunningverlening Intrekken omgevingsvergunning mba Intrekkingsbesluit BRIKS Maatwerk milieur Meldingen behnadelen Besluit bouwen en leefomgeving Meldingen mba Omgevingsvergunning BRIKS cat 1 / gevolgklasse 1 Omgevingsvergunning BRIKS cat 2 / gevolgklasse 2 Omgevingsvergunningen milieubelastende acviteiten Vergunning vuurwerkontbrandingen Totaal (+gemiddelden) Programma 1. Vergunningverlening Controle asbest / sloop Controle BRIKS / gevolgklasse 2 Bbl Controle BRIKS / gevolgklasse 3 Bbl Controle BRIKS categorie 1 Handhavingscontrole Hercontrole milieu Klachtbehandeling Preveneve controle mba Rapportageverplichng overig Toezicht vuurwerkevenementen Totaal (+gemiddelden)
Totaal producten
Taakveld
Kengetal 2023
Milieu Bouw Milieu Bouw Milieu Bouw Bouw Milieu Milieu
13 4 14 1 10 9 23 22 11 8,3
Bouw Bouw Bouw Bouw Milieu Milieu Milieu Milieu Milieu Milieu
Kostprijs 2023
Inclusief PCH Aantal Baten ‘23 producten per product 2023 x €1.000
Exclusief PCH Aantal Baten ‘23 producten per product 2023 x €1.000
Aandeel producten PCH
81% 19%
€ 1.196 € 368 € 1.288 € 92 € 920 € 828 € 2.116 € 2.024 € 1.012 € 768 Aandeel bouw Aandeel milileu/alg
8 40 60 1.383 453 1.368 484 56 172 4.024 3.275 749
€ 10 € 15 € 77 € 127 € 417 € 1.133 € 1.024 € 113 € 174 € 3.090 2.299 791
0% 1% 1% 34% 11% 34% 12% 1% 4% 100% 81% 19%
8 40 60 1.383 453 1.368 484 56 172 4.024 3.275 749
€ 10 € 15 € 77 € 127 € 417 € 1.133 € 1.024 € 113 € 174 € 3.090 2.299 791
9 23 48 8 10 6 2 9 4 12 6,5
€ 828 € 2.116 € 4.416 € 736 € 920 € 552 € 184 € 828 € 368 € 1.104 € 600 Aandeel bouw Aandeel milileu/alg
229 229 93 1.107 166 846 2.896 1.708 683 115 8.072 1.658 6.414
€ 190 € 485 € 411 € 815 € 153 € 467 € 533 € 1.414 € 251 € 127 € 4.845 1.900 2.945
6% 6% 2% 28% 4% 21% 72% 42% 17% 3% 100% 21% 79%
229 229 93 1.107 99 611 1.882 1.635 290 115 6.290 1.658 4.632
€ 190 € 485 € 411 € 815 € 91 € 337 € 346 € 1.354 € 107 € 127 € 4.262 1.900 2.362
1.782 21% 57%
7,2
12.096 9.689 2.407
€ 7.935 € 4.198 € 3.736
53% 47%
10.314 7.907 2.407
€ 7.352 € 4.198 € 3.153
1.782 57% 43%
€ 656 Aandeel bouw Aandeel milileu/alg
% tov 2022
6
7 235 1.014 73 393
* De vergelijking met de realisae 2021 ontbreekt vanwege de implementae van de nieuwe PDC
Begroting | 2023 - 2026
Omgevingsdienst Regio Arnhem
036
037 Bijlage 4: Overige overzichten en specifica e Overzicht materiele kosten die worden doorbelast
Bijlage 3: Overzicht te leveren diensten Naam dienst
Programma 1. Vergunningverlening Advies omgevingsvergunningen en meldingen mba begeleiden iniaef BRIKS Begeleiden iniaef milieu Beoordelingen Bbl Juridische experse vergunningen Omgevingsvergunning BRIKS cat. 3/gevolgklasse 3 Omgevingsvergunning complexe bedrijven ODRA
Inclusief PCH Taakveld
Milieu Bouw Milieu Bouw Algemeen Bouw Milieu
Aantal uur
Exclusief PCH Baten ‘23 per dienst x € 1.000
%
aantal uren 2023
Baten ‘23 per dienst x € 1.000
292 2.633 1.315 2.240 2.522 2.230 2.684
€ 27 € 242 € 121 € 206 € 232 € 213 € 247
2% 19% 9% 16% 18% 17% 19%
292 2.633 1.315 2.240 2.522 2.230 2.684
€ 27 € 242 € 121 € 206 € 232 € 213 € 247
Subtotaal
14.006
€ 1.289
100%
14.006
€ 1.289
aandeel bouw aandeel milieu & algemeen
7.193 6.813
€ 662 € 627
51% 49%
7.193 6.813
€ 662 € 627
250 4.312 6.608 9.649 2.619 10.323 5.256 2.504 1.101 1.464
€ 23 € 397 € 608 € 888 € 241 € 950 € 484 € 230 € 101 € 135
2% 31% 47% 69% 19% 74% 38% 18% 8% 10%
250 3.792 6.608 1.499 2.619 8.861 4.616 2.504 116 124
€ 23 € 349 € 608 € 138 € 241 € 815 € 425 € 230 € 11 € 11
250
€ 23
2%
250
€ 23
Subtotaal
44.336
€ 4.079
100%
31.239
€ 2.874
13.097
aandeel bouw aandeel milieu & algemeen
4.312 40.024
€ 397 € 3.682
10% 90%
3.792 27.447
€ 349 € 2.525
12% 88%
9.636 465 2.980 9.994
€ 887 € 43 € 274 € 919
69% 3% 21% 71%
7.216 465 2.980 4.794
€ 664 € 43 € 274 € 441
2.420
Subtotaal
23.075
€ 2.123
100%
15.455
€ 1.422
7.620
aandeel bouw aandeel milieu & algemeen
2.980 20.095
€ 274 € 1.849
13% 87%
2.980 12.475
€ 274 € 1.148
19% 81%
2.745 768 1.785 1.000 15.755 9.666
€ 253 € 71 € 164 € 92 € 1.449 € 889
20% 5% 13% 7% 112% 69%
1.945 768 1.415 600 5.183
€ 179 € 71 € 130 € 55 € 477
800
Subtotaal
31.719
€ 2.918
100%
9.911
€ 912
21.808
aandeel milieu & algemeen
31.719
€ 2.918
100%
9.911
€ 912
100%
Totaal uren
113.136
€ 10.409
70.611
€ 6.496
42.525
aandeel bouw aandeel milieu & algemeen
14.485 98.651
€ 1.333 € 9.076
13.965 54.646
€ 1.285 € 5.211
20% 80%
Programma 2. Toezicht en Handhaving Bestuursdwang uitvoeren Controle bestaande bouw en RO Controle bodemsanering Controle complex bedrijf Controle graven in de bodem onder de IW Handhavingsbesluit nemen Juridische experse handhaving Projectcontrole Rapportageverplichng EPRTR Rapportagebehandeling bedrijfsmelding en melding ongeval Transportcontrole
Programma 3. Advies Adviesrapport leefomgeving Aandeling Wob-verzoeken Beoordelings saneringsevaluae Meetadviesrapport leefomgeving
Programma 5. Algemeen en Projecten Beleids- en bestuursondersteuning Detachering faciliteren parcipaetraject Partnerspecifieke werkafspraken programma- en projectmanagement programma- en projectmedewerking
Algemeen Bouw Milieu Milieu Milieu Algemeen Algemeen Milieu Algemeen Milieu Milieu
Milieu Algemeen Bouw Milieu
Algemeen Algemeen Milieu Algemeen Algemeen ** Algemeen ***
13% 87%
Baten per klant x € 1.000
Aanvullend PCH
51% 49%
Uitbesteed complexe VV
Arnhem Lingewaard Overbetuwe Provincie Gelderland Provincie Complexe Handhaving Provincie Aandachtsbedrijven Rheden Zevenaar Subtotaal partners Subtotaal derden
5 21 14
Totaal klanten
60
Out of pocket
Totaal overige baten
Aandeel bouw
30 96
30 96
87
340 40
35 117 14 214 45 42 7 14 487 40
87
380
527
214
45 42
7 14 60
Wabo, meetdienst en piket*
126 126
Aandeel milieu & algemeen 5 21 14 214 45 42 7 14 361 40 401
* Betre Wabo (Arnhem en Lingewaard), meetdienst (provincie), piket en overige baten (derden)
Programma’s en projecten
520 8.150
Programma Duurzaamheid • project energie • project energie label C • project EPBD3 • circulaire economie Project Omgevingswet Innova e
1.462 640 985 1.340
Totaal -
Real. 2021
Begroot 2022
194,2
138,0
83,0 234,7
46,0 128,8
512
312,8
Gezamenlijke diensten Totaal gezamenlijk
1.500,7
Individueel Project WKB Project A15 Ondermijning/Theseus
Begroot 2023 deel van de partners 138,0 pm pm 46,0 128,9 alle partners alle partners 312,8
1.318,2
1.148,6 zie hoofdstuk 2
1.631,0
1.461,5
Duiven, zev. Lingew. provincie
50,6
5.200
370 400 10.572 9.666
Verdeelsleutel 2022 tbv gezamenlijke diensten Klant
Inwoners
Stemverhouding
Sleutel 60% inwoners 40% stemverhouding
Sleutel BRIKS
Arnhem Doesburg Duiven Lingewaard Overbetuwe Provincie Gelderland Renkum Rheden Rozendaal Westervoort Zevenaar
163.018 11.082 24.986 46.938 48.267 43.032 * 31.403 43.444 1.737 14.965 44.392
34% 2% 5% 10% 10% 9% 7% 9% 0% 3% 9%
22 3 3 16 8 16 12 8 3 3 8
22% 3% 3% 16% 8% 16% 12% 8% 3% 3% 8%
29% 3% 4% 12% 9% 12% 9% 9% 1% 3% 9%
68%
Totaal
473.354
100%
102
100%
100%
100%
19% 13%
* Gemiddelde van 10 gemeentelijke partners
* De vergelijking met de realisae 2021 ontbreekt vanwege de implementae van de nieuwe PDC ** Inclusief externe communicae (aandachtsbedrijven) *** Inclusief kennisontwikkeling en omgevingsscans (aandachtsbedrijven)
Begroting | 2023 - 2026
Omgevingsdienst Regio Arnhem
“
WAT BETEKENEN DIE MAATSCHAPPELIJKE
“
UITDAGINGEN VOOR ONS WERK IN DE
KOMENDE JAREN, IS DE RODE DRAAD IN DEZE BEGROTING
040
Begroting | 2023 - 2026
1 6g Bijlage 2. ODRA Jaarverslag en jaarrekening 2021.pdf
Groeien in een dynamische omgeving onze prestaties op een rij!
Katern 1
INHOUD KATERN 1 05
Groeien in een dynamische omgeving
KATERN 2 021 G: We werken aan doelmatige bedrijfsvoering
Voorwoord Ruben Vlaander
07
07
Grootste veranderingen in de bedrijfsvoering Outputfinanciering Maandelijks rapporteren MT-dashboard Facilitaire diensten Organisatieontwikkeling en organogram Governance Bestuur BBV-bepalingen
A: Onze prestaties op een rij Klanten zijn tevreden Financieel resultaat
B: Programma vergunningen
Drie bouw-gemeenten Milieuvergunningen Omgevingswet Resultaten programma Vergunningen H: Sociaal jaarverslag
024
09
Sociaal beleid C: Naleefgedrag verbeteren Lerende organisatie (programma toezicht en handhaving) Bedrijfsgezondheid Bouwtoezicht Duurzame inzetbaarheid Milieutoezicht Verzuim LHS als referentie voor controles Inclusie Toezichtstrategie 2022 – 2025 In- door – en uitstroom Piket ruim 200 keer in actie VTH-kwaliteit Nieuw kamerverhuurbeleid Overlastpanden aangepakt Resultaten programma Toezicht
012 D: Adviseurs geluid, trillingen en emissies (programma advies)
Meten en advies Juridische diensten Sanering verkeerslawaai Toezicht met drone Resultaten programma advies
014 E: Focus op projecten en innovatie (programma projecten)
Omgevingswet Ondermijning Programma energie Circulariteit Gezamenlijke diensten Resultaten programma Projecten
017 F: We werken samen in Gelderland (programma stelseltaken)
Stelseltaken door de Gelderse omgevingsdiensten Complexe handhaving Aandachtsbedrijven Samenwerking in ‘samen sterk’ Resultaten en kosten van de Stelseltaken
030 I: Verantwoording en toelichting financiële cijfers
Grondslagen en uitgangspunten
032 J: Baten en lasten programma-indeling
BIJLAGEN 055
1. Realisatie producten en diensten 2. Realisatie per partner 3. Specificatie gezamenlijke diensten en EML-controles 4. VTH dashboard
Kosten en baten per programma’s Overhead specificatie Financiering ODRA cf BBV
037 K: Staat van baten en lasten categoriale indeling
Uitgangspunten begroting en exploitatie
040 L: Toelichting op de staat van baten en lasten
Baten Personeelskosten Wet normering topinkomens (WNT) Huisvesting en ICT Advieskosten Projecten met materiele kosten
045 M: Balans per 31 december
Grondslagen balans Balans Vaste activa en investeringen Vlottende activa, debiteuren, liquiditeit & schatkist Vast passiva, reserves en voorzieningen Vlottende passiva, schulden Niet uit balans blijkende verplichtingen
052 N: Financiële weerbaarheid, risico’s en governance
Weerstandsvermogen Risico beoordeling Financiële kengetallen Financiering, Treasury, bankieren
054 O: Ondertekening
COLOFON De Jaarrekening 2021 van de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) is een weerslag van onze collectieve prestaties en is geschreven door teamleiders, management, staf en communicatie (eindredactie). De foto’s zijn van Karin Veenendaal (www.karinveenendaal.nl) en StudioBont (www.studio-bont.nl) heeft het jaarverslag vormgegeven. We verspreiden ons jaarverslag naar onze partners, raadsleden en statenleden en publiceren dit verslag op www.odra.nl/overons Voor reacties of vragen communicatie@odra.nl
“
VERGUNNINGVERLENING
“
GING DOOR, TOEZICHT DEDEN WE VAKER
ONLINE EN HANDHAVING KREEG VEEL AANDACHT
VOORWOORD
05
GROEIEN IN EEN DYNAMISCHE OMGEVING Terugblikken op 2021 doe ik met gemengde gevoelens. We hebben een jaar achter de rug met beperkingen, uitdagingen en nieuws. Collega’s zien we af en toe op kantoor, maar de meeste contacten verlopen via het beeldscherm. We zijn gedwongen in een nieuw werkconcept gestapt. Dat past weliswaar in onze visie op de toekomst en sluit aan bij de besluiten die over de verhuizing zijn genomen, maar het is voor iedereen wel even wennen geweest. Vergunningverlening ging door, toezicht deden we vaker online en handhaving kreeg veel aandacht. De productie van ODRA heeft enigszins onder deze beperkingen geleden.
ren dat bestuursrecht meer uitleg vraagt, zeker als het beeld blijft hangen dat we niet doorpakken in toezicht en handhaving.
Dat we als omgevingsdiensten voor grote uit dagingen staan is evident. In maart van afgelopen jaar presenteerde de commissie Van Aartsen haar rapport met aanbevelingen voor verbetering van het VTH-stelsel, de Algemene Rekenkamer bracht kort daarna in beeld dat de omgevingsdiensten beter moeten registreren en in opdracht van het ministerie van I&W werd geïnventariseerd ‘hoe we ervoor staan.’ Dat we aan de bak moeten is niet zo gek. Na zeven jaar omgevingsdiensten is het tijd voor een herpositionering en reflectie op onze verantwoordelijkheden en takenpakket. Daar zijn we in 2021 dan ook aan begonnen.