Agendabundel

Bundel - 1.2 Raadsvergadering van 12 juli 2022

1

Opening en spreekrecht Antwoorden vragen raadsvergadering 12 juli 2022.docx

2

Vaststellen agenda Concept-agenda Raad 2022-07-12.doc

3

Algemene beschouwingen van de raad Algemene beschouwingen BGR Algemene beschouwingen R'74 Algemene beschouwingen 2022 PAK

4 5 6 7 8

Schorsing Debat in eerste termijn Schorsing (beraad voor fracties en college, indien nodig) Debat in tweede termijn Kadernota Voorgesteld wordt: De Kadernota 2023-2026 vast te stellen. 1 RV Kadernota.docx 2 RB Kadernota.docx Kadernota 2023-2026.pdf Memo behandeling Kadernota raad 12 juli 2022.docx

9

Rondvraag

Fractie

V/A

Antwoorden op vragen raadsvergadering d.d. 12 juli 2022 (Kadernota)

PAK

V A

Vraag en antwoord U stelt voor in principe voortaan onttrekkingen aan onze reserves activeren. Bij de Dorpsschool maken we gebruik van incidentele stortingen in de reservering kapitaallasten zoals bij bestemmen van het resultaat. Kapitaallasten van andere investeringen komen wellicht ten laste van de exploitatie. Wat zijn uw kaders om te bepalen hoe de kapitaallasten gedekt worden? Tot nu toe is daar geen vaste systematiek voor. Om daar duidelijkheid in te verschaffen én te zorgen voor een degelijke financiële begroting is voorgesteld om investeringen te activeren en de afschrijvingslasten op te nemen in de verschillende jaarschijven. Daarmee hoeft de reserve kapitaallasten niet gevoed te worden vanuit andere reserves en wordt voorkomen dat de reserves op termijn worden uitgeput. De administratieve voorschriften (BBV) zitten deze systematiek soms in de weg. Bij zulke voorvallen zullen wij conform de geldende regels handelen en van deze regel afwijken. Dat geldt bijvoorbeeld bij investeringen die niet mogen worden geactiveerd.

PAK

V A

Kunt u de negatieve bijstelling van€ 12.750,- per jaar toelichten? Dit is ons niet duidelijk uit de begeleidende tekst. Dit heeft te maken met het feit dat het Rijk heeft besloten het ingroeipad van de herverdeling van het gemeentefonds aan te passen. Om meerdere redenen is besloten om de ingroei te vertragen (eerste jaar € 7,50 per inwoner in plaats van € 15,00 per inwoner) waardoor hier een negatieve post wordt opgenomen (1.700 inwoners x € 7,50).

PAK

V

Waarom staat hier nogmaals een Pm post voor versterken organisatie. Hiervoor zijn in andere posten toch al bedragen opgenomen? (sociaal etc.) Welke additionele kosten ziet u nog voor de organisatieontwikkeling naast de genoemde kosten voor het sociaal domein en iDomein? Kunt u van deze kosten een eerste inschatting geven? Nadat we in de afgelopen periode in het sociaal domein en het i-domein de basis op orde hebben gebracht én houden, willen we dit het komende jaar ook doen voor het fysieke domein en dat van dienstverlening en bedrijfsvoering. Hiermee ontstaat een integraal beeld voor de hele organisatie. Of en zo ja hoeveel, dit incidenteel dan wel structureel gaat kosten is op dit moment niet aan te geven. Wij verwachten in september met een procesvoorstel over het versterken van de organisatie te komen.

A

PAK

V A

PAK

V

Gezien het grote bedrag aan investeringen voor het Masterplan en onzekerheden hierom heen in timing en subsidies lijkt het wenselijk hiervoor een bestemmingsreserve op te nemen. Heeft u dit overwogen? De uitwerking van het Masterplan is recent duidelijk geworden. In de raad van 5 juli 2022 wordt een gemaximeerd bedrag aan krediet aangevraagd aan de raad. Door de maximering ontstaat er niet direct een onzekerheid en lijkt een reserve niet noodzakelijk. Het lijkt alsof er nu pas iets wordt gedaan aan planmatig onderhoud van fietspaden, terwijl dat natuurlijk altijd al is gedaan. Hoe is dat tot op heden dan verwerkt in de begroting en hoe is dat te zien?

V/A

Fractie

Antwoorden op vragen raadsvergadering d.d. 12 juli 2022 (Kadernota)

A

PAK

V A

PAK

V A

PAK

V

A

PAK

V A

Vraag en antwoord Vanaf het moment dat wij 15 kilometer fietspaden in het buitengebied hebben overgedragen gekregen van Leisurelands hebben wij een contract afgesloten met een externe partij voor het 4x per jaar onderhouden van de fietspaden. Dit is het reinigen van de fietspaden en wegsnoeien van overhangend groen. Daarnaast is er nog een heel klein bedrag beschikbaar voor herstel asfalt. Voor het totale onderhoud is in de begroting een bedrag beschikbaar ad. € 8.000. Voor renovatie van fietspaden is tot nu toe steeds krediet gevraagd aan de raad. Duurzame mobiliteit laadpalen is toch geen PM post? Hiervan geeft u aan dat deze op kosten van de provincie worden aangebracht. Waarom dan toch een pm post? Correct, we voorzien op dit moment inderdaad door de bijdrage van de provincie geen meerkosten. Dit onderdeel had niet op pm, maar op 0 moeten staan. Waarom betalen wij als Rozendaal extra voor de VGGM voor inspecties? Wij betalen de VGGM toch al een bijdrage op basis gemeentefonds? Het toezicht op gastouders (officieel: Voorzieningen voor Gastouderopvang (VGO’s)) wordt geïntensiveerd. Het was verplicht jaarlijkse minimaal 5% van het aantal VGO’s te inspecteren. Dit percentage is verhoogd tot minimaal 50%. Vanwege deze intensivering ontvangen we ook een hogere bijdrage in het Gemeentefonds.

Voor Rozendaal maakt het in de praktijk niet zo veel uit, omdat we minder dan vijf VGO’s hebben. Verwacht wordt dat er bij de invoering van de Omgevingswet structureel meerkosten ontstaan, maar dat ook hier inkomsten vanuit het Rijk / gemeentefonds tegenover staan. De implicaties zijn nog niet in te schatten... "-Is hier niet meer over bekend de invoering is immers al een aantal keren uitgesteld? Heeft u ook al een inschatting in hoeverre deze meerkosten gedekt worden uit het Gemeentefonds? Het is op dit moment niet mogelijk om hier meer duidelijkheid over te geven over de invoeringsdatum of in hoeverre de meerkosten gedekt worden uit het Gemeentefonds. Op dit moment lijkt het erop dat de besluitvorming in de Eerste Kamer over de invoeringsdatum van de Omgevingswet pas dit najaar afgerond wordt, op dat moment wordt ook duidelijk wat de definitieve invoeringsdatum is. Tot die tijd wordt 1 januari 2023 als uitgangspunt aangehouden. Door alle pm posten ontstaat er weinig zicht op de ruimte in de begroting en houvast bij de discussie over nieuwe beleidsinitiatieven. Kunt u voor de doelstellingen van de kadernota de pm posten niet invullen op basis van uw beste schatting op dit moment? Wat zijn uw schattingen? We hebben mede door het vooruitzicht op een meerjarig tekort gekozen om u een behoedzame kadernota aan te bieden. Daarbij zijn kosten die onvermijdelijk zijn op geld gezet.

Maar waar de kosten niet, of onvoldoende concreet te maken zijn, vinden we een nadere afweging voor het opnemen over die kosten wenselijk. Bijvoorbeeld omdat andere financieringsbronnen zoals subsidies,

V/A

Fractie

Antwoorden op vragen raadsvergadering d.d. 12 juli 2022 (Kadernota)

Vraag en antwoord of de mogelijkheid om kosten te spreiden onvoldoende uitgewerkt zijn. Daarom zijn deze op pm gezet. Waar mogelijk wordt in de aanloop naar de begroting een nadere specificatie van verwachte kosten aan u aangeboden. Het staat de raad uiteraard vrij om zelf ambities te formuleren bij de algemene beschouwingen.

PAK

V A

PAK

V

A

PAK

V A

PAK

V A

Als er een stelpost inflatie wordt opgenomen, kan er eigenlijk niet ook nog een post extra energiekosten gebouwen ogenomen worden. Dat is namelijk dubbel. Uw stelling is in principe juist. Echter bij energielasten is de afwijking dermate groot dat deze niet past binnen de band van de inflatie. Daarom vermelden wij deze apart. Het is ons niet duidelijk hoe u tot het risicopercentage komt waarmee u bedragen overneemt naar het weerstandsvermogen. Dit zou ons inziens gebaseerd moeten zijn op de risico score. Wij zien echter verschillende % bij dezelfde risicoscore (e.g. Jeugdzorg – risicoscore 9 -100% vos leerlingenvervoer - risicoscore 9 – 25%). Kunt u toelichten op basis waarvan u het risicopercentage vastgesteld? Bij risico’s met structurele effecten wordt bij een hoog risico (jeugdzorg) 100% aangehouden, bij een beperkt risico (leerlingenvervoer) 25%. Een volledige toelichting op de risico-inschatting en -bepaling is te vinden in de begroting bij paragraaf 2 weerstandsvermogen. Gezien de grote schommelingen in het gemeentefonds en de onzekerheden die u daarover aangeeft lijkt het genoemde risico sterk ondergewaardeerd. Kunt u toelichten waarom u het risico zo klein inschat? De huidige situatie omtrent de ontwikkelingen in het gemeentefonds zijn als bijzonder aan te merken. De afgelopen 20 jaar zijn de ontwikkelingen binnen het geschetste risico gebleven.

Omdat ook het Rijk belang heeft bij goede bestuurlijke verhoudingen, verwachten wij dat de risico’s op grote financiële tegenvallers in het gemeentefonds gering zijn. Als het risico 100% is voor 50 k€ op financiën gemeenschappelijke regelingen moet dit dan niet als structureel bedrag in de begroting worden opgenomen? De kans dat zich risico’s kunnen voordoen bij een gemeenschappelijke regeling, achten wij reëel. Of het risico daadwerkelijk tot uiting komt en bij welke gemeenschappelijke regeling is niet bekend. Wij nemen pas kosten in de begroting op als duidelijk is waar dit speelt en om welk bedrag het gaat. Die duidelijkheid is er momenteel niet. Door het opnemen van deze post in de risicoinventarisatie laten wij zien welke risico’s er zijn, naast de concrete bedragen die wij opnemen in de begroting. Ook de risicopost voor jeugdzorgvoorzieningen staan op deze plaats en niet in de begroting.

PAK

V/A

Fractie

Antwoorden op vragen raadsvergadering d.d. 12 juli 2022 (Kadernota)

V A

Vraag en antwoord Hoe wordt de wenselijke hoogte van de bestemmingsreserves vastgesteld? In de jaarrekening wordt bij paragraaf 2 het doel van elke reserve benoemd. De benodigde hoogte van elke reserve is niet vastgelegd. Kenmerk van een bestemmingsreserve is dat het doel en de omvang hiervan nog niet heel concreet is. Wel wordt jaarlijks een inschatting gemaakt of de reserves nog toereikend zijn voor het benodigde doel. Bij de bestemming van een positief jaarrekeningsaldo wordt dit vaak betrokken (bijvoorbeeld de reserve energietransitie of de reserve sociaal domein).

2 Vaststellen agenda 1 Concept-agenda Raad 2022-07-12.doc

Concept-Agenda van de openbare vergadering van de raad van Rozendaal van dinsdag 12 juli 2022. Het betreft het een fysieke vergadering in de raadszaal van het gemeentehuis. De vergadering begint om 19:00 uur en is live te volgen via de website van de gemeente https://www.rozendaal.nl. 1. Opening en spreekrecht; 2. Vaststellen agenda; 3. Algemene beschouwingen van de raad; 4. Schorsing 5. Debat in eerste termijn 6. Schorsing (beraad voor fracties en college, indien nodig) 7. Debat in tweede termijn 8. Kadernota; 9. Rondvraag. Sluiting Regeling ten aanzien van het spreekrecht: Wilt u persoonlijk inspreken in de vergadering van de gemeenteraad? Maakt u dit dan minstens 24 uur voorafgaand aan de vergadering per email kenbaar bij de griffier: griffie@rozendaal.nl of telefonisch: 026-3843661. De griffier laat u dan weten hoe u tot het inspreekgedeelte van de raad wordt toegelaten. U kunt uw inspreekreactie ook 24 uur voorafgaand aan de vergadering sturen naar griffie@rozendaal.nl. De voorzitter van de vergadering spreekt uw tekst dan tijdens de vergadering uit. We vragen u uw bijdrage zo kort en bondig mogelijk te formuleren en bij voorkeur minder dan de toegestane 5 minuten te benutten. Van deze vergadering worden geluid en beeld worden vastgelegd. Uw bijdrage is openbaar en wordt eveneens vastgelegd.

3 Algemene beschouwingen van de raad 1 Algemene beschouwingen BGR

Gezonde toekomst van en voor alle Rozendalers (thema BGR verkiezingen GR 2022) Algemene Beschouwingen BGR 5 juli 2022

• Realisme • Weerstandsratio 4 • Activeren onttrekkingen • Risicoparagraaf • PM • OZB • Afvalstoffenheffing Risico’s: • Inflatie • GR’s • Gemeentefonds

Thema BGR: Samen BGR GR 2022

Kadernota / beleid

Raadsakkoord

Coalitie akkoord

GR’s in control

GR’s verhoging budgetten

Bevorderen omzien naar elkaar

Subsidieregelingen

Ondersteunen lokale verenigingen

Kinderburgemeester

Kennis/competentie inwoners Rozendaal inzetten voor Rozendaal

Buurt aan tafel

Thema BGR: Mooi en duurzaam BGR GR 2022

Kadernota

Cultureel erfgoed

Verduurzaming vastgoed

Groenonderhoud

Beklinkering wegen

Omgevingswet

Groenvisie / bomenplan

Investeren in duurzame oplossingen voor Rozendalers

Klimaatverandering – nieuw programma

Energiebesparing

Verduurzamingssubsidie Woonvisie / Omgevingswet Grafmonumenten

Thema BGR: Toekomstgericht BGR GR 2022

Kadernota

Laadpalen aanpassen aan vraag

Laadinfrastructuur

Openbaar vervoer op peil houden

Klimaatverandering – nieuw programma

Visie ontwikkelen inzet financiële reserves

Deelauto’s Afvalinzameling

Thema BGR: Gezond BGR GR 2022 Gezonde Rozendalers Gezonde organisatie Gezonde voorzieningen Gezonde financiën Gezonde bestuurscultuur Gezonde investeringen

Kadernota Organisatieontwikkeling / SD Digitale agenda MGR / BVO DRAN Scalabor Uitvoeringskosten SD

Thema BGR: Veilig BGR GR 2022

Kadernota

Kerklaan en Verkeer

VGGM – brandweer

Fietspaden

Armaturen door LED

Verlichting

Aanpak verbetering fietspaden

Buurtpreventie

Namens de hele BGR fractie, dank voor uw aandacht

1 Algemene beschouwingen R'74

1 Algemene beschouwingen 2022 PAK

Algemene beschouwingen 2022 PAK Rozendaal

Voorzitter, Nadat ook de politiek in Rozendaal in de afgelopen jaren beheerst werd door alle perikelen rondom Corona, leefde bij velen de gedachte, dat wij ons eindelijk weer konden richten op zaken als klimaat, economie en algeheel welzijn. Helaas maken wij nu door de oorlog in Oekraïne weer een volgende crisis mee waar iedereen mee te maken krijgt. Dit vraagt van ons dat wij als gemeente onze verantwoordelijkheid nemen en onze bijdrage leveren. Gelukkig zijn het niet alleen crises die ons leven beheersen. Zo zijn wij heel blij met de bijzonder succesvolle verkiezingen voor het PAK dit jaar. Na bijna een verdubbeling van de stemmen bij de verkiezingen in 2018 zijn we dit jaar weer fors gegroeid. Een duidelijk signaal dat onze inwoners het ingezette beleid op meer duurzaamheid, meer groen en meer samen ondersteunt. De wijze waarop we dat met onze coalitiegenoot Rozendaal74 de afgelopen periode hebben vormgegeven kan op een groot draagvlak rekenen. Dat zet een stevige basis voor de plannen van deze coalitie en motivatie om deze met het college en ambtelijk apparaat te realiseren. Voor het realiseren van al deze plannen zijn middelen nodig en waar het in eerste instantie leek dat wij de broekriem fors zouden moeten aanhalen, geeft de voorliggende kadernota toch financiële mogelijkheden om een aantal stappen te kunnen zetten.

(Algemeen financieel) Voor ik inhoudelijk op de kadernota in ga willen wij als PAK het college en ambtelijk apparaat complimenteren met de stappen die zij hebben gezet naar de huidige opzet van de kadernota. De nota geeft een aantal concrete voorstellen voor verbetering van het financieel beleid en goede transparantie richting te maken keuzes voor de meerjarenbegroting. Het zal u niet verbazen dat wij vanuit het PAK zeer verheugd zijn met de aandacht voor de hoogte van de reserves, de voorgestelde minimale weerstandsratio en de halfjaarlijkse geïntensiveerde risico update. Hiervoor pleiten wij ieder jaar omdat de reserves cruciaal zijn voor ons voortbestaan en het realiseren van plannen. Waar wij de wethouder niet willen volgen in het voorgestelde financieel beleid is de verhoging van de OZB. Niet omdat dit niet bespreekbaar is voor het PAK als het nodig blijkt maar omdat er met de gewijzigde inzichten in het gemeentefonds nu geen noodzaak is. Onze inwoners worden door de Oekraïne crises steeds meer geconfronteerd met hoge energiekosten. Daarbovenop worden zij geconfronteerd met een enorme inflatie in andere levensbehoeften en zullen zij aankomend jaar vanwege deze inflatie al een OZB verhoging voor hun kiezen krijgen. Dan vinden wij als PAK niet dat je hier bovenop ook nog extra de OZB moet verhogen als dat vanuit de begroting niet noodzakelijk is.

1

Naast complimenten zijn er ook opmerkingen op de kadernota. Waar wij als PAK echt niet tevreden over zijn is de grote hoeveelheid PM posten. Een specifieke post die ons echt verbaast en ontstemt, is het ontbreken van inzicht in de benodigde organisatieaanpassingen. Het college is naar mening van het PAK al erg lange tijd bezig met het geven van helderheid over de gewenste gemeentelijke organisatie en wat daarvoor nog moet gebeuren. Wij en de andere fracties vragen het college al sinds eind vorig jaar met klem om bij deze kadernota inzicht te geven in uw plannen voor de organisatieverandering en daarbijbehorende kosten. Het is voor ons als raad vrijwel onmogelijk onze toezichthoudende en kaderstellende rol in te vullen als u hierover grote onduidelijkheid laat bestaan Er wordt nu aangegeven, dat er gedacht wordt, dat de feitelijke onderbouwing bij de begroting in november mogelijk klaar zou zijn. Wat het PAK betreft is dat veel te laat en veel te dicht op het indienen van de meerjarenplan begroting en vragen wij van de burgemeester de toezegging, dat in de oktober vergadering definitief duidelijkheid zal worden gegeven over de toekomstige gewenste organisatie van de gemeente Rozendaal en de financiële consequenties daarvan. (samen) Voorzitter ik stap door naar de inhoudelijke zaken waar wij als PAK voor staan: Samen, Groen en Duurzaam.

Het is karakteriserend voor Rozendaal dat inwoners veel samen optrekken. Er is onderlinge betrokkenheid en zorg voor elkaar. In welke wijk je ook kijkt, er is een vorm van betrokkenheid en samenzijn. Dat is alleen al te zien aan gezamenlijke groenstrook adoptie en de vele buurtfeesten en -borrels die worden georganiseerd. Ook kent iedereen wel een buur die zich altijd bekommert om buurtgenoten die zorg behoeven. Wij kijken in Rozendaal om naar elkaar en zetten ons in voor onze gemeente. De hoge opkomst op de dag voor nieuwe inwoners is daar ook een voorbeeld van. Inwoners zijn duidelijk geïnteresseerd in wat speelt in het dorp. Daarnaast vinden wij het ook erg goed om te zien, dat de jeugd waar mogelijk betrokken wordt bij wat er speelt in Rozendaal en dus ook bij de politiek. Zo is in het afgelopen jaar Alena Martens als kinderburgemeester erg actief geweest met leuke initiatieven die zelfs regionale opvolging hebben gekregen. Vorige week hebben wij kennis mogen maken met de nieuwe kinderburgemeester Lot Jager. Wij hopen, dat Lot in het komende jaar met net zoveel plezier actief bezig zal zijn in haar rol als kinderburgemeester. Wij als PAK willen ook zorgen voor onze buren en inwoners. Zoals eerder aangehaald, stijgen de energiekosten zeer fors en worden lasten alsmaar hoger.

Boven op de algemene vermindering energiebelasting, is er voor huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum vanuit de gemeente eenmalig een tegemoetkoming beschikbaar ter ondersteuning van het betalen van de energierekening. Dit geldt voor mensen met een inkomen tot maximaal 120 % van het sociale minimum. Als PAK willen wij voorstellen om deze inkomensgrens net als een aantal andere gemeenten in Nederland op te hogen tot 140% van het sociale minimum. Vraag aan de wethouder: graag krijgen wij een voorstel voor aanpassen van deze minimum inkomensgrens voor de inwoners van Rozendaal

2

(Groen) In Rozendaal leeft de aandacht voor groen en biodiversiteit net zoveel, zo niet meer, dan in jaren voorheen. We hebben prachtige lanen met mooie bomen, veel groene plantsoenen in onze wijken en houtwallen ter ondersteuning van de insecten. Dit zijn slechts enkele voorbeelden waar aandacht en ruimte is voor ons groen. De aandacht gaat verder dan puur het onderhoud van bomen, planten en plantsoenen. Zeer recent hebben we een mooie groenvisie omarmd waarbij er goed wordt gekeken naar hoe het groen ons dorp niet alleen mooier kan maken, maar ook echt kan bijdragen aan het klimaat. Door actief te zoeken naar mogelijkheden om de biodiversiteit te ondersteunen, is er een goede groenvisie tot stand gekomen. Het verbaast de meesten vast niet dat wij als PAK nog een stapje verder willen gaan. Op uitnodiging van wethouder Warmerdam hebben wij een goed gesprek gehad over de punten die wij graag verder uitgewerkt zien in de groenvisie. Uit het gesprek kwam duidelijk naar voren dat er al een hoop motivatie en ideeën leven om ons dorp meer biodivers en klimaatbestendig te maken. Wij zijn er zeker van dat we in 2023 een nog mooier meerjarenplan hebben om het groen in ons dorp te waarborgen en verbeteren. De kanttekening die wij bij ons groen hebben betreft het bomenplan. Deze wordt nog uitgewerkt en dit is naar alle waarschijnlijkheid een behoorlijke uitdaging.

De bijbehorende hoge schatting van kosten roepen de nodige vragen op. Het is van groot belang dat er goed wordt gekeken naar de beste aanpak. Kritisch kijken naar hoe het behoud van bomen en het herplanten van nieuwe bomen effectief uitgevoerd kan worden. Het bomenplan zal zich uitten in een meerjarenplan, wij vragen dan ook om structureel rekening te houden met het bomenplan in de begroting. Het PAK is trots op wat inwoners samen doen voor onze gemeente. Graag willen wij een van de initiatieven belichten, namelijk de werkgroep biodiversiteit. Wat een mooi werk heeft de werkgroep biodiversiteit verricht voor ons dorp, zoals het aanplanten van inheemse plantsoorten op de Genestetlaan. Een prachtig voorbeeld van hoe Rozendalers zich samen voor een mooie omgeving inzetten. Wij hopen dat er ook het komende jaar met enthousiasme wordt bijgedragen aan het groen in ons dorp. (Duurzaam) In de kadernota missen wij helderheid over welk budget er in 2023 en de volgende jaren beschikbaar is voor het uitvoeren van de plannen met betrekking tot de energietransitie. Bij nieuw beleid staat de energietransitie op PM. Dat lijkt het PAK niet logisch gezien het coalitieakkoord. Nog dit jaar moet een uitvoeringsprogramma voor 2023 (en volgende jaren) worden opgesteld. Daar hoort een budget bij en als PAK hadden wij verwacht dat dit in de kadernota zou worden genoemd.

Daarnaast stellen wij voor om de uitzonderlijke verhoging van het gemeentefonds in 2023 voor een deel te reserveren voor de reserve energietransitie zodat wij handelingsperspectief creëren om ook in 2024 en 2025 maatregelen te kunnen nemen

3

als het gemeentefonds weer zakt naar minder uitzonderlijk waarden via de trap op, trap af methodiek. De oude planning was geënt op de situatie van voor de huidige energiecrises. Energie beschikbaarheid en kosten staan nu hoog op de prioriteitenlijst. Niet alleen bij de internationale en nationale politiek maar ook bedrijven en burgers, rijk en arm. Energiearmoede is een fenomeen dat het afgelopen jaar significant gegroeid is en tastbaar is geworden, ook in Rozendaal. Als PAK vinden wij dat dit vraagt om nieuw beleid. Niet beleid dat de gestegen kosten van energie compenseert maar beleid dat de verduurzaming van de energievraag van onze inwoners versnelt zodat we het probleem bij de wortel aanpakken en niet in de valkuil van korte termijn symptoom bestrijding vallen. Subsidie helpt alleen als er voldoende financiële middelen zijn om te investeren. Dit zal voor een deel van onze inwoners niet het geval zijn. Natuurlijk zijn er instrumenten voor een gunstige lening maar het is nog al wat om je voor 10-15 jaar in de schulden te steken voor een duurzame installatie waar je niet van weet of die het rendement gaat halen waarmee je de lening af kunt betalen. Dan is 10-15 jaar heel lang en een groot bedrag.

Concreet vragen wij de wethouder om: 1) gezien de verdergaande versnelling van de energietransitie ten gevolge van de geopolitieke spanningen, naast de basisbegroting ook vanuit het begrotingsoverschot 2023 een dotatie te doen aan de energietransitiereserve zodat wij als Rozendaal kunnen versnellen in het uitwerken en realiseren van goede initiatieven. Hierbij vragen wij speciale aandacht voor de bereikbaarheid van deze initiatieven voor inwoners die geen financiële ruimte hebben voor investeringen in duurzaamheid. 2) een voorstel waarmee middels kleine maatregelen versnelling mogelijk is voor alle inwoners in Rozendaal naast het huidige plan voor de grootschalige onderzoeken van de genoemde buurten in de warmtetransitievisie. Voorzitter, de kadernota geeft aan de ontwikkeling van duurzame deelmobiliteit binnen de bestaande middelen en organisatie op te vangen. Die uitspraak staat op gespannen voet met andere uitspraken die aangeven dat onze ambtenaren al een hoge werkdruk hebben. Wij vragen ons af wat er dan in 2023 gerealiseerd wordt op dit gebied. Het is een onderwerp wat stijgende belangstelling geniet. Vraag aan de wethouder: waar wilt u eind 2023 staan met het onderzoek naar haalbaarheid van een elektrische deelautoconcept in Rozendaal en is dit volgens u haalbaar binnen de bestaande organisatie zonder additionele financiële middelen.

Voorzitter we stappen door naar de vervanging van armaturen openbare verlichting. Wij willen hier graag dimbare Led-verlichting van maken Dat is beter voor de natuur en nachtdieren en draagt bij aan vermindering van het energiegebruik. Dimbaar betekent voor het PAK niet helemaal uit of op basis van bewegingsdetectie aan. Verlichting zorgt namelijk ook voor veiligheid, de huidige verlichting is echter wel heel fel, zeker als er ’s-nachts niemand is. Kan de wethouder toezeggen dat nieuwe led-verlichting dimbaar is en wat het de termijn is waarop Rozendaal actief de straatverlichting gaat dimmen?

4

Voorzitter het was wederom een bijzonder jaar waarin we succesvol samen met onze coalitiegenoot R’74 van onze bewoners het vertrouwen hebben gekregen door te gaan in een nieuwe coalitieperiode. Dank aan onze coalitiegenoot R’74 met wie wij samen zo succesvol kunnen werken aan het daadkrachtige duurzame coalitieakkoord. Hierbij willen wij ook de positieve en constructieve inbreng van de BGR zeker noemen. Dat blijkt eigenlijk ook al uit de zeer positieve samenwerking tussen de leden van het PAK en de BGR in de regioagendacommissie van de Groene Metropoolregio. Voorzitter ik sluit af met grote complimenten voor het ambtelijk apparaat. Ook afgelopen jaar hebben zij weer een monsterklus verricht. Wij blijven het bewonderenswaardig vinden hoe een zo kleine organisatie met zo’n grote inzet alles toch voor elkaar krijgt. Wij willen daarvoor dan ook expliciet onze dank uitspreken. Dank u wel, namens de fractie van het PAK.

Wilfred Jansen Frédérique Le Mat Wouter van den Akker Erica Jordans Chris van Ooik Ids Breeuwsma

5

8 Kadernota 1 1 RV Kadernota.docx

Raadsvoorstel

Onderwerp Kadernota 2023-2026 Adviseur Programma Portefeuillehouder

: Bas Pelgrum/Boele Boelens : N.v.t. : Simon Warmerdam

Datum B&W Datum Raad Openbaar

: 14 juni 2022 : 12 juli 2022 : ja

Aan de Raad Aanleiding Hierbij biedt het college u de Kadernota 2023-2026 aan. Deze nota heeft als doel om de kaders te stellen voor het college bij het opstellen van de begroting over 2023-2026. De voorgestelde kaders hebben evenals bij de vorige kadernota een behoudende benadering. De reden hiervan is dat wij bij het opstellen van deze kadernota steeds rekening hielden met een structureel begrotingstekort van gemiddeld ongeveer € 150k. Omdat pas vlak voor de collegebehandeling van de kadernota bekend werd dat we op basis van de meicirculaire kunnen rekenen op een substantiële toename van de algemene uitkering van het gemeentefonds, hebben we deze effecten niet kunnen verwerken in deze kadernota. Het gevolg is dat wij u nu geen inhoudelijke kaders aanreiken, maar ons beperken tot het doen van meer financieel-technische voorstellen voor een solide, toekomstbestendig financieel beleid. Omdat wij door de toename van de algemene uitkering onverwacht ruimte krijgen voor nieuw beleid c.q. investeringen, vraagt dit in de aanloop naar het opstellen van de begroting een moment van bezinning. Ons college is er veel aan gelegen om het positieve begrotingssaldo zorgvuldig te bestemmen, maar om op basis van het coalitieakkoord en eventuele aanvullende wensen van uw raad te komen tot een weloverwogen en samenhangende investeringsagenda voor een toekomstbestendig Rozendaal in de begroting.

Gevraagde beslissing 1. De Kadernota 2023-2026 vast te stellen Wat willen we bereiken? Met de kadernota 2023-2026 stelt de raad de daarin voorgestelde uitgangspunten vast die voor het college leidend zijn bij de begroting. Door het laat bekend worden van een substantiële toename van de algemene uitkering zijn wij voor deze kadernota uitgegaan van een behoudende benadering. Naast uitgangspunten die gericht zijn op een solide, toekomstbestendige financiële positie, willen wij de ontstane ruimte benutten om verder te werken aan een toekomstbestendige organisatie en te starten met de planvorming en uitvoering van het coalitieakkoord. Daarnaast willen wij met u de discussie starten over de verhoging van inkomsten om minder afhankelijk te worden van inkomsten het gemeentefonds.

Pagina 1 van 4

Raadsvoorstel

Argumenten 1. Meerjarig perspectief met behoudende benadering sluitend In deze nota stellen we uitgangspunten op die gericht zijn op een behoudende wijze van begroten. Met die behoudende aanpak begroten we vooral die zaken die we als onvermijdelijk zien en waarvan we een concreet effect voorzien. 2. Door onttrekkingen aan de reserves te activeren sparen we voor later Tot op heden volgen we in Rozendaal geen consistente lijn bij onttrekkingen aan de reserves. Bij een investering in onze wegen activeren we deze volgens een meerjarig onderhoudsprogramma, zodat we met de jaarlijkse afschrijving de reserve aanvullen voor toekomstige investeringen. Bij andere onttrekkingen aan de reserves doen we dit niet. Wij stellen voor voortaan onttrekkingen aan de reserves te activeren, zodat we onze reserves op peil houden. 3. Met een minimumgrens voor de weerstandsratio kunnen wij structureel onverwachte tegenvallers opvangen Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om niet afgedekte risico’s op te vangen met gereserveerde financiële middelen (weerstandscapaciteit). Voldoende weerstandsvermogen zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Voldoende weerstandsvermogen gaat over twee vragen: 1. Welke risico’s lopen we? 2.

Wat is de beschikbare weerstandscapaciteit? Het heeft meerwaarde om een ondergrens aan de weerstandsratio te benoemen: een bodem waar we boven willen blijven door een gedegen financieel beheer en een planmatige inzet van reserves. Daarmee geven we een indicatief antwoord op de vraag wanneer we vinden dat voor Rozendaal de verhouding tussen de risico’s en het vermogen om klappen op te vangen (vrije vermogen) een ondergrens nadert. Door dat getal te identificeren komt in beeld wat de restinvesteringsruimte is. Voor deze kadernota heeft een herijking plaatsgevonden van de risico’s. Dat leidt tot een gewijzigd en realistischer risicobeeld, waardoor de weerstandsratio significant wordt bijsteld. De provinciaal toezichthouder beoordeelt een ratio van 2 als uitstekend. Een hogere ratio voor Rozendaal is echter zinnig, omdat in onze relatief kleine begroting de impact van risico’s hierdoor relatief groot zijn. In de zoektocht naar de ideale balans tussen investeringsruimte en weerstand stellen we voor om als minimumgrens 4 te hanteren. Hieronder staat een tabel met de weerstandsratio in Rozendaal Stand 0 Jaarrekening, exclusief claims (risicobeeld begroting '21) 1 Jaarrekening, inclusief claims (risicobeeld begroting '21) 2 Jaarrekening, inclusief claims en bestemming rekeningresultaat (risicobeeld begroting '21) 3 Kadernota 23, inclusief herijking risico’s '22

Ratio 15,8 12,9 14,6 6,7

Pagina 2 van 4

Raadsvoorstel

4. Wij ronden deze coalitieperiode de transitie naar een toekomstbestendige organisatie af (basis op orde conform 'beheergemeente 2.0') We blijven aandacht besteden aan het doorontwikkelen van de organisatie en het versterken van competenties, zoals digi-vaardigheid, opdrachtgeverschap en regie. In het bestaande organisatiebudget hebben we beperkt ruimte om hier aandacht aan te besteden. Op basis van voortschrijdend inzicht werken wij dit thema uit voor de begroting 2023-2026. 5. Wij maken een start met de planvorming en uitvoering van een aantal onderwerpen uit het coalitieakkoord Door de meicirculaire hebben wij meer ruimte dan gedacht om te starten met een aantal thema’s uit het coalitieakkoord. 6. Wij willen onze eigen inkomsten verhogen Omdat wij minder afhankelijk willen zijn van de positieve en negatieve schommelingen in het gemeentefonds geven wij in overweging om de OZB geleidelijk te verhogen. Een bijkomend effect is dat onze lokale belastingtarieven meer in de pas gaan lopen met die van onze buurgemeenten. 7. De Algemene Beschouwingen op 12 juli 2022 zijn het inhoudelijke vertrekpunt voor de uitwerking naar de begroting 2023-2026 De uitkomsten van de Algemene Beschouwingen over de kadernota zijn voor het college het richtsnoer voor de uitwerking doelen en activiteiten in de begroting.

Kanttekeningen 1. In het licht van onverwacht positieve begrotingssaldi biedt deze kadernota geen uitgewerkte inhoudelijke voorstellen De kadernota is opgesteld met een uiterst behoudende wijze van begroten. Door de gunstige effecten van de meicirculaire biedt het meerjarenperspectief onverwacht ruimte voor investeringen. Daarmee geeft deze kadernota geen uitgewerkte voorstellen. De Algemene Beschouwing geven uw raad de ruimte om hier richting aan te geven. Wat gaan we daarvoor doen? Na vaststelling door uw raad van de bijgevoegde nota zal het college de daarin vervatte uitgangspunten met de uitkomsten van de Algemene Beschouwingen verwerken in een begrotingsvoorstel. Deze leggen wij aan u voor in de raadsvergadering van november 2022. a) Planning 21 juni 3 juli 8 juli 12 juli 5 november

Financiële avond (beeldvormend) Deadline indiening schriftelijke vragen Beantwoording schriftelijke vragen Raadsvergadering incl. Algemene Beschouwingen (oordeels- en besluitvormend) Begrotingsraad

Pagina 3 van 4

Raadsvoorstel

b) Evaluatie De werkwijze en het proces van de behandeling van de kadernota zal met betrokkenen (ambtelijk, college en in het presidium) worden geëvalueerd. Wat mag het kosten? N.v.t.

Het college van burgemeester en wethouders,

Boele Boelens, gemeentesecretaris

Ester Weststeijn, burgemeester

Bijlage(n) 1. Kadernota 2023-2026

Pagina 4 van 4

1 2 RB Kadernota.docx

Raadsbesluit

Onderwerp Kadernota 2023-2026

De raad van de gemeente Rozendaal, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 juni 2022

Besluit: 1. De Kadernota 2023-2026 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van Rozendaal d.d. 12 juli 2022.

Klaas Schaap, griffier

Ester Weststeijn, burgemeester

Pagina 1 van 1

1 Kadernota 2023-2026.pdf

Kadernota 2023-2026

INHOUDSOPGAVE INLEIDING A. BESTUURLIJKE SAMENVATTING ........................................................................................................................................ 4 B. ONTWIKKELINGEN PER PROGRAMMA .............................................................................................................................. 6 PROGRAMMA 0: BESTUUR EN ONDERSTEUNING ............................................................................................................ 7 PROGRAMMA 1: VEILIGHEID .......................................................................................................................................10 PROGRAMMA 2: VERKEER EN VERVOER ..................................................................................................................... 11 PROGRAMMA 3: ECONOMIE .......................................................................................................................................13 PROGRAMMA 4: ONDERWIJS ......................................................................................................................................

14 PROGRAMMA 5: OPENBAAR GROEN, SPORT, CULTUUR EN RECREATIE ..........................................................................15 PROGRAMMA 6: SOCIAAL DOMEIN .............................................................................................................................. 16 PROGRAMMA 7: VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU ...........................................................................................................18 C. ONTWIKKELING FINANCIEEL MEERJARIG PERSPECTIEF .................................................................................................... 21 D. MOGELIJKHEDEN VERHOGING INKOMSTEN ....................................................................................................................

23 WEERSTANDSRATIO; RISICOBEHEERSING EN VERMOGENSPOSITIE ...............................................................................25 HANTEREN VAN EEN BODEMRATIO VOOR WEERSTAND .................................................................................................26 ACTIVEREN ONTTREKKINGEN RESERVES .....................................................................................................................27 BIJLAGE 1 RISICO-INVENTARISATIE ............................................................................................................................28 BIJLAGE 2 VERMOGENSPOSITIE .................................................................................................................................31

2

Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2023-2026. Deze kadernota maakt deel uit van de Rozendaalse P&C-cyclus bestaande uit de kadernota, de programmabegroting, tussenrapportages en de jaarstukken (de programmarekening). De programmabegroting en de jaarstukken zijn wettelijk verplichte documenten. Deze kadernota is dat niet. Wel schrijft de Financiële verordening voor dat het college de uitgangspunten voor het opstellen van de meerjarenbegroting en een actualisatie van het financieel meerjarig perspectief aan de raad voorlegt en eventueel ook voorstellen voor (nieuw) beleid. Doel en opzet Doel van de kadernota is om de kaders vast te stellen die voor het opstellen van de begroting over 2023-2026 leidend zijn. De kadernota is dus een nota op basis waarvan college en ambtelijke organisatie de begroting verder uitwerken. De kadernota geeft aan op welke in-en externe ontwikkelingen de gemeente moet inspelen en wat dat voor het financiële beeld betekent. Met deze kadernota komt de gemeenteraad ‘aan de voorkant’ in positie om vorm en inhoud te geven aan zijn budgetverantwoordelijkheid. Daarom is enkele jaren geleden ook besloten om de Algemene Beschouwingen te laten plaatsvinden bij de bespreking van de kadernota in de raad (in plaats van bij de begroting).

Opbouw en leeswijzer De indeling van deze nota sluit ten behoeve van de herkenbaarheid aan bij die van de begroting en de jaarrekening. Bij de kadernota gaat het evenwel om een hoofdlijnennotitie waarin de (belangrijkste) ontwikkelingen sinds het opstellen van de begroting en het eventuele financieel effect daarvan op worden vertaald naar een gewijzigd financieel meerjarig perspectief. Het is daarmee een stuk korter dan begroting en jaarrekening. De kadernota bestaat uit drie onderdelen: A. Bestuurlijke samenvatting Hierin beschrijven we de uitgangspositie: waar staan we als Rozendaal en welke uitgangspunten hanteren we in deze kadernota; B. Programma-ontwikkelingen Een nadere beschrijving van de relevante ontwikkelingen per programma die aanleiding geven voor wijzingen in de meerjarenprogrammabegroting (bestaand en nieuw beleid); C. Het financieel meerjarig perspectief De financiële doorrekening met consequenties van de onderdelen A en B en een nadere onderbouwing van de meest relevante uitgangspunten. D. Mogelijkheden verhogen inkomsten Hierin staan mogelijkheden om onze inkomsten te verhogen om voor onze financiële positie minder afhankelijk te worden van het gemeentefonds.

3

A. Bestuurlijke samenvatting Waar Rozendaal in het verleden de begroting relatief eenvoudig meerjarig sluitend kon krijgen, leek dat perspectief gewijzigd. Zonder maatregelen leken wij de komende vier jaren af te stevenen op een structureel tekort. Wij gebruiken hier de woorden ‘leek’ en ‘leken’, omdat we op het allerlaatste moment, vlak voor de behandeling van de kadernota in het college, inzicht gekregen hebben in de effecten van de meicirculaire. Door de meicirculaire verbetert het meerjarenperspectief enorm: het meerjarig begrotingssaldo varieert de komende jaren van € 234.000 positief tot € 222.000 in 2026.

Meerjarenperspectief

2023 +234.397

2024 +325.964

2025 +506.721

2026 +222.221

Een onverwachte nieuwe werkelijkheid Tot 9 juni 2022 hebben we als college in de kadernota rekening gehouden met een scenario van structurele tekorten, oplopend tot € 130.000 in 2026 moeten oplossen. Dit betekent dat we in deze kadernota uiterst behoudend hebben begroot. Door de plotselinge en onverwachte stijging van het gemeentefonds verkeren wij opeens in een nieuwe werkelijkheid, waarin enige ruimte is om te investeren. Als college hebben wij voor de kadernota geen tijd gehad om met deze nieuwe informatie tot een samenhangend uitgewerkt nieuw financieelinhoudelijk kader te komen. Wel zijn, naast de financieel-technische uitgangspunten, enkele inhoudelijke uitgangspunten in deze kadernota opgenomen. Op basis van de inbreng van uw raad tijdens de behandeling van de kadernota op 12 juli (Algemene Beschouwingen) werken we de kaders uit in concretere voorstellen in de meerjarenbegroting 2023-2026. Kort en goed betekent dit dus dat deze kadernota een sobere basis vormt, waarbij door de extra financiële ruimte mogelijkheden ontstaan om te investeren in de toekomst van Rozendaal. Meer inkomsten gemeentefonds door meicirculaire De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de totale rijksuitgaven.

Volgens de normeringssystematiek (trap-op-trap-af) heeft de groei in de rijksuitgaven direct invloed op de ontwikkeling van de algemene uitkering en daarmee op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse toe- of afname van het gemeentefonds, voortvloeiend uit de normeringssystematiek, wordt het accres genoemd. In de meicirculaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor het jaar 2022 en verder. In 2023 bedraagt het totale accres van het gemeentefonds ruim € 2,5 mrd, oplopend naar € 5,2 mrd in 2025 en € 2,8 mrd in 2026. Structureel hogere uitgaven Door de stijging van de uitkering van het gemeentefonds hoeven wij op dit moment geen maatregelen te nemen om de begroting te sluitend te krijgen. Zonder de kennis van de meicirculaire waren wij hiervan wel uitgegaan, omdat onze uitgaven structureel hoger zijn geworden. Deze kostenstijging komt niet door gekke bokkesprongen, maar omdat wij in lijn met de ambitie van ‘beheergemeente 2.0’: - doen wat nodig en onontkoombaar is (autonome ontwikkelingen); - opereren binnen de financiële kaders en afspraken, inclusief de structurele financiële verwerking van eerdere raadsbesluiten.

Dit kader heeft geleid tot een aantal structurele kostenverhogingen in vergelijking met de begroting 2022, waaronder: - het structureel versterken van de organisatie (sociaal domein): € 89.000; - diverse kostenstijgingen in bestuurlijke samenwerkingsverbanden (waaronder VGGM, GMRAN en K80): € 8.000; - toegenomen energiekosten: € 12.000;

4

Omdat wij tijdens de voorbereiding van de kadernota voortdurend uit zijn gegaan van een meerjarig begrotingstekort hebben wij een kostenneutrale aanpak uitgewerkt van de ambities die in het coalitieakkoord staan beschreven. Verder hebben we onzekerheden als PM-post beschreven. Onzekerheden en sterke afhankelijkheid uitkering gemeentefonds Hoewel de uitkering uit het gemeentefonds voor Rozendaal nu meevalt, is het de vraag in hoeverre dit in de toekomst het geval zal zijn. Zo blijft er onzekerheid over ontwikkelingen in het sociaal domein en de vraag welke rol gemeenten de komende jaren (moeten) pakken in de energietransitie en klimaatadaptatie. Omdat onze financiële positie sterk afhankelijk is van het gemeentefonds willen wij inzetten op een solide, toekomstbestendig financieel beleid. Deze soms onvoorspelbare financiële afhankelijkheid maakt dat wij ook willen nadenken of en hoe we aan de inkomstenkant meer ruimte kunnen maken. Daarom staat in deel D een overzicht van de knoppen waaraan wij kunnen draaien om onze inkomsten te vergroten, waarvan het verhogen van de OZB de grootste is. Hoewel het verlagen van de beïnvloedbare uitgaven relatief weinig oplevert zonder nadelige gevolgen voor onze inwoners (denk aan besparing op het groenonderhoud), is dit ook een optie om in de toekomst een structureel sluitend en gezond financieel perspectief te realiseren.

Het voert – gegeven de huidige financiële situatie – te ver om de optie van uitgavenbeperking uit te werken. Ambtelijk is daarvoor het voorwerk wel gedaan. Uitgangspunten Onze behoefte om verder te bouwen aan een gedegen toekomstbestendige financiële basis leiden tot de volgende uitgangspunten voor de begroting 2023-2026: 1. Wij streven een solide, toekomstbestendig financieel beleid na, waarbij over 4 jaar de uitgaven en inkomsten in evenwicht zijn en waarbij we voldoende reserves1 houden om onverwachte tegenvallers op te vangen. 2. Wij gaan in principe voortaan onttrekkingen aan onze reserves activeren. Hierdoor verhogen wij weliswaar onze exploitatielasten, maar houden wij op de lange termijn onze reserves op peil. 3. Wij streven naar een weerstandsratio met een minimumgrens van 4. Op basis van de risico-inventarisatie denken wij met de omvang van deze ondergrens voldoende buffer te houden in slechte tijden. Bovendien geeft een weerstandsratio van 4 ruimte om te investeren, risico’s op te vangen en de exploitatie sluitend te houden. 4. Wij ronden deze coalitieperiode de transitie naar een toekomstbestendige organisatie af (basis op orde conform 'beheergemeente 2.0'). 5. Wij maken een start met de planvorming en uitvoering van een aantal onderwerpen uit het coalitieakkoord. De eerste drie uitgangspunten worden in het vervolg van deze nota verder toegelicht.

Voor de laatste twee uitgangspunten (de basis op orde in de gemeentelijke organisatie plus de uitvoering van het coalitieakkoord) staan in de kadernota geen concrete voorstellen. Tot de onverwachte meevaller van de meicirculaire verwachtten we namelijk geen financiële ruimte te hebben voor investeringen en daarom hadden we geen tijd de behoudende, kostenneutrale aanpak in deze kadernota te veranderen. In de begroting 2023-2026 kunt u voorstellen verwachten in lijn met uitgangspunt 4 en 5. Tijdens de Algemene Beschouwingen kunt u uitspreken welke onderwerpen u voorrang wilt geven. Hiermee kunt u sturing geven aan een samenhangend pakket van maatregelen dat wij in de begroting gaan verwerken.

1

Wat een ‘voldoende’ omvang van de reserves komt terug bij uitgangspunt 3 over de hoogte van de weerstandsratio. 5

B. Ontwikkelingen per programma In deze kadernota hanteren we de bestaande begrotingsindeling en daarmee de door de raad vastgestelde programmastructuur. In de programma’s worden de ontwikkelingen onderverdeeld in 3 categorieën: 1. Bestaand beleid; 2. Nieuw beleid; 3. De geconsolideerde financiële effecten per programma.

6

Programma 0: Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestaand beleid Gemeentefonds: bijstellingen meicirculaire Op basis van de meicirculaire 2022 ontvangen we in 2023 € 475.000 meer dan we begrootten in november 2021. Ook de jaren erna ontvangen we op basis van huidige vooruitzichten fors meer dan begroot (2024 € 637.000, 2025 € 770.000, 2026 € 530.000). Dit leidt tot een bijstelling van de meerjarenbegroting. De wijze waarop de uitkering in het gemeentefonds wordt verdeeld is de afgelopen periode herijkt. In de meerjarenbegroting 2022 e.v. namen we als reëel uitgangspunt (mede op advies van de VNG) op dat Rozendaal op basis van de herijking een positief effect zou krijgen van € 15 per inwoner. De meicirculaire leidt tot een bijstelling van die eerdere aanname. Dit betekent voor Rozendaal een negatieve bijstelling van € 12.750 per jaar. Dit bedrag is verwerkt in de totale bijstelling. Conclusie voor begroting:  Begroting omhoog bijstellen met de hogere uitkering in het gemeentefonds. Inflatie 2023-2026 Er speelt een landelijk vraagstuk voor gemeenten en de rijksoverheid over hoe om te gaan met de sterke inflatie als gevolg van corona en de Oekraïne-crisis. Dat de inflatie de komende jaren invloed gaat hebben op de ruimte in onze begroting staat vast. Daarom is uitgegaan van hogere inflatiecijfers dan waar wij in de begroting 2022 mee rekenden (1,5%).

Voor het jaar 2023 is gerekend met 6% en voor 2024 met 4%. Hierbij hebben wij ons gebaseerd op de huidige inflatiecijfers, de berichten over prijsstijgingen van leveranciers en de cijfers waar het rijk mee rekent. Conclusie voor begroting:  Voor de ontwikkeling van inflatieontwikkeling de volgende meerkosten opnemen: 2023 135.000

Stelpost inflatie 2023-2026

2024 210.000

2025 210.000

2026 255.000

Organisatieontwikkeling We blijven aandacht besteden aan het doorontwikkelen van de organisatie en het versterken van competenties, zoals digi-vaardigheid, opdrachtgeverschap en regie. In het bestaande organisatiebudget hebben we geen ruimte om langdurige uitval van medewerkers op te vangen, waardoor het risico op een onverwachte overschrijding blijft bestaan. Conclusie voor begroting:  De lijn van de organisatieontwikkeling doorzetten en de uitwerking hiervan laten terugkomen in begroting. Versterken organisatie: Sociaal domein Op 8 februari 2022 stemde de raad in met een collegevoorstel voor een structurele versterking van onze organisatie in het sociaal domein voor een bedrag van € 89.000. Dit bedrag is een uitwerking van scenario 2, waarbij is doorgerekend welke interne (€ 45.000) plus externe capaciteit (€44.000) noodzakelijk is om de Rozendaalse organisatie in het sociaal domein op peil te brengen. Onder programma 0 verwerken we het onderdeel dat betrekking heeft op de interne capaciteit.

7

Conclusie voor begroting:  Voor de structurele taakinvulling in het sociaal domein budget binnen programma 0 de personele kosten structureel verhogen met € 45.000.2 Energiekosten gemeentelijke gebouwen De hoge energietarieven (gas, water en licht) leiden tot een onvermijdelijke kostentoename de komende jaren. Naar het huidige beeld leidt dit binnen dit programma3 tot meerkosten ten bedrage van € 9.000. Conclusie voor begroting:  Energiekosten naar recente inzichten begroten.  Indien geen recentere inzichten bekend zijn, binnen dit programma de post energiekosten verhogen met € 9.000. Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMRAN): verhoogde inwoner bijdrage Conform begrotingsvoorstel, zoals in de raad behandeld op 31 mei 2022 verhoogt de GMRAN de inwonerbijdragen met een 94 cent per inwoner. Dit vergt een bijstelling van de begroting met € 1.700. Conclusie voor begroting:  De post bestuurlijke samenwerking verhogen met € 1.700. Bijdrage aan het netwerk voor kleine gemeenten: K80 Op 25 februari jl. werd de K80, het netwerk voor en door kleine gemeenten opgericht. Aan de leden van de K80 wordt een jaarlijkse bijdrage gevraagd van € 2.200 om de netwerkorganisatie en de lobby blijvend te kunnen organiseren. Conclusie voor begroting:  De post bestuurlijke samenwerking verhogen met € 2.200.

0.2 Nieuw beleid Digitale Agenda We zetten met de uitvoering van de Digitale Agenda een grote stap naar een toekomstbestendige organisatie waar digitaal werken conform de daarvoor geldende standaarden centraal staat. Dit vergt een andere aansturing en andere kennis en kwaliteiten dan nu binnen de organisatie voorhanden. In de uitvoering van de Digitale Agenda wordt duidelijk welke rollen (intern of extern) belegd moeten worden om structureel de continuïteit en de veiligheid van de informatievoorziening te waarborgen. Het gaat daarbij om in ieder geval de volgende rollen:  Informatiemanager (strategisch i-adviseur). Verantwoordelijk voor het overzicht op en aansturing van de i-ontwikkelingen binnen en buiten de organisatie.  Chief Information Security-officer (CISO). Verantwoordelijk voor het op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) zorg dragen voor een samenhangend pakket van maatregelen ter waarborging van de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van de informatie binnen een organisatie.

2

De verhoging van € 44.000 voor de kosten van beleidstaken die we aan Rheden willen uitbesteden staat in programma 6. Deze kostentoename komt tevens binnen programma 2; openbare verlichting terug, wegens de verhoogde elektriciteitstarieven. 3

8



Beleidsmedewerker Documentaire informatievoorziening (DIV). Verantwoordelijk voor toetsing van praktijk aan informatiebeheerplan en indien noodzakelijk aanpassing van dat plan. Op deze onderdelen zijn we – naast de verdere inrichting binnen de interne organisatie – in de uitvoering van de Digitale Agenda in gesprek met partners in de regio om te komen tot een goede en voor Rozendaal passende invulling van deze noodzakelijke rollen. We schatten in dat dit tussen de € 25.000 en € 50.000 aan structurele meerkosten kan opleveren. In de behandeling van de Digitale Agenda in de raad waren we op basis van de toenmalige inzichten nog uitgegaan van structurele meerkosten van bijna € 100k. Bij de begroting denken we een feitelijk onderbouwde indicatie te kunnen geven van het benodigde budget en de wijze van invulling met externe of interne capaciteit. Conclusie voor begroting:  Voor de structurele inrichting van rollen en taken in het i-domein in de begroting een bedrag opnemen naar recente inzichten. Verduurzaming vastgoed We willen in het beheer van ons gemeentelijk vastgoed (in het bijzonder het gemeentehuis) een bijdrage leveren aan verminderde CO2-uitstoot.

Om te beoordelen welke acties nodig zijn om te voldoen aan de nieuwe normen en ambitie inventariseren is een onderzoek gestart met ondersteuning van de provincie naar mogelijkheden voor de aanpak en bijbehorende financieringsmogelijkheden. Op basis daarvan werken we een plan van aanpak uit waarin ook inzichtelijk wordt welke kosten hiermee gemoeid zijn en hoe we die kosten kunnen dekken. Hierover zal als nodig nadere besluitvorming worden voorgelegd aan de raad. Dat zal in samenhang worden bezien met overige opgaven in het kader van de energietransitie. Conclusie voor begroting:  Voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed begroten we op basis van recente inzichten. 0.3 Geconsolideerd financieel effect programma 0 Programma 0 Bestuur en organisatie Bestaand beleid Algemene uitkering meicirculaire Stelpost inflatie 2023-2026 Structurele ophoging capaciteit sociaal domein Energiekosten gebouwen GMRAN K80 Nieuw beleid Versterken organisatie Verduurzaming vastgoed Effect Digitale Agenda (rollen en taken idomein) Totaal bijstellingen programma 0

2023

2024

2025

2026

+475.000 135.000 45.000

+637.000 210.000 45.000

+770.000 210.000 45.000

+530.000 255.000 45.000

9.000 1.700 2.200

9.000 1.700 2.200

9.000 1.700 2.200

9.000 1.700 2.200

pm pm pm

pm Pm pm

pm pm pm

pm pm pm

+282.100

+369.100

+502.100

+217.100

9

Programma 1: Veiligheid 1.1 Bestaand beleid Crisisbeheersing en Brandweer: verhoogde bijdragen VGGM Al geruime tijd hangt een mogelijke herziening van de gemeentelijke bijdrage aan de regionale huisvesting van de brandweer boven de markt. Dit kan op termijn een mogelijk nadeel voor Rozendaal betekenen. Tot dusver is de bestuurlijke discussie hierover nog niet gestart. Voor 2023 verwachten we daardoor geen gewijzigde bijdrage. Wel zijn we een hogere bijdrage voor de VGGM vanwege hogere bedrijfsvoeringskosten. Deze staan in programma 7. Voor de jaren daarna zien we het mogelijke effect als te onzeker om nu mee te nemen in de begroting. Conclusie voor begroting:  De post huisvesting brandweer als PM-post opnemen. 1.2 Nieuw beleid We voorzien geen beleidsontwikkelingen die in de periode 2023-2026 intensiveringen behoeven. 1.3 Geconsolideerd financieel effect programma 1 N.v.t.

10

Programma 2: Verkeer en vervoer 2.1 Bestaand beleid Beklinkering wegen Bij herstructurering van de Moestuin is gebleken dat eerder gehanteerde berekeningen voor de afschrijvingslast van de wegen in Rozendaal niet accuraat was (Raadsinformatiebrief van 22 maart 2022, die in de raad van 31 mei besproken is). Daarop is in de voorgaande begroting de afschrijvingslast opgehoogd met € 1.800 euro jaarlijks. Ook is doorgerekend of dit aanleiding moet zijn voor het wijzigen van het staande beleid voor het wegenonderhoud (asfalt als optie t.o.v. beklinkering). Ook is de fasering van het groot onderhoud herzien. Uit die doorrekening blijkt dat vervanging van wegen met klinkers de komende decennia goedkoper is en dat pas op lange termijn asfalt goedkoper wordt. Zodoende hanteren we voor begroting het staande beleid om wegen waar mogelijk te vervangen met klinkers. Dit vergt wel een bijstelling van de afschrijvingslast door het budget op te hogen, oplopend met € 932 in jaarschijf 1, tot € 7.482 in jaarschijf 4. Conclusie voor begroting:  Post wegenonderhoud verhogen conform recente inzichten in (meer)kosten voor beklinkering met de volgende bedragen: Beklinkering wegen

2023 932

2024 4.257

2025 7.482

2026 7.482

Toegenomen energiekosten Evenals beschreven in programma 0 zien we ook in programma 2 een effect van de tariefstijgingen in met name de elektra. Op basis van nu bekende tariefstanden betekent dit een voorziene toename van € 3.000 jaarlijks op de energiekosten. Conclusie voor begroting:  Voor de toegenomen energiekosten € 3.000 en voorts begroten op basis van de meest recente tariefinzichten (en de begrotingspost navenant verhogen). Vervolg Masterplan Veluwezoom In het Masterplan Veluwezoom werkt Rozendaal met partijen gemeente Rheden en Natuurmonumenten aan het terugdringen van gemotoriseerd verkeer op de Posbank. In de raad van 31 mei 2022 is voorgesteld hier een krediet voor op te nemen ter hoogte van € 218.000 en om voor een bijdrage in de beheerkosten jaarlijks € 8.800 te begroten. Dit beheerbudget zal van kracht worden na de projectfase, daarmee nemen we het vanaf 2025 in de begroting op. Conclusie voor begroting:  Vooruitlopend op het definitieve raadsbesluit vanaf 2025 een onderhoudsbudget van € 8.800 opnemen. 2.2 Nieuw beleid Vervanging armaturen openbare verlichting door LED De armaturen van de openbare verlichting dienen wegens afschrijving vervangen te worden. Het past bij de huidige ambities op weg naar een duurzamer Rozendaal om bij deze vervanging van openbare verlichting te kiezen voor de energiezuiniger LED-lampen.

De vervanging van de armaturen betekent een investering die leidt tot een afschrijvingslast ter hoogte van € 3.534 jaarlijks. Wel leidt dit op termijn tot een kostenbesparing doordat de LED-lampen zuiniger zijn en minder storingen hebben. Welke besparing dit is, is nog onduidelijk en ook afhankelijk van de tariefontwikkelingen.

11

Conclusie voor begroting:  Voor de vervangingskosten van de openbare verlichting met € 3.534 bijramen.  Waar mogelijk op basis van recente inzichten een besparing door lagere energiekosten en onderhoudskosten door de inzet van LED-verlichting opnemen. Duurzame mobiliteit; laadinfrastructuur Op basis van provinciaal onderzoek is naar voren gekomen dat de gemeentelijke opgave voor laadpalen de komende jaren (tot 2030) 13 laadpalen betreft. Daarmee kan worden voorzien in de verwachte laadbehoefte van onze Rozendalers. Deze 13 palen zullen op kosten van de door de provincie geselecteerde licentiehouder worden geplaatst. Conclusie voor begroting:  Vooralsnog geen extra kosten voor laadinfrastructuur opnemen. Planmatige aanpak verbetering fietspaden buitengebied In 2023 pakken we het onderhoud van de fietspaden binnen het reguliere budget aan. Parallel stellen we een meerjarig plan op voor het beheer en onderhoud van de Rozendaalse fietspaden. Daarbij zal ook de benodigde financiering in beeld komen. Implicaties worden op zijn vroegst verwerkt in de Kadernota 2024 e.v. Conclusie voor begroting:  Vooralsnog geen kosten opnemen voor de aanpak van fietspaden.

2.3 Geconsolideerd financieel effect programma 2 Programma 2 Verkeer en vervoer Bestaand beleid Beklinkering wegen Energiekosten openbare verlichting Structurele kosten Masterplan Veluwezoom Nieuw beleid Vervanging armaturen openbare verlichting Lagere energielasten door ledverlichting Duurzame mobiliteit/laadpalen Planmatige verbetering fietspaden buitengebied Totaal bijstellingen programma 2