Agendabundel

Bundel - 1.3 Commissievergadering van 11 februari 2025 1 2 3 4

5 6 7 8 9

10 11 12 13 14

Blok Ruimtelijk Domein: Opening en spreekrecht Concept-agenda commissie 2025-02-11 Presentatie over de reconstructie van het fietspad langs de Schelmseweg door een vertegenwoordiger van de provincie Gelderland Presentatie Reconstructie fietspad langs de Schelmseweg commissie Mededelingen Bespreking agendapunten raadsvergadering 11 februari 2025 · Agendapunt 6: Ingekomen stukken en raadsinformatiebrieven; · Agendapunt 7: Openstaande toezeggingen en openstaande moties; · Agendapunt 13: Ophalen advies gemeenteraad in verband met een verzoek tot afwijken van het omgevingsplan. 6. lijst ingekomen stukken raad 2025-02-11 6a. Raadsinformatiebrief Masterplan Veluwezoom december 2024 6d. Raadsinformatiebrief Jaarkalender 2025 MJA Energieneutraal 28 januari 2025 6d1. Bijlage bij RIB Jaarkalender 2025 MJA Energieneutraal 28 januari 2025 13. Raadsvoorstel adviesrecht afwijken omgevingsplan Jagermeesterlaan 13a. Concept-raadsbesluit adviesrecht afwijken omgevingsplan Jagermeesterlaan 13b. Bijlage: Aanvraag afwijken omgevingsplan 13c. Bijlage: Onderbouwing evenwichtige toedeling van functies aan locaties (Eftal) 13d.

Bijlage: Kaart bij onderbouwing Onderbouwing evenwichtige toedeling van functies aan locaties (Eftal) Rondvraag Schorsing Heropening Blok Sociaal Domein en spreekrecht Concept-agenda commissie 2025-02-11 Mededelingen Bespreking agendapunten raadsvergadering 11 februari 2025 · Agendapunt 6: Ingekomen stukken en raadsinformatiebrieven; · Agendapunt 7: Openstaande toezeggingen en openstaande moties; · Agendapunt 10: Aanpassing verordening Wet maatschappelijke ondersteuning. · Agendapunt 14: Aanvullende subsidie 2025 De Zoomerij 6. Lijst ingekomen stukken raad 2025-02-11 10. Raadsvoorstel Aanpassing WMO-verordening 10a. Concept-raadsbesluit Aanpassing WMO-verordening 14. Raadsvoorstel Aanvullende Subsidie3 2025 De Zoomerij 14a. Concept-raadsbesluit Aanvullende Subsidie 2025 De Zoomerij 14b. Bijlage 1: Begroting 2025 Rheden Rozendaal 14c. Bijlage 2: Onderbouwing 14d.

Bijlage 3: WSOB Zienswijze Rozendaal Rondvraag Schorsing Heropening Blok Algemene Zaken en Financiën en spreekrecht Concept-agenda commissie 2025-02-11 Mededelingen Bespreking agendapunten raadsvergadering 11 februari 2025 · Agendapunt 6: Ingekomen stukken en raadsinformatiebrieven; · Agendapunt 7: Openstaande toezeggingen en openstaande moties; · Agendapunt 8: Vaststellen Normenkader 2024 en concept-normenkader 2025 (ten behoeve van de interim- en jaarrekeningcontrole); · Agendapunt 9: Kaderbrief VGGM; · Agendapunt 11: Organisatieontwikkeling: versterken organisatieonderdeel Ruimte en Samenleving.

15 16

6. Lijst ingekomen stukken raad 2025-02-11 6a. Raadsinformatiebrief Voortzetting OOR De Bosrank 6b. Raadsinformatiebrief veiligheidscijfers 2024 6e. Raadsinformatiebrief organisatieontwikkeling 6e. Bijlage bij RIB Organisatieontwikkeling: Presentatie 2025-01-28 8. Raadsvoorstel Normenkader 2024_2025 8a. Concept-raadsbesluit Normenkader 2024_2025 8b. Bijlage 1 Definitief normenkader 2024 8c. Bijlage 2 Concept normenkader 2025 9. Raadsvoorstel Kaderbrief VGGM 2026 9a. Concept-raadsbesluit 9b. Bijlage Concept-brief 2025 raad aan VGGM 9c. Bijlage Kaderbrief 2026 VGGM 9d. Bijlage brief 2024 aan VGGM 11. Raadsvoorstel versterken organisatie-eenheid 11a. Concept-raadsbesluit versterken organisatie-eenheid R&S Rondvraag Sluiting

Agenda voor de openbare vergadering van de commissie voor beeldvorming en opiniëring ter voorbereiding op besluitvorming door de gemeenteraad Datum: Plaats:

dinsdag 11 februari 2025 Raadszaal gemeentehuis. De vergadering wordt live uitgezonden en is terug te zien via de website van de gemeente: www.rozendaal.nl Aanvang: De vergadering begint om 19:00 uur, met het blok Ruimtelijk Domein. _____________________________________________________________________________ BLOK RUIMTELIJK DOMEIN ___________________________________________________________________________ Aanvang: 19.00 uur 1. Opening en spreekrecht; 2. Presentatie over de reconstructie van het fietspad langs de Schelmseweg door een vertegenwoordiger van de provincie Gelderland. 3. Mededelingen; 4. Bespreking agendapunten raadsvergadering 11 februari 2025: • Agendapunt 6: Ingekomen stukken en raadsinformatiebrieven; • Agendapunt 7: Openstaande toezeggingen en openstaande moties; • Agendapunt 13: Ophalen advies gemeenteraad in verband met een verzoek tot afwijken van het omgevingsplan. 5. Rondvraag; 6. Schorsing; _____________________________________________________________________________ BLOK SOCIAAL DOMEIN ___________________________________________________________________________ Aanvang: ca. 19.30 uur 7. Heropening en spreekrecht 8. Mededeling 9.

Bespreking agendapunten raadsvergadering 11 februari 2025: • Agendapunt 6: Ingekomen stukken en raadsinformatiebrieven; • Agendapunt 7: Openstaande toezeggingen en openstaande moties; • Agendapunt 10: Aanpassing verordening Wet maatschappelijke ondersteuning. • Agendapunt 14: Aanvullende Subsidie 2025 De Zoomerij 10. Rondvraag

1

11. Schorsing ____________________________________________________________________________ BLOK ALGEMENE ZAKEN EN FINANCIËN ___________________________________________________________________________ Aanvang: ca. 19.45 uur 12. Heropening en spreekrecht 13. Mededelingen 14. Bespreking agendapunten raadsvergadering 11 februari 2025: • Agendapunt 6: Ingekomen stukken en raadsinformatiebrieven; • Agendapunt 7: Openstaande toezeggingen en openstaande moties; • Agendapunt 8: Vaststellen Normenkader 2024 en concept-normenkader 2025 (ten behoeve van de interim- en jaarrekeningcontrole); • Agendapunt 9: Kadernota VGGM; • Agendapunt 11: Organisatieontwikkeling: versterken organisatieonderdeel Ruimte en Samenleving. 15. Rondvraag 16. Sluiting Regeling ten aanzien van het spreekrecht: Wilt u persoonlijk inspreken in de raadscommissie en/of in de vergadering van de gemeenteraad? Maakt u dit dan minstens 24 uur voorafgaand aan de vergadering per email kenbaar bij de griffier: griffie@rozendaal.nl of telefonisch: 026-3843661. De griffier laat u dan weten hoe tot het inspreekgedeelte van commissie en/of raad wordt toegelaten. U kunt uw inspraakreactie ook 24 uur voorafgaand aan de vergadering sturen naar griffie@rozendaal.nl. De voorzitter van de vergadering spreekt uw tekst dan tijdens de vergadering uit.

We vragen u uw bijdrage zo kort en bondig mogelijk te formuleren en niet meer dan de toegestane 5 minuten te benutten. Het betreft een vergadering, waarvan geluid en beeld worden vastgelegd. Uw bijdrage is openbaar en wordt eveneens vastgelegd.

2

Reconstructie fietspad langs de Schelmseweg deel gemeente Rozendaal

Commissievergadering 11 februari 2025

Trajectverkenning algemeen • •

•

•

Provincie heeft haar wegennet ingedeeld in 146 trajecten. Streven is om in een cyclusperiode van 9 jaar alle wegen éénmaal te onderzoeken naar mogelijke knelpunten. Trajectverkenningen bundelen we grootschalig onderhoud met mogelijke knelpunten vanuit verkeersveiligheid, fiets of landschappelijke inpassingen. Jaarlijks tussen de 13 en 16 trajecten komen in aanmerking voor onderhoud.

Trajectverkenning N785 (en N786) •

De verkenning van de N785 (Arnhem – A348) en de N786 Apeldoornseweg is gestart in 2020 en opgeleverd in januari 2023

•

Trajectaanpak is gesplitst in 4 afzonderlijke uitvoeringsprojecten 1.

2. 3. 4.

Groot onderhoud rotonde Daalhuizerweg/Chopinlaan / Ringallee. Groot onderhoud wegvak bebouwde kom Velp - A348 (inmiddels gereed) Groot onderhoud Apeldoornseweg (uitvoering zomer 2025) Reconstructie Schelmseweg / Apeldoornseweg (uitvoering 2026/2027) Bebouwde kom Velp – Rozendaal (uitvoering 2027)

Uitkomsten verkenning N785 (Schelseweg) Uitkomst verkenning • Aanpassing fietsstructuur tussen de Waterbergseweg (Arnhem) tot en met rotonde Kerklaan in Rozendaal • Aanpassing fietsstructuur langs de Apeldoornseweg (Arnhem) • Verbetering doorstroming verkeerslichten Monnikensteeg. • Versterking landschap rondom de Schelmseweg en Apeldoornseweg.

Waarom aanpassing fietsstructuur Uit onderzoek van fietsbewegingen is gebleken dat het fietspad intensief wordt gebruikt als hoofdfietsroute. ▪ Ca 650 fietsers/richting/dag in weekenden ca 750 fietsers/richting/dag ▪ Doorgaand fietsverkeer Rozendaal – Arnhem dient onnodig de N785 over te steken zonder dat daar doelen zijn.

In de huidige plannen hoeven fietsers alleen nog over ter hoogte van de rotonde Kerklaan in Rozendaal en bij de verkeerslichten ter hoogte van de Monnikensteeg. ▪ Opheffen noordelijke fietspad biedt ook kansen voor verbeteringen op en langs de Schelmseweg.

Fietspad inrichting deel gemeente Rozendaal (vanaf viaduct A12)

Aanpassing indeling viaduct A12

Fietspadenstructuur in bosgebied

Fietspad inrichting deel gemeente Rozendaal (vanaf viaduct A12)

Fietspadenstructuur in bosgebied

Fietspad inrichting deel gemeente Rozendaal (vanaf viaduct A12)

Fietspadenstructuur in bosgebied

Kruispunt Arnhemseallee

• • • •

Verduidelijking 2 richtingen fietsoversteek met roodasfalt en fietsers in de voorrang. Oplossen wateroverlast Opheffen informatiehaven. Vergroenen bestaande middengeleider

Provincie Gelderland | 27/1/25

9

Komingang Rozendaal

• •

Verduidelijken komingang Rozendaal Aanpassing bromfietssluis binnen en buiten bebouwde kom

Provincie Gelderland | 27/1/25

10

Aanpassing parkeerplaatsen Natuurmonumenten

Provincie Gelderland | 27/1/25

11

Aanpassing parkeerplaatsen Natuurmonumenten

Provincie Gelderland | 27/1/25

12

Planning Afronden ontwerpfase (civiel) Afronden ontwerpfase (landschap) Start voorbereidende werkzaamheden – Grondaankoop – Procedures – Bestekvoorbereiding Jaar van uitvoering

Provincie Gelderland | 27/1/25

maart 2025 juli 2025 vanaf april 2025

2026/2027

13

Overzicht Raadsinformatiebrieven ten behoeve van de Raadsvergadering van 11 februari 2025 Raadsinformatiebrief Voortzetting OOR De Bosrank Masterplan Veluwezoom Veiligheidscijfers Rozendaal 2024 Jaarkalender 2025 Energie Neutraal Organisatieontwikkeling

B&W stellen voor Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Raadsinformatiebrief

Onderwerp: Raadsinformatiebrief Masterplan Veluwezoom Adviseur Portefeuillehouder Datum

: H. Jacobsen : S. Warmerdam : 17 december 2024

Aan de Raad In deze brief stellen wij u op de hoogte van de stand van zaken Masterplan Veluwezoom. Inleiding In juni 2022 heeft uw Raad het Masterplan Veluwezoom en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma vastgesteld. Belangrijk onderdeel van het Masterplan is de weekend- en zomerafsluiting en op feestdagen van de wegen door het Nationaal Park. Bij de raadsbehandeling van het Masterplan is afgesproken om uw Raad halfjaarlijks te informeren over de voorgang van het Masterplan. In de voorliggende informatiebrief is de huidige stand van zaken weergegeven. Achtereenvolgens wordt ingegaan op: - Invoering afsluitingen - Uitkomsten peilingen - Beroep tegen verkeersbesluit - Stand van zaken deelprojecten Invoering afsluitingen Op 1 juli 2024 zijn de afsluitingen voor het gemotoriseerd verkeer in en rond de Posbank van kracht geworden. Wij hebben de raden daarover eind juni geïnformeerd tijdens een bijeenkomst in het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten. Nu de afsluitingen enige maanden functioneren, zijn de eerste resultaten ervan zichtbaar. In het Masterplan is gekozen voor het afsluiten van de doorgaande wegen door het Nationaal Park Veluwezoom voor het gemotoriseerd verkeer. De afsluitingen gelden gedurende alle weekenden en gedurende alle dagen tijdens de zomerperiode in juli en augustus.

In het ontwerp verkeersbesluit zijn hieraan ook de Nationale feestdagen die buiten een weekend vallen toegevoegd. In het besluit dat nu in voorbereiding is, zijn de volgende afsluitingen opgenomen: - Bovenallee tussen Beekhuizenseweg en Kluizenaarsweg (Rozendaal) - Beekhuizenseweg tussen Hotel Beekhuizen en het Paviljoen Posbank (Rheden) - Beekhuizenseweg tussen Paviljoen Posbank en parkeerplaats De Lappendeken (Rheden) Daarnaast maakt de herinvoering van het tweerichtingsverkeer op de Schietbergseweg (hoog) deel uit van het plan en is de afsluiting van de Brandtorenweg in het plan opgenomen. Naast voorgaande maatregelen zijn diverse kleinere maatregelen in het plan opgenomen.

Pagina 1 van 3

Terugblik In de maanden juli en augustus zijn de genoemde wegen permanent afgesloten geweest. Sinds 1 september gelden de afsluitingen (tot 1 juli 2025) alleen tijdens de weekenden en feestdagen. In juni is er breed gecommuniceerd over de afsluitingen, maar toch was het voor het gemotoriseerd verkeer even wennen. Medio juli waren de afsluitingen bij de meeste weggebruikers bekend. Het college beschouwt de afsluitingen voor het gemotoriseerd verkeer in het gebied als een succes. Er is tijdens de afsluitingen sprake van veel meer rust in het gebied, en de verkeersintensiteiten zijn fors afgenomen. Het aantal (zon)dagen waarop de situatie te druk was is beperkt gebleven tot twee. Het college stelt, in nauw overleg met de ondernemers en belanghebbenden in het gebied, alles in het werk om herhaling hiervan te voorkomen. Intensiteiten Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan het eerste rapport met de gegevens over de monitoring van het verkeer tijdens de afsluitingen. Naast de intensiteiten worden in dit rapport ook de parkeercijfers voor en tijdens de afsluitingen met elkaar vergeleken. Wij zullen dit rapport op een nader te bepalen moment met u delen. Duidelijk wordt dat de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer door het gebied tijdens de afsluitingen fors afneemt.

Overtredingen Het aantal overtredingen in het gebied is redelijk constant; ongeveer 5% van de automobilisten rijdt door de afsluitingen. Met behulp van telslangen wordt dit aantal gemonitord. Zonodig worden extra (handhavende) maatregelen getroffen. In de 5% zitten ook de mensen met een vergunning. Uitkomsten peiling In oktober 2024 is een online enquête uitgezet om te peilen hoe bezoekers en omwonenden de (gedeeltelijke) afsluiting voor gemotoriseerd verkeer hebben ervaren. Uit de resultaten blijkt dat de gedeeltelijke afsluiting zorgt voor meer rust, ruimte en een betere natuurbeleving, vooral in het weekend. Ongeveer de helft van de bezoekers heeft zijn bezoekgedrag niet aangepast. De meningen over parkeersituaties verschillen. Omwonenden zien voordelen zoals minder (geluids)overlast van auto’s en motoren. Over de afsluiting zijn de meningen verdeeld: 24% steunt de huidige maatregel, 42% wil een volledige afsluiting, en 34% wil terug naar de oude situatie. De informatievoorziening wordt positief gewaardeerd. Het rapport is te lezen op meedenken@rheden.nl Verkeersbesluit Tegen het verkeersbesluit dat het college van Rheden met betrekking tot de afsluitingen heeft genomen is door één partij beroep aangetekend bij de rechtbank. Specifiek gaat het hierbij om een beroep tegen het weer in twee richtingen openstellen van de Schietbergseweg.

Het college van Rheden is in afwachting van de behandeling van dit beroep. Stand van zaken deelprojecten Inmiddels komen de ontwerpen voor de verschillende gemeentelijke deelprojecten in een afrondend stadium en worden de trajecten voor het verkrijgen van de benodigde vergunningen gestart.

Pagina 2 van 3

Gemeentelijke projecten Het college verwacht dat in de loop van 2025 kan worden gestart met de realisatie van: • De definitieve afsluitingen • De aanpassing van het parkeerterrein Beekhuizen • De aanpassing van parkeerterreinen bij het Rozendaalse Veld aan de Kluizenaarsweg • De verbindingsroute tussen het station Rheden en het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten • De eerste werkzaamheden in het kader van het PRIS De aanpassing van de Schietbergseweg zal, in ieder geval voor het ‘hoge deel’, pas kunnen plaatvinden nadat de rechter, of eventueel de Raad van State, een uitspraak heeft gedaan in de beroepszaak tegen het verkeersbesluit. Projecten Natuurmonumenten De realisatie van het parkeerterrein op het voormalige manegeterrein, zoals die door Natuurmonumenten wordt voorbereid, is voorzien voor eind 2026/ begin 2027. Deze realisatie zal parallel lopen met die van het toekomstige ontvangstplein; de zone tussen de nieuwe parkeerplaats en het bezoekerscentrum. De verbouwing van het bezoekerscentrum zelf is voorzien voor 2026/ 2027. Het college van burgemeester en wethouders,

Bas Pelgrum, gemeentesecretaris

Ester Weststeijn, burgemeester

Pagina 3 van 3

Raadsinformatiebrief

Onderwerp: Jaarkalender 2025, MJA Energieneutraal Rozendaal Adviseur Portefeuillehouder Datum

: S. Michels : Tineke van der Pas : 28 januari 2025

Aan de Raad In deze brief stellen wij u op de hoogte over de Jaarkalender 2025, waarin we de Meerjarenagenda 2023-2025 Energieneutraal Rozendaal voor het jaar 2025 hebben uitgewerkt. Inleiding Als gemeente hebben we de ambitie om energieneutraal te zijn (Uitvoeringsagenda Rozendaal Energieneutraal 2050, raadsbesluit 2 juli 2019): in 2050 willen we alle energie die we binnen de gemeentegrenzen verbruiken zelf duurzaam opwekken. In september 2022 heeft u de Meerjarenagenda 2023-2025 Energieneutraal Rozendaal vastgesteld. We zetten de ingezette activiteiten voort en focussen ons in 2025 op onderwerpen die momenteel nog achterblijven op weg naar energieneutraliteit. Met de Meerjarenagenda handelen we in lijn met wettelijke verplichtingen (onder meer onze bijdrage aan RES-bod) en afspraken in coalitieakkoord. Kernboodschap De Jaarkalender past binnen de vastgestelde inhoudelijke kaders van de Meerjarenagenda 20232025 Energieneutraal Rozendaal. We zetten de aanpak voort binnen de vier werklijnen (a) energiebesparing (b) duurzame warmte (c) duurzame energie opwekking en (d) bewustwording & communicatie. We behouden onze focus op de eerste twee werklijnen: energiebesparing en duurzame warmte. Het beschikbare budget is ruim voldoende om de Jaarkalender 2025 uit te voeren.

We hebben namelijk uitkeringen ontvangen vanuit het Rijk (CDOKE, en Specifieke Uitkeringen voor energiearmoede en vanuit het Nationaal Isolatie Programma), subsidie van de provincie voor het opstellen van een Soorten Management Plan en er zit nog budget in de reserve energietransitie vanuit Meerjarenagenda 2023-2025. Inhoudelijke boodschap Rozendaal heeft nog een flinke stap te zetten om de doelen op het gebied van energiebesparing te halen en om de overstap te maken naar gasloos verwarmen van gebouwen. Met name het elektriciteitsverbruik moet verder omlaag. Evaluatie Uit de evaluatie van de inspanningen en de effecten - een onderdeel van de kalender - blijkt: - Energieneutraal: er zijn grote stappen gezet, maar er moet nog 108 TJ overbrugd worden om evenveel energie duurzaam op te wekken als verbruikt wordt (anno 2022);

Pagina 1 van 3

-

-

Energiebesparing: het energieverbruik daalde gemiddeld met 1,1% per jaar, waarmee we het doel van 1,5% energiebesparing per jaar niet halen; Duurzame warmte: er wordt momenteel nauwelijks tot geen warmte opgewekt uit hernieuwbare bronnen (anders dan houtkachels) en dit betekent dat er nog veel moet gebeuren om de gebouwde omgeving in 2050 aardgasvrij te krijgen; Duurzame energie opwekking: door de grote hoeveelheid zonnepanelen op woningen halen we het doel van 2% additionele duurzame energie opwekking ruimschoots. Verder zijn binnen de RES-regio Arnhem-Nijmegen zoekgebieden vastgesteld voor grootschalige zonneenergie en windenergie.

Projecten en activiteiten Gezien deze resultaten behouden we in 2025 onze focus op de eerste twee werklijnen: energiebesparing en duurzame warmte. Verder zien we dat onze inzet als regisseur in de warmtetransitie de komende jaren steeds verder zal oplopen. Hieronder staan alle projecten en activiteiten die we in 2025 willen uitvoeren: Werklijn energiebesparing 1. Financieel ondersteunen verduurzaming koopwoningen 2. Opstellen Soorten Management Plan (SMP) 3. Isoleren koopwoningen met laag energielabel en lagere WOZ 4. Verduurzamen huurwoningen 5. Collectieve inkoop energiemaatregelen 6. Aanpak energiearmoede 7. Energieadvisering (Woning Energie Scan en Energie Bespaar Check) Werklijn duurzame warmte 8. Opstellen Warmteprogramma Werklijn duurzame energie opwekking 9. Herijken Regionale Energie Strategie (RES 3.0) Werklijn bewustwording & communicatie 10. Campagne Duurzaam Rozendaal en Regionaal Energieloket Rozendaal 11. Artikelen in In de Roos 12. Organiseren bijeenkomst(en) Overige activiteiten 13. Opstellen MJA Duurzaamheid 2026-2030 14. Duurzame mobiliteit: faciliteren laadinfrastructuur en elektrische deelauto 15. Volgen van en afstemmen over ontwikkelingen netcongestie 16. Uitvoeren regionaal Programma Conceptueel Circulair Bouwen 17. Verduurzamen gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte

Argumenten We werken binnen de kaders van de vastgestelde Meerjarenagenda Energieneutraal Rozendaal. De kaders die de gemeenteraad heeft vastgesteld in de Uitvoeringsagenda 2023-2025 Rozendaal Energieneutraal zijn leidend voor de uitvoering in 2025. Net als voorgaande jaren werken we nadrukkelijk samen met andere actoren, zoals de lokale werkgroep duurzaamheid, netbeheerder Liander, woningbouwvereniging, buurgemeenten en andere betrokken partijen. Ook blijven we bewoners praktisch ondersteunen bij het verder verduurzamen van hun woning en stellen we ons faciliterend op. We blijven inzetten op de zichtbaarheid van activiteiten en resultaten. Kanttekeningen Pagina 2 van 3

Om energieneutraal te worden zijn we afhankelijk van de inspanningen en resultaten van andere partijen Als gemeente zijn we niet als enige partij verantwoordelijk voor het resultaat. De energietransitie die nodig is om energieneutraal te worden, vormt een enorme maatschappelijke opgave. We werken daar gezamenlijk aan met inwoners, organisaties, instellingen, bedrijven en andere overheden. De budgetten voor de periode na 2025 vanuit de CDOKE-regeling zijn nog niet bekend De huidige CDOKE-regeling loopt tot 31 december 2025. Momenteel werkt het Rijk aan een regeling voor na 2025. Financiën We denken de ambities voor het leeuwendeel te kunnen dekken uit subsidies en rijksmiddelen. Daardoor hoeven we zoals het zich laat aanzien maar betrekkelijk de budgetten uit de reserve energietransitie aan te spreken. Communicatie en vervolgproces We informeren inwoners over energiebesparing, woningisolatie, duurzaam opwekken en duurzaam verwarmen. Hiervoor zetten we verschillende kanalen in, zoals ‘In de Roos’ en de gemeentelijke website. We houden de website www.duurzaamrozendaal.nl actueel en geven input aan het Regionaal Energieloket (REL) voor voorlichting via het KCC en hun website. Ook organiseren we bewonersbijeenkomsten en werken we samen met de energieadviseurs van Rijn en IJssel Energiecoöperatie (REIJE) om inwoners te ondersteunen bij het verduurzamen.

Vervolgproces In 2025 evalueren we de uitvoeringsperiode van de MeerjarenUitvoeringsAgenda en stellen we een bredere duurzaamheidsagenda op: een MJA Duurzaamheid voor de periode 2026 t/m 2030. De Jaarkalender wordt toegelicht in de raadsinformatiebijeenkomst van 25 februari 2025.

Het college van burgemeester en wethouders,

Bas Pelgrum, gemeentesecretaris

Ester Weststeijn, burgemeester

Pagina 3 van 3

Uitwerking Meerjarenagenda 2023-2025 Energieneutraal Rozendaal

Jaarkalender 2025 incl. evaluatie 2024

Versie: 16 december 2024

Inhoudsopgave 1 Inleiding

1

2 Waar staan we nu?

2

2.1

Energieneutrale doelstelling

2

2.2

Werklijn energiebesparing

3

2.3

Werklijn duurzame warmte

6

2.4

Werklijn duurzame energie opwekking

7

2.5

Werklijn bewustwording en communicatie

9

2.9

Overige activiteiten

11

3 Activiteiten en planning 2025

13

3.1

Werklijn energiebesparing

13

3.2

Werklijn duurzame warmte

15

3.3

Werklijn duurzame energie opwekking

15

3.4

Werklijn bewustwording & communicatie

15

3.5

Overige activiteiten

16

4 Planning 2025

18

5 Personele en financiële gevolgen 2025

19

5.1

Personeel

19

5.2

Verwachte uitgaven 2025

19

1 Inleiding De gemeente Rozendaal wil in 2050 energieneutraal zijn (Uitvoeringsprogramma Rozendaal Energieneutraal 2050, raadsbesluit 2 juli 2019): alle energie die we binnen de gemeentegrenzen verbruiken, wekken we dan zelf duurzaam op. De energietransitie die hiervoor nodig is, vormt een enorme maatschappelijke opgave. Deze is alleen te realiseren in samenwerking met inwoners, organisaties, instellingen, bedrijven, het gemeentebestuur en de gemeentelijke organisatie. Inhoudelijk sluiten we aan bij de filosofie van de Groene Metropool Regio (RES): 1. Zorg eerst dat de energiebehoefte daalt door o.a. bewust gebruik (preventie); 2. Pas dan energiebesparing toe, door bijvoorbeeld isolatie en gebruik van energiezuinige apparaten; 3. Produceer duurzame energie in de gebouwde omgeving waar mogelijk; 4. Vul de resterende vraag naar energie in met grootschalige duurzame energie uit de regio; 5. Pas als dit niet meer mogelijk is, importeer dan duurzame energie van buiten de regio.

Meerjarenagenda’s Energieneutraal Rozendaal De kaders voor de route naar energieneutraliteit en voor de rol die wij als gemeente op ons nemen zijn uitgewerkt in meerjarige Uitvoeringsagenda’s (MJA). De eerste MJA liep van 2019 t/m 2022 en de lopende agenda geldt voor de periode 2023 t/m 2025. De MJA’s en de daaruit voortvloeiende jaarkalenders zijn van ons allemaal: bewoners, bedrijven, instellingen en overheid. We werken immers gezamenlijk aan de transitieopgave. De MJA’s richten zich op vier werklijnen: • energiebesparing • duurzame warmte • duurzame energie opwekking • bewustwording & communicatie

Jaarkalender 2025 In voorliggende Jaarkalender evalueren we onze inspanningen en effecten tot nu toe om onze energieneutrale ambitie te realiseren (Hoofdstuk 2) en beschrijven we de acties en projecten die we in 2025 willen uitvoeren (Hoofdstuk 3). In Hoofdstuk 4 brengen we de gevolgen voor de organisatie en de financiële impact in kaart.

1

2 Waar staan we nu? In dit hoofdstuk brengen we in beeld aan welke doelen we werken, wat we tot nu toe hebben gedaan (activiteiten) en wat we met de inspanningen hebben bereikt (effecten). We beschrijven kort de voortgang van de activiteiten die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd en waar mogelijk gebruiken we beschikbare openbare cijfers. Zo kunnen we achterhalen waar we onze inspanningen de komende jaren op moeten richten.

2.1

Energieneutrale doelstelling

In Rozendaal streven we naar energieneutraliteit in 2050. Hiermee wordt bedoeld dat alle benodigde energie binnen de gemeente wordt opgewekt uit duurzame (hernieuwbare) bronnen.

Doel energieneutraal In 2050 is de gemeente Rozendaal energieneutraal (Koersnotitie Rozendaal energieneutraal 2050).

Activiteiten energieneutraal De activiteiten die we tot nu toe hebben uitgevoerd om energieneutraal te worden, zijn per werklijn beschreven in de volgende paragrafen.

Effecten energieneutraal Onderstaande figuur geeft de opgewekte hernieuwbare energie weer ten opzichte van het totale energieverbruik via het openbaar net (bron: klimaatmonitor.databank.nl). In 2022 werd in Rozendaal 122 TeraJoule (TJ) energie verbruikt en 14 TJ opgewekt uit hernieuwbare bronnen. Er zijn in de afgelopen jaren al grote stappen gezet, maar voor energieneutraliteit moet anno 2022 nog een verschil van 108 TJ overbrugd worden.

2

2.2

Werklijn energiebesparing

In onze gemeente staan 706 woningen, waarvan het merendeel (89%) koopwoningen zijn. Er is op alle niveaus en door alle partijen in de afgelopen jaren veel gebeurd om de Rozendalers enthousiast te maken om hun woning en woonomgeving te verduurzamen. En dat blijft de komende jaren ook het geval. Zo zet de Rijksoverheid tot 2030 in op het isoleren van slecht geïsoleerde huizen via onder andere het Nationaal Isolatieprogramma. De werklijn energiebesparing heeft een directe relatie met de volgende werklijn: duurzame warmte. Het verlagen van de behoefte aan energie (warmte) via woningisolatie en gedragsverandering vormt namelijk de basis voor de warmtetransitie.

Doel energiebesparing In Nederland wordt 1,5% energie bespaard per jaar (Nationale Energieakkoord en Gelders Energie Akkoord).

Activiteiten energiebesparing Financiële ondersteuning verduurzamen koopwoningen We ondersteunen particuliere woningeigenaren op twee manieren financieel bij het verduurzamen van hun huizen: 1. De Toekomstbestendig Wonen Lening Gelderland voor de gemeente Rozendaal. Deze loopt sinds 1 januari 2020. Tot en met het derde kwartaal van 2024 zijn in totaal 27 leningen door SVn verstrekt aan woningeigenaren, waarvan één inmiddels volledig is afgelost. 2. De gemeentelijke maatwerk-verduurzamingssubsidie voor woningisolatie in het kader van de Lokale Aanpak Isolatie, die we eind 2024 vaststelden. Deze subsidie is bedoeld om woningeigenaren, die dit het hardst nodig hebben vanwege een laag inkomen, te ondersteunen bij het isoleren van hun slecht geïsoleerde koopwoning. Deze subsidie is bestemd voor koopwoningen met een beneden gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal van € 646.000 en laag energielabel (label D, E, F of G). Hiervoor zetten we de Specifieke Uitkering (SPUK) van € 58.758 in, die we hebben ontvangen van het Rijk in het kader van de Lokale Aanpak Isolatie (1e en 2e tranche). Qua uitvoering sluiten we deels aan bij lopende trajecten die uitgevoerd worden door het Regionaal Energie Loket. Verduurzamen huurwoningen Het tempo van het verduurzamen van de huurwoningen - met name in De Moestuin - is langzaam.

Dit is een gevolg van de verkoop van de huurwoningen door Portaal aan Vivare waardoor er geen grootschalige investeringen hebben plaatsgevonden. Per 1 oktober 2024 zijn de huurwoningen van Portaal overgenomen door Vivare. Op basis van landelijke afspraken dienen alle huurwoningen van corporaties in 2030 minimaal energielabel D te hebben. Collectieve inkoop energiemaatregelen In 2020 en 2021 organiseerde Winst uit je Woning driemaal een collectieve inkoopactie in Rozendaal. Destijds schaften in totaal 34 woningeigenaren zonnepanelen, isolatie of extra isolerend glas aan. In 2024 hebben we een nieuwe aanpak voorbereid voor het collectief inkopen van zonnepanelen, isolatie, isolerend glas en warmtepompen. De uitvoering start in 2025. Verminderen energiearmoede Voor de aanpak van energiearmoede hebben we van het Rijk ook een Specifieke Uitkering (SPUK) ontvangen. De Energiebank Arnhem, die de aanpak uitvoerde, hielp huishoudens met een laag inkomen in de gemeentes Arnhem, Rheden, Renkum en Rozendaal bij het verlagen van hun energieverbruik en energiekosten. Tot nu toe is in totaal € 1.345,49 uitgegeven aan producten om gas, water, stroom en verlichting te besparen.

3

Energieadviseur Alle huurders van Portaal ontvingen in december 2023 een brief over de inzet van de energieadviseur. Huishoudens die hiervoor in aanmerking komen, konden een aantal bezoeken krijgen van een energieadviseur van de Energiebank. De coach gaf tips over het besparen van energie en de bewoners krijgen een pakket met materialen zoals tochtstrips voor ramen en deuren, radiatorfolie en energiezuinige lampen. De coach bracht deze samen met de bewoner aan in huis. Tot nu toe hebben zich 19 huishoudens hiervoor aangemeld. De meeste aanmeldingen vonden plaats via de acties om persoonlijk langs de deuren te gaan. Witgoedregeling Verder konden bewoners met een laag inkomen subsidie krijgen voor het vervangen van de oude koelkast, wasmachine of vriezer door een energiezuinig apparaat (witgoedregeling). Tot nu toe hebben drie huishoudens witgoed aangevraagd. Voor twee huishoudens is een voucher uitgegeven voor een nieuwe koelvriescombinatie. Voor het derde huishouden is een nieuwe wasmachine goedgekeurd. Woning Energie Scan voor woningeigenaren Sinds het voorjaar van 2024 kunnen woningeigenaren een Woning Energie Scan laten uitvoeren. Een energieadviseur van Rijn en IJssel Energiecoöperatie (RIJE) geeft een uitgebreid advies over grotere maatregelen voor het verduurzamen van het huis. Na afloop van een huisbezoek krijgen de woningeigenaren een rapportage met het advies.

Er geldt een eigen bijdrage van € 266, - of € 299,- (bij woningen groter dan 400 m2). De eerste 50 deelnemers krijgen € 100,- korting van de gemeente. Tot nu toe hebben zich enkele huishoudens aangemeld. Energie Bespaar Check voor huurders en woningeigenaren Sinds het voorjaar van 2024 kunnen huurders en woningeigenaren een Energie Bespaar Check laten uitvoeren. De energieadviseur van RIJE geeft tijdens een huisbezoek tips en advies om kleine aanpassingen te doen. Het gaat onder meer over het vasthouden van warmte in de woning en het koel houden van de woning in de zomer, slimmer stoken, luchten en ventileren, afstellen en gebruik van het ventilatiesysteem, sluipverbruik van apparaten, zuiniger gebruik van witgoed en apparatuur en waar je op kunt letten bij het afsluiten van een nieuwe energiecontract. Er geldt een eigen bijdrage van € 150,-. De eerste 25 inwoners krijgen € 50,- korting. Tot nu toe heeft zich nog geen huishouden aangemeld. Warmtescan van woningen Verder kunnen inwoners sinds dit jaar een afspraak maken met een energieadviseur voor het maken van een scan van een woning met een warmtebeeldcamera. De infraroodbeelden laten zien op welke plekken de meeste warmte weglekt en het huis niet goed geïsoleerd is. Na het bezoek krijgen mensen het rapport met de warmtebeelden, tips en adviezen. De kosten zijn € 210,-.

Vanwege het benodigde temperatuurverschil tussen buiten en in huis, kan een warmtescan alleen in de koudere winterperiode uitgevoerd worden. Momenteel heeft nog geen warmtescan plaatsgevonden.

Effecten energiebesparing Totale energieverbruik Uit de gegevens uit de Klimaatmonitor is op te maken dat het totale energieverbruik in Rozendaal tot 2020 gestaag daalde, maar dat een trendbreuk zichtbaar is in 2021. In 2010 werd 141 TJ energie verbruikt en in 2022 ging het om 122 TJ (bovenste blauwe lijn in onderstaande figuur aan linkerzijde). Laten we de toename van het energieverbruik door verkeer en vervoer buiten beschouwing, dan zien we ook na 2021 elk jaar een besparing (onderste roze lijn in figuur aan linkerzijde). Onderstaande figuur aan de rechterzijde geeft het energieverbruik naar verbruiksvorm weer. De drie belangrijkste verbruiksvormen zijn warmte (geleverd aardgas en hernieuwbare warmte), elektriciteit (geleverde elektriciteit en zonnestroom 'achter de meter') en voertuigbrandstoffen. Zonnestroom achter de meter is de stroom die direct in de woning wordt gebruikt en het openbaar net niet bereikt. Het energieverbruik door warmte in Rozendaal daalde van 73 TJ in 2012 naar 52 TJ in 2022 (bovenste roze lijn). Het verbruik door elektriciteit 4

ligt stabiel rond 18 á 19 TJ (onderste blauwe lijn). Tot slot stijgt het energieverbruik door voertuigbrandstoffen sinds enkele jaren en komt daarmee op bijna hetzelfde niveau als het energieverbruik door warmte (grijze lijn). Over deze hele periode gezien daalde het energieverbruik gemiddeld met 1,1% per jaar. Dit is een mooi resultaat, maar hiermee behalen we het doel van 1,5% energiebesparing per jaar niet.

Verbruik van elektriciteit en aardgas in woningen De Klimaatmonitor laat zien dat het verbruik van elektriciteit in de Rozendaalse woningen grillig verloopt (onderstaande figuur aan linkerzijde). Sinds 2018 stijgt het totale elektriciteitsverbruik aanzienlijk (bovenste grijze lijn). Dit komt met name doordat steeds meer mensen elektrisch koken en hun elektrische auto thuis opladen en door de plaatsing van (hybride) warmtepompen en airco’s die kunnen koelen en verwarmen. Zoals te lezen is in paragraaf over duurzame energie opwekking (paragraaf 2.4) heeft inmiddels meer dan de helft van de woningen zonnepanelen. Als we de zonnestroom achter de meter buiten beschouwing laten, dan is sinds 2021 een daling van het elektriciteitsverbruik ingezet (onderste blauwe lijn). Het elektriciteitsverbruik in woningen zonder de zonnestroom achter de meter daalde gemiddeld met 0,3% per jaar tussen 2009 en 2023. Via het elektriciteitsnet werd in 2009 2,6 miljoen KWh geleverd aan woningen en in 2023 ging het om 2,5 miljoen KWh. Het verbruik van aardgas in de woningen in Rozendaal daalt jaarlijks (figuur aan rechterzijde). Het gasverbruik in woningen daalde gemiddeld met 2,9% per jaar tussen 2009 en 2023. Daarbij kijken we naar de gegevens die gecorrigeerd zijn voor de buitentemperatuur (blauwe lijn). In 2009 werd 1,7 miljoen kuub aardgas geleverd en in 2023 ging het om 1,0 miljoen kuub.

Zoals te lezen is in paragraaf 2.3 over duurzame warmte, is het overgrote merendeel van de Rozendaalse woningen nog afhankelijk van aardgas.

5

In 2021 zien we een piek in het verbruik van zowel elektriciteit als aardgas. Dit heeft te maken met de coronaperiode, waarin mensen vaker thuis waren. De dalingen in 2022 en 2023 heeft deels te maken met de gestegen energiekosten.

2.3

Werklijn duurzame warmte

Het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving staat hoog op de politieke agenda vanwege de aardbevingsproblematiek in Groningen en het inspelen op mogelijke gastekorten, nu Rusland veel minder aardgas levert dan voorheen. In de gemeente Rozendaal staan 706 woningen en 50 andere gebouwen. Bij elkaar gebruiken zij ruim 1,9 miljoen kubieke meter aardgas. Het vinden en toepassen van alternatieven voor het gebruik van aardgas gaat stap voor stap en in gezamenlijkheid met o.a. bewoners, de werkgroep duurzaam Rozendaal en andere externe partijen die ons hierbij ondersteunen zoals de energiebank Arnhem, Rijn en IJssel Energiecoöperatie en de woningbouwvereniging. Energie die niet gebruikt wordt (preventie), hoeft ook niet opgewerkt, geïmporteerd of getransporteerd te worden. We gaan door met het informeren en bewustmaken van inwoners om minder energie te gebruiken door te isoleren en slimmer met energie om te gaan. De werklijn duurzame warmte is dan ook vervlochten met de werklijnen energiebesparing en bewustwording & communicatie.

Doel duurzame warmte In 2050 is de gebouwde omgeving aardgasvrij (Klimaatakkoord). Alle 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen moeten dan van het aardgas af zijn.

Activiteiten duurzame warmte Buurt Uitvoeringsplannen In 2021 is onze eerste Transitievisie Warmte vastgesteld. Deze visie schetst het proces om tot een toekomst zonder aardgas te komen en bevat een analyse van de technische mogelijkheden voor de overstap naar aardgasvrij verwarmen op buurtniveau. De komende jaren werken we onze visie per buurt uit in Buurt Uitvoeringsplannen. Betaalbaarheid voor iedereen is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Buurten De Moestuin, Leermolens Enk en omgeving Delhoevelaan In 2022 zijn we – de gemeente, Spectrum, Qirion en de Werkgroep Duurzaam Rozendaal – gestart met het verkennen van de mogelijkheden van een kleinschalig collectief warmtenet in de buurten De Moestuin, Leermolens Enk en omgeving Delhoevelaan. Met bewoners en Portaal zijn de mogelijkheden voor duurzame warmte onderzocht. Participatie vormde een belangrijk onderdeel van het proces, dat onder andere bestond uit buurtgesprekken, bewonersbijeenkomsten en overleggen met buurtteams en het kernteam. In het Buurtuitvoeringsplan zijn de belangrijkste voor- en nadelen van warmteopties in beeld gebracht.

De belangrijkste conclusies zijn: • Een collectief warmtenet is in De Moestuin niet rendabel te exploiteren en in Leermolens Enk en Delhoevelaan alleen bij een deelname-percentage van 90%; • Het gebruik van een volledig elektrische warmtepomp leidt tot de meeste CO2 besparing, maar is op korte termijn voor bewoners de kostbaarste optie omdat veelal nog een flinke verbouwing nodig is om een woning hiervoor geschikt te maken; • Voor de meeste inwoners is daarom de hybride warmtepomp-optie de meest voor de hand liggende (tijdelijke) oplossing bij de vervanging van een gasgestookte CV-ketel na 2026.

6

Overige buurten Een kleinschalig collectief warmtenet ligt in de andere buurten van Rozendaal minder voor de hand, omdat de huizen daar op grotere afstand van elkaar liggen. In deze buurten wordt verder gewerkt aan het terugbrengen van de warmtevraag door het isoleren van huizen en warmtewinning door voorbeeldwoningen, maatwerkadvies, allelectric oplossingen en buurtgesprekken.

Effecten duurzame warmte Zoals blijkt uit de enquête van de Werkgroep Duurzaam Rozendaal uit 2024 verwarmen verreweg de meeste woningen nog met gas (87%) en wordt ook gas gebruikt voor warm water (84%) (zie paragaaf 2.5). Ook uit de gegevens van de Klimaatmonitor blijkt dat in Rozendaal nauwelijks tot geen warmte wordt opgewekt uit andere hernieuwbare bronnen dan houtkachels. Via houtkachels wordt 4 TJ per jaar aan warmte opgewekt (rode lijn in figuur hieronder); het gebruik van houtkachels heeft echter negatieve gevolgen voor de luchtkwaliteit.

2.4

Werklijn duurzame energie opwekking

Voor de opwekking van duurzame energie richten we ons met name op lokale opwek. Grootschalige projecten zoals windparken en zonneweides worden vooral ontwikkeld in andere gemeenten in de regio. Vanwege de ligging van Rozendaal in de nabijheid van de Veluwe - een Natura 2000-gebied - is het plaatsen van windmolens uitgesloten. We hebben actief deelgenomen aan de totstandkoming van de zoeklocaties voor grootschalige energie opwekking binnen de Regionale Energiestrategie (RES).

Doelen duurzame energie In 2030 wordt 70% van alle elektriciteit duurzaam opgewekt (Klimaatakkoord). Dit komt overeen met 35 TWh opwekking door windenergie en zonne-energie op land. De regio Arnhem-Nijmegen draagt hieraan bij met 1,62 TWh in 2030 (Regionale Energie Strategie). Binnen de regio Arnhem-Nijmegen wordt elk jaar additioneel 2% duurzame energie opgewekt (Regionale Routekaart naar een energieneutrale regio in 2050).

7

Activiteiten duurzame energie Beleidskaders grootschalige duurzame energie in Omgevingsvisie Momenteel wordt gemeentebreed gewerkt aan de Hoofdlijnennotitie voor de Omgevingsvisie. In deze visie gaan we ons streefbeeld voor 2050 beschrijven. Vragen zoals ‘Hoe willen we in 2050 wonen in Rozendaal? Hoe richten we ons dorp op een klimaatbestendige manier in en hoe zorgen we goed voor onze natuur?’ staan centraal. In de Omgevingsvisie worden beleidskaders voor grootschalige duurzame energieopwekking meegenomen. De eerste bijeenkomsten voor ketenpartners en voor inwoners vonden in september 2024 plaats (Dag van Rozendaal #1). In november heeft een tweede bijeenkomst plaatsgevonden (Dat van Rozendaal #2).

Effecten duurzame energie Hernieuwbare energie en elektriciteit Uit de gegevens van de Klimaatmonitor blijkt dat het aandeel hernieuwbare energie sinds 2016 fors is gestegen: van 5 TJ in 2016 naar 14 TJ in 2022 (onderstaande figuur aan linkerzijde). Dit wordt volledig veroorzaakt door het opwekken van zonnestroom (paarse lijn in figuur aan rechterzijde).

Voor de RES-opgave in onze regio van 1,62 TWh aan windparken en zonneweides, zijn we afhankelijk van locaties in de regiogemeenten. Binnen de regio zijn 22 zoekgebieden voor het opwekken van zonne-energie en 7 zoekgebieden voor windenergie vastgesteld. In de praktijk valt een aantal zoekgebieden voor zon en wind samen en loopt een aantal zoekgebieden in elkaar over. De afgelopen jaren is een overaanbod van zonne-energie ontstaan als gevolg van de flinke toename aan zonnevelden en zonnepanelen op woningen. Om de ontstane onbalans op het regionale elektriciteitsnet op te lossen, wil de regio de verhouding tussen wind- en zonne-energie verbeteren. Overigens is het doel vanuit onze RES-regio onvoldoende om de doelstelling van 55% CO2-redcutie te halen. Daarvoor zou de regionale doelstelling aanzienlijk omhoog moeten, maar dat is met name vanwege netcongestie op dit moment niet haalbaar. Zonnepanelen op woningen In Rozendaal zetten we in op het maximaal benutten van beschikbaar (dak)oppervlak binnen de bebouwde kom voor de opwekking van zonne-energie. Volgens de gegevens van de Klimaatmonitor heeft 51% van de woningen in Rozendaal zonnepanelen (cijfers 2023); dit komt overeen met 360 woningen. Dat is aanzienlijk meer dan het gemiddelde van 32% in Nederland. Onderstaande figuur uit de Klimaatmonitor geeft het opgesteld vermogen van de zonnepanelen in Rozendaal weer.

8

De inspanningen van de energiecoöperatie ZonneRoos en de Werkgroep Duurzaam Rozendaal en de financiële instrumenten van de gemeenten hebben dus effect gehad. Hiermee halen we ruimschoots de doelstelling van 2% additionele duurzame energie opwekking.

2.5

Werklijn bewustwording en communicatie

De werklijn bewustwording en communicatie ondersteunt de uitvoering binnen de andere werklijnen. Zichtbaarheid en successen vieren houden de beweging naar een energieneutraal Rozendaal gaande. We merken dat de betrokkenheid van bewoners bij de energietransitie groot blijft. De Werkgroep Duurzaam Rozendaal is een belangrijke samenwerkingspartner en we sluiten aan bij kansrijke ideeën en initiatieven van inwoners en maatschappelijke organisaties. Participatie vormt dan ook een vast onderdeel van onze dagelijkse werkzaamheden.

Doel bewustwording & communicatie Informeren, stimuleren en enthousiasmeren van inwoners over energiebesparing, duurzame warmte en duurzame energie opwekking.

Activiteiten bewustwording & communicatie Campagne Duurzaam Rozendaal De campagne Duurzaam Rozendaal loopt sinds 2020. Inmiddels is op de website www.duurzaamrozendaal.nl veel informatie te vinden over energiemaatregelen in huis en de financiering hiervan. Ook informatie van de Werkgroep Duurzaam Rozendaal en de Werkgroep Duurzaam Groen heeft hier een plek gekregen. In 2024 hebben we de website opgeschoond en geactualiseerd. Ook is een communicatiekalender opgesteld. Regionaal Energieloket Sinds mei 2024 zijn we aangesloten bij het Regionaal Energieloket (REL). Het REL informeert inwoners onder meer over energiebesparing, zonne-energie, duurzame warmte, financiering en subsidies en geeft tips en adviezen om duurzamer te wonen. Voor Rozendaal verzorgt het REL vanaf 19 september 2024 het Energieloket Rozendaal op https://regionaalenergieloket.nl/rozendaal. Artikelen In de Roos We gebruiken ons informatieblad In de Roos met grote regelmaat om inwoners te informeren over duurzaamheid in de brede zin. In de Roos verschijnt iedere twee weken op papier en wordt onder alle adressen in Rozendaal 9

verspreid. Zowel de uitnodiging voor de bewonersbijeenkomst van 19 september 2024 als de oproep voor het invullen van de enquête van de Werkgroep Duurzaam Rozendaal stonden er tweemaal in (zie alinea hieronder). Ook andere onderwerpen kwamen aan bod: energietoeslag, Woon Energie Scan en Energie Bespaar Check door RIJE, elektrische deelauto’s, hybride warmtepomp en het dimmen van de nieuwe LED-armaturen van de openbare verlichting. Werkgroep Duurzaam Rozendaal De Werkgroep Duurzaam Rozendaal is actief sinds 2017 en bestaat uit betrokken bewoners die actief zijn op het gebied van duurzaam wonen (energietransitie) en duurzaam groen (biodiversiteit, klimaatadaptatie). In 2024 hebben we bijna maandelijks met de Werkgroep overlegd over het uitvoeren van concrete acties, waaronder het organiseren van de bewonersbijeenkomst van 19 september. Resultaten enquête Werkgroep De Werkgroep heeft in 2024 een enquête over het verduurzamen van woningen uitgevoerd onder inwoners. Eerdere enquêtes vonden plaats in 2018 en 2021. Hieraan deden 124 bewoners mee. Hieruit blijkt het volgende: - Het merendeel heeft al goede glasisolatie. In de woonkamer heeft 2% enkel glas en 23% oud dubbel glas en in de slaapkamers is dat een iets hoger percentage; - Bijna de helft heeft extra gevelisolatie geplaatst, 42% extra vloerisolatie en 48% extra dakisolatie.

Meer dan een derde heeft geen extra isolatie geplaatst; - Het merendeel (66%) van de woningen heeft natuurlijke ventilatie. In woningen waar schimmel ontstaat (28%), zit dit meestal in de badkamer; - Verreweg de meeste woningen verwarmen nog met gas (87%). De gemiddelde leeftijd van de CV-ketels is 8,1 jaar. Voor warm water gebruikt het merendeel (84%) de CV-ketel (deels) of een gasboiler/geiser. - Een groot deel (42%) heeft plannen de komende vijf jaar. Op volgorde worden de volgende maatregelen het meest genoemd: (1) (hybride) warmtepomp, (2) zonnepanelen en thuis accu, (3) vloer-, dak-, spouwmuurof gevelisolatie, (4) verbetering van glas (HR++, vacuüm glas) en (5) elektrisch douchen en elektrische ketel; - Bijna een op de drie respondenten heeft al een elektrische auto. Voor een deel van de inwoners (14%) staat dit op de planning voor de komende vijf jaar en 8% geeft aan dat een deelauto een optie is. Verder gaven enkele respondenten aan geïnteresseerd te zijn in kleinschalige warmtenetten, buurtverwarming, waterstof en zonne-energie en pleiten voor gemeentelijke betrokkenheid bij collectieve energieopslag. Er is vraag naar persoonlijk advies over verduurzaming en een oproep voor meer gemeentelijke actie. Er zijn ook vragen over mogelijke verbeteringen aan woningen en overwegingen om te verhuizen, afhankelijk van toekomstige energiebeleidsrichtingen.

Bijeenkomst ‘Samen naar een duurzaam Rozendaal ‘ In de afgelopen jaren zijn er verschillende bijeenkomsten geweest om inwoners te stimuleren en enthousiasmeren om zelf aan de slag te gaan met duurzaamheid. Op 19 september 2024 organiseerden we met de Werkgroep Duurzaam Rozendaal de brede bewonersbijeenkomst ‘Samen naar een duurzaam Rozendaal’ in Het Rhedens. Via posters en uitnodigingen in In de Roos zijn inwoners gevraagd om zich aan te melden en mee te doen. Op de avond kwamen 43 bewoners en zijn we met elkaar in gesprek gegaan over de mogelijkheden, kansen en concrete acties om te werken aan een duurzaam Rozendaal. Naast energie kwamen ook brede onderwerpen aan bod, zoals duurzaam wonen, mobiliteit, groen & klimaat. Hieronder is het beeldverslag van deze avond opgenomen.

10

De belangrijkste onderwerpen van gesprek waren: - Het behoud van de eigen autonomie en keuzevrijheid; - Het versterken van de gemeenschapszin en het belang van goed voor elkaar zorgen; - Het samen delen van spullen en mogelijkheden tot vervoer (auto, fiets); - Gezamenlijke voedselproductie: delen van tuinen voor moestuinieren en het aanleggen van een voedselbos; - Het belang van informatievoorziening (kennis), het delen van goede voorbeelden en leren van/met elkaar is meermaals onderstreept.

2.9

Overige activiteiten

Binnen de MJA zijn duurzame mobiliteit en klimaatadaptatie geen expliciete thema’s. Nieuwe ontwikkelingen binnen deze thema’s hebben echter wel impact op de opgave voor de energietransitie en daarom is er wel aandacht geweest voor beide thema’s. Zo zorgt de groei van het aantal elektrische voertuigen met batterijen of waterstofbrandstofcellen voor meer elektriciteitsverbruik. Dat betekent dat uitbreiding van de (laad)infrastructuur nodig is en dat meer stroom moet worden opgewekt. Verder is steeds duidelijker geworden dat er een relatie tussen de energietransitie en klimaatadaptatie is. Beiden vragen om investeringen in de openbare ruimte. En bovendien zijn klimaatadaptatie en het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen twee kanten van dezelfde medaille: het beperken van (de gevolgen van) klimaatverandering.

11

Overige activiteiten Duurzame mobiliteit: elektrische deelauto’s De gemeenteraad stemde in maart 2024 in met de introductie van elektrische deelauto’s. Dit vermindert de CO2uitstoot én verlaagt de parkeerdruk. Hiermee zetten we een stap richting een deeleconomie, waarin bezit niet automatisch een voorwaarde is voor gebruik. De eerste deelauto is in de zomer geplaatst bij de openbare laadpaal op de hoek van de Kerklaan en De Moestuin. Deze deelauto is te gebruiken door medewerkers en bestuursleden van de gemeente. Zij krijgen maandelijks zakelijk rijtegoed. De auto is ook beschikbaar voor bewoners en medewerkers van andere organisaties. Samen met de organisatie OnzeAuto is een interessepeiling uitgevoerd om de belangstelling onder inwoners voor het autodelen te onderzoeken. Vanaf ongeveer 10 tot 15 deelnemers kan een extra deel-auto in een buurt worden geplaatst en op dit moment zijn er 15 tot 20 geïnteresseerden. Degenen die zich aanmelden bij OnzeAuto kunnen voor € 50 per maand rijtegoed kopen voor het gebruik van een deelauto. De eerste 25 geïnteresseerden krijgen € 25 korting. Op dit moment is er nog weinig tot geen interesse tot deelname vanuit bewoners in de gemeente Rozendaal. Hierop gaan we in 2025 nog extra communicatie inzetten.

Duurzame mobiliteit: laadinfrastructuur Van alle personenauto’s die in Rozendaal zijn geregistreerd, is 7,5% een elektrische auto (bron: klimaatmonitor.databank.nl). Voor het opladen van deze auto’s zijn laadpalen nodig. Veel mensen kunnen een eigen laadpaal op de oprit of onder de carport plaatsen. Degenen waarbij dat niet lukt zijn aangewezen op een openbare laadpaal. Om het elektrisch rijden te stimuleren, willen we het aantal laadpalen voor auto’s uitbreiden. In 2022 heeft het College een plankaart vastgesteld waarop is aangegeven waar de laadpalen moeten komen te staan. In 2024 zijn er twee laadpalen bij gekomen (met elk twee aansluitpunten): nabij het gemeentehuis op de hoek Kerklaan met de Moestuin en aan de Vossenberglaan. Hiermee staan er 12 laadpalen in de (semi-)openbare ruimte (bron: klimaatmonitor.databank.nl). De plaatsing en exploitatie hiervan gebeurt door Vattenfall, zonder kosten ten laste van de gemeentelijke begroting. Klimaatadaptatie Doordat het klimaat verandert krijgen we steeds vaker te maken met wateroverlast bij hevige regenbuien en hittestress (die vooral kwetsbare bewoners raakt, zoals ouderen) en met verdroging, een groter risico op natuurbranden en problemen met de drinkwatervoorziening. De nieuwe Omgevingsvisie gaat maatregelen bevatten, die helpen aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering (klimaatadaptatie).

Verder werken we voor de uitvoering van de Regionale Adaptatie Strategie binnen de werkregio Veluwezoom samen met de gemeenten Arnhem en Rheden, de provincie en Waterschappen Rijn en IJssel en Rivierenland. Met gelden uit de Impulsregeling Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie worden vier projecten uitgevoerd binnen gemeente Arnhem en gemeente Rheden om maatregelen te treffen rond wateroverlast, droogte en/of hittestress.

12

3 Activiteiten 2025 Dit hoofdstuk beschrijft voor elke werklijn wat we in welke periode van 2025 gaan uitvoeren om de ambities op het gebied van energieneutraliteit te realiseren. De kaders die de gemeenteraad heeft vastgesteld in de Uitvoeringsagenda 2023-2025 Rozendaal Energieneutraal zijn leidend voor de uitvoering in 2025. We zetten de aanpak voort binnen de vier werklijnen (a) energiebesparing (b) duurzame warmte (c) duurzame energie opwekking en (d) bewustwording & communicatie. Overkoepelende activiteiten – die betrekking hebben op meer dan één werklijn – zijn ingedeeld bij die werklijn, waarop we de grootste tijdsinvestering verwachten. In 2025 behouden we onze focus op energiebesparing en duurzame warmte. Onze voornaamste rol daarin is het faciliteren en organiseren van concrete actie. Met name het elektriciteitsverbruik moet verder omlaag om de landelijke doelen op het gebied van energiebesparing te halen. We blijven bewoners praktisch ondersteunen bij het verder verduurzamen van hun woning. Net als voorgaande jaren werken we nadrukkelijk samen met andere actoren, zoals de lokale werkgroep duurzaamheid, netbeheerder Liander, woningbouwverenigin g Vivare, buurgemeenten en andere betrokken partijen. We stellen we ons faciliterend op, organiseren de benodigde budgetten en stimuleren dat iedereen zelf verantwoordelijkheid neemt.

Ook blijven we in de komende periode inzetten op de zichtbaarheid van activiteiten en resultaten. We zien dat onze inzet als regisseur in de warmtetransitie de komende jaren steeds verder zal oplopen. We starten in 2025 met het opstellen van het Warmteprogramma. De enquête van de Werkgroep Duurzaam Rozendaal uit 2024 laat zien dat de isolatie nog niet in alle koopwoningen volledig op orde is en dat 42% in de komende jaren verduurzamingsplannen heeft. Er is vraag naar persoonlijk advies over verduurzaming en een oproep voor meer gemeentelijke actie. Ook blijkt uit deze enquête dat verreweg de meeste woningen met aardgas verwarmd worden en/of aardgas gebruiken voor warm water. Enkele inwoners gaven aan geïnteresseerd te zijn in kleinschalige warmtenetten, buurtverwarming, waterstof en zonne-energie en pleiten voor gemeentelijke betrokkenheid bij collectieve energieopslag. Nieuw in 2025 is dat we aan de slag gaan met enkele (nieuwe) thema’s die onder andere naar voren kwamen tijdens de brede bewonersbijeenkomst over duurzaamheid van 19 september 2024. En stellen we nieuwe plannen op, zoals het eerder genoemde Warmteprogramma, een Soorten Management Plan - nodig om dieren te beschermen die wonen in gebouwen die geïsoleerd worden - en een MJA Duurzaamheid voor de periode na 2025.

3.1

Werklijn energiebesparing

Financieel ondersteunen verduurzaming koopwoningen (subsidie isolatie en Toekomstbestendig Wonen Lening) We blijven woningeigenaren financieel ondersteunen bij het uitvoeren van hun plannen voor het verduurzamen van hun huis. Uit de enquête van de Werkgroep uit 2024 blijkt dat 42%van de deelnemers aan het onderzoek plannen heeft voor verduurzaming in de komende vijf jaar. Op volgorde zijn deze maatregelen het vaakst genoemd: (1) (hybride) warmtepomp, (2) zonnepanelen en thuisaccu, (3) vloer-, dak-, spouwmuur- of gevelisolatie, (4) verbetering van glas (HR++, vacuüm glas) en (5) elektrisch douchen en elektrische ketel. In het kader van de Lokale Aanpak Isolatie kunnen eigenaren van een slecht geïsoleerde woning met een lager dan gemiddelde WOZ-waarde sinds eind 2024 subsidie aanvragen bij de gemeente voor het uitvoeren van isolatiemaatregelen. Bewoners kunnen ook geld lenen via de Toekomstbestendig Wonen Lening.

13

Opstellen Soorten Management Plan (SMP) Bij een verbouwing of verduurzaming moet rekening worden gehouden met de instandhouding of verbetering van aanwezige beschermde diersoorten. In de meeste woningen leven één of meer van deze soorten, zoals vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen. Vanuit de Omgevingswet zijn woningeigenaren verplicht om ecologisch onderzoek te doen bij het verbouwen of verduurzamen van hun woning. Een gemeente kan in één keer voor de gehele gemeente een ecologisch onderzoek doen en maatregelen nemen op gebiedsniveau. Het onderzoek en de maatregelen worden beschreven in een soortenmanagementplan (SMP). Een SMP is nodig om verder te kunnen met het isoleren van woningen. In 2024 zijn we gestart met het opstellen van het SMP - ook wel een biodiversiteitsplan genoemd - met subsidie van de Provincie Gelderland. In het SMP beschrijven we het ecologisch onderzoek voor de bebouwde omgeving en de maatregelen die we op gebiedsniveau treffen. Op basis van het SMP kan de provincie Gelderland aan de gemeente voor tien jaar een gebiedsgerichte omgevingsvergunning verlenen. Met een gebiedsgerichte ontheffing hoeft niet meer per woning of project een ecologisch onderzoek en eventuele maatregelen en ontheffing uitgevoerd te worden. De doorlooptijd van het opstellen van een SMP tot en met gebiedsgerichte ontheffing is ongeveer vier jaar.

Isoleren koopwoningen met laag energielabel en lager dan gemiddelde WOZ-waarde We hebben een Specifieke Uitkering (SPUK) van € 21.821 gekregen voor de 1e tranche van de uitvoering van de Lokale Aanpak Isolatie. Deze SPUK is afkomstig uit het Nationaal Isolatie Programma en is bedoeld om 14 slecht geïsoleerde woningen met een lager dan gemiddelde WOZ-waarde te isoleren (de gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal bedraagt € 646.000). Inmiddels is ook een aanvraag voor de 2e tranche van € 36.573 gedaan voor het isoleren van 18 woningen. Huishoudens die onder de doelgroep vallen van de Aanpak Isolatie (115 woningen) kunnen aan de slag met isoleren en hiervoor gebruikmaken van de nieuwe gemeentelijke isolatiesubsidie, onder de voorwaarde van Natuurvriendelijk Isoleren (zie ook SMP). Hier Uiterlijk 2030 dienen alle huurwoning minimaal energielabel D te hebben. Collectieve inkoop energiemaatregelen In 2020 en 2021 organiseerde Winst uit je Woning driemaal een collectieve inkoopactie in Rozendaal. Destijds schaften in totaal 34 woningeigenaren zonnepanelen, isolatie of extra isolerend glas aan. Eind 2024 hebben we de nieuwe aanpak uitgewerkt voor het collectief inkopen van zonnepanelen, isolatie, isolerend glas en warmtepompen.

In samenwerking met het Regionaal Energieloket en de Werkgroep Duurzaamheid gaan we een collectieve inkoopactie organiseren voor het verduurzamen van particuliere woningen (e.e.a. op basis van de door de Werkgroep uitgevoerde enquête). In 2025 starten we met de uitvoering. Aanpak energiearmoede In 2025 gaat de Energiebank Arnhem door met het helpen van huishoudens met een laag inkomen bij het verlagen van hun energieverbruik en energiekosten. Deze aanpak bestaat uit het huisbezoek van een energieadviseur, die tips geeft en samen met de bewoner materialen aanbrengt zoals tochtstrips voor ramen en deuren, radiatorfolie en energiezuinige lampen. Verder blijft de witgoedregeling in stand: bewoners met een laag inkomen kunnen subsidie krijgen voor het vervangen van de oude koelkast, wasmachine of vriezer door een energiezuinig apparaat. Energieadvisering (Woning Energie Scan en Energie Bespaar Check) Ook in 2025 kunnen bewoners verschillende soorten adviezen krijgen van de energieadviseurs: - de Woning Energie Scan voor woningeigenaren - de Energie Bespaar Check voor huurders en woningeigenaren - de Warmtescan van woningen