Agendabundel

In dit document is voor wat betreft het adviesrecht uitgelegd dat bij het afwijken van een omgevingsplan het adviesrecht van de gemeenteraad van toepassing kan zijn. Voorwaarde hiervoor is wel dat de gemeenteraad de gevallen waarin dat aan de orde is benoemt heeft. In het hiervoor aangegeven document is hiervoor een voorstel gedaan waarbij zoveel mogelijk is aangesloten bij de situaties waarin onder het huidige recht een besluit van de gemeenteraad nodig is. Op deze wijze wordt er een beleidsneutrale overgang gecreëerd. Mocht in de toekomst blijken dat een aanpassing wenselijk is dan kan hiertoe worden besloten.

Pagina 2 van 5

3. Herijking bestaand beleid Het bestaande beleid in de gemeente dat betrekking heeft op de fysieke leefomgeving wordt geïnventariseerd en onderzocht op relevantie voor het omgevingsplan. Naast de regels van de gemeente worden er de Rijksregels die in de ‘bruidsschat’ worden ondergebracht bestudeerd. De gemeentelijke regels worden vastgelegd in één of meerdere nieuwe ‘verordening(en) fysieke leefomgeving’. Daarmee kunnen een groot aantal bestaande losse (beleids-) regels komen te vervallen, dan wel worden aangepast. Verwachting is dat de VNG met een of meer model verordening(en) fysieke leefomgeving komt. Zodra deze beschikbaar zijn, wordt gestart met de voorbereiding voor de besluitvorming. Hierbij zal de overgang beleidsneutraal zijn. Anders dan nu, is onder de Omgevingswet een welstandscommissie (of een commissie ruimtelijke kwaliteit) alleen nog verplicht voor het toetsen van de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een rijksmonument. Daarnaast kunnen ook andere adviesrollen bij de commissie belegd worden. Iedere gemeente moet zich dus beraden op de gewenste invulling van deze commissie en zorg dragen voor de inrichting. De besluitvorming over welke activiteiten de commissie advies mag uitbrengen worden opgenomen in het omgevingsplan.

In de vorige raadsinformatiebrief is aangegeven dat in het eerste kwartaal van 2022 de gemeenteraad hierover in een informatiebijeenkomst nader over zou worden geïnformeerd en dat de besluitvorming in het tweede kwartaal van 2022 plaatsvinden. Gezien de korte termijn tot de verkiezingen wordt voorgesteld om een informatiebijeenkomst te organiseren na de gemeenteraadsverkiezingen. 4. Participatie Zoals in de raadsinformatiebrief van augustus 2021 is aangegeven dient de gemeenteraad beleid omtrent participatie vast te stellen. Hierbij is aangegeven dat uiterlijk in het eerste kwartaal van 2022 een voorstel voor het participatiebeleid aan uw raad wordt voorgelegd. Bij dit voorstel is het document ‘Adviesrecht gemeenteraad en verplichte participatie bij afwijkingen van het omgevingsplan’ gevoegd. In dit document is voor wat betreft participatie uitgelegd dat de gemeenteraad in welke situaties participatie verplicht is voor de initiatiefnemer. In het hiervoor aangegeven document is hiervoor een voorstel gedaan waarbij er bij wijzigingen in afwijking van het omgevingsplan die potentieel overlast kunnen veroorzaken participatie verplicht is. Conform planning wordt hiervoor een voorstel aan uw raad voorgelegd in de vergadering van 8 februari 2022. 5.

DSO Alle informatie over de fysieke leefomgeving moet ondergebracht worden in het door het Rijk te ontwikkelen DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet). Het DSO ondersteunt de uitvoering van de Omgevingswet en biedt het digitale loket (Omgevingsloket) waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel kunnen zien wat is toegestaan in de fysieke leefomgeving. Het digitaal stelsel vervangt bij de inwerkingtreding van de wet de bestaande toepassingen: Omgevingsloket online, Activiteitenbesluit Internet Module (AIM) en ruimtelijkeplannen.nl. In 2020 is de benodigde software aangeschaft voor het aansluiten op de landelijk voorziening DSO (digitaal stelsel omgevingswet). Hiermee zijn we in staat om voor de inwerkingtreding van de wet te kunnen voldoen aan de minimale van eisen van de VNG voor het: Pagina 3 van 5

• kunnen ontvangen van aanvragen en meldingen • kunnen maken en publiceren van omgevingswet-besluiten (waaronder omgevingsplannen) • kunnen opstellen en publiceren van toepasbare regels en beslisbomen De implementatie van het DSO wordt de komende periode verder uitgewerkt. Doel is om voorafgaand aan de inwerkingtreding voldoende tijd te hebben om te oefenen met de verschillende functionaliteiten van het DSO. Op dit moment is dat nog niet mogelijk. 6. Dienstverlening Voor de dienstverlening is als uitgangspunt geformuleerd dat met de invoering van de Omgevingswet het dienstverleningsniveau gelijk blijft en dat het op termijn verbetert. De doorlooptijd van een aantal procedures gaat onder de Omgevingswet van 26 naar 8 weken. Daarnaast moeten aanvragen integraler beoordeeld worden. Dat betekent dat de bestaande interne processen en de werkafspraken met verbonden partijen en eventueel andere bevoegd gezag moeten herzien. Binnen de regio wordt samen met de verschillende stakeholders onder regie van de ODRA afspraken hier over gemaakt.

Op basis hiervan worden bestaande samenwerkingsafspraken (SLA’s) en dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) met verbonden partijen en ander bevoegd gezag, daar waar nodig geactualiseerd, met als doel om binnen de gestelde termijn een aanvraag integraal te kunnen beoordelen en initiatiefnemers snel van de noodzakelijke informatie te kunnen voorzien; In dit kader zal ook het huidige beleid op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving worden geactualiseerd. Aangezien de gemeente Rheden en de Omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) een deel van deze taken uitvoeren, gebeurt dit in overleg met hen. Zoals ook in de raadsinformatiebrief van augustus 2021 is aangegeven wordend voorbereidingen voor wat betreft Rozendaal hiervoor opgestart in het eerste kwartaal van 2022, besluitvorming is voorzien in het tweede kwartaal van 2022. Dit is mede afhankelijk van de definitieve invoeringsdatum en de afstemming hierover met de gemeente Rheden en de ODRA. 7. Financiën De legesverordening moet vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet aangepast zijn op de Omgevingswet. Voor 2022 worden in ieder geval de aanpassing vanuit wettelijke eisen meegenomen. Hierbij is aandacht voor de veranderingen die er zijn op het gebied van toetsing bij vergunningverlening, wijzigingen in terminologie en kostenstructuur.

De vaststelling van de nieuwe legesverordening was voorzien in het vierde kwartaal van 2021, doordat er op dat moment geen modelverordening vanuit de VNG beschikbaar was is ervoor gekozen om de aanpassing op een later moment te doen. Uitgaande van de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 juli 2022 zal dit in het tweede kwartaal van 2022 zijn. De gemeenteraad heeft inmiddels een aantal kredieten beschikbaar gesteld voor de invoering Omgevingswet (eenmalige voorbereidingskosten en opstellen Omgevingsvisie). Verwacht wordt dat de Omgevingswet structureel meerkosten met zich meebrengt. De omvang hiervan is nu nog niet in te schatten. Daarover en over de tegemoetkoming vanuit het rijk is nog onvoldoende duidelijk om hier op te nemen als voorstel voor begroting. In de Kadernota is aangegeven dat voor de implementatie in 2022, in aanvulling op de verleende kredieten op een aantal zaken concrete kosten moeten worden gemaakt in het kader van de invoering van de Omgevingswet. Het gaat daarbij om: - omgang met de bruidsschat Pagina 4 van 5

- het opstellen van toepasbare regels, en - het ontwikkelen van VTH-beleid. De bijbehorende kosten van €15.000 zijn in de begroting opgenomen. 8. Planning Bovenstaande is samengevat in onderstaand planningsschema. Q1 Omgevingsvisie Omgevingsplan

Herijking bestaand beleid

Participatie DSO Dienstverlening Financiën

2022 Q2 Q3

Q4

Omgevingsvisie Omgevingsplan Adviesrecht buitenplanse omgevingsplanactiviteiten Omgang Bruidsschat Verordening fysieke leefomgeving Gemeentelijke adviescommissie Participatiebeleid aanschaf en implementatie DSO Opstellen en publiceren toepasbare regels Doelmatige afhandeling VTH-beleid Aanpassen legesverordening

Voorbereiding, inclusief eventueel bijeenkomsten met de raad(scommissies) Besluitvorming Voorlopige planning raadsinformatiebijeenkomst Eerste kwartaal 2022, onderwerpen: - Algemene stand van zaken - Omgang met de regels uit de bruidsschat en verordening fysieke leefomgeving - Gemeentelijke adviescommissie - Dienstverlening: VTH-beleid Tweede kwartaal 2022, onderwerpen: - Algemene stand van zaken - Omgevingsvisie Het college van burgemeester en wethouders,

Boele Boelens, gemeentesecretaris

Ester Weststeijn, burgemeester

Pagina 5 van 5

wk.3.3 Raadsinformatiebrief - Uitvoeringsplan communicatie en handhaving IKC Dorpsschool 1 Raadsinformatiebrief - Uitvoeringsplan communicatie en handhaving IKC Dorpsschool.docx

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Stand van zaken en heroverweging ‘Uitvoeringsplan communicatie en handhaving bestemmingsplan schoolplein IKC Dorpsschool’ (n.a.v. toezegging in de raadsvergadering van 14 december 2021) Adviseur Portefeuillehouder

: R. Berendsen : E. Weststeijn/S. Warmerdam

Datum Openbaar

: 11 januari 2022 : Ja

Geachte raadsleden, Ons college heeft op 25 augustus 2020 het ‘Uitvoeringsplan communicatie en handhaving bestemmingsplan schoolplein IKC Dorpsschool’ vastgesteld (verder: uitvoeringsplan). Dit uitvoeringsplan is opgesteld naar aanleiding het ontwerp van de partiële herziening bestemmingsplan ‘Dorpsschool Rozendaal’. Met deze partiële herziening wordt een planologische regeling in het leven geroepen voor het gebruik van het schoolplein tussen 7.00 en 19.00 uur. Hierover dient gecommuniceerd te worden en de naleving van de regels uit dit bestemmingsplan moet gehandhaafd worden. Hiertoe dient het uitvoeringsplan. Hoewel het een uitvoeringsvraagstuk betreft en de kosten beperkt zijn, bent u toen vanwege de gevoeligheden in het dossier expliciet gevraagd om in te stemmen met het beschikbaar stellen van een krediet ter hoogte van € 8.500,- ten behoeve van de acties in dit uitvoeringsplan. Uw raad heeft met dit voorstel ingestemd in de raadsvergadering van 8 september 2020. Om diverse redenen is de uitvoering van dit plan opgeschort. Graag informeren we u in deze brief over de stand van zaken en over de koers die we nu, begin 2022, willen inzetten. We voldoen hiermee aan een toezegging van burgemeester Weststeijn in de raadsvergadering van 14 december 2021 aan uw raad deed.

Om de herinnering op te frissen, waarover ging het uitvoeringsplan? Het plan beoogde helderheid over de afspraken en de tijdstippen – de nieuwe afspraken, met de partiële herziening van het bestemmingsplan in het vooruitzicht – waaronder iedereen, dus ook jongeren, op en rond het schoolplein mogen zijn (van 7.00 tot 19.00 uur). Het college wilde daar ten eerste communicatief extra op inzetten (ter plekke, visueel, en ook gericht op jongeren thuis en bewoners in het algemeen). Daarnaast wilde het college een periode extra handhavingsinzet plegen, om zicht te krijgen op de omvang van de problematiek en om bewoners ook te ondersteunen in het feit dat we klachten en meldingen adequaat oppakken en (liever nog) onwenselijk gedrag op het plein willen voorkomen. Het derde element, de tijdelijke camera-inzet, had feitelijk diezelfde insteek: monitoren wat er gebeurt in aanvulling op de meldingen bij politie en gemeente, informatie vergaren, met tegelijkertijd een preventieve werking naar jongeren (of volwassenen) die op of rond het plein dingen zouden willen doen die niet in de haak zijn.

1. Ontwikkelingen sinds september 2020 Sinds uw raad het krediet benodigd voor de uitvoering van het plan heeft verstrekt, hebben zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan. In het kort betreft het: 1. ontwikkelingen in de buurt/gesprekken met enkele omwonenden van de school; 2. een ander tijdspad voor de besluitvorming over de partiële herziening van het bestemmingsplan; 3. een andere inschatting van de noodzaak van de inzet van handhavende instrumenten. Ad 1. Ontwikkelingen in de buurt/gesprekken met omwonenden De procedure om te komen tot realisatie van IKC Dorpsschool heeft lang geduurd. De school heeft de buurt veranderd; voor sommigen ten goede, anderen hebben er moeite mee. Bij een groep mensen zit nog altijd onvrede. Een deel van de klachten betreft opmerkingen over (geluids-) overlast van kinderen/jongeren die zich ophouden op het schoolplein. Over deze en andere opmerkingen uit de Pagina 1 van 4

Raadsinformatiebrief

buurt is intensief contact geweest met een aantal buurtgenoten. In een (wederzijds gewenste) poging om tot goede, wederzijds acceptabele oplossingen te komen voor de door betrokkenen ervaren overlast rondom IKC Dorpsschool, is begin 2021 een mediationtraject gestart met enkele omwonenden. In juni 2021 werd duidelijk dat enkele verschillen in uitgangspunten en oplossingsrichtingen niet te overbruggen waren, waardoor een wederzijds acceptabele oplossing niet is bereikt. De mediation is daarop beëindigd. In de aanloop naar en gedurende de mediation gold de afspraak dat alle lopende zaken en procedures rond IKC Dorpsschool stilgelegd zouden worden. Er zijn dus tot in de zomer van 2021 geen verdere stappen gezet in: - de effectuering van de drie onderdelen van het uitvoeringsplan; - de voorgenomen partiële herziening van het bestemmingsplan en de behandeling van de daarop ontvangen zienswijzen; - het bezwaarschrift tegen het besluit van uw raad om krediet te verstrekken voor het uitvoeringsplan. Bezwaar tegen besluit verstrekken krediet Over dat laatste punt, het bezwaar dat een aantal omwonenden had ingediend tegen uw raadsbesluit om krediet te verlenen voor het uitvoeringsplan, nog een korte toelichting. Dit bezwaar richtte zich met name tegen het element cameratoezicht.

De behandeling van dit bezwaar is zoals gezegd opgeschort gedurende de mediation en weer opgepakt in/na de zomer van 2021. De bezwaarschriftencommissie heeft zich vervolgens in oktober 2021 over het bezwaarschrift op uw besluit gebogen. Zij verklaarden het bezwaar niet ontvankelijk. Uw raad heeft in de vergadering van december 2021 het advies van de bezwaarschriftencommissie gevolgd, waarmee het oorspronkelijke besluit van uw raad in stand blijft. Waar het element cameratoezicht dus vanuit de zijde van B&W met name geïntroduceerd werd als preventief handhavingsinstrument in het belang van omwonenden, zagen omwonenden juist haken en ogen bij de inzet van dit instrument en pleitten er tégen, onder andere vanuit privacyoverwegingen.

Ad 2. Besluitvorming over de partiële herziening bestemmingsplan Begin 2019 werd helder dat, formeel-juridisch gesproken op grond van het geldende bestemmingsplan, het schoolplein van IKC Dorpsschool Rozendaal niet buiten schooltijden gebruikt mag worden. Dit strookt niet met de intentie van zowel gemeenteraad als college om het openbaar toegankelijke schoolplein open te stellen voor gebruik door alle kinderen van Rozendaal, dagelijks tussen 7 en 19 uur. Om dit alsnog planologisch mogelijk te maken, is een partiële herziening van het bestemmingsplan ‘Dorpsschool Rozendaal’ ingezet. Het herziene ontwerp bestemmingsplan lag van 13 juli t/m 23 augustus 2020 ter inzage. Dit uitvoeringsplan moet bezien worden in de context van deze partiële herziening van het bestemmingsplan. Het vervolg van de besluitvorming over de partiële herziening (verwerken zienswijzen, voorstel richting raad) is zoals gezegd opgeschort gedurende de mediation, maar inmiddels weer ter hand genomen. Uw raad kan in de raadsvergadering van 8 februari 2022 een voorstel over de vaststelling van dit bestemmingsplan tegemoet zien. Ad 3. Inschatting nut en noodzaak toezicht- en handhavingsinstrumenten Eén van de redenen om het uitvoeringsplan op te stellen, is dat we hiermee invulling geven aan onze beginselplicht tot handhaving.

Dit houdt in dat het bevoegd gezag (in dit geval het college van B&W) in principe verplicht is om te handhaven, zodra zij een overtreding constateert.1 Dit leidt tot de vraag of er in deze casus voldoende grond is om het bestaande handhavingsarrangement te verzwaren met de (tijdelijke) extra inzet van BOA’s en het (tijdelijke) cameratoezicht. In augustus 2020 luidde het antwoord op deze vraag ‘een voorzichtig ja’. Op basis van het uitvoeringsplan zouden we:

1 Deze beginselplicht biedt wel enige ruimte. Ten eerste mag het bestuursorgaan in bepaalde gevallen afzien van

handhaving. Ten tweede kan in het handhavingsbeleid worden vastgelegd dat bepaalde overtredingen van lage prioriteit zijn, en dat in beginsel niet wordt overgegaan tot handhaving indien daar niet om wordt verzocht. Pagina 2 van 4

Raadsinformatiebrief

-

met de gemeente Rheden afspraken maken over de inzet van BOA’s (buitengewone opsporingsambtenaren) voor het uitoefenen van toezicht gedurende de eerste zes weken, gedurende minimaal twee maal per week in de avonduren; - gedurende zes weken twee camera’s plaatsen, gericht op het schoolplein en de openbare weg. (N.b. e.e.a. was AVG2-proof, besproken met de functionaris gegevensbescherming (FG), en besproken met de directie van de Dorpsschool en het Openbaar Ministerie.) Deze inzet zou, voor zes weken, ca. € 5.000,- aan kosten met zich meebrengen (dus verreweg het grootste deel van het door u versterkte krediet). Nu, begin 2022, plaatsen we vraagtekens bij nut en noodzaak van dit deel van de aanpak: - Wat betreft de extra inzet van BOA’s: in de presentatie van de politie in de commissievergadering van 14 december 2021 heeft uw raad gehoord dat er in 2021 6 overlastmeldingen betrekking hebben op de omgeving van de Dorpsschool. Niet iedere melding staat overigens gelijk aan een geconstateerd incident. Ook uw raad heeft bij de behandeling van de begroting voor 2021 zich kritisch uitgelaten over deze extra inzet. Daarbij telt ook dat de beschikbaarheid en inzetbaarheid van BOA’s (verder) onder druk is komen te staan als gevolg van de handhaving op de coronamaatregelen, waarin zij gedurende de afgelopen (bijna) twee jaar veel meer dan gemiddelde inzet hebben moeten plegen.

- Wat betreft het cameratoezicht heeft het Openbaar Ministerie aangegeven dat er ook andere minder ingrijpende maatregelen mogelijk lijken in deze situatie die meer voor de hand liggen, waarbij vooral op communicatie is gewezen. Daar komt bij dat een aantal omwonenden in hun bezwaar heeft aangegeven tegenstander te zijn van cameratoezicht (zie het kader onder ad 1.). 2. Hoe nu verder? Voorgaande leidt ertoe dat het college op dit moment onvoldoende acute noodzaak ziet om het toezicht en handhaving in intensiteit toe te laten nemen of daartoe nieuwe instrumenten in te zetten. Het deel van het verstrekte krediet van uw raad dat betrekking had op extra BOA-inzet en cameratoezicht ad € 5.000 vloeit daarmee terug in de Algemene Reserve. Wel ziet het college adequate informatie en communicatie nog altijd als randvoorwaardelijk voor de naleving. Met de beoogde herziening van het bestemmingsplan is vanaf het besluit van uw raad scherp afgebakend op welke momenten kinderen en jongeren (en volwassenen) zich op het schoolplein mogen ophouden. Dit betekent ook dat duidelijk is wanneer dit níet mag, om (geluids)overlast te voorkomen, namelijk in de avond en nacht, tussen 19.00 uur en 7.00 uur.

Het onderdeel informatie en communicatie uit het uitvoeringsplan laat zien hoe de gemeente Rozendaal ervoor wil zorgen dat deze regels bij een ieder – omwonenden, kinderen/jongeren en hun ouders – bekend zijn. Goede informatie en communicatie is feitelijk een vorm van preventieve handhaving: om je te kunnen houden aan de regels, moet je wel weten wat de regels zijn. Dit deel van het uitvoeringsplan wordt dus alsnog de komende maanden geëffectueerd. Het college van Burgemeester en Wethouders,

Boele Boelens, gemeentesecretaris

Ester Weststeijn, burgemeester

2 AVG = Algemene verordening gegevensbescherming

Pagina 3 van 4

Raadsinformatiebrief

Pagina 4 van 4

wk.3.4 Raadsinformatiebrief Evaluatie Uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050 1 Raadsinformatiebrief Evaluatie Uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050.docx

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Evaluatierapportage Uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050 Adviseur Portefeuillehouder

: C. Hoogland : A. Logemann

Datum Openbaar

: 8 februari 2022 : ja

Geachte leden van de gemeenteraad, De gemeente wil in 2050 energieneutraal zijn. Daarvoor heeft uw Raad in september 2018 de Koersnotitie Rozendaal energieneutraal 2050 vastgesteld. Aanvullend is de bijbehorende Uitvoeringsagenda Rozendaal Energieneutraal 2050, begin juli 2019 vastgesteld. Binnen dit meerjaren uitvoeringsprogramma zet de gemeente zich actief in om bewustwording en energiebesparing bij bewoners te stimuleren. Via verschillende werklijnen (energiebesparing, duurzame opwek, duurzame warmte, klimaat en bewustwording&communicatie) zijn afgelopen periode verschillende activiteiten opgepakt en projecten uitgevoerd, veelal in samenwerking met de lokale betrokken partijen. Kern Om de uitvoering van de uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050 te kunnen aan- en bijsturen is goede informatie nodig. Liggen we op koers op weg naar de realisatie van de ambities richting een Energieneutraal Rozendaal in 2050? En realiseren we werkelijk de gewenste resultaten? Bereiken we het beoogde effect met de door ons ingezette maatregelen? Om deze vragen te beantwoorden rapporteert het college van B&W jaarlijks over de bereikte resultaten en effecten aan de raad. De nu voorliggende evaluatierapportage betreft een terugblik op de gehele planperiode van de uitvoeringsagenda (2019-2021).

Toelichting In deze evaluatierapportage tonen we per werklijn, aan de hand van de belangrijkste indicatoren, de actuele situatie en zetten deze af tegen de beoogde doelstellingen richting een energieneutraal Rozendaal. We gebruiken hiervoor de door het rijk aangeboden tooling en datasets (onder meer vanuit de Klimaatmonitor). Wanneer we de energiereductiedoelstelling van 1,5% afzetten tegen het aantal woningeigenaren dat afgelopen jaren heeft geïnvesteerd in het verduurzamen van de woning, kan geconstateerd worden dat de beoogde verduurzaming van 10 woningen per jaar ruimschoots behaald is. Daarmee liggen we goed op koers richting een vergaand verduurzaamde woningvoorraad in 2050. Ook de doelstelling om jaarlijks 2% additionele duurzame energie opwekking in Rozendaal te realiseren lijkt ruimschoots behaald, in totaal legden 195 woningeigenaren zonnepanelen op het dak door gebruik te maken van de subsidieregeling. Daarnaast brengen we de algemene voortgang van het programma in beeld. Belangrijk onderdeel is de weergave van de realisatie versus de planning waarbij twee vragen centraal staan: 1. Hebben we gedaan wat we beoogden te doen? 2. Hoe staat het met de benutting van het begrote budget?

Pagina 1 van 2

Raadsinformatiebrief

Veel activiteiten opgenomen in de Uitvoeringsagenda zijn de afgelopen jaren voortvarend opgepakt. Afgelopen jaren is vooral ingezet op de werklijnen energiebesparing en de werklijn bewustwording & communicatie, als eerste en meest concrete stap in de energietransitie opgave. Dat betekent overigens niet dat we op de andere werklijnen geen voortgang hebben geboekt, maar hier zijn vooral trajecten in gang gezet die nodig zijn om de komende jaren voortvarend mee aan de slag te gaan. Op de korte termijn zullen zij niet direct bijdragen aan de gestelde jaarlijkse bespaar- en opwekdoelstelling. Sommige activiteiten zijn in verband met COVID-19 anders of nog niet opgepakt, maar schuiven door naar het jaarprogramma van 2022. We zien overall een lichte onderbesteding van het begrote budget, dat komt enerzijds omdat activiteiten in tijd zijn doorgeschoven, of omdat activiteiten tegen lagere kosten of door de ambtelijke organisatie zelf zijn opgepakt en uitgevoerd. Vervolg De bijgesloten rapportage biedt inzicht in de opgeleverde resultaten en bijbehorende effecten richting een energieneutraal Rozendaal in 2050. Het biedt daarmee input voor de nader uit te werken uitvoeringsprogrammering voor komende jaren. De uitwerking daarvan wordt opgepakt nadat een nieuw coalitieakkoord is verschenen komend voorjaar.

Bijlage Memo Evaluatierapportage Uitvoeringsagenda Rozendaal Energieneutraal 2050 (inclusief bijlage 1)

Pagina 2 van 2

1 Bijlage 1_Evaluatierapportage uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050.pdf

Memo – 12 januari 2022 Evaluatierapportage Uitvoeringsagenda Rozendaal Energieneutraal 2050 Sinds de zomer van 2019, na vaststelling van de Uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050, is gestart met de uitvoering van verschillende activiteiten opgenomen in de Uitvoeringskalender. In dit memo wordt teruggekeken op de behaalde resultaten sinds de start van deze Uitvoeringsagenda. We blikken hierbij terug op de uitgevoerde activiteiten en bijbehorende resultaten over de jaren 2019-2020-2021. Het eerste hoofdstuk biedt een terugblik op de uitgevoerde activiteiten per werklijn. In hoofdstuk 2 komen de geboekte resultaten aan bod, en worden deze afgezet tegen de beoogde doelstellingen. Een financiële verantwoording is opgenomen in hoofdstuk 3. Tot slot wordt in hoofdstuk 4 een doorkijk naar het vervolg gegeven.

1 Terugblik uitvoering activiteiten per werklijn Werklijn energiebesparing

Na de zomer van 2019 is gestart met de uitwerking van financieel instrumentarium, om inwoners te enthousiasmeren en stimuleren om zelf aan de slag te gaan met het verduurzamen van hun woning en woonomgeving. Bij de start van het jaar 2020 hebben we een samenhangend activiteitenprogramma gelanceerd gericht op energiebesparing en de verduurzaming van de woningvoorraad. Als we terugkijken op de resultaten van afgelopen jaren kan geconcludeerd worden dat de ingezette activiteiten hebben geleid tot het in beweging krijgen van de Rozendalers om zelf actief aan de slag te gaan met het verduurzamen van hun woning.

De volgende activiteiten zijn daarbij ingezet: - Inzet financieel instrumentarium ter ondersteuning van woningeigenaren o Subsidieregeling Energietransitie particuliere woningen Rozendaal (1 januari 2020 – 1 januari 2022) o Toekomstbestendig Wonen Lening Gelderland – gemeente Rozendaal (1 januari 2020 – doorlopend) - Collectieve inkoop acties Winst uit je Woning o Voorjaarsronde van maart tot eind mei 2020 o Najaarsronde van oktober tot eind december 2020 o Zomerronde van eind mei tot eind augustus 2021 - Inzet Energiecoach Rozendaal - Expositie Duurzaam Rozendaal in de Torckschool, in samenwerking met lokale werkgroep Duurzaamheid - Inloopavond voor monument-eigenaren rond verduurzamingsmogelijkheden in samenwerking met Gelders Genootschap - Verruiming (beleids)nota Ruimtelijke Kwaliteit voor verduurzaming monumenten - Lancering herkenbare Duurzaam Rozendaal – campagne: o Website www.duurzaamrozendaal.nl o Huis-aan-huis verspreide informatieve folder rond Duurzaam Wonen in Rozendaal Voorzien was in het najaar van 2020 en 2021 nog van start te gaan met een expliciete najaarscampagne rond het thema energiebesparing, waarbij beoogd was om een inloopbijeenkomst te organiseren voor inwoners (‘kleinschalige lekker wonen beurs’) in combinatie met de Duurzame Huizen Route (eind oktober/begin november).

Deze activiteiten zijn niet actief opgepakt in verband met beperkende mogelijkheden door COVID19. Tevens was voorzien om in 2020 aan de slag te gaan met een plan van aanpak voor verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Deze activiteiten zijn pas recent opgepakt in verband met beperkende mogelijkheden door COVID-19 en langdurig ziekteverlof van een medewerker. De resultaten hiervan worden voorzien rond de zomer van 2022.

Werklijn duurzame opwekking

Op het gebied van duurzame opwekking zijn drie concrete activiteiten uitgevoerd. Dit betreft de op- en inrichting van de coöperatie ZonneRoos en de actieve deelname aan de ruimtelijke ateliers binnen de RESopgave rond zoeklocaties voor grootschalige energie opwekking (zon en wind). Voor wat betreft de coöperatie ZonneRoos heeft de gemeente alleen een faciliterende rol vervuld om de oprichting mede mogelijk te maken. Dit betreft een Rozendaals initiatief, waarbij in eerste instantie geen actieve inzet vanuit gemeente wordt verwacht. Wel is het zo dat we met elkaar zullen blijven afstemmen komende periode op het vlak van mogelijkheden van coöperatieve duurzame energieopwekking. Tevens is in 2020 een quickscan uitgevoerd voor intern gebruik door een extern bureau naar de potentie van grondgebonden zonneparken op een aantal locaties in Rozendaal. Dit inzicht wordt gebruikt in de verdere besluitvorming rondom onder andere de potentie van duurzame energieopwekkingsprojecten in Rozendaal, participatie in duurzame opwekkingsprojecten elders in de regio of benodigde extra besparingsprogramma’s om energieneutraal te zijn in 2050. Aansluitend op deze quickscan was binnen deze werklijn voorzien om een ruimtelijk-maatschappelijk beleidskader voor duurzame energie opwekking uit te werken.

Met het oog op de benodigde ontwikkeling van een Omgevingsvisie voor Rozendaal is besloten deze uitwerking in 2022 als integraal onderdeel van deze Omgevingsvisie op te pakken en uit te werken. Daarmee is deze activiteit doorgeschoven naar het jaarprogramma voor 2022.

Werklijn duurzame warmte

Binnen de werklijn duurzame warmte stond voor 2020, als opmaat naar de uitwerking van een Transitievisie Warmte, een excursieprogramma gepland. Beoogd was om vroegtijdig geinformeerd te worden op de verschillende (aardgasvrije) warmte-oplossingsrichtingen. Daarbij waren excursies voorzien naar het aardgasvrije proeftuinproject in Nagele, naar het zonnedorp Loenen (CVVP-project: communitybased virtual powerplant project) en naar een waterstofketel-proefproject in Lochem. Vanwege COVID-19 is dit excursieprogramma vooralsnog geparkeerd, mogelijk dat hier in het voorjaar van 2022 wel invulling aan kan worden gegeven (al dan niet in combinatie met het introductieprogramma van de nieuwe gemeenteraad). In 2020 vond al wel regelmatig afstemming plaats met omliggende gemeenten over de warmteopties die zij binnen buurten en wijken verkennen, om hier zoveel mogelijk kennis & ervaring uit te wisselen. In het kader van bewustwording op de warmtetransitie-opgave richting inwoners is de Factsheet Duurzaam Verwarmen uitgewerkt als onderdeel van de DuurzaamRozendaal-campagne. Deze factsheet biedt inzicht in de mogelijkheden van verduurzaming van de woning, om deze in stappen aardgasvrij-ready te maken.

Zolang nog niet bekend is welk warmte-alternatief uiteindelijk zal worden doorgevoerd binnen buurten van Rozendaal kan al wel ingezet worden op het zoveel mogelijk terugbrengen van de warmtevraag (onder meer door besparing, isolatie en slim verwarmen). Tot slot is in 2021 in opdracht van de gemeente een Transitievisie Warmte (TVW) uitgewerkt door een extern adviesbureau. Deze visie is begin november 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. De TVW bevat een analyse van technische (on)mogelijkheden die er zijn om over te stappen naar een aardgasvrije verwarmingsmethode op buurtniveau. Ook biedt deze visie inzicht in de wijze waarop deze omschakeling gerealiseerd kan worden en wat dit betekent voor direct betrokkenen (inwoners, bedrijven, organisaties en andere betrokkenen in de gemeente). In het kader van de uitwerking van de Transitievisie Warmte zijn voor de zomer van 2021 drie buurtgesprekken georganiseerd voor inwoners van verschillende buurten in Rozendaal. In totaal hebben 60 inwoners (3 x 20) met elkaar van gedachten gewisseld over het thema duurzaam en comfortabel wonen, en hebben ze wensen en bedenkingen ingebracht ten aanzien van de warmtetransitie. Ook zijn huurders van woningbouwcorporatie Portaal uitgenodigd voor een gesprek op de Moestuin, in de daarvoor georganiseerde buurtbus.

Werklijn Klimaat

Binnen het klimaatadaptatiespoor zijn verschillende activiteiten opgenomen, waar we voor de uitvoering van de activiteiten samenwerken binnen de werkregio Veluwezoom met gemeenten Arnhem en Rheden en met Waterschappen Rijn en IJssel en Rivierenland. In 2021 heeft de werkregio Veluwezoom in een eerste aanvraagronde aanspraak gemaakt op gelden uit de Impulsregeling Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie, waarbij 25% cofinanciering wordt ontvangen voor het versneld uitvoeren van maatregelen rond de thema’s

wateroverlast, droogte en/of hittestress. In deze aanvraag zijn vier projecten opgenomen die uitgevoerd worden binnen gemeente Arnhem en gemeente Rheden. In 2020 is de werkgroep Biodiversiteit, als onderdeel van de lokale werkgroep Duurzaam Rozendaal, aan de slag gegaan met concrete acties zoals het inzaaien van boomspiegels met bloemenmengsels ter bevordering van de biodiversiteit en is tijdens de Burendag met kinderen gewerkt aan bijen/insecten-hotels. Ook is de werkgroep samen met de gemeente aan de slag gegaan met de herinrichting van openbaar groen.

Werklijn Bewustwording & Communicatie

Eind 2019 is een extern bureau gestart met de uitwerking van verschillend campagnemateriaal voor Duurzaam Rozendaal. De poster voor de Expositie, de folder Duurzaam Wonen in Rozendaal, de Factsheet Duurzaam Verwarmen en de website www.duurzaamrozendaal.nl zijn concrete resultaten die inmiddels zijn opgeleverd en worden gebruikt binnen de campagne Duurzaam Rozendaal.

2 Geboekte resultaten ten aanzien van de opgave energietransitie Monitoring op de opgave

Meten is weten. Om de uitvoering van de uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050 te kunnen aanen bijsturen is goede informatie nodig. Liggen we op koers op weg naar de realisatie van de ambities richting een Energieneutraal Rozendaal in 2050? En realiseren we werkelijk de gewenste resultaten? Bereiken we het beoogde effect met de door ons ingezette maatregelen? In de Uitvoeringsagenda Rozendaal Energieneutraal 2050 zijn de energieverbruiken binnen de gebouwde omgeving van Rozendaal gehanteerd om een ‘nulsituatie’ te schetsen. Op basis van de gepresenteerde jaarlijkse energieverbruiksgegevens van 2018 is een pad uitgestippeld om ieder jaar 1,5% energie reductie te realiseren (vermindering van de energievraag), en daar jaarlijks additioneel 2% duurzame energieopwekking aan toe te voegen. Deze jaarlijkse doelstellingen sluiten aan bij de gemaakte regionale doelstellingen binnen de regio Arnhem Nijmegen (op basis van de Regionale Routekaart naar een energieneutrale regio in 2050). Om de voortgang op de opgave te monitoren is afgesproken dat we de door het rijk aangeboden tooling en datasets gebruiken (www.klimaatmonitor.nl).

Inzicht in gemiddeld energieverbruik woningen Rozendaal 2014-2020 (bron: Klimaatmonitor.nl) Op basis van CBS-gegevens van afgelopen jaren valt af te lezen dat het gemiddeld gasverbruik in woningen in Rozendaal licht is afgenomen, dat geldt zowel voor koopwoningen als voor huurwoningen. Aandachtspunt hier is dat koopwoningen met name de laatste twee jaren (2019-2020) een substantiële daling laten zien, terwijl dit niet geldt voor de huurwoningen (verbruik 2020 kent een lichte stijging ten opzichte van verbruik 2019!). Het gemiddeld elektriciteitsverbruik is met name bij huurwoningen in Rozendaal licht gedaald, voor koopwoningen geldt dat er overall een lichte daling is te zien, maar met name in 2019 en 2020 weer een lichte stijging in verbruik te zien is. De vraag is echter wel in hoeverre de lichte daling in verbruiksgegevens is toe te schrijven aan de ingezette acties vanuit de uitvoeringsagenda, deze worden ook beïnvloed door andere factoren, zoals een toename van de woningvoorraad met een ‘gemiddeld ander verbruiksniveau’ (nieuwbouw De Del) of veranderingen in huishoudensamenstelling (door nieuwe bewoners). Ook is de dataset voor het jaar 2021 nog niet beschikbaar, waardoor onderstaande grafieken nog geen volledig beeld voor de uitvoeringsperiode van de uitvoeringsagenda geven.

In de grafiek op de linkerzijde valt het gemiddeld gasverbruik per huishouden over de periode 2014 tot en met 2020 af te lezen, waarbij in oranje kleur het gemiddeld gasverbruik van een koopwoning en in groene kleur van een huurwoning wordt gepresenteerd. De grafiek op de rechterzijde geeft het gemiddeld elektriciteitsverbruik weer over diezelfde periode (2014-2020), voor zowel koop (oranje) als huur (groen). Inzicht in inzet hernieuwbare energie in Rozendaal 2014-2020 (bron: Klimaatmonitor.nl) In de Klimaatmonitor wordt ook inzicht gegeven in het aandeel hernieuwbare energie in de energiebalans van Rozendaal. Hieruit valt duidelijk af te lezen dat het aandeel van hernieuwbare elektriciteit een enorme vlucht heeft genomen afgelopen jaren. Deze toename aan hernieuwbare elektriciteit is volledig toe te schrijven aan de plaatsing van zonnepaneleninstallaties op daken van woningen in Rozendaal. Het aantal geregistreerde zonnepanelen op woningen in 2020 is meer dan verdubbeld ten opzichte van 2019.

In de grafiek op de linkerzijde wordt de toename van duurzaam opgewekte energie (in TerraJoule) uit zonnepanelen in Rozendaal weergegeven over de periode 2014-2020. De grafiek op de linkerzijde geeft het percentage weer van woningen binnen Rozendaal (groen) afgezet tegen de gehele RES-regio Arnhem Nijmegen (oranje) met geregistreerde zonnepanelen (periode 2016-2020). Toetsing aan de doelstellingen energiereductie & additionale duurzame energie opwekking Wanneer we kijken naar de gewenste energiereductie doelstelling van 1,5% per jaar is nog onvoldoende zicht op effectieve resultaat op basis van de gegevens uit de klimaatmonitor. We zien wel een lichte daling van het energieverbruik, maar onvoldoende herleidbaar of dit toe te schrijven is aan de ingezette activiteiten. Wanneer we kijken naar de doelstelling voor toevoegen van duurzame energie opwekcapaciteit, dan is de exponentiële toename in het aantal geregistreerde zonnepanelen op daken in Rozendaal in 2020 wel toe te schrijven aan de ingezette acties vanuit de uitvoeringsagenda (via oprichting cooperatie ZonneRoos en de subsidieregeling Energietransitie voor koopwoningen). Als deze trend zich ook in de jaarcijfers van 2021 voortzet, kan worden gesteld dat we voor deze doelstelling ‘op koers liggen’ van 2% additionele duurzame energie opwekking.

Geboekte resultaten Uitvoeringsagenda 2019-2021 in vogelvlucht

De datasets vanuit de Klimaatmonitor geven onvoldoende actueel inzicht, maar bieden wel houvast om de uitvoering van het energieprogramma komende jaren aan te blijven toetsen. Voor deze evaluatierapportage hebben we daarom ook de output van ingezette trajecten en activiteiten zoals de subsidieregeling, de toekomstbestendig wonen lening en de collectieve inkoopactie van Winst uit je Woning in beeld gebracht. De resultaten van deze acties bieden een goed overzicht van het effectieve bereik van uitgevoerde maatregelen inwoners van Rozendaal te enthousiasmeren en stimuleren, om op basis daarvan actief hun woningen verder te verduurzamen. Ook maken we dankbaar gebruik van de enquête van de werkgroep duurzaamheid. In 2021 heeft de Werkgroep Duurzaam Rozendaal inwoners van Rozendaal door middel van een enquête gevraagd naar de energetische conditie van hun woning en de plannen om in de nabije toekomst maatregelen te treffen. De rapportage met resultaten daarvan is in de bijlage opgenomen. Deze enquête is een vervolg op een soortgelijke enquête van de werkgroep uit 2018. De werkgroep beoogd om deze enquête-vorm ook in de toekomst in te blijven zetten, op basis waarvan ook aanvullende inzichten kunnen worden opgedaan.

Resultaten werklijn energiebesparing

Bereik aantal inwoners als gevolg van bijeenkomsten Om inwoners te stimuleren en enthousiasmeren om in beweging te komen om zelf aan de slag te gaan met energiebesparing organiseerden we afgelopen jaren diverse bijeenkomsten: o 65 bezoekers tijdens de Informatiebijeenkomst voor de collectieve inkoopactie Winst uit je Woning (maart 2020) o 40 bezoekers voor de expositie Duurzaam Rozendaal in de Torckschool (voorjaar 2020) o 10 huishoudens tijdens inloopbijeenkomst rond verduurzaming monumenten (maart 2020) o 40 1-op-1 gesprekken met Energiecoach Rozendaal (doorlopende activiteit) o 3 x 20 inwoners aan tafel tijdens de buurtgesprekken rond ‘Duurzaam en comfortabel Wonen’ (juni 2021) + diverse inwoners van de huur- en koopwoningen aan de Moestuin Subsidieregeling Energietransitie bestaande woningen Rozendaal De koppeling van specifieke activiteiten aan de inzet van financieel instrumentarium is bijzonder succesvol gebleken afgelopen periode. Binnen een periode van twee jaar tijd hebben 258 van de 683 woningen in Rozendaal deze positieve duurzaamheidsimpuls actief omgezet tot het daadwerkelijk investeren in zonnepanelen en/of isolatiemaatregelen. De in totaal 258 subsidieaanvragen (in de periode van 1 januari 2020 tot 1 januari 2022) komen uit 36 van de in totaal 42 straten binnen onze gemeente.

Het merendeel van de aanvragen heeft betrekking op de plaatsing van zonnepanelen (195 aanvragen toegekend). De overige aanvragen hebben betrekking op plaatsing van HR++ glas (42 aanvragen toegekend), toepassen van spouwmuurisolatie (17 aanvragen toegekend), dakisolatie (14 aanvragen toegekend) en vloerisolatie (22 aanvragen toegekend). In totaal is daarmee ongeveer 75% van het beschikbare krediet aangesproken. Tot op dit moment hebben 227 huishoudens het subsidiebedrag ontvangen.

subsidie energietransitie

Maatregelen

Q1 -2 02 Q2 1 -2 02 Q3 1 -2 02 Q4 1 -2 02 Q1 1 -2 02 Q2 2 -2 02 Q3 2 -2 02 Q4 2 -2 02 2

300 250 200 150 100 50 0

aanvragen

uitbetalingen

zonnepanelen

dakisolatie

spouwmuurisolatie

vloerisolatie

HR+ glas

Verduurzaming Monumenten Ook eigenaren van monumenten hebben gebruik gemaakt van de subsidieregeling energietransitie: • één gemeentelijk monument met zonnepanelen • twee rijksmonument met zonnepanelen aangebracht • één rijksmonument met dak- en spouwmuurisolatie en HR++ glas. Toekomstbestendig wonen lening In totaal hebben negen particuliere woningeigenaren een aanvraag ingediend voor een toekomstbestendig wonen lening. Op het moment van dit schrijven zijn inmiddels zeven leningen door SVn verstrekt, de overige twee aanvragen doorlopen momenteel de aanvraagprocedure. Collectieve inkoopactie Winst uit je Woning In 2020 hebben in totaal 121 deelnemers meegedaan aan de collectieve inkoopactie Winst uit je Woning, waarvan uiteindelijk 32 deelnemers daadwerkelijk geïnvesteerd hebben in vloerisolatie (9x), spouwmuurisolatie (5x), hr ++ glas (3x) of zonnepanelen (15x) via het inkoopcollectief Winst uit je Woning. In de zomerperiode van 2021 is een nieuwe collectieve inkoopronde gestart, waar in totaal 14 deelnemers aan hebben meegedaan en voor 20 verschillende maatregelen offerte hebben aangevraagd. Van de 14 deelnemers hebben uiteindelijk 2 deelnemers daadwerkelijk geïnvesteerd in uitvoering van maatregelen (de exacte toepassing van type maatregel is op dit moment niet bekend).

Toetsing aan de doelstellingen energiereductie & additionale duurzame energie opwekking Wanneer we de energiereductiedoelstelling van 1,5% afzetten tegen het aantal woningeigenaren dat afgelopen jaren heeft geïnvesteerd in het verduurzamen van de woning, kan geconstateerd worden dat de beoogde verduurzaming van 10 woningen per jaar1ruimschoots behaald is. Daarmee liggen we goed op koers richting een vergaand verduurzaamde woningvoorraad in 2050. Ook de doelstelling om jaarlijks 2% additionele duurzame energie opwekking in Rozendaal te realiseren lijkt ruimschoots behaald, in totaal legden 195 woningeigenaren zonnepanelen op het dak door gebruik te maken van de subsidieregeling.

Resultaten werklijn duurzame opwek

In Rozendaal zetten we in op het maximaal benutten van beschikbaar (dak)oppervlak binnen de bebouwde kom voor de opwekking van zonne-energie. Binnen de werklijn duurzame opwek zijn daartoe sinds 2020: - 40 leden verenigd binnen de energie coöperatie ZonneRoos, en 17 afnemers van energie van dezelfde coöperatie - 195 daken van woningen belegd met zonnepanelen, waaronder 3 monumenten

Werklijn duurzame warmte

Met de vaststelling van de Transitievisie Warmte is een eerste concrete stap gezet in de warmtetransitieopgave van Rozendaal. De transitievisie warmte heeft concreet opgeleverd dat: a. binnen Rozendaal géén buurten worden verplicht om voor 2030 van het aardgas af te gaan; b. in drie buurten (Moestuin, Leermolens Enk en omgeving Delhoevelaan) wordt gestart met een buurtuitvoeringsplan, om de mogelijkheden van een kleinschalig collectief warmtenet te verkennen; c. In overige buurten onverminderd wordt verder gewerkt aan het zoveel mogelijk terugbrengen van de warmtevraag. Komende jaren wordt de visie verder uitgewerkt per buurt (tot een BUP – Buurt Uitvoeringsplan). Pas dan worden definitieve keuzes gemaakt voor de wijze van duurzaam verwarmen en welke energie -infrastructuur de buurt daarbij nodig heeft. Dit gebeurt in samenspraak met bewoners, woningbouwcorporatie Portaal, de lokale werkgroep Duurzaam Rozendaal, netbeheerder Liander en andere betrokkenen, in lijn met de Omgevingswet.

1 Wanneer we bij een 1,5% energiebesparingsdoelstelling op de volledige woningvoorraad een vrij platte verdeelsleutel hanteren, leidt deze doelstelling tot het jaarlijks verduurzamen van 1,5% van de in totaal 683 woningen, dat zijn 10 woningen.

Werklijn bewustwording & communicatie

Naast de organisatie van verschillende bijeenkomsten zoals genoemd in het overzicht hierboven, is afgelopen jaren ook ingezet op het zoveel mogelijk informeren, stimuleren en enthousiasmeren van inwoners door ze laagdrempelig informatie aan te bieden. Dit is bereikt door: - Huis-aan-huis verspreiding van de folder Duurzaam Wonen in Rozendaal - Regelmatig plaatsen van artikelen in In de Roos - Lancering website www.duurzaamrozendaal.nl - Uitwerking van graphics/factsheet duurzaam verwarmen

3 Financiële verantwoording Werkbudget per werklijn In de Uitvoeringsagenda is in 2019 per werklijn een (indicatieve) begroting opgenomen voor de beoogde investeringen in de jaren 2019-2020-2021 om de verschillende activiteiten en projecten uit te kunnen voeren. Naast een jaarlijks uitvoeringsbudget was er voor de uitvoering van activiteiten extra capaciteit (ten opzichte van de huidige formatie) benodigd voor begeleiding en monitoring van de uitvoering. Deze inzet is afgelopen jaren extern ingehuurd vanuit het beschikbaar gestelde krediet voor de energietransitie. Overige capaciteit is binnen de huidige formatie ingepast in het reguliere takenpakket (denk aan de aanpassing van de welstandsnota, implementatie financieel instrumentarium, etc). In onderstaande tabel is een totaaloverzicht van de begroting (in €) uit de Uitvoeringsagenda Rozendaal Energieneutraal 2050 weergegeven: Werklijnen uitvoering Energiebesparing Duurzame Energie Opwekking Duurzame Warmte Klimaatadaptatie Communicatie Totaal budget werklijnen

2019 15.000 5.000 5.000 via ander budget 5.000 30.000

2020 17.500 10.000 12.500 via ander budget 5.000 45.000

2021 7.500 Pm 17.500 via ander budget 5.000 30.000

Totaal begroot 40.000 15.000 35.000

Extra capaciteit uitvoering (ext. inhuur) Totaaloverzicht

16.500

33.000

33.000

82.500

46.500

78.000

63.000

187.500

15.000 105.000

Aanvullende middelen: - Aanvullend op deze begroting heeft de gemeenteraad eind 2019 aanvullend krediet (van € 315.000) beschikbaar gesteld ten behoeve van de inzet van financieel instrumentarium, ten behoeve van de subsidieregeling ‘Energietransitie bestaande woningen Rozendaal’. Daarnaast is een bedrag van € 500.000 gestort in het revolverend fonds bij SVn ten behoeve van de uitvoering van de regeling Toekomstbestendig Wonen Gelderland- gemeente Rozendaal. Aangezien het hier om liquiditeiten gaat was hier geen dekking voor nodig. Al het gestorte geld komt op termijn weer terug (via revolverend fonds). - Omdat aanvragers van de lokale subsidie nog tot 1 juli 2022 kunnen verzoeken om de aangevraagde subsidie uit te betalen is deze evaluatierapportage voor deze betreffende regeling nog geen formele eindrapportage. Dit betekent dat na 1 juli 2022 de eindstand kan worden opgenomen. Het restant van deze subsidie (naar verwachting tussen de € 57.000 en € 88.000) valt dan terug in de algemene middelen. Op het moment van schrijven van deze evaluatie zijn nog 31 aanvragen niet uitbetaald. - Het rijk heeft via de decembercirculaire van 2019 middelen beschikbaar gesteld voor het vormgeven van de energietransitie. 1 van de onderdelen betreft een voor ieder gemeente gelijk bedrag van € 200.000 voor de warmtetransitie.

Het bedrag is in eerste instantie niet bedoeld en waarschijnlijk ook niet toereikend voor de feitelijke maatregelen om die transitie vorm te geven, maar vooral voor verkennend onderzoek en uitwerking van een visie en (bronnen)strategie op de warmtetransitie. In

-

de uitvoeringsagenda was een klein krediet beschikbaar voor onder meer het opstellen van een dergelijk visie. Daarom is in 2020 besloten om € 50.000 toe te voegen aan de reserve energietransitie. Binnen de werklijn Duurzame Warmte is in 2021 gebruik gemaakt van de RVO-subsidie Extern Advies Warmte (EAW), waarbij in juni 2021 € 20.660 ontvangen is ten behoeve van de uitwerking van de Transitievisie Warmte. In 2020 is een subsidie ontvangen van provincie Gelderland van € 827, als co-financiering voor de inzet van het (regionale ) Energieloket Midden-Gelderland.

Benutting begrote posten Werklijnen uitvoering Energiebesparing

Activiteiten op hoofdlijnen Folder Duurzaam Rozendaal Materiaal Expo Duurzaam Rozendaal Bijeenkomsten energiebesparingsactiviteiten Diensten basispakket ELMG – energieloket Aangepassing welstandsnota – verduurzaming

Totaal besteed 1.500 3.600 500 2.400 2.000

Totaal begroot 40.000

Duurzame Energie Opwekking

Facilitatie oprichting ZonneRoos Quickscan potentie ontwikkellocaties zon Bijdrage aan de RES regio Arnhem Nijmegen

7.500 2.500 1.000

15.000

Duurzame Warmte

Uitwerking factsheet Duurzame Warmte Transitievisie Warmte Bijeenkomsten buurtgesprekken

1.000 23.500 500

35.000

Communicatie

Uitwerking Logo Duurzaam Rozendaal Campagne Duurzaam Rozendaal

500 12.500

15.000

59.000

105.000

83.050

82.500

142.050

187.500

Totaal budget werklijnen Extra capaciteit uitvoering (ext. Inhuur) Totaaloverzicht

Inzet van externe projectleider energietransitie, gemiddeld 8 uur/week

Wanneer we de meerjarenbegroting afzetten tegen de daadwerkelijke bestedingen valt op dat een deel van het beschikbaar gestelde krediet nog niet besteed is (overwegend vanwege doorschuiven van activiteiten naar een later moment). De daarvoor begrote kostenposten zijn doorgeschoven naar het jaarprogramma van 2022. Ook waren kosten begroot die uiteindelijk niet gemaakt zijn, omdat ze zijn opgevangen binnen de eigen organisatie. Ook zien wel dat kosten lager uit zijn gevallen dan eerder voorzien. Meer specifiek vallen de volgende zaken op binnen de werklijnen: Werklijn energiebesparing - Er is een onderbesteding vanwege het doorschuiven van de uitwerking van een plan van aanpak voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Hier was een post van € 10.000 voor begroot. - Veel beoogde activiteiten binnen de werklijn Energiebesparing zijn vanwege COVID-19 anders of niet georganiseerd, waardoor kosten rond organisatie van fysieke bijeenkomsten niet of nauwelijks gemaakt zijn (denk aan ‘lekker wonen beurs’ en inloopbijeenkomsten rond specifieke thema’s). - De uitwerking van het financieel instrumentarium rond energiebesparing (subsidieregeling en duurzaamheidslening) zijn in eigen beheer van gemeente ontwikkeld. De daarvoor begrote kostenposten voor inhuur van een extern adviseur zijn niet noodzakelijk geweest.

- Voor de collectieve inkoopacties Winst-uit-je-Woning zijn geen kosten gemaakt, behalve voor de huur van ’t Rhedens voor de informatiebijeenkomst. - De kosten voor de uitwerking van het verruimde beleidskader voor verduurzaming van monumenten waren de helft minder dan begroot. - Voorzien was verschillende factsheets uit te werken (voor verschillende woningtypen in Rozendaal), om woningeigenaren te informeren over de verduurzamingsmogelijkheden. In samenspraak met de energiecoach en leden van de werkgroep Duurzaam Rozendaal is besloten om deze specifieke

-

factsheets op dit moment nog niet uit te werken. Specifieke maatwerk-factsheets worden interessant bij de uitendelijke keuzes voor alternatieve warmte-oplossingen. Daarom is een uniforme factsheet uitgewerkt, met verduurzamingsmaatregelen om alvast goed voorbereid te zijn op de komende warmtetransitie. Er waren kosten begroot voor het opleiden van een energiecoach, deze kosten zijn niet noodzakelijk gebleken gelet op de expertise van de Rozendaalse energiecoach.

Werklijn Duurzame Energie Opwekking: - Binnen de werklijn Duurzame Energie Opwekking is nog geen start gemaakt met de uitwerking van het ruimtelijk-maatschappelijk beleidskader voor (grootschalige) duurzame energie opwekking. Dit wordt als integraal onderdeel binnen het Omgevingsvisie-traject meegenomen, dit zal pas starten in 2022. Het budget dat hiervoor gelabeld staat (€10.000) schuift daarmee door naar 2022. - De kosten voor de gemeentelijke inbreng in de uitwerking van de Regionale Energie Strategie zijn minder hoog uitgevallen dan voorzien. Werklijn Duurzame Warmte: - Het excursieprogramma naar voorbeeldprojecten Aardgasvrij wonen is vanwege COVID-19 doorgeschoven in tijd. De daarvoor begrote kosten zijn nog niet gemaakt. - De beoogde haalbaarheidsscan voor 2-3 warmte opties voor Rozendaal zijn in tijd naar achteren geschoven, en vormen onderdeel van de nader uit te werken buurtuitvoeringsplannen in 2022. Werklijn Communicatie & bewustwording: - Het communicatiebudget is met name ingezet ten behoeve van de uitwerking van content binnen de campagne Duurzaam Rozendaal. Dat houdt in dat het budget, oorspronkelijk verdeeld over de drie uitvoeringsjaren van de uitvoeringsagenda, voor het overgrote deel benut is in 2020.

4 Doorkijk naar vervolg – nieuwe uitvoeringsagenda na verkiezingen Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 is in 2021 gekozen voor de uitwerking van een aanvullend jaarprogramma voor 2022. Dit programma is door de raad op 21 september 2021 vastgesteld. In 2022 wordt vervolg gegeven aan de ingezette lijn van bewustwording en het in beweging krijgen én houden van inwoners als het gaat om energiebesparing en verduurzaming van woningen. Daarnaast gaan we in 2022 verder met de uitvoeringsplannen voor duurzame warmte, en wordt als vervolg op de Transitievisie Warmte uitwerking gegeven aan het Buurtuitvoeringsplan voor de startbuurt(en) de Moestuin/Leermolensenk/Omgeving Delhoevelaan. Voor de inwoners van de overige buurten brengen we in een aanvalsplan in beeld hoe zij aan de slag kunnen gaan met de zogenoemde ‘geen-spijt’-maatregelen. Denk bijvoorbeeld aan het vergaand isoleren van de woning, op elektriciteit gaan koken of slimme warmtesystemen aanschaffen. En mogelijk is er in 2022 wel ruimte voor het aanbieden van een interessant excursieprogramma rond de warmtetransitie, dit hangt mede af van de ontwikkelingen rond COVID-19. Tot slot zullen we in 2022 een start maken met het programmeren van een nieuwe Uitvoeringsagenda.

Voor deze uit te werken uitvoeringsagenda willen we in samenwerking met de lokale werkgroep Duurzaamheid bekijken in hoeverre de uitgevoerde enquêtes rond duurzaamheid onder inwoners een jaarlijks terugkerende activiteit kan worden en daarmee ook onderdeel kan zijn van de jaarlijkse evaluatierapportage. Kortom, ook in 2022 stropen we de mouwen op samen met inwoners en betrokken partijen om Rozendaal verder te verduurzamen!

1 Bijlage 2 Rapportage enquete energetische woningkwaliteit 20211.pdf

== Bijlage bij Evaluatierapportage ==

Energetische woningkwaliteit in Rozendaal Resultaten enquête (juli 2021) auteurs: Bart Poel en Erik Kool m.m.v. Anja van de Boer (Spectrum)

Werkgroep Duurzaam Rozendaal 24 november 2021

1

1. Inleiding In 2021 heeft de Werkgroep Duurzaam Rozendaal inwoners van Rozendaal door middel van een enquête gevraagd naar de energetische conditie van hun woning en de plannen om in de nabije toekomst maatregelen te treffen. Deze enquête is een vervolg op een soortgelijke enquête uit 2018. Aanvullend op de vragenlijst uit 2018 is er een aantal vragen gesteld betreffende elektrische stekkerauto’s. Tenslotte bood de enquête de mogelijkheid opmerkingen toe te voegen. Het adviesbureau Spectrum heeft, in opdracht van de gemeente Rozendaal, buurtgesprekken georganiseerd met als doel het laten participeren van de inwoners bij de energietransitie en meer specifiek de warmtetransitie. De De warmtetransitie is wat beperkter gedefinieerd dan buurtgesprekken zijn in samenwerking de energietransitie en richt zich, voor Rozendaal, op met de Werkgroep Duurzaam Rozendaal het uiteindelijk fossielvrij verwarmen van woningen en vorm gegeven en de werkgroep heeft niet-woongebouwen. Hierbij gaat het enerzijds om de een rol gespeeld bij de invulling. De reductie van de warmtevraag en anderzijds om de enquêteresultaten zijn gebruikt door aard van de energielevering voor de nog benodigde Spectrum bij hun rapportage over de warmte. De warmtetransitie is overigens onlosmakelijk buurtgesprekken. Spectrum heeft de verknoopt met de bredere energietransitie.

werkgroep ondersteund bij de analyse van de enquêtes. De Werkgroep Duurzaam Rozendaal is Spectrum erkentelijk voor de vruchtbare samenwerking.

Opbouw van de rapportage Na een korte beschouwing over de aard van de enquête (hoofdstuk 2) en de samenstelling van de woningvoorraad (hoofdstuk 3), worden per onderdeel de uitkomsten uit de enquête beknopt weergegeven (hoofdstuk 4 t/m 9). Hoofdstuk 10 geeft samenvattende conclusies.

2. Aard van de enquête In totaal hebben 118 respondenten de enquête ingevuld, tegenover 293 in 2018. Dit betekent een dekking van ca. 17% van de woningvoorraad, tegenover 42% in 2018. Dat is weliswaar een veel lagere respons, maar desalniettemin geeft het een bruikbaar beeld, temeer omdat de enquête een redelijke dekking geeft van de woningtypologieën in Rozendaal. Bij de analyse van de enquêteresultaten is het belangrijk te beseffen dat het hier niet gaat om een aselecte steekproef uit de woningvoorraad; net zo min als dit gold voor de eerste enquête. Dit betekent dat, statistisch gezien, de gegevens van geen van beide enquêtes zondermeer mogen worden opgeschaald naar het totaal van de woningvoorraad. Voor beide enquêtes geldt dat de respondenten mensen zijn die het initiatief hebben genomen de enquête in te vullen; een selecte groep dus en geen aselecte steekproef. Beide enquêtes zijn op dezelfde manier ‘select’ en we gaan er vanuit dat er eniger mate van onderlinge vergelijkbaarheid van de uitkomsten mogelijk is. Daarmee levert de enquête toch belangrijke inzichten in de penetratiegraad van energiebesparende maatregelen en de intentie van de inwoners om de komende jaren maatregelen te nemen. Het aantal respondenten maakt het mogelijk dat er conclusies kunnen worden getrokken op het niveau van de woningtypes en natuurlijk voor de totale woningvoorraad.

Op straatniveau is de dekking te gering om er conclusies aan te kunnen verbinden.

2

3. Woningtypologie De verdeling van de soort woningen en de bouwjaarklasses geven zicht op de representativiteit voor de Rozendaalse woningvoorraad.

Woningcategorieën Van de respondenten woont ongeveer: 35% in een vrijstraande woning, 43% in een helft van een dubbel 12% in een hoekwoning 8% in een tussenwoning 2% in een appartement Ongeveer 4% van deze woningen is een monument.

Bouwjaar Het bouwjaar van de woningen is als volgt verdeeld: 73% is gebouwd voor 1975 met oorspronkelijk nauwelijks isolatie; 19% is gebouwd in de periode 1975 t/m 2014 met oorspronkelijk matige tot redelijke isolatie; 8% is gebouwd na 2013 met goede isolatie. Uiteraard zijn veel van de oudere woningen later nageisoleerd. De resultaten van woningcategorie en bouwjaarklasse zijn hieronder grafisch weergegeven voor beide enquetes en vergeleken met de data van de gemeente (BAG bestand).

Conclusie: De verdeling over de bouwjaarklassen tussen beide enquêtes komt goed overeen met de data van de gemeente, waarbij beseft moet worden dat de afwijking in de bouwjaarklasse “na 2013” veroorzaakt wordt doordat er vanaf 2018 nieuwbouw aan de voorraad is toegevoegd. Voor de woningcategorieën blijkt dat de verdeling uit beide enquetes grofweg eenzelfde patroon laat zien; wel verschillen de percentages. Als de verdeling uit de enquetes wordt vergeleken met de gegevens van de gemeente valt op dat de categorie ‘helft van dubbel’ sterk ondervertegenwoordigd is, terwijl het omgekeerde geldt voor de ‘tussenwoningen’. Dit significante verschil is onverwacht en lastig te duiden; door de hoge respons van de enquete uit 2018 zou een betere representie logisch zijn. De afwijking bij de appartementen tussen de enquetes en de gemeentelijke data kan veroorzaakt zijn door de onbetrouwbaarheid vanwege het geringe aantal respondenten in deze categorie. Ondanks deze afwijkingen zijn er waardevolle conclusies te trekken.